ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------

HOÀNG TH TU

T MAI

PHƢƠNG THỨC ỨNG XỬ VỚI CHỮ NÔM VÀ
VĂN HỌC NÔM CỦA CÁC CHÍNH THỂ Ở VIỆT NAM
THỜI TRUNG ĐẠI
(Khảo sát qua thƣ tịch lịch sử và sáng tác văn chƣơng)

LUẬN ÁN TI N SĨ VĂN HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------

HOÀNG TH TU

T MAI

PHƢƠNG THỨC ỨNG XỬ VỚI CHỮ NÔM VÀ
VĂN HỌC NÔM CỦA CÁC CHÍNH THỂ Ở VIỆT NAM
THỜI TRUNG ĐẠI
(Khảo sát qua thƣ tịch lịch sử và sáng tác văn chƣơng)
Chuyên ngành:

học xã h i và nhân v n,

i học

hoa

uốc gia

n học, Trường
à

i học

hoa

i đã quan tâm, t o mọi đi u

kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.
in được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, quý thầy cô, b n bè, đồng
nghiệp, những người đã luôn đ ng viên, khuyến khích, giúp đỡ tôi trong suốt
thời gian thực hiện luận án.
Tác giả

Hoàng Thị Tuyết Mai


Ụ

Ụ


1.3.
nh

......................................................................................... 30

1.4.

...................................................................... 34

1.5. T

.................................................................................................... 38

HƢƠNG 2. NHỮNG
NH

NG

Ơ
I H

Ủ

H I NG N NGỮ

Ự H NH H NH HƢƠNG HỨ

ỨNG Ử ......................................................................................................... 40
-


3.1.

...................................................... 69

3.2.

....................................................... 86

3.3. T

................................................................................................... 107


HƢƠNG 4. Ự
Ừ PH
NH

NG Ủ

H NH H
N

I

I

HƢƠNG HỨ ỨNG Ử
I

NG HỮ N

À

.................................................................... 151
Ệ

.......................................................................... 152


Ụ

DANH

ƢỢ
Đ SKTT:

HI
Ử DỤNG
Đ

LTTK:
Đ G T :

Đ

ĐTĐD C:
TGCHQNV:

T

TĐTCT G C:

Đ
Đ

Bắ

ò Bắ

T

M

T

Q

T

ổ
“

”

Tổ

“

”

ặ
ắ

ụ

T

“

” T
Đ

C

ò
D

ặ
ặ
Đ

;
ụ ;

ẳ

ổ

ú

ò

C

ú

ổ

ú

ặ

C

ú
”

2

ú

“


ú

ú

ú

T

Đ



I

ổ
“

Ủ

ổ

3

H


t

2.2.

ạm v tƣ l ệu ng ên ứu

qu
ụ

: Đại Việt sử kí

toàn thư, Đại Việt sử kí ti n i n, Đại Việt sử kí t
th n

i n, h m

ụ
D
ú
D

quát
ú

cho nên

ú

K

ắ

ú

ú

4

sử i


3.
3.1.

ụ


h ih

v nh :

.T

,
ặ

ụ
ặ

C

- hư n ph p n hi n

uv nh

sử: C ú

ặ

T
-

h ti p

ra

n li n n ành

duy
ặ

ụ

ổ

.
6


5.

ng g p ủ lu n án
-

ụ

-

“

”
“

”

-

ắ

7

ụ


6.

u tr

ủ lu n án
M

T

,

và

ụ ục

:
C

1
“

”
; ổ

C

NG

N

NH H NH NGHI N Ứ

ỨNG Ử

I HỮ N

HƢ NG

I N

HƢƠNG HỨ

NH

N

H I Ủ

N N

C

,
l
1.1. á


1.1.1. “Ứng ử v “P ƣơng t ứ ứng ử ; “P ƣơng t ứ ứng ử v
Nôm v văn

Nôm ủ

“

”

á

ữ

n t ể
h th

và phư n ph p ti n hành

ổ

” 202, 983]
“

”

