UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH NGHỆ AN
SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

BÁO CÁO TỔNG KẾT Dự* ÁN
"ỨNG DỤNG TIẾN BỘ KHOA HỌC KỶ THUẬT XÂY DỤNG MÔ HÌNH
PHÁT TRIỂN VÙNG NGUYÊN LIỆU DỨA ở VÙNG TÂY BẮC
HUYỆN YÊN THÀNH - NGHỆ A N M

(Thuộc chương trình: Xây dựng mô hình ứng dụng khoa học còng nghệ
phục vụ phát triển kinh tế xã hội vùng nòng thôn và miền núi)

Vinh, lỉiánạ 4 nám 2004

r


B Á O CÁO TỔNG KẾT DỰÁN: "ÚNG DỤNG TIÊN b ộ KiIOA HỌC KỸ THUẬT XÂY DỤNG MÒ HÌNH PHÁT TRIEN
VÙNG NGUYÊN LIỆU DỨA Ỏ VÙNG TAY BÁC HUYỆN YÊN THÀNH, TÌNH NGHỆ AN "

A- KHÁI QUÁT CHUNG
NHỮNG THÔNG Ĩ!N CHUNG CỦA Dự ÁN
1ẺT ên dự án : " ú n g dụng tiến bộ khoa học k ỹ thuật xáy dụìỉg mô hình
p h á t ừ iển vùng nguyên

dứa ở vùng Tây B ắc - H uyện Yên Thành - Tỉnh

N ghệ A n ”.
(Thuộc chương trình: Xây dựng mồ hình ứng dụng khoa học công nghệ
phục vụ phát triển xã hội nông thôn miến núi).
2. T hòi gian thự c hiện: 24 tháng (Từ 4/2002 đến 4/2004)
3. C ấp q u ả n lý: Bộ Khoa học và Công nghệ

I
ẴÂ DCỈuữa. ÍUỊÉ OÌL @ồ*uị. n ạ lú ị t in ỉt Qbj.iũỊ
triên vùng nguyên ìiêu dứa đáp ứng yêu cầu chế biến cùa CẺ
ẤC nhà máy. Cùng với
cáé yếu tố khách quan thuận lợi thúc đẩy diện tích dứa trong tỉnh được tãng lên
nAanh chóng:
4

r^ãm 2001: Diện tích trồng mới dứa Caycn của vùng nguyên íiệu đạt:
*
420,6ha chủ yếu tâp trung ử 2 huyên: Nghĩa Đàn và Quỳnh Lưu.
*

_______________________________________ :________________ :______________ 2
S á ' 3 CỈUHL ÌUỊẠ. tÙL Q ôtup tc ạ ỉti lin ÍL -Q iạ h ị C’ỉn


BÁO CÁO TỔNG KẾT DỰÁN: "ÚNG DỤNG TIẾN BỘ KHOA. HỌC K.Ỹ THUẬT XÂY DỤNG MÔ HÌNH PHÁT TRIEN
VÙNG NGƯYẺN LIỆU DỨA ở VỪNG TAY BẮC HUYỆN YÊN THÀNH, TĨNH NGHỆ AN "

N ăm 2002: Diên tích trồng mới là: 795ha và năm 2003 trồng mới được
846,4ha. Trong 3 nẫm từ 2001 đến '2003: Vùng dứa trọng điểm gồm 3 huyện:
Nghĩa Đàn, Quv Hợp, Yên Thành đã trồng mới được: 2067, lốha dứa Cayen và
531,4ha dứa Queen. Tuy vậy so với yêu cầu dứa nguyên liệu của 2 nhà máy nước
dứa cô đặc là 5.000ha thì mới chỉ đạt gần 50% diện tích.
Riêng vùng dứa nguyên liệu ở Tảy Bắc huyện Yên Thành đã trồng mới
được 609 ha. So với yêu cầu qui hoạch làl.800ha, diện tích trồng mới này chỉ đạt
được 34%.
Số diộn tích dứa Cayen nguyên liệu trổng trong nãm đầu 2001 và đầu năm
2002 đã cho thu hoạch. Điều rất đáng lo ngại là năng suất quá thấp chỉ đạt: 14 , 23 tấn/ha vu 1. Qua các hội nghị giao ban, rút kinh nghiêm của ngành nông
nghiệp về trồng dứa nguyên liệu cho các nha máy. Các nguyên nhân dẫn đến
năng suất dứa không cao là.ế

