SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TRỊ AN
------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
ỨNG DỤNG LỒNG GHÉP MỘT SỐ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC
MÔN LỊCH SỬ LỚP 11
 Người thực hiện: PHAN THỊ ĐOAN TRANG
 Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục 
Phương pháp dạy học bộ môn: Lịch sử 
Phương pháp giáo dục 
Các lĩnh vực khác 
 Có đính kèm:
 Mô hình

 Phần mềm

 Phim ảnh

NĂM HỌC 2014 – 2015

 Các lĩnh vực khác


SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: PHAN THỊ ĐOAN TRANG
2. Ngày tháng năm sinh: 28/8/1976
3. Nam/Nữ: Nữ

sinh khi học sử, đồng thời giúp các em hiểu được tầm quan trọng của môn lịch
sử, biết thay đổi cách nhìn nhận và cách học lịch sử .
Hiện nay giáo dục đang đổi mới một cách toàn diện, trong đó có phương
pháp dạy học. Người giáo viên phải dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát
huy tính tích cực học tập của học sinh, làm cho các em luôn ở thế chủ động
trong việc tìm hiểu, tiếp cận và lĩnh hội tri thức.
Với sự đổi mới trên, tôi nghĩ rằng tại sao mình không thay đổi phương
pháp dạy học bằng cách ứng dụng lồng ghép một số trò chơi vào tiết dạy học
lịch sử. Bởi trò chơi chẳng những là biện pháp tăng cường hứng thú trong học
tập, nâng cao sự chú ý, thay đổi các trạng thái tâm lý mệt mỏi trong quá trình
nhận thức mà còn là biện pháp rèn luyện các kỹ năng ứng xử, giao tiếp, củng
cố và phát triển kỹ năng tự tin của các em trong học tập và hoạt động xã hội.
Xuất phát từ yêu cầu này nên tôi đưa ra sáng kiến “Ứng dụng lồng ghép
một số trò chơi trong dạy học môn lịch sử lớp 11”. Mong rằng với một ít kinh
nghiệm của mình sẽ góp phần đưa chất lượng Bộ môn lịch sử đi lên.

GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 2


II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.Cơ sơ lý luận
Trong thực tế giảng dạy cho thấy tình trạng học sinh tiếp thu kiến thức
còn thụ động, thiếu sự nhiệt tình, tích cực trong các hoạt động. Một vài học
sinh có biểu hiện ỷ lại vào các bạn trong nhóm, chưa mạnh dạn bày tỏ quan
điểm, ý kiến cá nhân.
Trong quá trình giảng dạy giáo viên chưa mạnh dạn trong việc đổi mới
phương pháp dạy học chính vì vậy mà giờ học thường cứng nhắc, GV luôn có
tâm lí dạy làm sao cho hết được bài học, không hướng tới học sinh làm trung

11A1

34

30

88.2

4

11.8

11A2

37

32

86.5

5

13.5

11A3

36

31


hiện bài giảng trên lớp, tôi luôn phác thảo trước những hình thức và phương
pháp tổ chức tiết dạy sao cho phù hợp với tâm lý của học sinh để các em có thể
tiếp thu một cách dễ dàng nhất với mọi đối tượng học sinh
Nắm bắt được tâm lý hiếu động, thích vui chơi, thích thể hiện mình của
các em, bản thân tôi thường ứng dụng lồng ghép một số trò chơi vào bài giảng
của mình với nhiều hình thức khác nhau: giới thiệu bài, làm bài tập,kể chuyện
nhân vật lịch sử,liên hệ thực tế,củng cố bài... Tuy nhiên để các em có thể tham
gia vào các trò chơi một cách nhiệt tình thì ngay trong quá trình truyền đạt kiến
thức ta phải tạo cho các em một sự thỏai mái, gợi mở dần những câu hỏi khó
đồng thời lưu ý các em cần tập trung để có kiến thức tham gia trò chơi ở cuối
tiết. Phần ứng dụng lồng ghép trò chơi tôi thường sử dụng ở mục củng cố bài
giúp các em khắc sâu, nhớ lâu kiến thức bài học.
Các em đang trong độ tuổi “trở thành làm người lớn” nên ngoài việc thể
hiện được cá tính của mình, các em còn thích được vui chơi và càng thích
hơn những lời khen mà thầy cô cũng như bạn bè giành cho mình. Bởi vậy,
khi ứng dụng lồng ghép trò chơi vào tiết dạy sẽ thỏa mãn được tâm lý đó của
học sinh, giúp các em chú ý hơn vào bài học dần dần sẽ tạo thành thói quen
tốt cho các em. Khi các em tham gia vào các trò chơi, tôi có thể đánh giá
được trong quá trình học các em có chú ý hay không, mức độ hiểu bài của
các em là bao nhiêu thậm chí việc chuẩn bị và sưu tầm những nội dung tương
tự với bài học có được các em thực hiện nghiêm túc hay không, thông qua
thái độ tích cực, sôi nổi khi các em trực tiếp tham gia các trò chơi liên quan
đến kiến thức của mình.
2. Các loại trò chơi lịch sử
a. Trò chơi ô chữ.
Mục đích luyện cho học sinh kĩ năng tư duy, suy nghĩ, tổng hợp, hợp tác,
ra quyết định. Với trò chơi này, chúng ta có thể áp dụng vào khâu củng cố bài
học, hoặc có thể sử dụng để kiểm tra kiến thức sau khi học một chương, một
giai đoạn lịch sử.
b. Trò chơi tiếp sức.

