VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM ĐÌNH KHUÊ

Ý THỨC CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN
Ở NƢỚC TA HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS
Mã số: 62 22 03 02

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. Nguyễn Viết Thông

Hà Nội - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của
riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là đáng tin cậy.
Kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa
được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận án

Phạm Đình Khuê


MỤC LỤC

3.1. Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến ý thức chính trị
của sinh viên Việt Nam ................................................................................ 69
3.1.1. Kinh tế của Việt Nam và toàn cầu hóa hiện nay .................................. 69
3.1.2. Sự tác động của môi trường chính trị - xã hội ..................................... 71
3.1.3. Yếu tố văn hóa, giáo dục ...................................................................... 74
3.1.4. Những đặc điểm, tâm sinh lý lứa tuổi của sinh viên Việt Nam ........... 77
3.2. Thực trạng ý thức chính trị của sinh viên hiện nay ........................... 80
3.2.1. Thái độ trong việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh ........................................................................................ 80
3.2.2. Niềm tin đối với sự nghiệp đổi mới và định hướng lý tưởng chính trị
của bản thân trong quá trình học tập, rèn luyện trên giảng đường đại học .... 84
3.2.3. Thái độ trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống
của dân tộc ...................................................................................................... 91
3.2.4. Nhận thức và ý chí chính trị trong việc thực hiện đường lối của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước................................................................. 96
3.2.5. Hành vi chính trị của sinh viên được biểu hiện trong hoạt động đoàn thể
chính trị - xã hội hiện nay ............................................................................ 103
3.3. Nguyên nhân thực trạng ý thức chính trị của sinh viên Việt Nam
hiện nay ....................................................................................................... 108
3.3.1. Nguyên nhân của những mặt tích cực ................................................ 108
3.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế ....................................................... 112
Chƣơng 4 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ
BẢN NHẰM NÂNG CAO Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN
VIỆT NAM.................................................................................................. 117


4.1. Một số vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao ý thức chính trị cho sinh
viên Việt Nam hiện nay .............................................................................. 117
4.1.1. Mâu thuẫn giữa việc phát huy yếu tố tích cực chính trị, với sự thiếu quan
tâm tự giác, biểu hiện sai lệch về ý thức chính trị của sinh viên hiện nay ....... 117

Chủ nghĩa xã hội

CNH-HĐH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

ĐTN

Đoàn thanh niên

HĐND

Hội đồng nhân dân

HSV

Hội sinh viên

KHXH

Khoa học xã hội

NXB

Nhà xuất bản

TNCS

Thanh niên cộng sản


vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [38; tr 243]. Đại hội lần thứ XII của
Đảng tiếp tục khẳng định: “Đổi mới nội dung, phương thức giáo dục chính
trị, tư tưởng, lý tưởng, truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu
nước, xây dựng đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thức tôn trọng và nghiêm
chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật cho thế hệ trẻ…phát huy vai trò của
thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [39; tr 162]. Có thể
nói đây là chủ trương đúng đắn bảo đảm cho mỗi sinh viên có niềm tin vững
chắc vào sự nghiệp đổi mới do Đảng ta lãnh đạo, là yếu tố quyết định tạo ra
động lực để mỗi sinh viên phát huy được khả năng của mình trong sự nghiệp
phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.


