I.
1.
Lời mở đầu
Tính cấp thiết của đề tài
Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí trẻ trung nhất hiện nay. Ra
đời muộn hơn báo in, báo phát thanh hay báo truyền hình, nhưng ngay từ khi
xuất hiện cho đến bây giờ, nó đã chứng minh được sức mạnh và tiềm năng to
lớn của mình trong lĩnh vực thông tin nói chung và báo chí nói riêng. Báo
mạng điện tử hiện đang là một loại hình rất được ưu tiên đặc biệt là với giới
trẻ trong việc tiếp nhận thông tin, bởi lẽ cách cập nhật cũng như đăng tải
thông tin trên báo mạng hiện tại là rất nhanh chóng. Hơn nữa, sự lưu trữ thông
tin cũng như sự đa dạng thông tin của báo mạng điện tử cũng thể hiện ưu thế
hơn bất kì loại hình báo chí nào.
Chính vì sự ưu ái của công chúng dành cho báo mạng điện tử mà nó
càng cần phải đáp ứng được những nhu cầu khắt khe hơn trong việc cung
cấp thông tin. Việc khăt khe ấy cần được nhìn nhận ngay từ những chi tiết
ban đầu như tít hay tiêu đề bài báo. Nhưng thực trạng đang đặt ra là, với
báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay, có thể vì lí do này hoặc lí do khác
nên cách đặt đầu đề còn rất nhiều điềm hạn chế, dễ gây hiểu nhầm và làm
ảnh hưởng không tốt đến chất lượng thông tin của báo chí và sự tin tưởng
của công chúng.
Vạn vật ngay từ khi sinh ra, bất kể là gì cũng cần có một cái tên gọi để
có thể phân biệt và nhận thức, các sản phẩm thông tin cũng vậy và những tác
phẩm báo mạng điện tử cũng không nằm ngoài quy luật đó. Trước khi tiếp
cận với bất kì thông tin gì, cái khiến người ta tò mo hay ấn tượng trước hết là
cái tên gọi, tiêu đề hay trong báo chí thường được gọi là tít. Một cái tít hay là
cái tít vừa phải đúng và trúng về nội dung lại vừa cần phải hấp dẫn về mặt
hình thức, câu từ. Đó là điều không phải bất kì tác giả nào sau khi thực hiện
Thông tin – Hà Nội
-
100 câu hỏi về cách viết báo ( Đức Dũng, 2004, NXB Lí Luận –
Chính trị , Hà Nội)
-
Nhà báo, bí quyết kỹ năng – nghề nghiệp ( Biên dịch: PGS.
Nguyễn Văn Dững, PTS Hoàng Anh, 1998, NXB Lao Động)
-
Các thủ thuật làm báo điện tử ( Nhiều tác giả, 2006, NXB Thông
Tấn, Hà Nội)
-
Đầu đề tin trên báo mạng điện tử ( Trần Hoàng Kim, 2008, Khóa
luận tốt nghiệp Đại học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền)
2
3.
Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
Mục đích:
Đưa ra kiến nghị và giải pháp
4.
Đối tượng nghiên cứu
Trên báo mạng điện tử cũng như trên các loại hình báo chí khác có rất
nhiều các loại tít như: tít chính, tít phụ, tít xen. Nhưng trong đề tài tiểu luận
này, tôi tập trung nghiên cứu về cách đặt tít chính trên báo mạng điện tử
5.
Phạm vi nghiên cứu
3 tờ Báo mạng điện tử: VNExpress, Vietnamnet, Dân trí ( từ ngày
9/12/2011 đến ngày 16/12/2011)
6.
Phương pháp nghiên cứu
-
Khảo sát
-
Phân tích
-
Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
4.
Đối tượng nghiên cứu
5.
Phạm vi nghiên cứu
6.
Phương pháp nghiên cứu
7.
Kết cấu đề tài
II.
1.
Nội dung
Cơ sở lí luận chung
Khái niệm báo mạng điện tử
Tít là gì?
