TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIỆN TỬ
  
ĐỒ ÁN MÔN HỌC
TÊN ĐỀ TÀI : DÙNG ĐIỀU KHIỂN TỪ XA ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ
ĐIỆN MỘT CHIỀU 12V
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN : Đoàn Văn Tuấn
SINH VIÊN THƯC HIỆN : 1: Nguyễn Văn Nghĩa
2: Vũ Xuân Nghiêm
3: Nguyễn Tiến Ngọc

LỚP : Đ-ĐTK6_2
Hưng Yên , tháng 02 năm 2010
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 1
TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
ĐỒ ÁN MÔN HỌC
Khóa học: 2008-2012.
Lớp: Đ_ĐTK6_2.
TÊN ĐỀ TÀI: DÙNG ĐIỀU KHIỂN TỪ XA ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ ĐIỆN
MỘT CHIỀU 12V.
I. Dữ kiện cho trước:
+ Các linh kiện điện tử có bán trên thị trường.
+ Động cơ điện một chiều 12V.
+ Tài liệu tham khảo: điện tử công suất,điện tử căn bản,linh kiện điện tử...
II. Nội dung cần hoàn thành:
Phần I. Cơ sở lý thuyết.

2.3. Mạch điện IC phát hồng ngoại PT2248.
2.4. Mạch điện IC thu hồng ngoại PT2249.
CHƯƠNG III: PHƯƠNG ÁN THIẾT KẾ.
3.1. Sơ đồ khối.
3.2. Nguyên lý hoạt đông của từng khối.
CHƯƠNG IV: GIỚI THIỆU VỀ MỘT SỐ LINH KIỆN ĐIỆN TỬ SỬ
DỤNG TRONG MACH.
4.1. Điện trở - Tụ điện.
4.2. Điôt – Led.
4.3. IC 78xx – Transistor H1061.
4.4. IC phát hồng ngoại PT2248.
4.4. IC thu hồng ngoại PT2249.
4.5. IC 4017.
4.6. Mắt nhận hồng ngoại KSM-603LM.
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 3
TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
CHƯƠNG V: SƠ ĐỒ VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MẠCH.
5.1. Mạch phát
5.1.1. Sơ đồ nguyên lý.
5.1.2. Sơ đồ board.
5.1.3. Nguyên lý hoạt động.
5.2. Mạch thu.
5.2.1. Sơ đồ nguyên lý.
5.2.2. Sơ đồ board.
5.2.3. Nguyên lý hoạt động.
5.3. Mạch động lực và điều khiển động cơ.
5.3.1. Sơ đồ nguyên lý.

…………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………….
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
Hưng Yên, ngày.....tháng......năm 2010
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 5
TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
LỜI NÓI ĐẦU
Điều khiển từ xa là việc điều khiển một mô hình ở một khoảng cách nào đó
mà con người không nhất thiết trực tiếp đến nơi đặt hệ thống. Khoảng cách đó tùy
thuộc vào từng hệ thống có mức phức tạp khác nhau, chẳng hạn như để điều khiển
từ xa một phi thuyền ta cần phải có hệ thống phát và thu mạnh, ngược lại, để điều
khiển một trò chơi điện tử từ xa ta chỉ cần một hệ thống phát và thu yếu hơn….
Thế giới ngày càng phát triển thì lĩnh vực điều khiển cần phải được mở rộng
hơn. Việc ứng dụng điều khiển từ xa vào thông tin liên lạc đã mang lại nhiều thuận
lợi cho xã hội loài người, thông tin được cập nhật hơn nhờ sự chính xác và nhanh
chóng của quá trình điều khiển từ xa.
Trong sinh hoạt hằng ngày của con người như những trò chơi giải trí (robot,
xe điều khiển từ xa …) cho đến những ứng dụng gần gũi với con người cũng được
cải tiến cho phù hợp với việc sử dụng và đạt mức tiện lợi nhất. Điều khiển từ xa đã
thâm nhập vào vấn đề này do đó cho ra những loại điều khiển từ xa, đầu video,
VCD, CD,…đều được điều khiển từ xa. Xuất phát từ những ý tưởng đó cùng với
sự hướng dẫn của Thầy Đoàn Văn Tuấn – giảng viên trường ĐH SPKT Hưng
Yên, chúng em đã chọn đề tài:”Dùng điều khiển từ xa điều khiển động cơ điện
một chiều 12V”.

