Phân tích sự tham gia và vai trò của Việt Nam trong một số khuôn khổ
hợp tác khu vực và liên khu vực
LỜI NÓI ĐẦU
Hội nhập quốc tế là một quá trình phát triển tất yếu, do bản chất
xã hội của lao động và quan hệ giữa con người. Sự ra đời và phát
triển của kinh tế thị trường cũng là động lực hàng đầu thúc đẩy
quá trình hội nhập. Hội nhập diễn ra dưới nhiều hình thức, cấp độ
và trên nhiều lĩnh vực khác nhau, theo tiến trình từ thấp đến cao.
Hội nhập đã trở thành một xu thế lớn của thế giới hiện đại, tác
động mạnh mẽ đến quan hệ quốc tế và đời sống của từng quốc
gia. Ngày nay, hội nhập quốc tế là lựa chọn chính sách của hầu hết
các quốc gia để phát triển. Việt Nam cũng không phải là một ngoại
lệ, Việt Nam mở rộng ngoại giao, hội nhập quốc tế: tham gia nhiều
tổ chức quốc tế, hợp tác với nhiều nước trên thế giới…Điều này
càng ngày càng khẳng định vai trò của Việt Nam trên trường quốc
tế, để có thể hiểu biết thêm sự tham gia của Việt nam và tầm
quan trọng của Việt Nam trong khu vực và thế giới. Em xin chọn đề
tài số 05: “Phân tích sự tham gia và vai trò của Việt Nam trong một
số khuôn khổ hợp tác khu vực và liên khu vực (SV chọn hai hoặc
ba khuôn khổ hợp tác để phân tích)”.
 
NỘI DUNG
1. Phân tích sự tham gia và vai trò của Việt Nam trong khuôn khổ
hợp tác kinh tế, hợp tác chính trị - an ninh của ASEAN
ASEAN là một liên minh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của
các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á được thành lập 8/8/1967


trên cơ sở Tuyên bố Băng-cốc, với 5 nước thành viên ban đầu là Inđô-nê-xi-a, Ma-lay-xi-a, Phi-líp-pin, Xin-ga-po và Thái Lan. Sau 40
năm tồn tại và phát triển với nhiều thăng trầm, ASEAN ngày nay
đã trở thành một tổ chức hợp tác khu vực liên Chính phủ bao gồm

đóng góp sáng kiến của mình trong quá trình soạn thảo các văn
bản quan trọng của ASEAN….
Việt Nam chủ động tham gia, đóng góp sáng kiến trong quá trình
soạn thảo và đi đến ký kết Hiến chương ASEAN, văn kiện quan
trọng tạo khung pháp lý và khuôn khổ thể chế hỗ trợ ASEAN thực
hiện mục tiêu xây dựng Cộng đồng.
Việt Nam đã đề nghị ASEAN đưa vào chương trình hành động APSC
các nội dung về quan điểm an ninh toàn diện cũng như nguyên tắc
không can thiệp quân sự từ bên ngoài dưới bất kì hình thức nào,
đặc biệt không cho phép dùng lãnh thổ của một nước vào mục
đích chống phá các nước thành viên khác(1) và được ASEAN chấp
nhận và đưa vào chương trình hành động APSC.
Việt Nam tích cực tham gia các hoạt động đối thoại và hợp tác về
các vấn đề an ninh – chính trị như: Việt Nam đã cùng các quốc gia
thành viên tích cực vận động các nước ngoài khu vực tham gia
Hiệp ước thân thiện và hợp tác (TAC) đề Hiệp ước này trở thành “
Quy tắc ứng xử” chỉ đạo quan hệ giữa các quốc gia khi tham gia
các họat động tại khu vực. Bên cạnh đó, Việt Nam đã tham gia đầy
đủ quá trình kí kết và phê duyệt Hiệp ước về khu vực Đông Nam Á
không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) nhằm xây dựng Đông Nam Á
thành khu vực không có vũ khí hạt nhân, Việt Nam đã đề ra sáng