Sau 2 năm tổ chức thực hiện dự án, đến nay các mô hình phục vụ cho phát
tri ổn vùng nguyên liêu dứa ở vùng Tày Bắc huyện Yên Thành - Nghê An, ứ 2 xã:
Mã Thành và xã Lăng Thành đã hoàn thành tốt. Thực sự là mô hình để nông dân
vùng trồng dứa học tập, làm theo qua đó nhân rộng ra trên địa bàn vùng dứa
nguyên ỉiệu.
Nhân dịp này chúng tôi chân thành cảm ơn Bộ KH&CN, vụ kế hoạch, vãn
phòng chương trình nông thôn miền núi. Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Nghệ An, Sở nồng
nghiệp và PTNT Nghệ An và các sở ban ngành trong tỉnh, huyện uỷ, ƯBND
huyện Yên Thành, UBND xã Mã Thành, UBND xã Lăng Thành... Đã tạo mọi
điều kiện giứp đỡ, cùng chúng tôi tổ chức thực hiện dự án này đạt kết quả.
Cảm ơn tập thể ban lãnh đạo Trung tâm KHKTNN & PTNT Nghệ An là
đơn vị trực tiếp, triển khai thực hiện tốt dự án.
n . ĐẨC ĐIỂM T Ư N H Ê K KINH TẾ -XẢ HỔĨ VÙNG TRIEN k h a i DƯẢN:
1. Đ ạc điểm tự nhiên: Huyện Yên Thành nằm trong khoảng: 18°52'30"
đến 19° 10' đò vĩ Bắc, 105°28' đến 105° độ Kinh Đồng, phía Bắc giáp huyện
QuỳVứì Lưu, Nam giáp huyên Nghi Lộc và Đô Lương, phía Tây giáp huyện Đô
Lương và T ân Kỳ, phía Đông giáp huyên Diễn Châu.
Yên Thành có chiều dài từ Bấc đến Nam là: 35km, -từ Đông sang Tây
,32Kjn, ba phía Bắc, Tây và Nam là vùng gò đồi trọc bao bọc theo hình cánh
cung, diện tích đất tự nhiên: 56.204ha. Trong đó: đất nông nghiệp: 16.93l,5ha,
đất lâm nghiệp: 28.500ha, khu dân cư: 1180,3ha, đất chuyên dùng: 4982ha, đất
chưa sử dụng: 4609,7ha.
2. Đặc điểm khí hậu thuỷ vãn:
1

- Nhiêt độ: Nhiệt độ trung bình hàng nãm 23,6°c, nhiột độ cao nhất 39,l°c

Lồấp nhất: 9,3°c. Tổng nhiêt độ 8.500°c. Số giờ nắng trung bình hàng nãm
ỉ.673^B ức xạ mật trời 74,6KCal/rrr.
íế-,

13 con đập lớn, nhỏ

YỚi

dung lượn£ 4 triệu m3 nước. Toàn xã có 45km đường •

liên^thôn rải đá, rộng 7m đảm bảo cho xe vận tải đi iại dễ dàng. Có hệ thống
đường điện với 4 trạm biến áp: 1.100kw.
b) X ã Lăng Thành: Có diên tích đất tự nhiên: 4935,Bha trong đó đất nồng
■nghiệp: 471,9ha. Đất lâm nghiệp: 1217,5ha, đất chuyên dùng và dân cư « 300ha.
Đ ất chưa sử dụng 2947,5ha.
Toàn xã có 12 xóm, 1.487 hộ với 7089 nhân khẩu số lao động trong độ
tuổi 2930 người, lao động nông nghiệp chiếm 95%, bình quân lương thực trên
đầu người: 647kg/năm, tỷ lệ hô đói nghèo « 24%. Trên địa bàn xã có 3 trục
đường huyên lộ đi qua, rộng 7-8m xe vận tải đi lại dễ đàng, v ề thuỷ lợi: xã có 14
hồ đập lớn nhỏ đủ nước tưới cho 80% diện tích.
(?) Nhận xét chung về vũng triển khai dự án:

S Ã DCitiUi I lũc. tÙL @Á*ụp tiụ liè linỈL Q tạ lữ .
t

1

l ế Địa điểm xây dựng mô hình nhân giống dứa Cayen bằng phương

p h áp cát k h o an h : Tại xóm Tân Yên, xã Mã Thành là vùng đất có độ dốc thoai
1
4iề

_________ _____________________________________________________________10
S ấ D ỈI uhl lưìc, VỈL ũòtự ị. tiợ íiị tin h QlạitẨỊ c?ltL


BÁO CÁO TỔNG KẾT DỰÁN: "ÚNG DỤNG TIẾN BỘ KHOA HỌC KỶ THUẬT XÂY DỤNG MÔ HÌNH PHÁT TR EN
VÙNG NGUYÊN LIỆU DỨA ở VỪNG TẢY BÁC HUYỆN YẺN THÀNH, TĨNH NGHỆ A N "

thoải
ị

r.
______________________________________________________________________ 11
SÁ D ơ ttu i luỵc. tù i QôtuỊ. n ụ ỉtỉ tln it Olíịiữ.

canh di^a Cayen

5
dựng mô hình thâm canh
1

dợt II
Tổng

6

kết

rút

hình. Tổng kế dự án

3.

N hững th u ậ n lợi và khó k h ă n gặp p h ải tro n g q u á trìn h tổ chức thực

h iện dự án :
3 .ỉ - Thuận ỉợi.Ế
-

Nội dung của dự án phục vụ thiết thực cho nhu cầu sản xuất dứa nguyên

liệ^u tập trung,được Trung tâm KHKTNN&PTNT Nghệ An và nhân dân rất quan
tâm.

tâm của vùng dứa nguyên liệu Bắc Yên Thành và có điều kiện về đất đai tương
đối thuận lợi cho viêc phát triển vùng dứa nguyên liệu.

3.2- Khó khăn:
- Điều kiện tự nhiên của tỉnh Nghệ An khắc nghiệt, viẻc giâm, ươm chổi
dứa gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong mua hè: Nắng nóng, gió lào. Mùa đông
nhiệt độ xuống thấp.
1

- Nguồn nước tưới hiện nay chi đáp ứng được nhu cầu tưới của vườn giâm,

vườn ươm trong điều kiện mưa nấng thuận hoà. Khi hạn hán kéo dài 2 - 3 tháng,
nguồn nước trong dập bị cạn kiệt, không đảm bảo chủ động nước tưới cho cây ở
vườn giâm, ươm cây giống dứa.

c. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC CỦA D ự ÁN:
a XẢY DUNG CÁC HANG MUC CỒNG TRÌNH VẢ MUA SẮM TRANG
THIẾT Bĩ:
1. Xây dựng cơ bản:
í

Được sự hỗ trợ kinh phí của đự án đã tạo điều kiện cho việc xây dựng và

*
■
*
\
m u a s ắ í n m ộ t s ố c ô n g tr ìn h v à t h iế t b ị n h ư sa u :
Ị.