+ Tham khảo ý kiến của những người
có chuyên môn.
Xuân Nghiêm
2 Tuần2+3
- Sau khi đã tìm hiểu đề tài sẽ đưa ra cơ
sở lý thuyết chung của đề tài.
- Từ đó xây dựng được sơ đồ khối.
- Đưa ra nguyên tắc hoạt động của các
khối và các linh kiện sẽ sử dụng để
thiết kế mạch phù hợp với yêu cầu từng
khối.
Cả nhóm.
3 Tuần 4+5
- Thiết kế sơ đồ nguyên lý toàn mạch.
- Tính toán thông số rồi tiến hành chạy
mô phỏng.
Cả nhóm.
4 Tuần 6
- Ráp mạch và khảo sát trên bo mạch
(nếu gặp lỗi chỉnh sửa lại).
Văn Nghĩa
Tiến Ngọc
-Đo đạc kiểm tra xem trên board chạy
có đạt yêu cầu hay không?
Văn Nghĩa
Tiến Ngọc
-Tiến hành làm sản phẩm (câu dây). Văn Nghĩa
Tiến Ngọc
- Lắp ráp hoàn tất sản phẩm. Cả Nhóm
- Chuẩn hóa nội dung, làm quyển Cả nhóm

Bên cạnh đó, động cơ điện một chiều cũng có những nhược điểm nhất định
của nó nhưng so với máy điện xoay chiều thì giá thành đắt hơn(dễ phát sinh tia lửa
điện)…nhưng do những ưu điểm của nó nên động cơ điện một chiều vẫn còn có
một tầm quan trọng nhất định trong sản xuất.
Công suất lớn nhất của động cơ điện một chiều hiện nay vào khoảng
10000KW , điện áp vào khoảng vài trăm cho đến 1000V. Hướng phát triển hiện
nay là cải tiến tính năng của vật liệu, nâng cao chỉ tiêu kinh tế của động cơ và chế
tạo những động cơ có công suất lớn…
1. 2. Cấu tạo và hoạt động của động cơ điện DC.
1.2.1. Cấu tạo.
Động cơ điện một chiều có thể phân thành hai phần chính: phần tĩnh và phần
động.
1.2.1.1. Phần tĩnh hay stato.
Đây là phần đứng yên của máy, bao gồm các bộ phận chính sau:
a. Cực từ chính: là bộ phận sinh ra từ trường gồm có lõi sắt cực từ và dây
quấn kích từ lồng ngoài lõi sắt cực từ. Lõi sắt cực từ làm bằng những lá thép kĩ
thuật điện hay thép cacbon dày 0,5 đến 1mm ép lại và tán chặt. Trong động cơ điện
nhỏ có thể dùng thép khối . Cực từ được gắn chặt vào vỏ máy nhờ các bu lông.
Dây quấn kích từ được quấn bằng dây đồng bọc cách điện và mỗi cuộn dây đều
được bọc cách điện kĩ thành một khối tẩm sơn cách điện trước khi đặt trên các cực
từ. Các cuộn dây kích từ được đặt trên các cực từ này được nối tiếp với nhau.
b. Cực từ phụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính và dùng để cải
thiện đổi chiều. Lõi thép của cực từ phụ thường làm bằng thép khối và trên thân
cực từ phụ có đặt dây quấn mà cấu tạo giống như dây quấn cực từ chính. Cực từ
phụ được gắn với vỏ máy nhờ những bulong.
c. Gông từ : Gông từ dùng làm mạch nối liền các cực từ, đồng thời làm vỏ
máy .Trong động cơ nhỏ và vừa thông thường dùng thép dày uốn và hàn lại. Trong
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 9

