TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA: 2011 - 2015
TÊN ĐỀ TÀI:
VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG VẤN ĐỀ CHỐNG
THAM NHŨNG VÀ THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM
Giáo viên hướng dẫn
ThS. Thạch Huôn
Bộ môn: Luật Thƣơng Mại
Sinh viên thực hiện
Thạch Thị Nguyệt
MSSV: 5116003
Lớp: Luật Hành Chính – K37
Cần Thơ, tháng 12/ 2014
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
LỜI CẢM ƠN
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày
GVHD: Th.S Thạch Huôn
tháng
năm 2014
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG
VẤN ĐỀ CHỐNG THAM NHŨNG ................................................................................. 3
1.1 Sơ lƣợc về Liên hợp quốc ............................................................................................ 3
1.1.1 Lược sử thành lập Liên Hợp Quốc ................................................................... 3
1.1.2 Mục đích và nguyên tắc của Liên Hợp Quốc ................................................... 4
1.1.3 Vai trò của Liên Hợp Quốc .............................................................................. 6
1.2 Vai trò của Liên Hợp Quốc trong vấn đề chống tham nhũng ................................. 7
1.2.1. Cơ sở lý luận về vấn đề chống tham nhũng của Liên Hợp Quốc .................. 7
1.2.1.1. Khái niệm về tham nhũng ................................................................... 7
1.2.1.2. Các yếu tố dẫn đến hành vi tham nhũng ............................................. 9
1.2.1.3. Hậu quả do tham nhũng gây ra ......................................................... 10
1.2.1.4. Cơ quan phụ trách chống tham nhũng của Liên Hợp Quốc ............. 12
1.2.2 Sự cấp bách của việc thành lập một tổ chức quốc tế chống tham nhũng toàn
cầu ............................................................................................................................. 13
1.2.2.1 Nhu cầu hợp tác quốc tế về mức độ nghiêm trọng của chống tham
nhũng xuyên quốc gia ..................................................................................... 13
1.2.2.2 Giải quyết và khắc phục các hậu quả từ sau tham nhũng xảy ra ...... 14
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG VẤN ĐỀ
CHỐNG THAM NHŨNG ............................................................................................... 17
2.1. Công ƣớc chống tham nhũng của Liên Hợp Quốc năm 2003 .............................. 17
2.1.1. Nguyên nhân tất yếu dẫn đến sự ra đời của công ước ................................. 17
2.1.2. Nội dung công ước ......................................................................................... 18
2.1.2.1. Mục đích công ước ............................................................................ 18
2.1.2.2. Các đối tượng tham nhũng ................................................................ 19
2.1.2.3. Các hành vi tham nhũng .................................................................... 19
2.1.2.4. Các hình thức chế tài tham nhũng..................................................... 22
2.1.2.5. Các biện pháp phòng ngừa ................................................................ 23
2.1.3. Khả năng áp dụng .......................................................................................... 25
2.1.3.1. Hợp tác quốc tế ................................................................................. 25
GVHD: Th.S Thạch Huôn
3.1.4. Những bất cập của cơ sở lý luận và pháp lý ................................................. 46
3.1.4.1. Hành vi che giấu, thông đồng lẫn nhau trong cơ quan nhà nước .... 47
3.1.4.2. Thực tiễn áp dụng pháp luật vào thực tế còn nhiều bỡ ngỡ, chồng
chéo, mâu thuẫn, không đồng bộ .................................................................... 47
3.1.4.3. Cơ chế tố giác hành vi tham nhũng của nhân dân chưa được đảm
bảo .................................................................................................................. 49
3.1.5. Biện pháp phòng ngừa ................................................................................... 50
3.2. Mối liên hệ giữa Công ƣớc và quy định của Pháp luật Việt Nam ........................ 56
3.3. Thực tiễn và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật chống tham nhũng tại Việt