Vai trò và chức năng của tít
Các yêu cầu cơ bản của 1 tít báo
Đặc trưng của tít Báo mạng điện tử
2.
mạng điện tử:
Báo mạng điện tử là hình thức báo chí thứ tư, được sinh ra từ sự kết
hợp những ưu thế của báo in, báo nói, báo hình, sử dụng yếu tố công nghệ cao
như một nhân tố quyết định, quy trình sản xuất và truyền tải thông tin dựa
trên nền tảng của Internet toàn cầu.
1.2.
Tít là gì?
Tít là tên gọi của tác phẩm, là cơ sở để phân biệt bài báo này với bài
báo khác, giúp người đọc dễ dàng xác định mức độ quan trọng của thông tin
và chọn lọc.
Có thể nói tít là câu quan trọng nhất trong một bài viết trên báo, dù là
một tin ngắn hay một phóng sự. Tít cho độc giả biết chuyện gì đã xảy ra và vì
sao độc giả phải quan tâm tới nó. Tít là phần độc giả đọc trước tiên. Nếu tít
hay, độc giả có thể sẽ tiếp tục đọc bài báo. Nếu tít hỏng, toàn bộ bài báo công
phu rất có thể sẽ bị bỏ qua.
Trong cuốn Từ điển Tiếng Việt 2010 của NXB Đà Nẵng có định nghĩa:
Tít là đầu đề bài báo, thương in chữ lớn.
5
Trong ngôn ngữ báo chí, khái niệm tít được sử dụng phổ biến hơn đầu
đề hay nhan đề. Đa số các tài liệu tham khảo, sách báo
1.3.
Vai trò và chức năng của Tít
Vai trò:
Tít là cơ sở để phân biệt bài báo này với bài báo khác dù cùng viết về
6
Nếu có ảnh hoặc đồ họa kèm bài, phải đảm bảo rằng tít phản ánh đúng
nội dung ảnh và đồ họa. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp có ảnh kèm
bài vì các kết quả nghiên cứu cho thấy hầu hết độc giả sẽ nhìn ảnh trước tiên
khi đọc trang báo. Sau đó họ đọc tít rồi mới bắt đầu đọc bài báo.
Tít phải chính xác. Chính xác ở đây bao hàm cả về nội dung, chính
tả, ngữ pháp…Nếu tít của bài báo sai, độc giả sẽ nghĩ rằng toàn bộ bài báo
cũng sai.
Trước hết, phải đảm bảo chắc chắn rằng nội dung của tít là chính xác.
Ngày tháng, số liệu, sự kiện, tên người…phải chính xác tuyệt đối như thông
tin nêu trong bài.
b.
Tính hấp dẫn:
Tít phải thu hút được độc giả, làm họ muốn đọc bài viết, vì vậy hãy
dùng ngôn ngữ sắc sảo và hấp dẫn.
Lựa chọn từ ngữ cho tít là vấn đề đóng vai trò quyết định trong việc thu
hút độc giả đọc bài viết đó. Vì số lượng từ dành cho tít không nhiều, phải đảm
bảo dùng từ đều đáng giá. Khi bạn đọc bài viết, hãy viết ra những từ có thể
dùng cho tít.
Vì chỗ trên trang báo dành cho tít rất hạn chế nên phải tiết kiệm từ.
Tránh dùng hai từ khi có thể dùng một từ. Các nhà báo cũng thường có xu
hướng dùng từ bóng bẩy để gây ấn tượng cho độc giả. Cần tránh dùng từ bóng
bẩy khi có thể dùng từ đơn giản mà hiệu quả vẫn vậy. Trên thực tế, hầu hết
độc giả là những người bình thường và bận rộn, họ muốn đọc ngôn từ đơn
giản và dễ hiểu, không phải mất nhiều thời gian với chúng.
c.
-
Chính xác, trung thực.
-
Thích hợp, độc đáo: một tít chỉ được dùng cho một bài báo. Tít
là riêng biệt.
-
Phù hợp với thể loại: tít phải phù hợp với bài báo, với giọng
điệu của nó, với phong cách, với thể loại báo chí.
1.5.
Đặc trưng của tít báo mạng điện tử
1.5.1. Tít trên báo mạng điện tử:
Có một thuật ngữ mà có lẽ là khá mới đối với chúng ta nhưng không
thể không biết vì nó liên quan đến báo điện tử: : “Microcontent” – Nội dung
nhỏ, (gọn). Tiếng Anh dùng như vậy để tạo sự đối lập với phần nội dung
chính – macrocontent.