2

Sự nghiệp đổi mới ở nước ta ngày càng đi vào chiều sâu, nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được khẳng định trên thực
tế, việc mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế, đang là cơ hội cho mọi người Việt
Nam nói chung và sinh viên Việt Nam nói riêng, học tập, nâng cao ý thức
chính trị, đem tài năng và trí tuệ của mình ra phục vụ đất nước. Nhưng, bên
cạnh đó vẫn còn một bộ phận sinh viên sống buông thả, thực dụng, xuống cấp
về đạo đức, phai nhạt về lý tưởng, thờ ơ với những vấn đề chính trị - xã hội
của đất nước… đây là một thách thức đặt ra phải quan tâm giải quyết.
Đặc biệt ngày nay, các thế lực thù địch đang không ngừng chống phá
cách mạng nước ta, thông qua chiến lược "diễn biến hoà bình" trên lĩnh vực
tư tưởng văn hoá, chúng vu cáo, nói xấu Đảng và Nhà nước ta; dựng lên cái
gọi là "vấn đề nhân quyền", "vấn đề dân chủ", "vấn đề tôn giáo", "tự quyết
dân tộc"; kích động bạo loạn chính trị… chúng hô hào xóa bỏ chủ nghĩa Mác
– Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận con
đường đi lên CNXH ở Việt Nam. Trước sự chống phá quyết liệt của kẻ thù,

2. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu ý thức chính trị của sinh viên ở nước ta
trong giai đoạn hiện nay.
2.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về phạm vi thời gian: Đề tài nghiên cứu diễn biến ý thức chính trị
của sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng từ năm 1991 đến nay.
- Về không gian nghiên cứu: Một số trường đại học, cao đẳng của Hà
Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
3.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn
- Đề tài dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà
nước về chính trị và giáo dục ý thức chính trị, tư tưởng chính trị.


4

- Cơ sở thực tiễn của đề tài là thực tiễn ý thức chính trị sinh viên trong
một số trường đại học, cao đẳng tiêu biểu ở nước ta từ năm 1991 đến nay.
3.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của
chủ nghĩa Mác - Lênin là phương pháp luận chung nhất.
Ngoài ra, còn sử dụng các phương pháp cụ thể khác như:
- Phương pháp phân tích tài liệu
Phân tích tài liệu thực chất là cải biến những thông tin có sẵn trong tài
liệu để rút ra những thông tin cần thiết cho một vấn đề nhất định. Để phục vụ
cho đề tài nghiên cứu này chúng tôi đã tiến hành tìm kiếm và phân tích một
số nguồn tài liệu sau:
+ Những báo cáo có liên quan đến sinh viên, ý thức chính trị, đạo đức

nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng ở
nước ta trong giai đoạn hiện nay.
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục đích trên luận án tập trung giải quyết những
nhiệm vụ cơ bản sau:
- Tổng quan các công trình có liên quan đến đề tài luận án.
- Làm rõ những vấn đề lý luận về ý thức chính trị và ý thức chính trị
của sinh viên.
- Phân tích thực trạng ý thức chính trị của sinh viên trong các trường
đại học, cao đẳng ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
- Làm rõ những vấn đề đặt ra về ý thức chính trị trong sinh viên, đưa ra
những giải pháp cơ bản góp phần nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên.
5. Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án
- Trên cơ sở hệ thống hoá, làm rõ khái niệm về ý thức chính trị, ý thức
chính trị sinh viên, tác giả luận án đưa ra những phương thức những biểu hiện
ý thức chính trị của sinh viên, trong đó nhấn mạnh tư tưởng yêu nước, tính


6

tích cực hoạt động chính trị - xã hội, thái độ với truyền thống dân tộc, tư
tưởng lập thân, lập nghiệp, hợp tác, khát vọng được cống hiến cho đất nước
trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa là đặc trưng nổi bật
về ý thức chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay.
- Trên cơ sở khảo sát và đánh giá một cách khoa học thực trạng ý thức
chính trị của sinh viên trong các trường cao đẳng, đại học. Luận án đã đề xuất
được các giải pháp nhằm nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên Việt Nam
trong thời gian tới.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Luận án góp phần nâng cao nhận thức việc xây dựng ý thức chính trị