“th hiện th i

hành

n thí h hợp trư

ò

.Đ
Ở
ỡ
ụ

ụ

xem là chính sách và thi hành chính sách
T

“
”

ổ

trong
“

”
ắ
ò

ụ
ụ

ụ

T


ụ

u t ngữ “ ữ Nôm , “ văn

1.1.2.
“C

Nôm

”
Đ

ụ

T

ắ

còn
.D

Q

Việt Nam v n h

“ h N m là th
a h Nho h p lại

h ho


Q
t khi

n th k

5

“Nôm”
“

N m v n o h

”

T

c

nam mà ra” [13, 38].
11

”, các nhà nghiên
“

Cẩ

”.
“t n


thu t n

n ha
n

il pv i

z’i tron

ti n h n hiện ại tron

m th

và Nho n i

Nam

il pv i h

ủa

h

h vi t .
ủa n

t sau anh t . N m - ượ

ạo Nho. V v



u

và h Nho - h vi t

ủa ạo Nho.”1
T

“
“

”

: “N m tron

Lan c

n h a là “n i”, “th
T

“ h Nam n
“Nôm” Đ

ổ

anh n

h N m

”


1

ú
A

R

: “T
C
w
f
C
C
T
“ch ”
on to all these terms – z’i K
‟
zì in
modern Mandarin –
“
” “w
” I
f
w
f
grammar that the modifying element follows that which is modified, by nom, generally considered as
deriving from nam „
‟ han „C
‟


t 1651 N m: th n

n

n

ti n n i ủa

a

phư n m nh” [93, 74].
:

DeFrancis
“Duran và N u n
“Nôm”. N

ran

n u n

uan ưa ra m t ph n tí h hi ti t h n v t

t m t h

m là nan tron ti n

ủa run



là

p ẹ ti n th
t

tron

nhau i a /o/ và /a/…. V i ph t tri n ủa n

k t lu n n m là n n n

m

ủa n ười Việt Nam và nan là

p ẹ n i kh n rõ ràn .”2
“Nôm”

“
“nói”, “

“
ẩ

ò

”
”, “ ẩ


2

là m t th

”
h

n tự m u

h

N
: D
T
f
I w
originally representd in Chinese by a character which is now pronounced nan in Madarin, nam in Sinow
“
” I
pronounced nom and is now distinguished from nam
“
” T
-century,
Chinese pronunciation of the original character as represented Karlgren gives to the vowel a value between
…
c evolution has finally resulted, they conclude nom f “
f
”
and nam f “
” [231, 26-27].


n ha

h m i

n là ti n n i ủa

t ra

k th kh n

h kh n ph i là m t th ti n ; nhưn t n

n qu n r i kh n th

i ượ n a” [58, 258].

T
C
C
C
ẩ

“
”

”

“



” “

”, “

”, “

”

” “
Đ

Đ
Nôm”, “

”, “

“
”....
14

”, “

”, “


u t ngữ “

1.1.3.
“C

Đ
ú
“

ắ “

ẳ

ẳ

” C

ổ

ắ

T
ắ

ta ưa na v n là m t nư
th lự

”,

K B

: “Nư

qu n hủ ph n vua t i r t n hi m mà u qu n


S

ụ

15

ụ

ắ


ụ

ụ T
ẳ

T

Q

Đ

Mặ

M

T

Đ
ắ

ắ

T

Bắ

T

Q

Bắ

C

ú
ắ ổ

T

Q

T
ụ

ụ

Bắ

Đ



ú
ƣơng t ứ ứng ử v

ữ Nôm v văn

Nôm trong á

sử văn
:
Việt Nam v n h

sử

5

u (in
T

943

T

C

D

Q

M


n nh

n ti n

m i i à tư tư n
n kho n

m

tính

t tron


l n ” 58

8- 9 T
ẩ

T

:
T

T

Q

ẩ

u
K
u

ti n ho v n h
T

Q

ti n h a v n h

Nam. T

Việt Nam (

Đ

M i, 1943) l

Việt Nam ú

ặ

ắ
;
ú

T
.T