Nam ................................................................................................................................... 57
3.3.1. Thực tiễn áp dụng ........................................................................................... 57
GVHD: Th.S Thạch Huôn
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
3.3.1.1. Tình hình chung về thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật Việt
Nam về chống tham nhũng ............................................................................. 57
3.3.1.2. Một số vướng mắc trong vấn đề giải quyết chống tham nhũng ở Việt
Nam ................................................................................................................ 58
3.3.2. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật chống tham nhũng ở Việt Nam ..... 59
3.3.2.1. Tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về chống tham
nhũng .............................................................................................................. 59
3.3.2.2. Ban hành hướng dẫn cụ thể trong vấn đề chống tham nhũng .......... 60
KẾT LUẬN ....................................................................................................................... 61
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Hiện nay, nước ta lại đang trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những thành tựu quan trọng mà chúng ta đã được
trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thì tình trạng tham nhũng ở một số bộ phận
không nhỏ cán bộ, Đảng viên là rất lo ngại, đặc biệt là trong mối quan hệ giữa công chức
nhà nước với người dân và doanh nghiệp, giữa nhân viên các cơ sở dịch vụ công với
khách hàng gây nên nhiều bức xúc trong dư luận xã hội. Vì vậy, chống tham nhũng là
một nhiệm vụ cấp bách và hết sức quan trọng trong tình hình hiện nay. Đảng và Nhà
nước ta không chỉ khẳng định quyết tâm chống tham nhũng, mà còn đề ra nhiều biện
pháp chống tham nhũng hữu hiệu. Trong đó, việc ban hành văn bản pháp luật về chống
tham nhũng là việc làm đúng đắn và cần thiết. Sau khi luật phòng chống tham nhũng năm
2005 được ban hành thì công tác phòng chống tham nhũng có nhiều điểm tiến bộ và có
chuyển biến trong hành động nhưng nó vẫn chưa được rõ nét nên tình hình tham nhũng
vẫn xảy ra ngày càng trầm trọng hơn, công tác chống tham nhũng vẫn chưa được cải
thiện nhiều. Vì thế mục tiêu ngăn chặn và từng bước đẩy lùi tham nhũng chưa làm được.
GVHD: Th.S Thạch Huôn
1
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
Với những lý do trên, người viết muốn tập trung làm rõ thực trạng tham nhũng hiện
nay ở một số nước trên giới trong đó có Việt Nam thông qua UNCAC cùng với các quy
định pháp luật của Việt Nam nhằm tìm ra các nguyên nhân, hình thức và những nhân tố
làm hạn chế hiệu lực công tác phòng chống tham nhũng, đồng thời góp phần tìm phương
hướng và giải pháp hữu hiệu để công tác phòng chống tham nhũng được hiệu quả. Đó là
lý do, người viết chọn đề tài: “ Vai trò của Liên Hợp Quốc trong vấn đề chống tham
nhũng và thực tiễn tại Việt Nam” để hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG
VẤN ĐỀ CHỐNG THAM NHŨNG
Tham nhũng là một mối nguy hại của xã hội, đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của
cả chế độ, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển trên nhiều mọi mặt lĩnh vực của xã hội, từ
kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, an ninh quốc phòng, y tế… đến nhận thức của người
dân. Do vậy, LHQ đã cho ra đời một văn bản pháp lý mang tính chống tham nhũng toàn
cầu và được nhiều quốc gia công nhận, điều này đã thể hiện rõ vai trò quan trọng của
LHQ trong việc liên kết các quốc gia lại với nhau để giải quyết tham nhũng. Trong
chương này, người viết sẽ nêu khái quát về tổ chức LHQ, đồng thời giới thiệu một số cơ
sở lý luận về vấn đề chống tham nhũng của LHQ. Để từ đó, nhận thấy được vai trò của tổ
chức này trong việc chống tham nhũng cũng như nhu cầu cần thành lập một tổ chức mang
tính chuyên biệt về chống tham nhũng trong hợp tác quốc tế.
1.1 Sơ lƣợc về Liên hợp quốc
1.1.1 Lược sử thành lập Liên Hợp Quốc
Quá trình thành lập LHQ là quá trình đấu tranh gay go, quyết liệt giữa những quan
điểm khác nhau về xây dựng một tổ chức an ninh chung, nhằm duy trì hòa bình, an ninh
quốc tế, và phát triển hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực.
