MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU……………………………………………………………….…..2
B. NỘI DUNG…………………………………………………………….…...3
I. CHỨC NĂNG CỦA BÁO CHÍ
1. Chức năng của báo chí………………………………………………….3
2. Chức năng thông tin…………………………………………………….5
3. Một số yêu cầu của chức năng thông tin……………………………….5
II. THỰC TRẠNG CHỨC NĂNG THÔNG TIN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ
ĐẶT RA
1. Thực trạng………………………………………………………….……7
2. Những vấn đề đặt ra………………………………………………….…9
2.1. Báo “lá cải”……………………………………………………….….10
2.2. Thông tin giật gân, câu khách………………………………………..11
III. KHẢO SÁT 15 SỐ BÁO (Chọn Tạp chí Tri thức Trẻ, số 401 đến số
415)
1. Sơ lược về tạp chí Tri Thức Trẻ……………………………………….11
2. Hiện trạng thực hiện chức năng thông tin……………………………..12
C. KẾT LUẬN………………………………………………………………..14
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………….15

1


A. MỞ ĐẦU
Đất nước đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hòa nhập
với xu thế toàn cầu hóa của thế giới. Báo chí Việt Nam Ngày càng phát triển
với nhiều tờ báo và loại hình mới, đặc biệt là sự bùng nổ của báo mạng điện tử.
Báo chí Việt Nam đã và đang cố gắng thực hiện các chức năng của mình trong
đời sống kinh tế xã hội.
Báo chí có 5 chức năng cơ bản đó là: chức năng thông tin – giao tiếp;
chức năng tư tưởng; chức năng khai sáng, giải trí; chức năng quản lý, giám sát

Do đó:
Nghiên cứu chức năng xã hội của báo chí là nghiên cứu sự tồn tại của
báo chí đối với xã hội.
Nghiên cứu chức năng xã hội của báo chí cũng là nghiên cứu tính mục
đích hoạt động của báo chí.
Theo luận điểm của Mác: Xã hội phát triển càng cao, con người càng văn
minh, chức năng báo chí càng đa dạng vì giá trị sử dụng hàng hóa phụ thuộc và
sự văn minh của con người.
Những chức năng của báo chí có quan hệ chặt chẽ, bổ xung cho nhau tạo
thành những mắt xích của một hệ thống hoàn chỉnh, chặt chẽ. Nằm trong sự tác
động qua lại thương xuyên, các chức năng này được thực hiện bằng hình thức
khác nhau. Do đó, vai trò thực tế của báo chí trong xã hội chỉ được hình dung
đầy đủ khi hoạt động của nó được xem xét như một quá trình tập thể, hệ thống
tổng hợp, khi các kết luận và những kết quả hoạt động của nó là kết luận và
hoạt động của các loại hình và phương thức của hệ thống báo chí thống nhất.

3


Việc tách ra và phân tích các chức năng báo chí về mặt lý luận chỉ có ý nghĩa
khi người ta hiểu đầy đủ hơn về mối quan hệ thống nhất giữa chúng và từ đó sử
dụng có hiệu quả hơn mối quan hệ đó vào hoạt động thực tiễn báo chí.
Báo chí có 5 chức năng cơ bản
- Chức năng thông tin – giao tiếp là chức năng khởi nguồn của báo chí.
- Chức năng tư tưởng là chức năng xuyên suốt, thể hiện tính mục đích
của báo chí. Với chức năng này, theo quan điểm của Đảng ta, báo chí là công cụ,
phương tiện quan trọng dùng để truyền bá hệ tư tưởng của Đảng, giáo dục lý luận Mác –
Leenin, tư tưởng Hồ Chí Minh và làm cho hệ tư tưởng - lý luận này trở thành chủ đao,
chiếm ưu thế trong đời sống tinh thần, tư tưởng của đâng đảo nhân dân.
- Chức năng khai sáng, giải trí được hiểu rằng, báo chí không chỉ là kênh

vào phát triển kinh tế xã hội.
Thông tin trên các loại hình báo chí đã không chỉ trở thành sức mạnh
chính trị trong cuộc đấu tranh chính trị - tư tưởng, đối với sự phát triển kinh tế,
khoa học và công nghệ, góp phần hình thành diện mạo văn hóa quốc gia cũng
như nhân cách mỗi con người, mà còn ngày càng đi sâu vào đời sống an sinh xã
hội, thâm nhập ngày càng sâu vào đời thường, đi vào mọi ngóc ngách của cuộc
sống cá nhân và cộng đồng.
3. Một số yêu cầu của chức năng thông tin:
Quá trình đáp ứng các nhu cầu này làm cho báo chí phát triển nhanh chóng.
Một số yêu cầu của chức năng thông tin:

5


- Thông tin nhanh chóng, hợp thời: “hot” , hiểu được tính hợp thời, phù
hợp với lợi ích của công chúng. Nếu khái niệm nhanh chóng được hiểu là
khoảng thời gian từ khi sự kiện, vấn đề nảy sinh đến khi đông đảo công chúng
biết được qua các phương tiện truyền thông, thì hợp thời là việc công bố, việc
xã hội hoá sự kiện, vấn đề ấy vào thời điểm nào có lợi nhất cho chủ thể truyền
thông cũng như cho công chúng xã hội.
- Thông tin phải trung thực, đúng bản chất của sự kiện, đảm bảo lợi ích
chính trị, dân tộc và quan trọng với bản thân mình. Tính trung thực có thể biểu
hiện ở các cấp độ sau:
1. Sự kiện phải được thông báo xác thực, đúng bản chất , quy mô của nó,
không “có bé xé ra to”, không thêm thắt các chi tiết làm cho sự kiện bị sai
lệch.
2. Sự kiện thông tin được đặt trong tình hình, bối cảnh và tác động tích cực
tới các mối quan hệ hiện tại.
3. Những sự kiện và vấn đề thông tin trên truyền thông đại chúng có ảnh
hưởng tích cực đến lợi ích của nhóm công chúng nào, có mang lại lợi ích

ấy cũng để lại cho báo chí Việt Nam những hệ lụy.
Theo Cục Báo chí, Cục Quản lý Phát thanh Truyền hình và Thông tin
điện tử, trong 2 năm 2009 và 2010, các cơ quan này phát hiện, tham mưu cho
Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông xử lý kịp thời 82 trường hợp với tổng
số tiền xử phạt hành chính gần 470 triệu đồng. Đáng chú ý là hành vi thông tin
sai sự thật có chiều hướng tăng và chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số vụ vi
7


phạm, năm 2009 là 22,5%, năm 2010 là 24% và trong 7 tháng năm 2011 là
33%.
(Trích dẫn: baomoi.com)

Các loại sai phạm về thông tin hay gặp trên báo chí thường là đưa thông
tin không phù hợp với lợi ích quốc gia và nhân dân, thông tin thể hiện nhận
thức chính trị sai lệch, thông tin không xác minh, sai sự thật... hay những thông
tin xâm phạm đời tư và xúc phạm danh dự nhân phẩm của công dân. Bên cạnh
đó, việc thông tin về nhiều vụ việc, vụ án đang điều tra thiếu cẩn trọng, đưa tin
không chính xác, không chứng minh được nguồn tin. Việc đặt sai tít bài, giật tít
, thông tin sai sự thật về các vấn đề xã hội và thông tin sai tên, chức danh nhân
vật và địa danh cũng dẫn đến những hệ lụy cho xã hội.

Bài báo sai sự thật trên VOV Online( nguồn: Internet)

8


Tần số xuất hiện của tên giết người Lê Văn Luyện trên các báo nhiều
hơn những vấn đề quốc kế dân sinh đã khiến kẻ sát nhân man rợ trở thành
"người hùng" được một bộ phận giới trẻ tung hô. Bàn quá nhiều về những vụ

khỏe con người, các phương thức chữa bệnh mới, cách điều trị các bệnh nan y.
Giải mã bộ gen của con người, các vấn đề về đinh dưỡng, cách duy trì sức
khỏe, nâng cao tuổi thọ. Đồng thời tạp chí còn giới thiệu các trung tâm chăm
sóc sức khỏe, khám chữa bệnh, với những chuyên gia đầu nghành có uy tín
12


trong và ngoài nước. Đồng thời mỗi số báo còn đưa ra những món ăn, phương
thuốc tốt cho sức khỏe trong chuyên mục “cây thuốc vườn nhà” của mình. Giáo
dục giới tính và sức khỏe sinh sản cũng được chú trọng, nhằm tạo ra một kênh
thông tin cho các bạn trẻ nghiên cứu. Đồng thời mỗi số còn giới thiệu những
câu chuyện lạ về con người, với những khả năng kỳ lạ, bí quyết tăng tuổi thọ
của họ.
Tuy nhiên tạp chí dành quá nhiều trang cho quảng cáo các sản phẩm
chăm sóc sức khỏe. Điều này tạo ra lợi nhuận cho tạp chí nhưng lại khiến sự
nhàm chán cho độc giả. Nội chưa phong phú, chưa có tính cập nhật, các thông
tin còn sơ sài, tình trạng cóp nhặt thông tin từ các báo khác, làm mất đi tính
sáng tạo của nhà báo. Những chuyên mục riêng biệt chưa được chú trọng, chưa
làm nên điểm nổi bật của tạp chí so với các báo khác.
Tạp chí cần xây dựng những chuyên mục riêng biệt, những thông tin về
sức khỏe, nguyện vọng của người dân về y tế. Cần xây dựng một chuyên mục
dàng cho số phận con người, cần sự chung tay giúp đỡ của xã hội, đang gặp
phải những căn bệnh nan y quái ác. Tạp chí muốn phát triển cần có một đội ngũ
phóng viên, cộng tác viên, rộng khắp, nhiều lứa tuổi khác nhau để nghiên cứu
kỹ hơn về nhu cấu sức khỏe của các độ tuổi khác nhau. Cần phát triển báo in,
báo mạng song song, nội dung trên báo mạng của tạp chí cần phát triển hơn, vì
giới trẻ hiện nay quan tâm nhiều hơn tới mạng internet. Các trung tâm phát
hành báo, quá trình in ấn phải được diễn ra thông suốt, đúng tiến độ. Nội dung
và hình thức đẹp, hấp đẫn, giá bán phải chăng. Cách quảng cáo phải được chú
trọng, tạo ra sức hút cho tạp chí.

E.P.Prôkhôrốp – Dịch giả: Đào Tấn Anh, Đới Thị Kim Thoa – Cơ sở lý

luận báo chí (tập 1), Nhà xuất bản Thông tấn.

15