1 -‘Viện nghiên cứu rau quả, thuộc Tổng Công ty rau quả Việt Nam trực
' tiếp đào tạo và chuyển giao các công nghệ: Nhân giống và thâm canh giống dứa
Cayen của đự án.
>

’

_____

Trung tâm K H K Ĩ AW&PTNT là đơn vị thực hiện dự án đã cử: 6 cán bộ kỹ
thuật trong đó có:
2 Cán bộ kỹ thuật của trung tâm.
4 Cán bộ kỹ thuật của 2 xă Mã Thành và xã Lãng Thành trực tiếp học tập,
tiếp nhận các cồng nghệ trong thời gian 15 ngày tại địa điểm thực hiện dự án bao
gồm: 7 ngày học tập lỷ thuyết công nghệ, 8 ngày thực hành tại các địa điểm xây
dựng mô hình của dự án, các công nghệ sau đã được chuyển giao:
*

^

a) Công nghệ làm vườn giâm hom:
t

Các học viên cùng cơ quan chuyển giao công nghệ sau khi học lý thuyết

đã tiến hành chọn địa điểm xây dựng vườn giâm hom, cùng xây dựng giàn che và
hệ "thống ĩuống iíiâm hom, xử lý chống bệnh trên nền cát.
* .


g) Công nghệ xử ỉỹ cây dứa ra trái vụ: Các học viên được hướng dẫn kiểm
tra cẳc chỉ tiêu để xác định tiêu chuẩn cây đứa đâ đạt yêu cẩu, tiêu chuẩn để xử
lý ra hoa đồng loạt. Cách sử dụng và pha chế các chất kích thích để xử lý .và
phương pháp xử lý vườn dứa ra hoa.
h. Công nghệ thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch: Các học viên đã được
hướng dẫn cách kiểm tra xác định độ chín của quả dứa, kỹ thuật thu hoạch quả
và chọn thời gian, thời điểm thích hợp để thu hoạch. Đ ổng thời được hướng dẫn
cách phân loại, sắp xếp dứa quả để bảo quản an toàn sau thu hoạch.
2ẽ Tập huấn kỹ thuật cho nông dân trực tiếp nhân giống và thâm
canh cây dứa.
*

a) Tài ỉiệu kỹ thuật: Dùng để tập huấn là qui trình kỹ thuật của Viện

lịghiên eứu rau quả chuyển eiao, có Iham khảo qui-trình kỹ thuât thâm canh dứa
Cay en của sở NN&PTNT Nghệ An.
*
.

_______________________________________________________________________ 16
S ẳ DCUou ittìe. OỈL QâttiỊ.

U n it Q ùjJúỊ cA n


B Á O CÁO TỔNG KẾT DỰÁN: "ÚNG DỰNG TIẾN BỘ KHOA HỌC KỸ THUẬT X Â Y DUNG MỔ HÌNH PHÁT TRIEN
VỪNG NGUYÊN U Ệ U DỨA ở VỪNG TÀY BÁC HUYỆN YÊN THÀNH, TÌNH NGHỆ AN "

b) TỔ chức tập huấn: Dự án cấp đủ 500 bộ qui trình kỹ thuật nhân giống
dứa, thâm canh cây dứa Cayen cho các thành viên dự án, các nông hộ của 2 xã

với điều^kiện thời tiết, khí hậu của vùng thưc hiện dự án.
iẽ
I
*
r

_______________________________________________________________________ 17
S c f D C tư m Itọe. o ỉí (ầồ tu p tự ịỉtệ L ỉn h OítqiŨL í / ỉ n


DÁO CẢO TỔNG KỂT D ự ÁN: ỨNG DUNG TIẾN BỘ KHOA HOC KỶ THUẬT XẢY DỤNG MÓ HÌNH PHÁT
TRIỂN VÙNG NGUYÊN LIỆU DỨA Ở VÙNG TẢY BẮC HUYỆN YÊN THÀNH. TÌNH NGHÊ AN "

SO Đ ố QUI TRÌNH:

/

T hân dứa sau khi thu hoạch quả
t Thân không dập nát, sạch sâu bệnh)