Lịch sử đã cho thấy rằng, Liên Xô là một quốc gia có công sức đóng góp to lớn cho
sự hình thành và phát triển của tổ chức này. Quá trình thành lập tổ chức này trải qua
những giai đoạn như sau:
- Với ý định chuẩn bị cho thời kì hậu chiến của chiến tranh thế giới thứ hai, nhằm
loại trừ xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba và đảm bảo một thế cân bằng mới
trong quan hệ quốc tế mới sau chiến tranh, tại Hội nghị Maxcơva giữa các Bộ trưởng
ngoại giao của ba quốc gia Liên Xô, Anh, Mỹ đã thông qua Tuyên bố chung về an ninh
1.1.2 Mục đích và nguyên tắc của Liên Hợp Quốc
Theo Hiến chương LHQ (1945), các quốc gia sáng lập đã quyết tâm thiết lập LHQ
trở thành một tổ chức quốc tế toàn cầu với mục tiêu hàng đầu là đảm bảo một nền hòa
bình và một trật tự thế giới bền vững. Theo đó thì tại Điều 1 của Hiến chương, LHQ được
thành lập gồm có các mục tiêu như sau:
- Mục tiêu hàng đầu là duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, và để đạt được mục đích
đó thì cần phải dùng những biện pháp tập thể có hiệu quả nhằm phòng ngừa và gạt bỏ mọi
mối đe dọa hòa bình, trừng trị mọi hành động xâm lược hay phá hoại hòa bình khác, điều
chỉnh hoặc giải quyết những vụ tranh chấp, những tình thế có tính chất quốc tế, có thể dẫn
đến phá hoại nền hòa bình bằng biện pháp hòa bình theo đúng những nguyên tắc của công
lý và của luật pháp quốc tế. Cơ quan phụ trách cho việc duy trì hòa bình, an ninh quốc tế
là Hội đồng Bảo an được quy định tại Điều 24 của Hiến chương LHQ.
- Mục tiêu thứ hai là phát triển những mối quan hệ hữu nghị giữa các nước trên cơ
sở tôn trọng nguyên tắc dân tộc bình quyền, dân tộc tự quyết và dùng tất cả những biện
pháp thích hợp khác để củng cố nền hòa bình thế giới. Bởi nguyên tắc bình đẳng và quyền
tự quyết của các dân tộc được long trọng ghi nhận trong Hiến chương LHQ, tất cả các dân
tộc đều có quyền tự do quyết định chế độ chính trị và theo đuổi sự phát triển về kinh tế, xã
hội và văn hóa của mình mà không có bất kì sự can thiệp nào từ bên ngoài, nên tất cả các
quốc gia có nghĩa vụ phải tôn trọng quyền này, phù hợp với các điều khoản của Hiến
chương để cùng nhau phát triển các mối quan hệ hữu nghị ngày càng khăng khít.
- Mục tiêu tiếp theo nữa là thực hiện sự hợp tác quốc tế trong việc giải quyết những
vấn đề quốc tế về kinh tế, xã hội, văn hóa và nhân đạo, trong việc khuyến khích phát triển
và sự tôn trọng nhân quyền cùng những quyền tự do cơ bản cho tất cả mọi người, không
phân biệt chủng tộc, nam, nữ, ngôn ngữ hay tôn giáo. Cơ quan phụ trách mục tiêu này là
1
Kim Oanh Na, Giáo trình luật quốc tế, Khoa Luật – Đại học cần thơ, t.82.
GVHD: Th.S Thạch Huôn
1, khoản 2 mà tại Điều 55 cũng nhắc lại nguyên tắc này mà LHQ phải tuân theo trong các
lĩnh vực kinh tế - xã hội. Như vậy, vấn đề độc lập, tự do và quyền tự quyết của các dân tộc
được gắn liền với sự nghiệp hòa bình của LHQ, thừa nhận độc lập và quyền tự quyết của
các dân tộc là một trong những yếu tố quan trọng nhất của một nền hòa bình lâu dài và an
ninh vững chắc trên toàn thế giới.