Hoạt động của GV và HS

Nội dung chính

* Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên nhân làm
bùng nổ phong trào Cần Vương. Diễn biến
Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ
chiến tại kinh thành Huế và chiếu Cần
Vương ra đời.

I. Phong trào Cần vương bùng
nổ.

1. Cuộc phản công quân Pháp
của phái chủ chiến tại kinh
thành Huế và sự bùng nổ của
- GV hỏi: Em hãy nhắc lại kết quả của cuộc phong trào Cần Vương.
kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta
- Sau hai hiệp ước Hácmăng và
trong những năm 1858 – 1884?
Patơnốt Pháp bắt đầu thiết lập
- HS nhớ lại kiến thức đã học trả lời
chế độ bảo hộ ở Bắc Kì, Trung
GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 6


- GV nhận xét, kết luận


phong trào đấu tranh của nhân
- GV trình bày khái quát diễn biến và hỏi vì dân, trở thành phong trào sôi nổi
suốt những năm cuối thế kỉ XIX.
sao cuộc phản công thất bại?
- HS trả lời
- GV nhận xét, kết luận
- GV đọc một đoạn trích chiếu “Cần vương”
hỏi: Em hiểu thế nào là “Cần vương”. Xuống
chiếu “Cần vương” nhằm mục đích gì?
- HS trả lời
- GV nhận xét, kết luận
* Hoạt động 2: Tìm hiểu các giai đoạn của
phong trào Cần vương.
2. Các giai đoạn phát triển của
phong trào Cần vương
- GV hướng dẫn HS quan sát lược đồ hình
61 trang 127 kết hợp với kiến thức SGK và a) Từ năm 1885 đến năm 1888
nêu nội dung 2 giai đoạn phát triển của
- Lãnh đạo: Vua Hàm Nghi, Tôn
phong trào Cần vương…
Thất Thuyết, Các văn thân sĩ phu
- GV nêu câu hỏi: Vì sao ở giai đoạn 1, yêu nước.
phong trào lại diễn ra rầm rộ, sôi nổi như
GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 7


vậy?
- HS trả lời, bổ sung cho nhau

- GV nhận xét, kết luận:

IV: Sơ kết bài học:
1. Củng cố: Giáo viên hướng dẫn học sinh giải trò chơi ô chữ sau:
* Cách tiến hành: Giáo viên phổ biến luật chơi, chọn người chơi (chọn ngẫu
nhiên bất kì học sinh nào) và tiến hành chơi theo quy định (Thời gian tiến hành
từ 4-5 phút)
* Luật chơi: Học sinh lần lượt trả lời các câu hỏi, trả lời đúng thì ô hàng
ngang sẽ được lật mở. Các em học sinh sẽ xâu chuỗi những chữ cái hàng dọc
để tìm ra từ chìa khóa. (giống cuộc thi vượt chướng ngại vật ở Olympia)
Câu 1: Viên đại tá Ri-vi-e bị giết ở đâu?
Câu 2: Ông vua trẻ kiên quyết chống Pháp là ai?

GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 8


Câu 3: Tên hiệp ước triều đình Huế kí với Pháp năm 1884?
Câu 4: Thành miền Tây mà Phan Thanh Giản dâng cho Pháp?
Câu 5: Tên thật của vua Hàm Nghi?
Câu 6: Tên dãy núi vua Hàm Nghi vượt qua để sang Hà Tĩnh ?
Câu 7: Người đứng đầu phe chủ chiến là ai?

GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 9


Câu 8: Nơi vua Hàm Nghi bị đi đày?