1 - 2 ngày

Bóc sạch bẹ lá

Xử lý khoanh bầng dung dịch
Be'Uate (0,3%) trong 5 phút

2-3 ngày

Giâm khoanh dứa trong nền

m ẳ. n

Tưới nước + phun dinh dưởng
í U R E \%)

r
c ây giống
đủ tièu cl lu ẩn xuất vườn

18

Sấ ZKJioa Íloc vù ũỗtu/. tưịỉiẫ. LÚdi lì(jjltĩi c^ln


BÁ O CÁO TÓNG KẾT DỰÁN: "ÚNG DỤNG T E N BỘ KHOA HỌC KỶ THUẬT XÂY DỤNG MÔ HÌNH PHÁT TRIEN
VÙNỗ' NGUYÊN L Ệ Ư DỨA Ỏ VÙNG TÂY BÁC HUYỆN YÊN THÀNH, TÌNH NGHỆ AN "

1. Vườn giâm hom:
Vườn giâm hom có diện tích 0,3ha gồm:
a) Giàn,che: Khung giàn chc vườn giâm hom được xây dưng bàng H'C,
m ét, có mái ậốc để dễ thoát nước. Mái được lập bằng nứa đan thành tấm, bèn
/

trên phủ tiế p m ột lớp ni lon trắng để chống' mưa và đảm bảo có ánh sáng tán xạ
khoảng 50 - 70%. Giằng chống gió bão bằng nứa đan ô vuông, dây thép 4 li và
tre chống. Quanh vườn được che một ỉớp phên nứa lửng cao 60 - 70cm chắn gió,
mưa, nắng tạt trực tiếp vào luống.
Giàn che được xây dựng thành 5 dãy ỉiên tiếp nhau, giữa các dãy có rãnh
thoát nước, giàn che cao 2,5m, đảm bảo thoáng, đi lại thao tác làm việc dễ dàng.
b) Luống giâm hom: Được xây dựng bằng gạch đất nung, vữa xi mảng,



BÁ O CÁO TỔNG KẾT DỰÁN: "ÚNG DỤNG TIÊN BỘ KHOA HỌC KỸ THUẬT X Â Y DỤNG MÔ HÌNH PHÁT TR EN
VỪNG NGUYÊN LIỆU DỨA ở VỪNG TÂY BẮC HUYỆN YÈN THÀNH, TĨNH NGHỆ A N ”

+ Phơi khoanh để se mạt cắt, tuỳ thuộc vào thời tiết để quyết định thời
gian cắt và phơi.
+ Xử lý klioanh thân trong dung dịch BellatcC nồng độ 0,3% trong thời

gian 5 phút, s^u đó để ráo nước.
+ Giậm khoanh, dứa trong nền cát (đã được xử lỷ dung dịch BelIateC
0,3% ) trong vườn giâm, với một độ từ 70 - 80 khoanh/m 2
+ Tưới đủ ẩm thường xuyên, sau thời gian từ 2 đến 3 tháng (tuỳ thời vụ
nhân) tách chổi 1'a vườn ươm, chiều cao từ 8 - lOcm là đủ tiêu chuẩn tách vườn.
3. Kỹ thuật vườn ươm chồi dứa:
Yêu cầu đất vườn ươm phải tơi xốp, đủ ẩm, đủ diện tích để ươm hết chồi
m

'.tách trong vườn giâm ra, vườn ươm của dự án có diện tích l,2ha, được bố trí
canh vườn giâm hom. Vuờn ươm được chia thành lô, thửa đi lại chãm sóc dễ
dàng. Đ ất vườn ươm được cày, bừa kỹ, nhặt sạch cỏ dại, tàn dư thực vật, bón vôi
bột, để ải, chuẩn bị trước khi đưa chồi ra ươm.
+ Chồi dứa tách từ vườm giâm ra được xử lý qua đung dịch BellateC 0,3%
ở phần cuống chổi trước khi đưa vào vườm ươm.
4-

ở vườn ươm chồi được giâm với mật độ 30 - 35 cây/rrrvới khoảng cách

hàng cách hàng 20cm, cây cách cây 15cm, bố trí thành luống đẩ dễ chăn sóc.
+ Vườn ươm được bón lót (lha): Phân chuồng hoại mục và phân đa

Trong thời gian 15 tháng đã tiến hành được 3 thời vụ nhân giống cụ thể:
- Thời Vụ 1: Bắt đầu rừngày 15/9/2002
- Thời vụ 2: Bắt đầu từ ngày 10/6/2003
- Thời VỊ1 3: Bắt đầu từ ngày 10/10/2003
Kết quả cụ thể của 3 thời vụ nhân giống như sau:
'n a) Thời gian này mầm vă bén rễ đến xuất ươm.