+ Nguyên tắc tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước
được quy định tại khoản 2, Điều 4 Hiến chương. Điều này cho ta thấy rằng LHQ đặc biệt
lên án các cuộc chiến tranh xâm lược và tuyên bố chiến tranh xâm lược là tội ác quốc tế
lớn nhất.
+ Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kì quốc gia nào. Quy
định tại khoản 7, Điều 2 của Hiến chương, lịch sử đã chứng tỏ không ít dẫn chứng rằng:
những hành động can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác là những nguồn gốc gây
GVHD: Th.S Thạch Huôn
5
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
nguy hại nhất cho tình trạng căng thẳng, những cuộc xung đột chiến tranh, phá hoại hòa
bình và an ninh thế giới. Do đó, Hiến chương LHQ đề cao nguyên tắc này và đồng thời
lên án những hành động can thiệp vào công việc nội bộ của các nước.
+ Nguyên tắc giải quyết hòa bình các vụ tranh chấp quốc tế quy định tại khoản 3,
Điều 2 Hiến chương. Biện pháp hòa bình là cơ sở để LHQ giải quyết các tranh chấp quốc
tế, bao gồm: đàm phán, điều tra, trung gian, hòa giải, trọng tài, tòa án, sử dụng những tổ
chức hoặc những hiệp định khu vực, hoặc bằng các biện pháp hòa bình khác tùy theo sự
lựa chọn của mình (Điều 33, Hiến chương LHQ)
+ Nguyên tắc chung sống hòa bình và nhất trí giữa các nước lớn. Có thể nói, đây là
6
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
So với Hội Quốc Liên, LHQ chứng tỏ đầy đủ hơn tính chất toàn cầu, đặc biệt là tính
toàn diện: chương trình nghị sự không bó hẹp vào vấn đề duy trì hòa bình, an ninh, mà
gồm cả việc thúc đẩy hợp tác vì phát triển kinh tế– xã hội của cộng đồng các dân tộc; bản
thân hệ thống LHQ bao gồm hàng loạt các cơ quan, chương trình, quỹ, tổ chức chuyên
môn tập trung vào mọi lĩnh vực đời sống của các quốc gia và quan hệ quốc tế ngoài lĩnh
vực chính trị - quốc phòng, từ tiền tệ đến nông nghiệp, văn hóa, khoa học kĩ thuật…
Tổ chức LHQ ra đời thực sự có ý nghĩa to lớn trong đời sống chính trị quốc tế trong
gần 60 năm qua. Đây là sự kiện quan trọng đánh dấu sự xuất hiện của các hoạt động ngoại
giao đa phương hiện đại, một bước ngoặt quyết định trong lịch sử phát triển của nền ngoại
giao đa phương nói chung.
Tuy nhiên, sự ra đời của LHQ và bản thân Hiến chương LHQ tất nhiên chưa đủ để
bảo đảm sự bình đẳng hoàn toàn và triệt để giữa các quốc gia lớn nhỏ. Sự đóng góp của
LHQ đối với hòa bình an ninh quốc tế trong gần 60 năm qua là rất đáng kể. Thực tế cho
thấy trong nhiều vấn đề, nhiều sự kiện, LHQ không thể hiện được vai trò của mình hoặc
có thể nói LHQ chưa làm tròn sứ mệnh của mình. Các siêu cường vẫn có vai trò to lớn và
nhiều khi giữ vai trò quyết định trong quá trình ra quyết định của LHQ, đặc biệt là cơ cấu
và cơ chế hoạt động của Hội đồng bảo an, Hiến chương LHQ và các cơ quan chuyên môn
của LHQ3. Việt Nam cũng chính thức gia nhập vào tổ chức này vào ngày 20/07/1977, và
trở thành thành viên thứ 149 của LHQ.