Không có từ tiếng việt nào tương thích để diễn tả chính xác thuật ngữ
này bởi, thông thường nó là các tít (headline) của tin nhưng cũng có thể là
phần subject ( chủ đề) khi chúng ta viết email.
Nếu tít của tin không rõ ràng thì người sử dụng sẽ không bao giờ mở ra
xem. Những yêu cầu đối với tít trên báo điện tử rất khác so với báo viết vì
8
1.5.2.1.
Tít thông báo
9
Tít này thường đi thẳng vào vấn đề được phản ánh trong bài báo. Qua
đó cung cấp cho bạn đọc những thông tin chính, cốt lõi của bài viết. Nó
thường được viết dưới dạng một câu ngắn, khẳng định hay liệt kê sự việc. Tít
thông báo thường dùng cho thể loại tin, cung cấp thông tin một cách nhanh
nhất và chính xác nhất.
Độc giả chỉ cần đọc tít là hiểu ngay được vấn đề chính. Đối với những
độc giả báo mạng, những người có quý thời gian eo hẹp thường thích thú với
những tít dạng thông báo, vì họ không phải mất nhiều thời gian cho việc suy
nghĩ xem tít có ý nghĩa gì. Chỉ cần một cái liếc mắt là có thể nắm thông tin
then chốt của của vấn đề, sự kiện mình quan tâm. Đây cũng là ưu điểm của tít
thông báo. Tuy nhiên, một hạn chế của tít thông báo là ít hấp dẫn bạn đọc.
1.5.2.2.
Tít kích thích
Tít kích thích thường khá hấp dẫn. Nó nêu lên cái thần của bài báo
nhiều hơn là nêu lên nội dung của tít bài báo. Nso chỉ đưa ra một số vấn đề
liên quan đến bài báo, phần còn lại độc giả quan tâm sẽ phải tìm hiểu trong
nội dung bài viết. Đa phần tít kích thích đều có những điểm nhấn cả về hình
thức và nội dung để bắt mắt người đọc, tít có thể là một câu hỏi bỏ lửng, hay
một cụm từ trái nghĩa. Đôi khi tác giả cũng gây kích thích cho độc giả bằng
việc rút những tít mở, hay sử dụng thành ngữ trong tít của mình.
1.5.2.3.
vào tít báo là độc giả đã có thể nắm được thông tin cần thiết mà bài báo đề
cập. Với lỗi dàn tít thành những hàng dài, độc giả tha hồ mà lựa chọn bài viết
mà mình quan tâm. Nếu không có thời gian đọc, thì nội dung thông tin trong
tít cũng sẽ phần nào giúp độc giả hiểu bài viết định viết về vấn đề, sự kiện gì.
Tít là câu ngắn gọn và đầy đủ nhất thông tin của một bài báo. Một tít đúng
trước hết phải nêu bật được nội dung và tinh thần của tác phẩm.
1.5.3.3.
Chức năng lựa chọn
Tít là yếu tố quyết định xem độc giả có lựa chọn bài viết hay không,
nhất là đối với báo mạng điện tử. Độc giả chỉ cần lướt mắt qua hàng loạt các
tít và sẽ dừng lại ở tít ấn tượng nhất. Do đó, tít là thành phần đầu tiên tiếp xúc
với độc giả, nó cũng là yếu tố thu hút khán giả. Nếu ấn tượng ban đầu tốt, làm
cho độc giả đọc bài thì coi như tác phẩm đã thành công một nửa.
2.
Nội dung khảo sát
2.1.
Khảo sát trên ba tờ báo mạng điện tử:
http://vnexpress.net ( Vnepress)
http://tuoitre.vn ( Tuổi trẻ online)
http://www.nhandan.com.vn ( Nhân dân điện tử)
2.1.1. Khái quát về các tờ báo lựa chọn khảo sát:
11
2.1.2. Bố cục một bài báo theo trật tự cơ bản:
Thông thường cấu trúc thông tin của một bài báo trong báo mạng điện
tử được tổ chức theo nhiều cửa:
Tít chính
Sapo
Chính văn
Tít phụ
Tranh ảnh
Đồ hình (sơ đồ, bản đồ, biểu đồ)
hoang mang lo sợ nên chưa thể viết bản tường trình sự việc.
