Tình hình tội cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội
I. MỞ DẦU:
Tình hình tội phạm là nội dung quan trọng của tội phạm học bởi vì nghiên cứu về
tình hình tội phạm là cơ sở cho việc hoạch định các chính sách phòng ngừa nhằm
kiểm soát tội phạm. dựa trên những đặc trưng của tình hình tội phạm, qua các thông
số về thực trạng của tình hình tội phạm, diễn biến của tình hình tội phạm, cơ cấu
của tình hình tội phạm, tính chất của tình tình tôi phạm để từ đó có biện pháp phòng
ngừa tương ứng, ngăn chặn kịp thời sự gia tăng tỉ lệ tội phạm, kiểm soát tội phạm
có hiệu quả. Việc nghiên cứu của tình hình tội phạm giúp chúng ta hiểu được về “
bức tranh toàn cảnh” về tội phạm( hay nhóm tội phạm, một tội nào đó) trong một
không gian thời gian nhất định. Với tính chất quan trọng như vậy, tình hình tội
phạm đã trở thành đề tài lớn được nhiều nhà nghiên cứu tội phạm học quan tâm.
Chính vì lẽ đó, trên cở sở phân tích đề tài “Đấu tranh phòng chống các tội cờ bạc
trên địa bàn Hà Nội” (Luận văn thạc sĩ Luật học- Cao Thị Oanh- người hướng dẫn
Nguyễn Ngọc Hòa) bài viết dưới đây xin đóng góp ý kiến về việc nghiên cứu tình
hình tội phạm nói chung cũng như tội phạm về cờ bạc trên địa bàn Hà Nội.
II. NỘI DỤNG:
1. Nội dung luận văn tội phạm học về cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội.
1.1 Tình hình tội phạm về cờ bạc trên địa bàn Thành phố Hà Nội trong những năm
gần đây:
Cờ bạc nói chung được hiểu là loại tệ nạn xã hội được hợp thành bởi các hành vi
đánh bạc, tổ chức đánh bạc và gá bạc. Loại tội phạm xã hội này hàm chứa các tội cờ
bạc (những hành vi tương ứng nói trên nhưng ở mức độ được Luật hình sự qui
định). Do đó, chúng ta cần phải nghiên cứu các tội cờ bạc trong mối tương quan với
tệ nạn cờ bạc nói chung thì mới có thể hiểu được bản chất của tình hình các tội
phạm này.
Chúng ta có thể xác định chính xác tỉ lệ giữa số vụ, số bị cáo xét xử về các tội cờ
bạc và số vụ, số người thực hiện những hành vi cờ bạc bị phát hiện trên địa bàn
thành phố Hà Nội như sau:
(3)
756
415
349
131
107
hiện (4)
1264
495
2395
2022
2257
Tỉ lệ %
(3/4)
59,81
83,84
14,57
6,48
4,74
Bảng 1: Tỉ lệ giữa số vụ, số bị cáo bị xét xử về các tội cờ bạc và số vụ, số người
thực hiện những hành vi cờ bạc bị phát hiện.
Như vậy, số vụ và số người thực hiện hành vi cờ bạc bị đưa ra xét xử
chiếm tỉ lệ thấp trong tổng số vụ bị phát hiện trong 5 năm (1997-2001). Năm 1998
được xác định là năm mà tỉ lệ số liệu xét xử trên số liệu phát hiện cao nhất (số vụ
chiếm 61,36%, số bị cáo chiếm 83,83%). Trong ba năm (1999, 2000, 2001 tỉ kệ này
đều ở mức thấp. Đặc biệt trong năm 2001 số liệu xét xử về hình sự đối với các tội
phạm này gần đây như không đáng kể trong tổng số bị phát hiện (với 4,49% số vụ
415
349
131
107
MĐGTHN(%)
100,00
54,89
84,10
37,54
81,68
Bảng 4: Diễn biến của tình hình tội phạm về cờ bạc qua số liệu xét xử.