Thị Thanh Xuân: “Ý thức chính trị của công nhân trong các doanh nghiệp có
vốn đầu tư nước ngoài ở nước ta hiện nay”, Luận án Tiến sĩ triết học, Học viện
Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, năm 2007; “Tuyên truyền, giáo dục
ý thức chính trị cho công nhân thuộc các doanh nghiệp ngoài quốc doanh” của
Vũ Quang Vinh; “Ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa nguồn sức mạnh tinh thần
của nhân dân ta” của GS Đỗ Tư (1992); đề tài: “Phát triển ý thức chính trị
xã hội chủ nghĩa trong xã hội và Quân đội thời kỳ đổi mới” của GS.TS Lê
Văn Quang (2001); đề tài “Bản chất quá trình phát triển ý thức chính trị xã
hội chủ nghĩa của sĩ quan cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam”,
Luận văn thạc sĩ của Trần Văn Bình, Học viện Chính trị Quân sự, Hà Nội,
1997; đề tài: “Quá trình phát triển ý thức chính trị của học viên sĩ quan


8

pháo binh hiện nay”, Luận văn thạc sĩ của Phùng Văn Ngọc, Học viện
Chính trị Quân sự, Hà Nội, 1997.
Trong các công trình nêu trên đáng chú ý là công trình: “Những yếu tố
động lực trong hệ thống chính trị ở Việt Nam”, GS.TS Nguyễn Duy Gia cho
rằng: “ Ý thức chính trị là một bộ phận của ý thức xã hội, tồn tại trong xã hội
một cách khách quan do nhu cầu phát triển xã hội... xét về mặt nội dung, ý
thức chính trị là một phạm trù chính trị được biểu hiện qua các yếu tố tư duy
chính trị, tư tưởng, quan niệm của từng cá nhân và của giai cấp về những vấn
đề chính trị” [51; tr 43].
Theo tác giả nội dung của ý thức chính trị thuộc thượng tầng kiến trúc
của xã hội, nó có kết cấu phức tạp, bao gồm tư duy chính trị, học thuyết chính
trị, thái độ tình cảm, niềm tin chính trị cá nhân, tầng lớp và giai cấp trong xã
hội. Tác giả cho rằng ý thức chính trị ở dạng phổ quát nhất được phân chia
thành hai mức độ: mức độ tư duy lý luận chính trị và mức độ tâm lý chính trị
[51; tr 46].

giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức cho sinh viên Trường Cao đẳng Kinh tế
- Tài chính tỉnh Thái Nguyên”, tác giả Chu Mạnh Cường quan niệm: ý thức
chính trị là sự phản ánh các quan hệ trong xã hội, phản ánh những lợi ích căn
bản và địa vị của các giai cấp và mối quan hệ giữa các giai cấp đó trong quản
lý đất nước [18; tr 9].
Theo tác giả ý thức chính trị gồm: Ý thức về quyền dân tộc, sự toàn
vẹn lãnh thổ, sự giàu mạnh của đất nước; ý thức về thực hiện đường lối,
chính sách của Đảng và Nhà nước, về chiến lược phát triển đất nước; ý thức
về quyền lợi là nghĩa vụ công dân được thể hiện trong cuộc sống học tập, lao
động và hoạt động chính trị - xã hội về sự giàu mạnh của đất nước và hạnh
phúc của nhân dân; ý thức về nghĩa vụ quân sự xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
chống mọi âm mưu thủ đoạn xâm phạm đến trật tự, an ninh, chủ quyền của
quốc gia [ 18; tr 9].


10

Ý thức chính trị trong học viên các trường quân sự cũng luôn được
quan tâm, vì thế đề tài: “Đặc điểm ý thức chính trị trong thời kỳ quá độ ở Việt
Nam và vận dụng trong xây dựng ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa cho học
viên ở Trường Quân sự Quân khu 5 hiện nay”, tác giả Vương Hồng Sơn quan
niệm: ý thức chính trị là hệ thống các quan điểm, tư tưởng, lý luận, tâm lý và
tình cảm của một giai cấp về địa vị vai trò lịch sử, về mục tiêu và nhiệm vụ
chính trị, về đường lối chiến lược và sách lược của giai cấp đó trong một giai
đoạn nhất định của lịch sử [118; tr 9].
Trong đề tài: “Công đoàn trong việc nâng cao ý thức chính trị của
giai cấp công nhân ở nước ta hiện nay”, tác giả Nguyễn Cao Tiến cho rằng:
ý thức chính trị chính là sự hiểu biết, sự quan tâm đến những vấn đề chính
trị. Cụ thể hơn, ý thức chính trị là sự phản ánh các quan hệ kinh tế - xã hội,
phản ánh những lợi ích cơ bản và địa vị của các giai cấp và mối quan hệ