13
Trước đó chiều 6/12, ông Thắng xin cơ quan được nghỉ việc đột xuất.
Rạng sáng 7/12, khi xảy ra tai nạn, cơ quan này không thể liên lạc được
với ông Thắng, đành phải cho người xuống tận quê ở huyện Nam Đàn
để tìm hiểu.
Sau một thời gian "mất tích", Trưởng trậm kiểm lâm trung tâm
thừa nhận có ngồi trên xe chở gỗ bị nạn khiến 10 người chết, 4
người bị thương. Ảnh: Nguyên Khoa.
Tại hiện trường vụ tai nạn, phù hiệu kiểm lâm 3 sao một gạch (phù hiệu
kiểm lâm chính) của ông Thắng cũng được tìm thấy.
Vụ lật xe gỗ xảy ra tại vị trí nằm giữa trạm kiểm soát Nga My và Bình
Chuẩn thuộc Hạt kiểm lâm Pù Huống. Số gỗ trên được mua từ xã
Xiêng Mi, huyện Tương Dương, cách địa điểm trên hơn 10 km.
Chiều 9/12, cảnh sát đã bắt khẩn cấp tài xế Vương Đình Hạnh ở xã
Châu Lý (Quỳ Hợp, Nghệ An) để điều tra về hành vi vi phạm an toàn
giao thông, gây tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.
Tài xế Hạng cho biết, ngồi trên xe gỗ bị lật hôm đó còn có chủ xe
Hoàng Văn Chiến, trú tại thị trấn huyện Quỳ Hợp.
Chi cục kiểm lâm Nghệ An nhận định số gỗ trên xe là bất hợp pháp.
14
Sớm 7/12, đang chạy trên quốc lộ 48C đoạn qua huyện Con Cuông
(Nghệ An), xe tải chở đầy gỗ cùng 14 cửu vạn bị lật khiến 7 người chết
tại chỗ, 3 người khác chết trên đường đi cấp cứu. Ngoài ra còn 4 người
bị thương nặng.
Vnexpress ngày 11/12/2011
-
“ 99 ngư dân cầu cứu trên biển do áp thấp nhiệt đới” - đăng trên
Vnexpress ngày 12/12/2011
-
“ Cháy tòa nhà 33 tầng, 24 công nhân ngạt khói” – đăng trên
Vnexpress ngày 15/12/2011
-
“Triệt phá một nhóm buôn bán vũ khí, thu 3 súng” – đăng trên
Nhân dân điện tử ngày 11/12/2011
-
“ Ngộ độc rượu, ít nhất 102 người thiệt mạng” – đăng trên Nhân
dân điện tử ngày 15/12/2011
-
“ 50 đặc công giải cứu nạn nhân kẹt trong đám cháy cao ốc
EVN” – đăng trên Dân trí ngày 15/12/2011
So với nội dung thông tin thì tất cả các tít này đều đảm bảo độ chính
xác cả về số liệu và ngôn từ bởi lẽ các con số đều được xác nhận một lần nữa
rõ ràng trong bài viết bởi một người có thẩm quyền và liên quan trực tiếp đến
tít báo, xuất hiện khá nhiều những tính từ chỉ cảm nhận chủ quan của người
viết như: “ Xót xa đám tang bé gái vụ nổ xe máy kinh hoàng” ( đăng trên báo
Dân trí ngày 13/12/2011); Kinh hoàng phát hiện người đàn ông treo cổ trên
cành cây (đăng trên báo Dân trí ngày 14/12/2011); “ Tội ác ghê gớm”
( đăng trên báo Dân trí ngày 15/12/2011). Những từ cảm thán như kinh
hoàng, xót xa, ghê gớm nhất...là những cảm nhận riêng của tác giả cho
vào với ý đồ làm ấn tượng cho tít báo mạng điện tử, tuy nhiên với những
tính từ mạnh như vậy, nhiều khi lại gây phản ứng phụ, cảm giác không
thoải mái cho người tiếp nhận.
2.1.3.2. Về tính ngắn gọn, hàm súc:
Do đặc điểm của công chúng báo mạng điện tử phần lớn là những
người có trình độ và ít thời gian. Do đó tít báo mạng điện tử phải cung cấp
được thông tin cần qua một cái liếc mắt.