điện vừa và lớn thường dùng dây tiết diện chữ nhật, dây quấn được cách điện cẩn
thận với rãnh của lõi thép.
Để tránh khi quay bị văng ra do lực li tâm, ở miệng rãnh có dùng nêm để
đè chặt hoặc đai chăt dây quấn. Nêm làm bằng tre gỗ hay bakelit.
c. Cổ góp: Dùng để chiều dòng điện xoay chiều thành một chiều . Cổ góp
gồm nhiều phiến đồng có được mạ cách điện với nhau bằng lỗ mica dài từ 0,4 đến
1,2mm và hợp thành một hình trụ tròn. Hai đầu trụ tròn dùng hai hình ốp hình chữ
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 10
TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
V ép chặt lại. Giữa vành ốp trụ tròn cũng cách điện bằng mica. Đuôi vành góp có
cao lên một ít để hàn các đầu dây của các phần tử dây quấn và các phiến góp được
dễ dàng.
d. Các bộ phận khác:
+ Cánh quạt: dùng để quạt gió làm nguội máy. Máy điện một chiều thường
chế tạo theo kiểu bảo vệ, ở hai đầu nắp máy có lỗ thông gió. Cánh quạt nắp trên
trục máy khi động cơ quay cánh quạt hút gió từ ngoài vào động cơ, gió đi qua vành
góp, cực từ lõi sắt và dây quấn rồi qua quạt gió ra ngoài làm nguội máy.
+ Trục máy: Trên đó đặt lõi sắt phần ứng, cổ góp, cánh quạt và ổ bi. Trục
máy thường làm bằng thép cacbon tốt.
1.2.2. Hoạt động.
Trên hình khi cho điện áp một chiều U vào hai chổi điện A và B, trong dây
cuốn phần ứng có dòng điện. Các thanh dẫn ab và cd mang dòng điện nằm trong từ
trường sẽ chịu tác dụng tương hỗ lên nhau tạo nên mômen tác dụng lên rôto, làm
rôto quay. Chiều lực tác dụng được xác định theo quy tác bàn tay trái (hình a)
Hình 2: Nguyên lý làm việc của động cơ điện một chiều
Khi phần ứng quay được nửa vòng, vị trí thanh dẫn ab, cd đổi chỗ cho nhau
(hình2 b) nhờ có phiến góp đổi chiều dòng điện, nên dòng điện một chiều biến đổi

hồng ngoại gần. Để thu sóng hồng ngoại trung bình và xa phát ra từ cơ thể con
người, vật nóng… Để thực hiện trong mạch chúng ta dùng diode quang.
3. Mạch điện IC phát PT2248
Mạch IC PT2248 sử dụng công nghệ CMOS qui mô lớn để chế tạo là một
loại linh kiện phát xa mã hóa tia hồng ngoại rất thông dụng, phạm vi điện áp nguồn
là 2,2V~5,5V. Vì sử dụng công nghệ CMOS để chế tạo nên công suất tiêu hao cực
thấp, dòng trạng thái tĩnh chỉ 10
µ
A, nó có thể sử dụng nhiều tổ hợp bàn phím, linh
kiện bên ngoài rất ít, mã số của nó thích hợp với nhiều qui mô khác, chỉ cần nối
ngoài linh kiện LC hoặc bộ dao động gốm là có thể gây ra dao động.
* Chức năng của các chân dẫn:
IC PT2248 sử dụng 16 chân vỏ nhựa kiểu cắm thẳng hàng.
- Chân 1: chân mass được nối với cực âm của nguồn điện.
- Chân 2 và 3: là hai đầu để nối với thạch anh bên ngoài cho bộ tạo dao động ở
bên trong IC.
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 13
TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
- Chân 4 – 9 (K1 - K6) : là đầu của tín hiệu bàn phím kiểu ma trận, các chân từ
K1 đến K6 kết hợp với các chân 10 đến 12 ( T1 – T3) để tạo thành ma trận 18
phím.
- Chân 13 ( CODE ): là chân mã số dùng để kết hợp với các chân T1 – T2 để tạo
ra tổ hợp mã hệ thống giữa phần phát và phần thu.
- Chân 14 (TEST): là chân dùng để kiểm tra mã của phần phát, bình thường khi
không sử dụng có thể bỏ trống.
- Chân 15 ( TXout): là đầu ra của tín hiệu đã được điều chế FM.
- Chân 16 ( Vcc): là chân cấp nguồn dương.

người dùng, có thể dùng để xác định các mô thức khác nhau, tổ hợp C2, C3 phối
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 15
TRƯỜNG ĐHSPKT HƯNG YÊN
KHOA ĐIỆN-ĐIÊN TỬ ĐỒ ÁN MÔN HỌC
hợp với mạch IC thu PT2249. Mỗi loại tổ hợp có 3 trạng thái đó là 01, 10, 11 mà
không dùng trạng thái 00.
Lệnh phát ra 12 bit như sau:
Các bit C1, C2, C3 được thực hiện bằng việc nối hay không nối các chân
T1, T2, T3 với chân code bằng các diode. Nếu nối qua diot thì các C tương ứng trở
thành “1” và ở “0” khi không được nối.
4. Mạch IC thu PT2249.
IC này cũng được chế tạo bằng công nghệ CMOS, nó đi cặp với IC phát
PT2248 để tạo thành bộ IC thu - phát trong điều khiển xa bằng tia hồng ngoại.
* Sơ đồ chân:
* Chức năng các chân:
- Chân 1 (Vss): là chân mass được nối với cực âm của nguồn điện.
GVHD: Đoàn Văn Tuấn SVTH: Nguyễn Văn Nghĩa
Vũ Xuân Nghiêm
Nguyễn Tiến Ngọc Page 16