- Tốc độ gia tăng bình quân một năm về số vụ là: 61,65%
- Tốc độ gia tăng bình quân một năm về số bị cáo là: 61,34%
Kết quả nghiên cứu trên cho thấy cả số vụ và số bị cáo bị xét xử về các tội cờ bạc
trong 5 năm (1997- 2001) trên địa bàn Thành phố Hà Nội đều có xu hướng giảm
dần. Năm 1998 số vụ giảm từ 180 xuống 81 bằng (45%), số bị cáo giảm từ 756
xuống 415( bằng 54,89%). Trong các năm sau đó, cả số vụ và số bị cáo đều theo xu
hướng giảm cụ thể là số năm 1998, năm 1999 số vụ bằng 97,53% số bị cáo bằng
84,1%; so với năm 1999, năm 2000 số vụ giảm xuống còn 36,7% số bị cáo giảm
xuống còn 37,54%; so với năm 200, trong năm 2001 số vụ chiếm 89,66%, số bị cáo
là 81,68%. Ngoài ra nếu lấy năm 1997 làm mốc để so sánh, thì những số liệu của
năm 2001 chiếm tỉ lệ rất thấp; về số vụ chỉ là 14,44%, số bị cáo chỉ là 14,15%.
Tuy nhiên, số liệu của cơ quan điều tra về cờ bạc phán ánh một xu hướng diễn biến
khác của tình hình tội phạm này:
Năm
1997
1998
1999
- Tốc độ gia tăng bình quân một năm về số vụ là: 109,99%
- Tốc độ gia tăng bình quân một năm về số người thực hiện là: 115,62%
Với tốc độ gia tăng bình quân một năm về số vụ là 109,99% và số người tham gia là
115,62% ( so với tốc độ gia tăng bình quân một năm của các tội cờ bạc bị xét xử là
khoảng 61%, cả về số vụ và bị cáo) cho thấy số liệu này không diễn biến theo xu
hướng của số liệu xét xử. Nếu cũng lấy số liệu năm 1997 làm mốc so sánh thì đến
năm 2001 số vụ tăng từ 395 lên 578 ( bằng 146,32%). Số người thực hiện tăng từ
1264 lên đến 2259 (bằng 178,71).
Chúng ta có thể mô tả hai xu hướng khác biệt giữa số liệu xét xử và số liệu phát
hiện về cờ bạc qua biểu đồ sau:
*Số vụ cờ bạc bị phát hiện
*Số vụ cờ bạc bị xét xử
Từ những số liệu trên, chúng ta có thể đi đến kết luận khái quát: Trong những năm
(1997-2001) số vụ cờ bạc và số người thự hiện hành vi cờ bạc trên địa bàn Thành
phố Hà Nội không những không giảm xuống mà còn có xu hướng tăng lên. Những
số liệu thể hiện sự đánh giá chính xác của nhà nước về tình hình tội cờ bạc- số liệu
xét xử của các Tòa án là không phản ánh đúng diễn biến của xu hướng đó. Điều này
cho thấy số liệu xét xử của các tội cờ bạc trên địa bàn Thành phố Hà Nội trong
những năm vừa qua không chỉ thể hiện kết quả của hoạt động đấu tranh phòng
chống tội phạm mà còn ảnh hưởng lớn (cả trực tiếp và gián tiếp) bởi sự thay đổi của
pháp luật hình sự liên quan tới loại tội phạm này. Cụ thể là nó chịu ảnh hưởng trực
tiếp của việc thu hẹp phạm vi xử lý về Hình sự đối với các tội cờ bạc do bộ luật
Hình sự năm 1999 nêu ra cũng như những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng các
quy định của luật hình sự khi xác định ranh giới giữa tôi phạm và vi phạm hành
chính đối với các hành vi cờ bạc.
Tệ nạn cờ bạc là khái niệm hàm chứa hai bộ phận là các tội cờ bạc và những hành
vi cờ bạc là vi phạm hành chính. Điều đó có nghĩa về nguyên tắc số liệu xét xử của
điều tra những vụ việc liên quan đến nhiều người( điển hình là trường hợp phạm tội
cờ bạc dưới hình thức số đề)… đã dẫn đến tình trạng lực lượng công an chưa thực
hiện triệt để việc phát hiện, xử lý tội phạm.
Từ những lí do đó, khi nghiên cứu về thực trạng các tôi cờ bạc trên địa bàn thành
phố Hà Nội trong những năm (1997-2001) thông qua các số liệu nêu trên, chúng ta
còn cần phải tính đến phần tội phạm ẩn có thể ở mức đáng kể của chúng, từ đó, khi
thực hiện các biện pháp đấu tranh phòng chống các tội cờ bạc phải tìm cách hạn chế
tỉ lệ này.