1.2 Vai trò của Liên Hợp Quốc trong vấn đề chống tham nhũng
1.2.1 Cơ sở lý luận về vấn đề chống tham nhũng của Liên Hợp Quốc
Tham nhũng là một hiện tượng đang xuất hiện ở khắp nơi trên thế giới. Nó xảy ra
Công ước của LHQ về chống tham nhũng là kết quả của nhiều nỗ lực đàm phán
nhưng cũng không đưa ra định nghĩa về tham nhũng, mà chỉ có một số điều khoản mô tả
các loại hành vi tham nhũng, đồng thời yêu cầu các quốc gia trong điều kiện thực tế của
mình có trách nhiệm nội luật hóa để xử lý nghiêm những hành vi tham nhũng như: hối lộ,
tham ô, biển thủ công quỹ hoặc hành vi của công chức lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm
đoạt tài sản, lợi dụng ảnh hưởng để trục lợi…
Công ước của LHQ về chống tham nhũng có tên tiếng Anh là:United Nations
Convention Against Corruption.
+ Theo tiếng Anh, Corruption có nghĩa là: Sự hư, thối, mục nát, sự đồi bại, tội lỗi,
hư hèn, sự mua chuộc, hối lộ…5
+ Theo tiếng Pháp, la Corruption có nghĩa là: Sự làm hỏng, sự mua chuộc, sự hư
hỏng, sự đồi trụy6.
Theo giải thích của từ điển tiếng Anh và tiếng Pháp (nêu trên), chúng ta khó có sự
hình dung và nhận thức đầy đủ về tham nhũng cũng như bản chất và đặc điểm của hành vi
tham nhũng.
Theo Rick Stapenhurst và Shahrzad Sedigh định nghĩa, thì tham nhũng được hiểu
theo nghĩa đơn giản nhất là sự lạm dụng quyền lực nhằm mục đích để đạt được lợi ích cá
nhân của riêng mình hoặc vì lợi ích của một nhóm mà người ta phải trung thành với nó.
Hiện nay thuật ngữ “tham nhũng” này không những thường được áp dụng nhất cho sự lạm
dụng quyền lực công của các chính khách hay công chức nhà nước, mà nó còn được mô tả
như một hình mẫu ứng xử mà chúng ta có thể dễ dàng thấy được ở hầu như mọi lĩnh vực
trong đời sống xã hội.7
Theo Ngân hàng Thế giới và Cơ quan minh bạch quốc tế (Transparency
International - TI) thì tham nhũng là một hiện tượng toàn cầu và cũng được định nghĩa là
4
GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm, PGS.TS. Nguyễn Hòa Bình, TS. Bùi Thanh Mai (chủ biên), phòng chống tham nhũng
ở Việt Nam và thế giới, Nxb CAND, Hà Nội 2007, Tr.20. [ngày truy cập 14/9/2014].
5
Võ Thiết Long,Trần Ngọc Hoàng, Từ điển Anh Việt, Nxb Thanh Niên, 2002, tr.377
1.2.1.2 Các yếu tố dẫn đến hành vi tham nhũng
- Có thể nói, nghèo đói là gốc rễ, là nguyên nhân hàng đầu đã nuôi dưỡng cho
tham nhũng phát triển nó tạo ra những động cơ tiêu cực ở các quan chức nhà nước, kể cả
các doanh nhân và hộ gia đình. Trong thực tế tham nhũng trong cơ quan nhà nước thường
cao hơn so các khu vực tư nhân, đó là bởi vì đồng lương của những vị này thường khá
thấp so với khu vực kinh tế tư nhân và đôi khi nó lại là thu nhập mang tính không ổn
định, thường xuyên, đồng thời họ lại phải đối mặt với nhiều nguy cơ đau ốm, tai nạn, lẫn
cả thất nghiệp nên động cơ vòi vĩnh tiền bạc đối với những vị này là khá phổ biến.