N

G

H

I

P

A

V

Ĩ

C

H

Ị

Ấ

Y

T

Ơ


S

Ơ

N

Ấ

T

T

H

U

Y

Ế

T

T

Ô

N

T

I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức
- Diễn biến những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê,
phong trào nông dân Yên Thế.
- Nguyên nhân thất bai, ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần Vương và phong
trào nông dân tự phát.
2. Kĩ năng
Củng cố kĩ năng phân tích, nhận xét, rút ra bài học lịch sử.
3. Thái độ
Giáo dục tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc, bước đầu
nhận thức được những yêu cầu mới cần phải có để đưa cuộc đấu tranh chống
ngoại xâm đến thắng lợi.
II. Chuẩn bị
- GV: Giáo án, sgv.
- HS: Vở, sgk
III. Tiến trình dạy học
1. Kiểm tra bài cũ: Tóm tắt diễn biến 2 giai đoạn của phong trào Cần
vương? Rút ra đặc điểm của mỗi giai đoạn?
2. Bài mới
Hoạt động của GV và HS

Nội dung chính

* Hoạt động 1: Tìm hiểu một số cuộc khởi II. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu
nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương. biểu trong phong trào Cần
vương và phong trào đấu tranh
- GV yêu cầu hs theo dõi SGK tóm tắt những tự vệ cuối thế kỉ XIX.
nét chính về khởi nghĩa Bãi Sậy (1883 1892) về: Lãnh đạo; Địa bàn; Hoạt động chủ 1. Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883 yếu; Kết quả, ý nghĩa.
1892)
- HS tóm tắt và trả lời

- GV nhận xét, kết luận
- Kết quả, ý nghĩa: Căn cứ bãi
- GV cung cấp thông tin về các lãnh tụ cuộc
Sậy và căn cứ Hai Sông bị Pháp
khởi nghĩa:
bao vây. Nguyễn Thiện Thuật
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thêm về tổ phải sang Trung Quốc, Đốc Tít
phải ra hàng giặc (8/1889).
chức trang bị; chiến thuật
- GV nhấn mạnh …
- HS trả lời, bổ sung cho nhau
- GV nhận xét, kết luận:

- Để lại những kinh nghiệm trong
tác chiến ở đồng bằng
2. Khởi nghĩa Ba Đình (1886 1887) Học sinh tự đọc thêm
3. Hương Khê (1885 - 1886).

- GV hỏi: GV hướng dẫn HS dựa vào lược - Lãnh đạo: Phan Đình Phùng,
đồ Khởi nghĩa Hương Khê trang 132 xác Cao Thắng.
định địa bàn hoạt động của nghĩa quân
- Địa bàn: Căn cứ chính: Hương
Hương Khê; Căn cứ chính
Khê (Hà Tĩnh). hoạt động rộng
- GV yêu cầu hs theo dõi SGK tóm tắt những khắp 4 tỉnh Bắc Trung Kì.
nét chính về khởi nghĩa Hương Khê: Lãnh
đạo; Địa bàn; Hoạt động chủ yếu; Kết quả, ý - Hoạt động chủ yếu:
nghĩa.
+ Từ 1885 - 1888 chuẩn bị lực
lượng, xây dựng căn cứ, chế tạo

4. Khởi nghĩa Yên Thế (1884 1913)

* Hoạt động 2: Tìm hiểu cuộc khởi nghĩa
tiêu biểu trong phong trào đấu tranh tự vệ - Nguyên nhân:
cuối thế kỉ XIX.
+ Nông nghiệp sa sút, đời sống
- GV hướng dẫn HS quan sát lược đồ khởi nông dân đồng bằng Bắc Kì khó
nghĩa Yên Thế trang 134 tìm hiểu cuộc khởi khăn, một bộ phận phiêu tán lên
nghĩa.
Yên Thế. Họ sẵn sàng đấu tranh.
- GV phân tích tình huống dẫn đến cuộc
giảng hoà lần thứ nhất (1893-1897), chủ
trương của Đề Nắm; âm mưu của Pháp và
tình huống dẫn đến cuộc hoà hoãn lần thứ
hai (1889 – 1908)

+ Khi Pháp thi hành chính sách
bình định, nhân dân Yên thế đã
khởi nghĩa.
- Diễn biến:

- GV hỏi: Điểm khác nhau căn bản giữa + Từ 1884 - 1892, dưới sự chỉ
phong trào Cần vương và những cuộc đấu huy của Đề Nắm, nghĩa quân xây
dựng hệ thống phòng thủ ở Bắc
tranh tự vệ là gì?
Yên Thế, đẩy lùi nhiều cuộc càn
- HS trả lời, bổ sung cho nhau
quét của địch.
- GV nhận xét, kết luận...