Ngoài những chỉ số về lượng nêu trên, tình hình các tội cờ bạc trên địa bàn Thành
phố Hà Nội những năm 1997-2001còn thể hiện qua các thông số về chất. những
thông số này gồm cơ cấu, tính chất và hậu quả. Trước hết, đặt những số liệu xét xử
về các tội cờ bạc ở Hà Nội tương quan với số liệu xét xử các tôi cờ bạc của cả nước
cho thấy tỉ lệ xét xử các tội cờ bạc của các Tòa án ở Hà Nội trong tổng số vụ và bị
cáo bị xét xử về các tội về cờ bạc của cả nước như sau:
Năm
Số vụ
Hà Nội (1) Cả nước (2) Tỉ lệ %
1997
1998
1999
2000
2001
180
81
79
29
(3/4)
31,11
10,41
8,47
7,32
9,12
Bảng 6: Tỉ lệ số liệu xét xử các vụ cờ bạc ở Hà Nội trên số liệu xét xử các tôi cờ bạc
của cả nước.
Những số liệu trên là một thực trạng đáng chú ý là số vụ và số bị cáo phạm tội cờ
bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội chiếm tỉ lệ khá cao trong những số liệu tương
ứng của cả nước. Đặc biệt, vào năm 1997 tỉ lệ người lên đến 26,08% về số vụ và
31,11% về số bị cáo. Liên tiếp trong bốn năm sau đó tỉ lệ này được coi là tương đối
ổn định nhưng tỉ lệ thấp nhất vẫn là 6,27% về số vụ và 7,32% về số bị cáo. Trong 5
năm vừa qua, trung bình mỗi năm tỉ lệ giữa số vụ và số bị cáo phạm tội cờ bạc trên
địa bàn Hà Nội so với những số liệu tương ứng trong cả nước là 11,33 % về số vụ
và 13,28% về số bị cáo. Như vậy, dựa trên kết quả phân tích những số liệu này có
thể kết luận rằng thành phố Hà Nội chính là một trong những “điểm nóng” về các
tội cờ bạc.
Ngoài ra, có thể đánh giá tình hình các tội cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội
thông qua việc so sánh giữa tỉ lệ các tội cờ bạc ở Hà Nội trên tổng số các tội phạm
bị xét xử sơ thẩm ở Hà Nội với tỉ lệ giữa các tội cờ bạc trên tổng số các tội phạm bị
xử lý hình sự trên phạm vi cả nước thông qua 2 bảng:
Năm
1997
1998
1999
1999
2000
2001
Số vụ cờ bạc
2430
3985
4118
1175
1172
Số vụ án hình sự
42440
48670
50461
49195
46347
Tỉ lệ %
5,73
8,19
8,16
3,61
2,53
Bảng 8: Tỉ lệ giữa các tội cờ bạc trên tổng số các tội phạm bị xét xử sơ thẩm trên
phạm vi cả nước.
Nếu tính bình quân thì hàng năm trong cả nước tỉ lệ giữa số vụ cờ bạc trên tổng số
phạm thì một cách tổng quát có thể thấy hình thức thể hiện tội phạm này rất đa dạng
và phong phú, chúng ta không thể có được một số chính xác tuyệt đối về các dạng
hành vi cờ bạc trên thực tế có thể kể đến những trò cờ bạc chính như: số đề, xóc đĩa,
tỏ lả, cá độ… kết quả nghiên cứu 100 bản án cờ bạc gần đây của Tòa án Hà Nội cho
thấy 58 trường hợp xóc đĩa, 21 trường hợp tỏ lả, 10 trường hợp số đề, chỉ riêng 3
hình thức này đã chiếm 89% tổng số.
Về qui mô thực hiện tội phạm rất đa dạng. Thực tiễn cho thấy những số liệu này chỉ
phản ánh được những mức độ nhất định qui mô của tội phạm này, 2 hình thức số đề,
bóng đá được tổ chức qui mô lớn những trường hợp này ít bị phát hiện và xử lí hình
sự. Về mức độ tính chất và thực hiện tội phạm: bên cạnh nhưng vụ nhỏ lẻ là những
vụ lớn. Thực tiễn cho thấy ở những tụ điểm lớn thì có tính chất chặt chẽ, nghiêm
ngặt.
+ Các thủ đoạn thực hiên tội phạm: Áp dụng nhiều thủ đoạn tinh vi cùng các chủ
thể thực hiện hành vi cờ bạc, lợi dụng các phương pháp thông tin liên lạc hiện đại
và hạn chế việc trực tiếp gặp mặt dẫn tới tính an toàn cao cho đối tượng đó. Đồng
thời thách thức lực lượng công an. Ngoài ra còn sử dụng một số thủ đoạn dựng kí
hiệu riêng xác định thắng thua.
+ Phương tiên thanh toán việc thắng thua rất khác nhau, sau năm 1999 thì những vụ
việc được khởi tố được xử lí hình sự lớn với rất lớn.