+ Đối với doanh nhân, động cơ theo đuổi lợi nhuận thông qua tham nhũng là rất
cao bởi vì họ luôn khan hiếm vốn, người lao động có kĩ năng thấp, nhu cầu hàng hóa tiêu
dùng thấp và kèm theo các điều kiện khác đã làm giảm cơ hội bước tiến trên thị trường.
+ Đối với hộ gia đình thì động cơ chi tiền hối lộ là rất lớn vì hàng hóa và dịch vụ
thường hay khan hiếm (thuốc men) và các nhu cầu thiết yếu khác không được thỏa mãn.
Từ đó, nó làm suy yếu các cơ chế thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình
của chính phủ. Nó khiến cho mọi người luôn tập trung lo vào các cuộc mưu sinh nên họ
có ít thời gian và sức lực để theo dõi tính minh bạch của chính phủ. Vì vậy, các cấp độ
phát triển thấp làm giảm chất lượng giáo dục và trình độ dân trí và kéo theo đó là sự hạn
chế khả năng của công dân trong việc theo dõi hoạt động của các quan chức chính phủ.
Trong chính phủ, các cấp độ phát triển thấp cũng làm giảm nguồn lực dành để thực thi và
duy trì các cơ chế theo dõi và giám sát.
- Cơ chế làm việc không phù hợp với việc tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải
trình của chính phủ cũng tạo điều kiện để tham nhũng gia tăng. Sự thiếu minh bạch, cùng
GVHD: Th.S Thạch Huôn
9
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
triển của các doanh nghiệp, đồng thời nâng cao mức sống của người dân.
1.2.1.3 Hậu quả do tham nhũng gây ra
Hiện nay, tham nhũng đã len lõi vào từng quốc gia trên thế giới, dù nước đó theo
chế độ nào, thì tham nhũng vẫn tồn tại và sẽ bị nó kiềm hãm sự phát triển, sự sống còn,
8
Rick Stapenhurst, Niall Jonhston và Riccardo Pelizzo, Vai trò của Nghị viện trong hạn chế tham nhũng, tr. 17,
tr.18, tr.19 [ngày truy cập 07/08/2014].
GVHD: Th.S Thạch Huôn
10
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
đến nền văn minh của một quốc gia và dân tộc. Tham nhũng gây lãng phí lớn về nguồn
tài nguyên kinh tế, làm lung lay cơ sở ổn định chính trị của một đất nước, phá hoại trực
tiếp đến việc thực thi pháp luật, cản trở sự phát triển kinh tế, đầu độc không khí xã hội.
- Tham nhũng có tác động rất tiêu cực đến tốc độ tăng trưởng kinh tế thông qua
nhiều kênh như: Các chính sách sai lầm, cùng với các tiến trình không được dự báo và
chi tiêu công bị bóp méo đều làm tổn hại đến phát triển kinh tế vĩ mô, ảnh hưởng tiêu cực
đến quyền sở hữu tài sản, giảm cạnh tranh, phân bổ nguồn lực không hiệu quả, làm cho
cơ sở hạ tầng bị xuống cấp và làm giảm chi tiêu cho giáo dục.
- Trong hoạt động kinh doanh, tham nhũng đòi hỏi mất nhiều thời gian cho công
việc quản lý vì phải đàm phán nhiều hơn với các quan chức nhà nước. Kết quả là nó sẽ
phá hoại đầu tư và buộc các doanh nghiệp phải tham gia vào nền kinh tế phi chính thức
Khi việc tìm kiếm quan hệ mang lại nhiều lợi ích hơn so với hoạt động sản xuất thì việc
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
- Tham nhũng còn tham gia hủy hoại các nỗ lực bảo vệ môi trường vì nó đã làm vô
hiệu hóa các khoản tiền, các chính sách, hoặc các điều luật về thực hiện bảo vệ môi
trường. Trong chính trị, tham nhũng làm xói mòn tính hợp pháp của những người đứng
đầu thể chế và dẫn đến sự bất mãn của quần chúng đối với chế độ.