kiến và tổ chức thành công cuộc họp tham khảo ý kiến giữa các
nước ASEAN và 5 quốc gia có vũ khí hạt nhân. Việt Nam và các
nước thành viên ASEAN thúc đẩy việc tuân thủ và thực hiện tuyên
bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)…
Vai trò:Việt Nam đã thúc đẩy nhanh chóng đưa ASEAN trở thành
một khối thống nhất. Bên cạnh đó, Việt Nam chủ động tích cực
tham gia, xây dựng và triển khai chương trình của APSC nhằm

tưởng cho Cộng đồng kinh tế sau này.
- Việt Nam đã tích cực triển khai các nội dung của AEC, nhằm triển
khai có hiệu quả lộ trình tự do hóa về thương mại, dịch vụ, đầu tư
đồng thời tham gia hợp tác toàn diện các lĩnh vực như bảo hộ trí
tuệ…Ví dụ: Để thực hiện tự do hóa thương mại hàng hóa, tháng
6/2006 Việt Nam công bố lộ trình giảm thuế để thực hiện
CEPT/AFTA giai đoạn 2006- 2013, theo đó 10.342 mặt hàng đã
được đưa vào danh mục cắt giảm thuế…
- Sự tham gia của Việt Nam trong việc thu hẹp khoảng cách phát
triển giữa các nước thành viên của ASEAN và làm sống động lại
mối quan hệ của ASEAN và một số quốc gia ngoài khu vực. Ví dụ:
Tháng 6/2007 Việt Nam đăng cai tổ chức diễn đàn sáng kiến hội
nhập ASEAN (AIA) lần thứ hai, Việt Nam đã đưa ra sáng kiến quan
trọng về phát triển kinh tế - xã hội qua chương trình hợp tác phát
triển tiểu vùng sông Mê Công, các vùng nghèo dọc hành lang
Đông - Tây (WEC). Việt Nam giúp cải thiện quan hệ kinh tế ASEAN
và EU (bị đóng băng từ năm 2008), xử lý khôn khéo mối quan hệ
giữa Trung Quốc, Nhật Bản và các nước tham gia khuôn khổ hợp
tác Đông Á đồng thời mở thêm kênh đối thoại cấp Bộ trưởng kinh
tế lần đầu tiên với Cộng hòa Liên Bang Nga.


Vai trò: Từ sự tham gia tích cực chủ động của Việt Nam và hiệu
quả đạt được từ những hoạt động đó đã cho thấy Việt Nam ngày
càng khẳng định vai trò mình. Tuy là nước có thể chế chính trị khác
với các thành viên trong khu vực nhưng Việt Nam luôn đặt lợi ích
khu vực ở vị trí quan trọng, trên cơ sở đó cùng ASEAN bàn bạc và
tìm kiếm hình thái, bước đi phù hợp để xây dựng Cộng đồng. Việt
Nam đã đề ra những sáng kiến mới nhằm khắc phục những yếu
kém, trì trệ trong ASEAN, thúc đẩy hợp tác khu vực phát triển trên

thành quan hệ đối tác cùng có lợi.
- Việt Nam tích cực tham gia các Hội nghị, cuộc họp của ASEM và
tổ chức đăng cai nhiều sự kiện quan trọng thể hiện sự chú trọng
của Việt Nam tới mọi họat động của ASEM trong khuôn khổ hợp tác
kinh tế. Bên cạnh đó, Việt Nam đã tích cực, chủ động tham gia xây
dựng và triển khai các họat động của ASEM. Cụ thể:
Việt Nam đã tham gia xây dựng và triển khai “Kế hoạch Hành động
Xúc tiến đầu tư” (IPAP), “Kế hoạch hành động thuận lợi hóa thương
mại” (TFAP). Việt Nam đã thúc đẩy Hội nghị Cấp cao ASEM 5 thông
qua “Tuyên bố Hà Nội về tăng cường hợp tác kinh tế ASEM chặt
chẽ hơn”. Đây là văn kiện có tính định hướng hợp tác kinh tế
ASEM.
Việt Nam đã cử đoàn tham gia tất cả các hội nghị cấp Bộ trưởng
các ngành kinh tế và tài chính, và các cuộc họp các quan chức cao
cấp Thương mại và Đầu tư trong khuôn khổ ASEM. Việt Nam tổ