+ Thời gian thực hiện tội phạm: Được xác định rõ nhất với loại hình cá độ bóng đá
còn những loại khác không có sự phân bố rõ rệt về thời gian.
+ Địa điểm thực hiện tội phạm: được thực hiện ở bất kì đâu trên địa bàn thành phố
nhưng trong những năm gần đây được thực hiện chủ yếu ở Ba Đình, Đống Đa. Sự
khác biệt này được lí giải bởi một sơ lí do như dân số, mức sống. Nghiên cứu về
tình hình tội phạm cờ bạc ta thấy có nhiều đối tượng xuất hiện nhiều lần, nhiều kẻ
có tính chất chuyên nghiệp. Theo số liệu của phòng cảnh sát điều tra thành phố Hà
Nội cho thấy từ 21/12/1995 đến 20/06/2001 có 488 đối tượng có tiền án và 430 có
tiền sự những số liệu trên phần nào thể hiện được nhân thân người phạm tội và tính
nhiều quan niệm coi đây là hình thức giải trí lành mạnh vì
thế họ đã lao vào hoạt động này nhiều khi có điều kiện. Có nhiều người thì lại
coi đây là cơ hội để thửu vận may.Như vậy ta có thể kết luận: tham gia hoạt động cờ
bạc trở thành nhu cầu của một bộ phân cư dân trong xã hội.
Nếu xem tội đánh bạc là trung tâm của tội cờ bạc thì có thể khẳng định yếu tố tâm lí
của những người đánh bạc còn ảnh hưởng tới tội tổ chức và gá bạc. Khi số lượng
người và vụ đánh bạc tăng thì nhu cầu tổ chức đánh và gá bạc cũng tăng. Ngoài ra
còn xét đến vai trò của yếu tố tâm lí xã hội đối với các tội cờ bạc, tâm lí nhóm của
những người phạm tội có tác động, ảnh hưởng lẫn nhau dẫn tới sự tác động không
nhỏ của sự phát triển không nhỏ của tội cờ bạc.
1.2.2 Nguyên nhân, điều kiện về kinh tế xã hội.
- Hà Nội là thủ đô, trung tâm văn hóa, chính trị, xã hội, đời sống nhân dân được cải
thiện rõ rệt. Tuy nhiên tình trạng thất nghiệp, mức sống thấp, tình trạng phân hoá
giàu nghèo không phải là không có. Những yếu tố này có liên quan trực tiếp đến
tình hình tội phạm nói chung và tội phạm cờ bạc nói riêng.
+ Tình trạng thất nghiệp: còn đáng kể , những người này thường có mức sống thấp,
thu nhập của những hộ có mức sống cao nhất (năm 1994) gấp 6,5 lần những hộ có
thu nhập thấp nhất, năm 1999 là 8,9 lần, con số này thể hiện sự phân hóa giàu
nghèo rất rõ rệt. Hiện tượng này ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống một bộ phận
dân cư, xuất hiện tâm lí tiêu cực dẫn đến hành vi cờ bạc.
Tóm lại: xét vai trò sự ảnh hưởng kinh tế đối với các tội cờ bạc ta thấy kih tế giữ vai
trò quan trọng vì vậy yếu tố kinh tế cần phải được xem xét một cách toàn diện, gắn
với các trường hợp phạm tội cụ thể để đánh giá đúng bản chất sự ảnh hưởng của nó
đối với các tội cờ bạc từ đó đề ra giải pháp đấu tranh phòng chống cờ bạc.
- Môi trường xã hội cũng có ảnh hưởng lớn đến các tội cờ bạc thói quen tham gia
cho các chủ thể tham gia hoạt động cờ bạc. Cơ chế thì trường cũng tạo ra cái nhìn
cởi mở hơn vì thế mỗi cá nhân ngày càng tự do, tuy nhiên nó cũng đem lại cho con
người nhiều cơ hội thực hiện hành vi trái pháp luật trong đó có tội cờ bạc. Tóm lại,
Hoạt động của Tòa án cũng chưa thực hiện tốt chức năng của mình, chưa thống nhất
trong đường lối xét xử, luật hình sự chưa được sử dụng nhieeufe đối với loại tội
phạm này, còn có nhiều cán bộ làm công tác xét xử chưa thực sự nghiêm minh,
VKSND cũng chưa thực hiện tốt công tác của mình.