- Ngoài ra, tham nhũng còn tạo điều kiện thuận lợi cho buôn lậu, rửa tiền và các tội
phạm có tổ chức phát triển. Tham nhũng không chỉ góp phần làm suy yếu nền kinh tế
chính trị, làm tăng sự bất bình đẳng, hủy hoại môi trường, tăng tính bất hợp pháp của các
thủ lĩnh chính trị, tăng hoạt động các tội phạm có tổ chức và còn làm tăng tính phân cực
trong xã hội, trong các trường hợp cực đoan, tham nhũng còn có thể làm nổ ra bạo động
chính trị và xã hội9.
1.2.1.4 Cơ quan phụ trách chống tham nhũng của Liên Hợp Quốc
Cơ quan phụ trách chống tham nhũng của Liên Hợp Quốc là Văn phòng về Ma túy
và Tội phạm của LHQ (United Nations Office on Drugs and Crime - UNODC). Cơ quan
này hoạt động theo chức năng và nhiệm vụ bao gồm: các Chương trình toàn cầu phòng,
chống ma túy (sản xuất, buôn bán các tội phạm liên quan đến ma túy), chống tội phạm có
tổ chức và xuyên quốc gia, chống buôn bán người, chống khủng bố, chống rửa tiền, và đặc
biệt là còn có chức năng chống tham nhũng.10
Theo Điều 6 của UNCAC thì cơ quan phòng, chống tham nhũng là những cơ quan
được thành lập bởi quốc gia thành viên đó, cơ quan này được thành lập phải phù hợp với
các nguyên tắc cơ bản của pháp luật nước mình và phải có trách nhiệm phòng ngừa tham
nhũng bằng các biện pháp như:
- Thi hành các chính sách nói tại Điều 511, và khi thích hợp, giám sát và phối hợp
việc thi hành những chính sách đó.
- Nâng cao và phổ biến kiến thức về phòng ngừa tham nhũng.
Các cơ quan này sẽ được chính quốc gia của mình đảm bảo sự độc lập cần thiết trên
cơ sở phù hợp với nguyên tắc cơ bản của nước mình nhằm giúp nó có thể thực hiện được
chức năng của mình một cách có hiệu quả như việc cung cấp các phương tiện vật chất,
đội ngũ cán bộ chuyên trách cần thiết cũng như việc đào tạo đội ngũ này mà không phải
cầu
1.2.2.1 Nhu cầu hợp tác quốc tế về mức độ nghiêm trọng của chống tham nhũng
xuyên quốc gia
Hiện nay, tham nhũng không còn chỉ dừng lại ở biên giới của một quốc gia mà
ngược lại nó đã trở thành vấn đề toàn cầu và có nhiều điểm chung giữa các nước khác
nhau trên thế giới. Vì vậy, vấn đề hợp tác xuyên quốc gia để đẩy lùi ngăn chặn tình trạng
này xảy ra là một việc làm hết sức cần thiết. Trong đó, đấu tranh chống tham nhũng đòi
hỏi phải giải quyết tận gốc những nguyên nhân đã gây ra nó, đặc biệt là tham nhũng đã
lan ra trên diện rộng thì công tác đấu tranh tham nhũng thông qua các hoạt động thanh tra
và cưỡng chế cho từng trường hợp thì vẫn chưa đủ mạnh để khống chế tham nhũng.
Thực hiện sự hợp tác quốc tế đa phương hoặc song phương giữa các quốc gia với
nhau để góp phần ngăn chặn tham nhũng là rất cần thiết. Việc làm này nhằm tăng cường
tính cạnh tranh trong nền kinh tế, các minh bạch chính trị, tăng cường sự tham gia của xã
hội dân sự vào các quá trình hoạch định, thực thi và theo dõi việc thực thi chính sách,
khuyến khích các sáng kiến cải thiện năng lực. Các cải cách này tập trung vào mối quan
hệ giữa nhà nước, xã hội dân sự, hệ thống chính trị và hành chính công. Đó là tất cả
những công việc cần phải làm để thực hiện chiến lược toàn diện nhằm đấu tranh chống
tham nhũng có hiệu quả.
