MỤC LỤC

A.

MỞ ĐẦU

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa
xã hội khoa học. Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một
trong những cống hiến vĩ đại nhất của chủ nghĩa Mác - Lênin. Để hiểu rõ sứ
mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết cần làm rõ khái niệm giai cấp
công nhân. Chính C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ:
“Vấn đề là ở chỗ giai cấp vô sản thực ra là gì, và phù hợp với sự tồn tại ấy
của bản thân nó, giai cấp vô sản buộc phải làm gì về mặt lịch sử”.
Xét thấy vai trò to lớn và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong suốt lịch
sử thế giới. Nhân ra so với những năm đầu thế khỉ XIX, giai cấp công nhân ngày
nay đã có những thay đổi nhất định. Trong bài này, em xin trình bày về “ lí luận
của chủ nghĩa Mác- Lenin về giai cấp công nhân và những điểm mới của giai
cấp công nhân ngày nay”. Bài làm còn nhiều thiếu sót, mong thầy cô cho ý kiến
để em có thể hoàn thiện hơn kiến thức. Em xin chân thành cảm ơn!
B.

NỘI DUNG

1. LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LENIN VỀ GIAI CẤP CÔNG

NHÂN VÀ NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN
HIỆN NAY
1.1 Lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử

của giai cấp công nhân
1.1.1. Khái niệm giai cấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp

tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật
chất và cải tạo các quan hệ xã hội; đại biểu cho lực lượng sản xuất và phương
thức sản xuất tiên tiến trong thời đại hiện nay. ở các nước tư bản, giai cấp công
nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, làm
thuê cho giai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư; ở các nước xã hội chủ
nghĩa, giai cấp công nhân là người đã cùng nhân dân lao động làm chủ những
tư liệu sản xuất chủ yếu, là giai cấp lãnh đạo xã hội trong quá trình xây dựng
chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
1.1.2.

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Nói một cách khái quát, nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là
xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng
2


giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức,
bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh.
Ph. Ăngghen viết: “Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy, - đó là sứ
mệnh lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại”. V.I. Lênin cũng chỉ rõ: “Điểm chủ
yếu trong học thuyết của Mác là ở chỗ nó làm sáng rõ vai trò lịch sử thế giới của
giai cấp vô sản là người xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa”. Ở nước ta, giai cấp
công nhân trước hết phải làm cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Sứ
mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phải lãnh đạo cuộc cách mạng đó thông
qua đội tiên phong của mình là Đảng Cộng sản Việt Nam, đấu tranh giành chính
quyền, thiết lập nền chuyên chính dân chủ nhân dân. Trong giai đoạn cách mạng
xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân từng bước lãnh đạo nhân dân lao động xây
dựng thành công chủ nghĩa xã hội, không có người bóc lột người, giải phóng
nhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, bất công.
Giai cấp công nhân, con đẻ của nền sản xuất công nghiệp hiện đại, được rèn

phận giai cấp công nhân vẫn chỉ có thể kiếm sống bằng việc bán sức lao động
của mình cho nhà tư bản, và bị giai cấp tư sản áp bức, bóc lột nặng nề nhất.
Do đó, giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần triệt để cách mạng nhất
trong cuộc đấu tranh lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản và thủ tiêu mọi chế
độ áp bức, bóc lột con người. Vì vậy, C.Mác cho rằng: trong cuộc đấu tranh ấy,
giai cấp công nhân không có gì để mất ngoài xiềng xích nô lệ; nếu được, lại
được cả thế giới về mình.
+ Những đặc điểm chính trị-xã hội của giai cấp công nhân cũng quy định
một cách khách quan sứ mệnh lịch sử của họ
- Giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần triệt để cách mạng nhất.
- Giai cấp công nhân là giai cấp có ý thức tổ chức kỷ luật cao.
- Giai cấp công nhân là giai cấp có bản chất quốc tế.
- Giai cấp công nhân hội đủ những điều kiện cần thiết để có thể trở thành
giai cấp lãnh đạo cách mạng tiền phong.
1.1.3. Hai nhân tố chủ quan đảm bảo cho giai cấp công nhân thực hiện
thắng lợi sứ mệnh lịch sử thế giới của mình
+ Tính tất yếu, quy luật hình thành và phát triển đảng của giai cấp công nhân
Chỉ có đảng cộng sản lãnh đạo, giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh
tự phát sang đấu tranh tự giác trong mỗi hành động với tư cách một giai cấp tự
giác và thực sự cách mạng. C. Mác đã nhấn mạnh rằng, trong cuộc đấu tranh của
mình chống lại quyền lực liên hiệp của các giai cấp hữu sản, chỉ khi nào giai cấp
vô sản tự mình tổ chức được thành một chính đảng độc lập của mình chống lại
quyền lực liên hiệp của các giai cấp hữu sản, chỉ khi nào giai cấp vô sản tự mình
tổ chức được thành một đảng độc lập với tất cả mọi chính đảng cũ do giai cấp
hữu sản lập ra thì mới có thể hành động với tư cách là một giai cấp được.
- Bản thân giai cấp công nhân
4