Bảiĩữ 2: Thời gian nảy mầm và bén rễ đến xuất vườn
15/9/2002

10/6/2003

10/10/2003

$ố ngày từ vùi cát đến bật mầm

10

8

11

Số ngày từ vùi cát đến chồi nhô iên khỏi

26

22

31


-

Sậ* ngày từ vùi cát đến xuất vườn lẩn 2

283

206

-

Số ngày từ vùi cát đến xuất virừn lẩn 3
* .

319

0

Chỉ tiêu

m ặt cát

21

Sở- 3C iư u L liạ e tù í @Ô*UJ. tu ịitỉ. í ỉ t t i t O lợIiỂ . ớ l t t


BÁO CÁO TỔNG £ Ế T DỰÁN: "ÚNG ĐỰNG T Ế N b ộ k h o a h ọ c k ỹ t h u ậ t x â y d ụ n g m ô h ì n h p h á t TRIỂN
VÙNG NGUYÊN LIỆU DỨA ỏ VÙNG TAY BẮC HUYỆN YÊN THÀNH, TÌNH NGHỆ AN ”

Nhân xét:

Tỷ )ỗ chổi/thân
c-------- 1--

TVI
15/9/2002
20.800

VTH
10/6/2003
13.000

VTH
10/10/2003
11.200

57.500

37.800

31.560

3.120 (6%)

1.514(4% )

3.302 (10,5%)

54.050 (94%)

36.286 (96%)


-

----

A

I

cẽ-

__________________________________________________________ 22
S ấ 3CỈUUI họa tù í (HôtựỊ, tuỊỈtẠ tín h . OỈQỈtệ cÂtL


BÁO CÁO TỔNG KẾT Dự ÁN: "ÚNG DỤNG TIẾN BỘ KiIOA HỌC KỸ THUẬT XÂY DỤNG MỎ HÌNH PHÁT TRlỂN
VỪNG Ng u y ê n liệu dứa ớ v ù ng t à y bác huyên y ên thành , tình nghệ a n "

N hàn xét:
ở thời vụ 1: (15/9/2002) số chồi thu đươc chuyển ra vườn ươm khá cao:
108.000 chổi SI khi chồi vừa bén rẽ phát triển từ tháng 3 đếư cuối tháng 5/2003,
trời nắng, hạn k|£o dài nguồn nước bị cạn kiệt, không đủ tưới nên chổi giống bị
?

chết nhiều (5$ỷo). Số chổi sau khi ươm lại trên nền đất phủ nilon ở cuối tháng
6/2003 xuất viíờn trong tháng 8 nãm 2003 là: 48.600 chồi đạt 45%.
Thời vụ 2: (10/6/2003) số chồi thu được khá cao, tỷ lệ cây xuất vườn khá 89%
Thời vụ 3: (10/10/2003) chồi đang ở trên vườn chưa xuất được.
5. Hiệu q u ả kinh tế của mô hình:
Bảĩĩĩ 4 : H ỉệu quả kinh tế từ mô hình:

Tổng choi xuất vườn

9.360.000

ố.408.000 Thời vụ này do cây còn

39.476.000

27.421.000 ở trong giàn che và vườn

108*000

73.660 ươm nên chúng tôi chưa

48.600 (45%)

65.557 (89%) đánh giá được

Giá thành

812

418

H iệu quả

-212

182

400.000
còn thiếu vì lý đo:
+ Dự án thực hiện 2 năm (từ tháng 4/2002 đến tháng 4/2004). Song chuẩn
bị vật tư và xây dựng vườn ươm và vườn giâm đến 15/9/2002 mới bước vào nhân
' giống vu 1 và đến hết nãm 2003 dư án đã tiến hành nhân đươc 3 thời vu. Trong