Công việc hợp tác chống tham nhũng giữa các quốc gia thông qua việc liên kết các
nghị viện lại với nhau, thiết nghĩ rằng đó là việc làm cần thiết và mang tính ưu việt. sự
đại diện và hợp tác nghị viện ở cấp khu vực hoặc trên toàn cầu có thể hỗ trợ cho những
nỗ lực chống tham nhũng của các nhà lập pháp. Tổ chức các nghị viện chống tham nhũng
toàn cầu (GOPAC) và mạng lưới nghị viện trong Ngân hàng thế giới (PNoWB) đã chứng
tỏ cho điều đó là đúng.
Từ những hậu quả nghiêm trọng mà tham nhũng mang lại nên việc mở rộng hợp
tác quốc tế chống tham nhũng là cần thiết. Theo ước tính của OECD mỗi năm trên thế
12
Rick Stapenhurst, Sahr J. Kpundeh, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, năm 2002, tr. 65, tr. 68, tr. 81, tr.83.
quan chống tham nhũng.
- Một loạt các cải cách chống tham nhũng nữa là tập trung vào quản lý nội bộ các
nguồn lực nhà nước nhằm giảm động cơ và cơ hội thực hiện hành vi tham nhũng.
+ Các cải cách này bao gồm: xây dựng chính quyền dựa trên người tài, thực hiện
chế độ lương bổng phù hợp trong hành chính công, tăng cường minh bạch và trách nhiệm
giải trình trong quản lý tài khóa, tái cơ cấu phân phối dịch vụ và phân cấp các chức năng
quản lý nhà nước.
+ Quản lý tài chính công khai và trong sạch đó có thể là: báo cáo chi tiết và đúng
hạn các hoạt động tài chính, ngân sách nhất quán, cấm vượt chi tiêu ngân sách, minh
bạch trong sử dụng chi tiêu công, thủ tục chi tiêu minh bạch và cạnh tranh.
- Việc thu ngân sách cần phải công khai, thủ tục hải quan và xuất khẩu phải được
cải cách để hướng tới giảm và đơn giản hóa các sắc thuế và hạn chế thương mại, đồng
13
Rick Stapenhurst, Niall Jonhston và Riccardo Pelizzo, Vai trò của Nghị viện trong hạn chế tham nhũng, tr. 9, tr.50
[ngày truy cập 07/08/2014].
GVHD: Th.S Thạch Huôn
14
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
thời phải chuyên nghiệp hóa hoạt động thuế và hải quan. Việc nới lỏng kiểm soát và mở
rộng các thị trường, khởi xướng cải cách thuế và cải thiện quản lý chi tiêu công cộng,
cũng góp phần quan trọng trong phòng chống tham nhũng.
- Việc cải cách tiền lương trong khu vực nhà nước và tư nhân có thể giảm bớt tham
14
15
Rick Stapenhurst, Niall Jonhston và Riccardo Pelizzo,Vai trò của Nghị viện trong hạn chế tham nhũng, tr.19, 23.
Rick Stapenhurst, Sahr J. Kpundeh, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, năm 2002, tr. 7, tr.8, tr.9.
GVHD: Th.S Thạch Huôn
15
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
luôn thay đổi một sớm một chiều thì công tác phòng chống tham nhũng sẽ không thành
công.
GVHD: Th.S Thạch Huôn
16
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Đề tài: Vai trò của Liên hợp quốc trong vấn đề chống tham nhũng và thực tiễn tại
Việt Nam
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG VẤN ĐỀ
CHỐNG THAM NHŨNG
Tham nhũng là một mối nguy hại của xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển
một trong 19 điều ước quốc tế trực tiếp về các vấn đề hình sự (Penal Matters) được đăng
16
17
Hoàng Phước Hiệp, Đặc san tuyên truyền pháp luật, số 09/2010, năm 2010, tr.1, [ngày truy cập 19/8/2014].
[ngày truy cập 19/8/2014].
GVHD: Th.S Thạch Huôn
17
SVTH: Thạch Thị Nguyệt
Copyright: Tài liệu đại học ©