Ngay từ khi mới hình thành trong xã hội tư bản chủ nghĩa, bản thân giai cấp

lợi ích giữa giới chủ, công nhân và chính phủ. Đặc biệt phong trào công đoàn
phát triển mạnh đã tiến tới xây dựng quan hệ đối tác xã hội, với quan hệ 3 bên là
nhà nước - giới chủ - công đoàn.
Hiện nay trên thế giới có 3 tổ chức công đoàn quốc tế:
- Liên hiệp công đoàn thế giới (WFTU) có 102 tổ chức công đoàn thành viên
ở 74 nước với tổng số đoàn viên khoảng 407 triệu người.
5


- Liên hiệp quốc tế các công đoàn tự do (CFTU) có khoảng 140 triệu thành
đoàn viên thuộc 160 trung tâm công đoàn ở 120 nước trên thế giới.
- Liên hiệp công đoàn thế giới (WCL) có khoảng 25 triệu đoàn viên ở 60
quốc gia.
Nhìn chung, hoạt động đấu tranh của công đoàn hiện nay tập trung trên
nhiều lĩnh vực khác nhau: quyền lợi về kinh tế, việc làm, lao động, tăng lương ...
nhưng ít Athấy đòi quyền lợi về chính trị, tính thống nhất giữa các công đoàn
không cao.
Sự thay đổi về chất lượng cuộc sống.
1.2.2 Chất lượng cuộc sống:
Chất lượng cuộc sống của giai cấp công nhân thế giới đang ngày càng được
cải thiện. Một bộ phận công nhân trở nên trung lưu hóa, tích góp được một
lượng của cải, tuy nhiên chỉ là một phần nhỏ trong khối lượng của cải của xã
hội. Trong thực tế, trên thế giới, công nhân vẫn bị giai cấp tư sản bóc lột công
sức lao động và không được trả tương xứng với số của cải họ làm ra. Như vậy,
mặc dù được cải thiện về chất lượng cuộc sống nhưng vẫn chưa tương xứng với
những gì họ đáng được hưởng trên công sức của mình.
Tóm lại, trong bối cảnh cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại, giai cấp công
nhân ở các nước đang phát triển có nhiều biến đổi quan trọng. Tuy nhiên, xét
đến cùng, vị thế, tư cách làm thuê, bị bóc lột của họ ở tuyệt đại đa số các nước
đang phát triển vẫn không thay đổi. Do địa vị kinh tế - xã hội quy định nên giai

nước ta nhưng năm gần đây trình độ học vấn của công nhân đã tăng nhanh. Nếu
như năm 1986 ta có khoảng 40% công nhân có văn hoá cấp PTTH thì đến nay số
lượng đó là 70%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2005 chỉ 26%, năm 2006
khoảng 31%. Tuy học vấn công nhân tăng lên nhưng, ý thức, nhất là ý thức tổ
chức kỷ luật kém. Theo thống kê từ năm 1995 đến 6/2006 đã có 1265 cuộc đình
không thông qua tổ chức công đoàn, không đúng trình tự pháp luật. Trong đó
đình công ở DNNN là 87 cuộc (chiếm 6,9%), đình công ở DN FDI 841
cuộc (chiếm 66,5 %), Dân doanh 336 cuộc (chiếm 26,6 %).
- Về chuyên môn tay nghề, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp:
Trình độ nghề nghiệp của công nhân tuy đã được nâng cao, nhưng nhìn
chung chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Năm 1996, số công nhân chưa qua đào
tạo nghề là 45,7%, năm 2005 là 25,1%. Trình độ chuyên môn, tay nghề của công
nhân các loại hình doanh nghiệp năm 2005 như sau: lao động có trình độ từ cao
đẳng trở lên chiếm 16,1%, lao động có trình độ trung cấp chiếm14,6%, công
nhân kỹ thuật chiếm 28,1%, lao động không được đào tạo chiếm 41,2%. Năm
2010, số lao động có trình độ đại học trở lên là 5,7 %, cao đẳng là 1,7 %, trung
cấp là 3,5 %, dạy nghề 3,8 %. Tình trạng mất cân đối trong cơ cấu lao động kỹ
thuật khá lớn. Nhiều doanh nghiệp có thiết bị công nghệ cao nhưng lại thiếu
công nhân lành nghề. Đặc biệt, chỉ có 75,85% công nhân đang làm những công
7


việc phù hợp với ngành nghề đào tạo. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới
năng suất, chất lượng sản phẩm, gây lãng phí trong đào tạo nghề.
- Về trình độ nhận thức chính trị:
Giai cấp công nhân đóng vai trò là một lực lượng tích cực nhất trong đời
sống chính trị đất nước, gắn với sự vận động chính trị của từng quốc gia dân tộc
trong tiến trình giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước. Cũng cần
nhận thấy một thực tế hiện nay là, giai cấp công nhân ở các nước đang phát
triển, đặc biệt là ở các nước đảng cộng sản chưa nắm quyền lãnh đạo, nhìn