Tít phải cung cấp thông tin cốt lõi của bài viết, bài viết đề cập đến vấn
đề gì thì tít phải phản ánh đúng vấn đề đó. Qua khảo sát các tít trên 3 trang
báo khác nhau thì ta nhận thấy, đa phần các tít đều đơn giản, ngắn gọn. điều
17
đó cho thấy tít trên báo mạng điện tử đang có xu hướng được đặt ngắn gọn,
hàm súc đảm bào phù hợp với nội dung của tác phẩm.
-
Người Hà Nội đốt lửa chống chọi giá buốt ( Vnexpress, ngày
12/12/2011)
-
Ô tô giật lùi gây tai nạn liên hoàn ( Vnexpress, ngày
Tít có dung lượng trung bình ( từ 6 đến 12 từ) chiếm phần lớn, cho thấy
ưu điểm nổi bật. Trình bày chỉ mất một dòng, khoảng cách chữ cân đối và
đảm bảo cung cấp thông tin tương đối đầy đủ và dễ hiểu, giúp bạn đọc nhanh
18
chóng tiếp nhận và lựa chọn thông tin. Tít trung bình đáp ứng được đặc điểm
ngắn gọn và đầy đủ của tít tác phẩm báo chí trên báo mạng điện tử.
Khảo sát 45 tít trên 3 tờ báo Vnexpress, Dân trí và Nhân dân lao động
thì thấy 35 tít có có dung lượng vừa được trình bày gọn gàng và đảm bảo nội
dung thông tin của bài viết. Những tít vừa như:
-
Nữ sinh Nhân văn khoe sắc ( Vnexpress, ngày 10/12/2011)
-
Trồng cây “chạy” đền bù (Dân trí, ngày 14/12/2011)
-
Xe vệ sinh gây ôn nhiễm môi trường ( Vnexpress, ngày
14/12/2011)
Với các tít này, tác giả đã cắt ngắn từ ngữ nhưng vẫn đảm bảo người
đọc có thể hiểu một nghĩa trọn vẹn của nội dung bài báo. Thay vì viết : Nữ
sinh trường Đại học Khoa học Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội khoe sắc
trong cuộc thi Duyên dáng nhân văn, tác giả viết gọn lại thành Nữ sinh Nhân
văn khoe sắc. Việc lược bỏ này là hoàn toàn hợp lí bởi nếu để nguyên thì tít
báo sẽ rất dài và gây khso chịu cho người đọc.
của các nhà báo chứ thực ra nội dung bài viết chẳng có liên quan gì.
2.1.3.2
Về hình thức:
* Cấu trúc của tít:
- Tít là một câu: câu là đơn vị lớn nhất về ngôn ngữ của lời nói. Câu được tạo
nên từ các từ, cụm từ kết hợp nhau theo những quy tắc ngữ pháp nhất định,
của một ngôn ngữ nhất định, diễn đạt một ý tương đối trọn vẹn và mang một
ngữ điệu nhất định. Tít có thể được tạo thành bẳng một câu đơn ( Ô tô giật lùi
gây tai nạn liên hoàn, Vnexpress, ngày 12/12; 3 người tử nạn trong vụ xe
“điên” ở Sài Gòn, Vnexpress, ngày 11/12/2011…) ; một câu ghép ( Ngày đi
học, tối di cướp – Vnexpress, ngày 12/12…) hay một câu đặc biệt ( Alo, có
phải Hải “ săn bắt cướp”? – Dân trí, ngày 15/12/2011…)
-
Tít cũng có thể là một ngữ trực thuộc: ngữ trực thuộc là một sản
phẩm của phép tỉnh lược. do phéo liên kết giữa các phát ngôn trong văn bản,
người viết có thể lược hoặc bỏ một vài thành phần của phát ngôn mà không
20
làm ảnh hưởng đến nội dung thông báo của nó. Tít được cấu tạo từ một ngữ
trực thuộc có ưu điểm là ngắn mà vẫn đảm bảo cung cấp đủ thông tin. Nó
không làm cho tít bị gò bó trong cấu trúc câu mà cách diễn đạt cũng phong
phú và ấn tượng hơn. Đó có thể là một động từ ( Triệt phá một nhóm buôn
vũ khí, thu 3 súng- Nhân dân điện tử, ngày 11/12/2011; Bắt nhanh đối
tượng dùng súng giết người – Nhân dân online, ngày 13/12/2011) , một
danh từ ( Lá thư tức tưởi gửi Bộ trưởng Bộ hành chính – Dân trí, ngày
báo mạng. Tít loại này xuất hiện nhiều trên Dân trí, đặc biệt là chuyên mục
Văn hóa, xã hội.
