NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẾ

Nội dung trình bày
Khái niệm, đặc điểm, chức năng và vai trò của thuế;
Phân loại thuế;
Các yếu tố cấu thành một sắc thuế;
Hệ thống thuế Việt Nam
Một số nội dung khác
2

1


I. Khái niệm, đặc điểm, chức năng và vai trò của thuế
1. Khái niệm thuế, phí và lệ phí:
Thuế là một khoản thu của Nhà nước đối với các tổ chức và mọi thành
viên trong xã hội, khoản thu đó mang tính chất bắt buộc, không hoàn
trả trực tiếp, được pháp luật quy định.
Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá
nhân khác cung cấp dịch vụ.
Ví dụ: Phí kiểm dịch y tế, Phí cầu đường, Phí thẩm định cấp quyền sử
dụng đất
Lệ phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà
nước hoặc tổ chức được ủy quyền phục vụ công việc quản lý nhà nước.
Ví dụ: Lệ phí cấp hộ chiếu, Lệ phí trước bạ, Lệ phí công chứng
3

2. Đặc điểm của thuế:
2.1. Thuế gắn liền với quyền lực nhà nước
Điều 22 và Điều 80 Hiến pháp nước Cộng Hoà XHCN Việt Nam năm
1992 quy định:


3


3.2. Điều tiết vĩ mô nền kinh tế
Thuế góp phần hình thành cơ cấu ngành hợp lý theo yêu cầu của từng
giai đoạn phát triển nền kinh tế. Bằng việc ban hành hệ thống thuế, Nhà
nước sẽ quy định đánh thuế hoặc không đánh thuế, đánh thuế với thuế
suất cao hoặc thấp vào các ngành nghề, các mặt hàng cụ thể.
Điều chỉnh tích luỹ tư bản: sản xuất chiếm hữu và tư bản hoá lợi nhuận
luôn luôn là mục đích cơ bản của hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế
thị trường, Nhà nước cần sử dụng thuế để điều chỉnh sự tích luỹ đó phù
hợp lợi ích kinh tế của các chủ thể kinh tế và lợi ích xã hội.

7

Thuế góp phần bảo hộ nền sản xuất trong nước. Thông qua điều chỉnh
mức thuế xuất thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu mà gây nên áp lực tăng
giá hàng nhập khẩu, giảm khả năng cạnh tranh so với hàng sản xuất
trong nước, từ đó điều chỉnh khối lượng hàng hoá đưa ra thị trường và
đưa vào để thực hiện bảo hộ nền sản xuất trong nước và bảo vệ lợi ích
của thị trường nội địa.
3.3. Điều hoà thu nhập, thực hiện công bằng xã hội
Thuế là công cụ để Nhà nước can thiệp vào quá trình phân phối thu
nhập, của cải của xã hội, hạn chế sự chênh lệch lớn về mức sống, về thu
nhập giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội.

8

4

tiền lương, tiền công; thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh dưới
dạng lợi nhuận, lợi tức cổ phần... do đó thuế thu nhập cũng có nhiều
dạng: thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế
chuyển thu nhập ra nước ngoài...
2.2. Thuế tiêu dùng: là các loại thuế có cơ sở đánh thuế là phần thu nhập
của tổ chức, cá nhân được mang ra tiêu dùng trong hiện tại.
Trong thực tế loại thuế tiêu dùng được thể hiện dưới nhiều dạng như
thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế tài nguyên….
2.3. Thuế tài sản: là loại thuế có cơ sở đánh thuế là giá trị tài sản.
Thuế tài sản bao gồm các sắc thuế như thuế nhà đất, thuế sử dụng
đất nông nghiệp, thuế nhà đất.
11

3. Phân loại theo mức thuế
3.1. Thuế đánh theo tỷ lệ %
Thuế lũy tiến: là loại thuế áp dụng tỷ lệ tăng dần theo các mức tăng của
cơ sở tính thuế.
- Đối với thuế lũy tiến từng phần: áp dụng mức thuế suất tăng dần theo
từng phần tăng lên của cơ sở đánh thuế.
- Đối với thuế lũy tiến toàn phần
Thuế lũy thoái
Thuế tỷ lệ cố định
12

6


3.2. Thuế đánh trên mức tuyệt đối
Điểm khác nhau cơ bản giữa thuế đánh trên mức tuyệt đối và thuế đánh
theo tỷ lệ phần trăm (%) là thuế đánh trên mức tuyệt đối có mức thu cố

mối quan tâm hàng đầu của người nộp thuế.
Vì vậy, việc xác định thuế suất trong một sắc thuế phải quán triệt quan
điểm vừa coi trọng lợi ích quốc gia, vừa chú ý đến lợi ích thích đáng của
người nộp thuế, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tập trung và tích tụ trong
việc sử dụng công cụ thuế.
15

5. Ưu đãi thuế
• Ưu đãi về thuế suất
• Ưu đãi về miễn thuế, giảm thuế
• Ưu đãi về khấu hao nhanh
• Ưu đãi về chuyển lỗ
Việc thực hiện việc ưu đãi thuế có tính hai mặt, nó chứa đựng những yếu
tố tích cực, tạo điều kiện thực hiện các chính sách kinh tế xã hội của Nhà
nước, nhưng cũng chứa đựng các yếu tố tiêu cực, có thể làm méo mó
những ý tưởng ban đầu khi thiết lập các sắc thuế, không phù hợp với
những tiêu chuẩn của một hệ thống thuế hiện đại.
Vì vậy khi lựa chọn các biện pháp ưu đãi thuế cần được xem xét dựa
trên tính hiệu quả, tính công bằng, đơn giản, minh bạch, công khai và ổn
định.

16

8


IV. Hệ thống thuế Việt Nam
1. Một số vấn đề về hệ thống thuế
Hệ thống thuế là tổng hợp các hình thức thuế khác nhau mà giữa
chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau nhằm thực hiện các nhiệm vụ

Thứ hai, hiệu quả thu thuế là lớn nhất
1.2.3. Tính rõ ràng, minh bạch
1.2.4. Tính linh hoạt

19

2. Hệ thống thuế Vi
ệt Nam
2.1. Chính sách thuế
Hệ thống chính sách thuế hiện hành của Việt Nam bao gồm các sắc thuế
sau:
Thuế giá trị gia tăng.
Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
Thuế tài nguyên.
Thuế thu nhập cá nhân.
Thuế sử dụng đất nông nghiệp.
Thuế nhà, đất.
Thuế môn bài.
Các loại phí và lệ phí.
20

10


V. Một số nội dung khác
1. Gánh nặng thuế
Là số thuế mà một người phải chịu sau cùng
2. Ai phải chịu gánh nặng thuế