Tóm lại, chúng ta chưa có cơ sở vững chắc để phòng chống tội phạm cờ bạc, tất cả
những nguyên nhân trên đó tồn tại, ảnh hưởng và tác động lẫn nhau làm cho tình
hình tội phạm về cờ bạc tiếp tục tồn tại và phát triển.
2. Dự báo tình hình tội phạm trong thời gian tới
Cùng với sự tăng trưởng của kinh tế dẫn đến sự phát triển của như cầu văn hóa, tinh
thần và như đã phân tích ở trên hành vi cờ bạc đem lại hứng thú cho một bộ phận
dân cư không nhỏ đông thời cơ chế thì trường cũng dẫn tới tình trạng thất nghiệp,
phân hóa giàu nghèo, tạo điều kiện thúc đẩy loại tọi phạm này phát triển. Môi
trường xã hội cho loại tội phạm này tồn tại, phát triển cũng không có dấu kiệu phá
hủy.
Tuy nhiên xem xét các qui định của bộ luật hình sự ta có thể khẳng định các qui
định của bộ luật hình sự không ngừng hoàn thiện, trong thời gian tới những văn bản
hướng dẫn giải thích chính thức các qui định về các tội cờ bạc sẽ được ban hành.
Mở đường cho hoạt động mạnh mẽ của cơ quan pháp luật.
Qua đây ta có thể đưa ra 1 số dự báo như sau:
- Về số vụ và số người tham gia thực hiện: có xu hướng tăng lên đặc biệt tội phạm
có tính chất chuyên nghiệp ngày càng nhiều.
- Về hình thức thực hiện tội phạm vẫn rất đa dạng, những hình thức mới có thể xuất
hiện, sự dụng công nghệ điện tử và thông tin.
- Xét vè quy mô nhiều vụ có quy mô lớn có xu hướng tăng lên
- Về số tiền dựng để đánh bạc và số lợi bất chính mà những người, tổ chức gá bạc
tăng.
- Về địa điểm thực hiện tập trung vào các quận nội thành đông dân và phát triển
kinh tế
giả không đưa ra những số liệu về nạn nhân là phù hợp.
Thứ hai, về diễn biến của tình hình tội phạm: trên cơ sở những số liệu về thực trạng
của tình hình, tác giả đã đưa ra những đánh giá diễ biến của tình hình tội phạm.
Bằng việc đưa ra đồ thị miêu tả 2 xu hướng khác biệt giữa số liệu xét xử và số liệu
phát hiện về cờ bạc cùng với những số liệu cụ thể khác. Tác giả đã chỉ ra số vụ cờ
bạc và số người thực hiện hoạt động cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội, không
những không giảm xuống mà còn có xu hướng tăng lên. Đồng thời tác giả cũng đã
chỉ ra rằng số liệu xét xử của cơ quan Tòa án không phản ánh đúng diễn biến của
tình hình tội phạm từ đó chỉ ra yếu tố tác động đến diễn biến của tình hình tội phạm.
Có thể nói tác giả đã đưa ra những kết luận khách quan, trực tiếp, phản ánh đúng
diễn biến của tình hình tội phạm cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Thứ ba, về cơ cấu của tình hình tội phạm: tác giả nghiên cứu cơ cấu của tình hình
tội phạm dựa trên nhiều tiêu chí như: cơ cấu của tình hình tội phạm trên địa bàn
thành phố và so với cả nước, cơ cấu của từng tội trong nhóm các tội phạm về cờ
bạc, cơ cấu của tình hình cờ bạc theo phương pháp, hình thức, quy mô… qua đó, tác
giả làm sáng tỏ bản chất của tình hình tội phạm về cờ bạc trên địa bàn Hà Nội.
Quan trọng là từ những tính chất này tác giả đã định hướng cho việc tập trung tìm ra
nguyên nhân của tình hình tội phạm cũng như giải pháp phòng ngừa tội phạm cờ
bạc, việc sát hợp với thực tế. Tuy nhiên, theo quan điểm của nhóm, nếu tác giả biểu
diễn cơ cấu của tình hình tội phạm qua biểu đồ thì việc đưa ra nhận xét sẽ dễ dàng
hơn.
Thứ tư, đối với thông số về mức độ phổ biến, nhìn chung chưa được tác giả đề cập
nhiều.
Thứ năm, đối với thông số về mức độ thiệt hai, tác giả đã đề cập những thiệt hại do
chác tội phạm về cờ bạc gây ra, bao gồm thiệt hại về vật chất và tinh thần song lại
chưa đưa ra những thống kê cụ thể do đó chưa phản ánh hết được mức độ thiệt hại
do loại tội này gây ra.