Giáo viên cho học sinh nghe bài hát “Hùm thiêng yên thế”
Giáo viên: Em hãy cho biết bài hát các em vừa nghe ca ngợi về nhân vật nào?
Học sinh: Ca ngợi Hoàng Hoa Thám
Giáo viên: Em có thể giới thiệu đôi nét về thân thế của Hoàng Hoa Thám?
Hoặc cho biết những nét chính về công lao to lớn của Hoàng Hoa Thám?
Sau khi học sinh trả lời những nét chính về công lao to lớn của Hoàng Hoa
Thám. Giáo viên giáo dục học sinh lòng biết ơn đối với Hoàng Hoa Thám.

Hoàng Hoa Thám
GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 14


2. Dặn dò
- Học bài cũ theo nội dung câu hỏi SGK.
- Ôn tập các nội dung đã học chuẩn bị kiểm tra một tiết
4. Mục lục chương trình lịch sử lớp 11 có thể ứng dụng lồng ghép trò chơi
Bài 7: Những thành tựu văn hóa thời cận đại
Bài 9: Cách mạng tháng 10 Nga năm 1917 và cuộc đấu tranh bảo vệ chính
quyền cách mạng ( 1917- 1921).
Bài 17: Chiến tranh thế giới thứ hai ( 1939-1945)
Bài 18: Ôn tập lịch sử thế giới hiện đại
Bài 19: Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược ( từ 1858 đến
trước năm 1873 )
Bài 20: Chiến sự lan rộng ra cả nước. Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm
1873 đến năm 1884. Nhà Nguyễn đầu hàng
Bài 21: Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những
năm cuối thế kỉ XIX
Bài 23: Phong Trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến

thoải mái hơn, được tôn trọng hơn và cảm thấy yêu thích giờ học Lịch sử
hơn.
- Sau đây là số liệu điều tra mức độ hứng thú học tập môn lịch sử Lớp11 của
học sinh trường THPT Trị An sau khi tôi áp dụng kinh nghiệm trên ( cuối
năm học 2014 – 2015)
Mức độ hứng thú của học sinh
Lớp

Sĩ số

Không thích
Số lượng

Tỉ
%

Hứng thú
lệ

Số
lượng

Tỉ lệ %

11A1

34

2


GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 16


b. Một số kinh nghiệm được rút ra trong quá trình thực hiện đề tài.
Việc ứng dụng lồng ghép một số trò chơi trong dạy học môn lịch sử theo tôi là
rất cần thiết vì nó phù hợp với xu thế phát triển chung của giáo dục hiện nay.
Khi thực hiện việc dạy học ứng dụng lồng ghép một số trò chơi trong dạy học
môn lịch sử ở trường THPT giáo viên cần chú ý tới mức độ hứng thú học của
học sinh (không thích, thích).
Để thực hiện việc ứng dụng lồng ghép trò chơi trong dạy học môn lịch sử ở
trường THPT đạt được kết quả tốt giáo viên cần phải có sự đầu tư, chuẩn bị
chu đáo cũng như sự lựa chọn phù hợp với bài dạy của mình với tình hình nhà
trường và đối tượng học sinh.
Không nhất thiết bài giảng nào cũng phải ứng dụng lồng ghép các trò chơi mà
giáo viên cần có sự lựa chọn thích hợp với nội dung bài dạy.
Tuy nhiên sử dụng việc ứng dụng lồng ghép một số trò chơi trong dạy học
môn lịch sử ở trường THPT giáo viên cần phải cân nhắc, phải lựa chọn kỹ các
bài được ứng dụng lồng ghép trò chơi và phải có sự chuẩn bị trước, nếu không
sẽ cháy giờ, do vậy giáo viên cũng không nên lạm dụng nhiều việc ứng dụng
lồng ghép.
Chỉ nên coi việc ứng dụng lồng ghép trò chơi là một phương tiện hỗ trợ cho
các phương pháp dạy học được lựa chọn đạt kết quả hơn.

GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 17




GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 18


Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã tìm tòi, tích lũy được trong
quá trình dạy bộ môn lịch sử, chắc chắn còn có những thiếu sót rất mong
được sự góp ý chân thành của quý thầy cô giáo, tổ chuyên môn, để bản thân
có thêm những kinh nghiệm quý báu về công tác giảng dạy nhằm đạt hiệu
quả cao, phù hợp với đổi mới chương trình giáo dục hiện nay! Chân thành
cám ơn.

Trị An, ngày……tháng…….năm 2015
Người viết đề tài

Phan Thị Đoan Trang

GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 19


VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách giáo khoa Lịch sử lớp 11

GV: Phan Thị Đoan Trang

Trang 20