chức thành công Diễn đàn Doanh nghiệp Á-Âu lần thứ 9 liền kề với
Hội nghị Cấp cao ASEM 5, một mặt góp phần thúc đẩy kênh đối
thoại giữa cộng đồng doanh nghiệp với Chính phủ, thu hút sự quan
tâm của doanh nghiệp đối với ASEM; mặt khác tạo khuôn mẫu cho
tổ chức các Diễn đàn doanh nghiệp về sau. Trong lĩnh vực tài
chính, đến năm 2006 (thời điểm kết thúc), các Bộ ngành của Việt
Nam đã tranh thủ Quỹ Tín thác ASEM (ATF) trợ giúp triển khai có
hiệu quả 21 dự án với giá trị gần 13,35 triệu đô la trên các lĩnh
vực cải cách hệ thống tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp, xóa đói
giảm nghèo và cải cách hệ thống an sinh xã hội, được đánh giá
cao. Tại FMM 9 (Hà Nội, tháng 5/2009), sáng kiến “Diễn đàn Á-Âu
về hợp tác kinh tế và phát triển" của ta đã được Hội nghị hoan
nghênh và thông qua.

họat động của ASEM trong khuôn khổ hợp tác chính trị. Cụ thể:
Việt Nam nỗ lực chuẩn bị và tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao
ASEM 5, đưa ra những quyết định mở ra hướng mới cho hợp tác
ASEM, đẩy mạnh hợp tác về kinh tế và văn hoá. Việt Nam đã thể
hiện tốt vai trò tích cực của nước chủ nhà, chủ động dàn xếp điều
hòa lợi ích giữa các thành viên ASEM, giải quyết tốt vấn đề mở
rộng thành viên của Mi-an-ma, góp phần quan trọng duy trì sự
phát triển của tiến trình, đoàn kết trong khối các nước ASEAN. Vào
ngày 25-26/5/2009, tại Hà Nội, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao
ASEM lần thứ chín (FMM 9) đã thành công tốt đẹp. Đây là Hội nghị
Bộ trưởng Ngoại giao ASEM chính thức đầu tiên với 45 thành viên.
Quán triệt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và lường trước
được những vấn đề có thể phát sinh, ta đã sớm đề xuất chủ đề
"Tăng cường quan hệ đối tác Á-Âu nhằm ứng phó với khủng hoảng
tài chính - kinh tế và các thách thức toàn cầu", chương trình nghị


sự và các nội dung thảo luận thoả đáng, đáp ứng quan tâm và lợi
ích của các thành viên; kiên trì, khéo léo vận động để các bên đi
đến đồng thuận ủng hộ kết nạp đồng thời cả Nga và Ô-xtrây-li-a,
hai nước lớn và có quan hệ chiến lược với Việt Nam, và giao cho
các Quan chức Ngoại giao cao cấp trao đổi về thể thức để hai nước
này chính thức tham gia tại Cấp cao ASEM 8 năm 2010. Trong quá
trình chuẩn bị và tại Hội nghị, ta đã xử lý khéo léo, linh hoạt nhiều
vấn đề phức tạp, nhạy cảm, để các bên liên quan trực tiếp đạt
được đồng thuận chung, không áp đặt hay gây căng thẳng, nhất là
đối với việc CHDCND Triều Tiên thử hạt nhân ngày 25/5, bà Aung
San Suu Kyi bị đưa ra xét xử và tình hình Xri-lan-ca. Liên quan tình
hình Mi-an-ma, ta đã chủ động thúc đẩy để cuộc gặp đầu tiên ở
cấp Bộ trưởng giữa Troika EU với Mi-an-ma diễn ra thành công.