động còn thấp so với yêu cầu phát triển đất nước và đang mất cân đối nghiêm
trọng trong cơ cấu lao động kỹ thuật giữa các bộ phận công nhân. Rõ nét nhất là
tình trạng thiếu nghiêm trọng chuyên gia kỹ thuật, nhà quản lý giỏi, công nhân
có trình độ tay nghề cao.
Thứ hai, đời sống vật chất, tinh thần của công nhân chưa được đảm bảo, môi
trường làm việc độc hại, quyền lợi không được giải quyết một cách thỏa đáng...
đã dẫn đến các cuộc đình công.
Thứ ba, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong công nghiệp của một bộ phận công
nhân còn yếu. Ý thức chính trị, nhận thức về luật pháp của công nhân còn hạn
chế. Tỷ lệ đảng viên, đoàn viên công đoàn trong công nhân lao động còn thấp.
Thứ tư, vai trò của tổ chức đảng và các đoàn thể trong các doanh nghiệp
chưa đáp ứng được sự phát triển nhanh chóng về số lượng, cơ cấu của giai cấp
công nhân.
2.1.2. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém kể trên
- Mặc dù Ðảng có chú trọng xây dựng giai cấp công nhân, nhưng quan tâm
chưa đầy đủ, chưa ngang tầm với vị trí, vai trò của giai cấp công nhân trong thời
kỳ mới;
- Đời sống của một bộ phận công nhân còn gặp nhiều khó khăn.
- Công tác giáo dục, nâng cao giác ngộ giai cấp, bản lĩnh chính trị cho giai
cấp công nhân chưa được chú trọng đúng mức.
- Công tác phát triển Đảng cho đội ngũ công nhân trong hệ thống các doanh
nghiệp trong cả nước, nhất là khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn
gặp nhiều khó khăn, bất cập.
- Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về giai cấp công nhân chưa
được quan tâm và đầu tư thỏa đáng, dẫn đến còn tình trạng nhìn nhận chưa đúng
mức về vị trí, vai trò của giai cấp công nhân trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế.
- Việc tổ chức và tham gia hoạt động của các tổ chức công đoàn, các tổ chức
đoàn thể và chính trị - xã hội trong các hoạt động của đội ngũ công nhân còn
mang nặng tính hình thức, hiệu quả chưa cao...

cho công nhân, các quy định về ký kết hợp đồng lao động và thỏa ước lao động
tập thể.
Thứ sáu, chỉ đạo kiểm tra các doanh nghiệp trong việc xây dựng và tổ chức
thực hiện quy chế dân chủ; tăng cường các hoạt động đối thoại, thương lượng
giữa người sử dụng lao động và người lao động nhằm xây dựng quan hệ lao
động hài hòa, ổn định, tiến bộ. Các cấp chính quyền tăng cường công tác kiểm
tra, hướng dẫn việc thực hiện quy chế dân chủ trong các doanh nghiệp.
Thứ bảy, tiến hành rà soát, bổ sung quy hoạch các khu, cụm công nghiệp
theo hướng gắn với phát triển các khu đô thị mới, trong đó chú trọng xây dựng
nhà ở và các công trình phúc lợi thiết yếu phục vụ chăm sóc sức khỏe, nhu cầu
10


sinh hoạt tinh thần cho công nhân và nhân dân. Trong từng doanh nghiệp phải có
quy hoạch bố trí quỹ đất để xây dựng nơi sinh hoạt văn hóa cho công nhân.
C. KẾT LUẬN:

Như vậy, ngày nay, với sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân đang
phát triển vững mạnh và đóng góp một phần không nhỏ trong việc hình thành
của cải xã hội. Thế nhưng, đổi lại cuộc sống của họ vẫn chưa được đảm bảo về
nhiều mặt. So với công nhân thế giới, công nhân Việt Nam có điều kiện hình
thành và phát triển cũng như có những đặc điểm riêng. Nhưng cũng không tránh
khỏi tình trạng chạy vạy từng bữa ăn. Thiết nghĩ, nhà nước cần có sự quan tâm
đúng mức hơn nữa đối với tình cảnh giai cấp công nhân hiện nay để đảm bảo
đời sống cho họ, tạo điều kiện cho họ đóng góp vào sư phát triển của đất nước.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lenin, nxb
Chính trị Quốc gia, 2011
2. Giáo trình Chủ nghĩa xã hội học, GSTS Đỗ Nguyên Phương.