Về hình thức, tít có dung lượng trung bình chiếm phần lớn. Đó là
những tít có dung lượng từ 6 từ trở lên. Tít ngắn xuất hiện không nhiều do
dung lượng không đủ để thể hiện thông tin. Tít dài vừa gây khó khăn cho việc
trình bày, vừa gây phản cảm với độc giả. Tít loại này xuất hiện nhiều trên
báo Nhân dân online do đặc trưng là phiên bản của một tờ báo giấy và mang
nhiều thông tin chính trị.
2.2.
Một số kiến nghị và giải pháp nâng cao chất lượng tít trên báo
mạng điện tử Việt Nam.
2.2.2. Thách thức của viết tít trên báo mạng điện tử Việt Nam.
-
Sự cạnh tranh thông tin giữa các báo
Với sự hỗ trợ của mạng internet và hoàng loạt các phương tiện kĩ thuật
hiện địa, các trang thông tin, các tờ báo mạng thi nhau ra đời. theo số liệu
thống kê của Cục báo chí thì nước ta đã có hàng trăm tờ báo mạng điện tử
được cấp phép và chính thức hoạt động. Đó là chưa kể sự có mặt của hàng
loạt các trang thông tin xã hội khác. Chính điều này đã tạo ra sự cạnh tranh
thông tin khốc liệt giữa các trang báo. Các tòa soạn phải luôn tìm cách làm
mới mình để giữ chân độc giả. Đây cũng là lí do tạo nên motoj cơn sốt về
những thông tin mang tính chất giật gân, câu khách. Tiêu chí nhanh, hấp dẫn
được đặt lên hàng đầu. Các phóng viên chỉ cố gắng làm sao có thể mang lại
thông tin một cách nhanh nhất, hấp dẫn nhất chứ không dành nhiều thời gian
để trau chuốt, chỉnh sửa lại bài.
-
Kiểm tra, kiểm duyệt kĩ càng hơn:
Cả phóng viên, biên tập viên và thư kí đều phải có kiến thức về ngôn
ngữ cũng như lĩnh vực liên quan. Phóng viên là người trực tiếp thực hiện tác
phẩm, họ phải nắm được những quy định chung về viết tít. Biên tập viên phải
có khả năng phát hiện ra lỗi sai của tít báo và sửa lại cho đúng. Thư kí là
người duyệt cuối cùng và có quyết định có đẩy bài lên hay không? Tít sẽ được
thư kí biên tập lại lần cuối cùng trước khi xuất bản.
-
Nâng cao nhận thức về vai trò của tít trong một bài báo
Những hạn chế của tít xuất phát từ nhiều nguyên nhân, mà một trong số
đó là do tòa soạn, phóng viên, biên tập viên chưa nhận thức được toàn diện
23
vai trò và tầm quan trọng cuat tít. Chính vì thiếu nhận thức mà nhiều nhà báo
xem nhẹ việc rút tít cho tác phẩm. Để hạn chế những trường hợp trên, tòa
soạn càn chỉ ra cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên sự quan trọng của tít,
đồng thời tiến hành bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của tít
một cách toàn vẹn sâu sắc.
-
Nâng cao trình độ sử dụng ngôn ngữ cho đội ngũ làm báo
Sự hiểu biết hạn chế về mặt ngôn ngữ là một trong những nguyên nhân
dẫn đến những lỗi sai về từ vựng, chính tả và nội dung dài dòng, không phù
hợp của tít báo trong mỗi bài viết. Để hạn chế được những điều này, tòa soạn
cần chú ý ngay từ khi tuyển dụng nhân sự, ,những phóng viên có trình độ
không đáng có ấy.
25