hiện nay”, tác giả Nguyễn Thị Thìn cũng cho rằng: ý thức chính trị là nhận
thức thái độ của một giai cấp, tầng lớp đối với các vấn đề chính trị lớn của đất
nước, là biểu hiện quan điểm đối với những chính sách, đường lối của Đảng và
Nhà nước. Theo tác giả ý thức chính trị được tạo thành trong sự thống nhất bởi
những thành tố cơ bản, một là tri thức chính trị, hai là tình cảm và niềm tin
chính trị, ba là lý tưởng chính trị (lý lưởng xã hội) [114; tr 17-22].
Nói tóm lại, các quan niệm của các tác giả đều cho rằng ý thức chính
trị là một bộ phận của ý thức xã hội, nó xuất hiện cùng với giai cấp và nhà
nước, nó là sự tham gia vào các công việc của nhà nước, cũng như bất kỳ các
hình thái ý thức khác, thuộc phạm trù ý thức xã hội, ý thức chính trị không
hoàn toàn phản ánh thụ động đời sống chính trị mà trong quá trình phát triển
của mình, bằng cách này hay cách khác nó tác động trở lại đối với đời sống
chính trị, kinh tế, xã hội vv... Ý thức chính trị chia thành hai cấp độ, ý thức


12

chính trị lý luận và ý thức chính trị mang tính thực tiễn, đây là một trong
những nội dung quan trọng để nghiên cứu và làm sảng tỏ trong luận án.
1.1.2. Quan niệm về ý thức chính trị của sinh viên
Trong cuốn sách: “V.I.Lênin, các học sinh và cuộc cách mạng”, tác giả
Ninel Olessitch và Victor Privalov cho rằng ý thức chính trị của sinh viên
Nga không ai có thể phủ nhận, họ là lớp người có khả năng cách mạng lớn
lao, họ hăng hái tham gia vào các sự kiện cách mạng dân chủ tư sản ở Nga
lần thứ nhất (1905-1907). Để chứng minh nhận định đó, V.I.Lênin và Đảng
Cộng sản Bônsêvích Nga đã tìm cách đưa lực lượng sinh viên cách mạng vào
hàng ngũ đồng minh với giai cấp công nhân trong các cuộc cách mạng và đã
chứng minh được tính đúng đắn của nó. Bởi sinh viên Nga có nghị lực khát
khao vươn tới những giá trị mới, họ có ý thức chính trị tốt nếu như định
hướng ngay từ đầu cho họ, họ sẽ là lực lượng đồng minh đáng tin cậy của

khoa học chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, sự giác ngộ lý tưởng và nhiệm vụ của quân đội, nhà trường, nhiệm vụ học tập của người học
viên, để đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội ta nói chung và các đơn vị trong
Quân khu nói riêng, trong tình hình hiện nay” [118; tr 20].
Tác giả nhận định ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa của học viên trường
Quân sự Quân khu 5 là một quá trình tổ chức các hoạt động huấn luyện giáo
dục nhằm biến nhu cầu khách quan của nhiệm vụ đào tạo cán bộ trung đội và
hạ sĩ quan chỉ huy thành nhu cầu ý thức chính trị, ý chí và hành động tích cực
trong học tập, rèn luyện của người học viên nhằm thực hiện tốt mục tiêu, yêu
cầu đào tạo của nhà trường. Đó cũng chính là quá trình chuyển hoá từ đào tạo
thành quá trình tự đào tạo, nâng cao trình độ ý thức chính trị của học viên.
Người học viên vừa là khách thể của quá trình đào tạo, vừa là chủ thể tích
cực, chủ động trong quá trình đào tạo, biến quá trình đào tạo của nhà trường
thành quá trình tự đào tạo của bản thân. Đây là sự kết hợp hữu cơ, chuyển
hoá giữa điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, giữa điều kiện bên ngoài


14

và yếu tố bên trong của mỗi người học viên.Trong quá trình đào tạo, mục
tiêu, yêu cầu đạt được về các phẩm chất nhân cách nói chung, ý thức chính
trị nói riêng, nội dung, phương pháp hoạt động của các lực lượng sư phạm
trong nhà trường và các điều kiện khác là nhân tố khách quan giữ vai trò
chủ đạo trong quá trình hình thành phát triển ý thức chính trị xã hội chủ
nghĩa của người học viên.
Trong đề tài: “Phát triển ý thức chính trị của sinh viên trường Đại học
Hàng hải Việt Nam”, tác giả Bùi Quốc Hưng, đã quan niệm: thứ nhất, ý thức
chính trị của sinh viên được thể hiện ở hệ thống tri thức về chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước
ta; thứ hai, ý thức chính trị của sinh viên được thể hiện ở trình độ giác ngộ
giai cấp, giác ngộ dân tộc, có niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩa, vào con
đường cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đang xây dựng; thứ ba, ý thức

chủ động trong việc hoà nhập với môi trường văn hoá quốc tế.
Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, các tác giả cũng nêu lên thực tế
vẫn còn một bộ phận sinh viên, nói chung, sinh viên Đại học Đà Nẵng nói
riêng nhận thức về chính trị còn kém, ít quan tâm đến tình hình của đất nước,
bàng quan với thời cuộc, không chịu phấn đấu rèn luyện, lập trường tư tưởng
không vững vàng, mờ nhạt về lý tưởng, lối sống buông thả, thực dụng, chạy
theo đồng tiền v.v… Một bộ phận thanh niên, sinh viên hiện nay vẫn rất dễ bị
lôi kéo vào con đường cờ bạc, rượu chè và các tệ nạn xã hội.
Các tác giả nhấn mạnh một trong những biểu hiện rõ nét nhất ở một bộ
phận sinh viên hiện nay là lối sống cá nhân thực dụng, xa rời đạo đức truyền
thống tốt đẹp của dân tộc. Sự suy giảm đạo đức, lệch lạc về lối sống ngày
càng có chiều hướng phát triển. Tình trạng vật chất hoá các hành vi ứng xử,
coi nhẹ giá trị đạo đức truyền thống theo kiểu “văn minh vật chất”, “văn
minh tiêu dùng” ngày càng phổ biến. Không ít thanh niên, sinh viên có xu
hướng sùng ngoại, sùng bái đồng tiền, đua đòi ăn chơi, sống gấp, sống hưởng


16

thụ vượt quá khả năng của gia đình và thu nhập của cá nhân. Thậm chí có
không ít các bạn trẻ do chạy theo nhu cầu hưởng thụ quá mức đã đẩy họ đến
con đường phạm tội và huỷ hoại cả tuổi thanh xuân của mình [53; tr 139].
Ngoài đánh giá thực trạng ý thức chính trị của sinh viên, các tác giả đã
đưa ra một số biện pháp giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên Đại học Đà
Nẵng hiện nay như: đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; giáo dục
ý thức chính trị cho thanh niên, sinh viên đòi hỏi phải toàn diện; giáo dục ý
thức chính trị cho học sinh sinh viên thông qua việc xây dựng đời sống văn
hóa tinh thần phong phú, lành mạnh, bằng tấm gương người tốt, việc tốt; giáo
dục lòng tự hào dân tộc trong lĩnh vực văn hóa, có nếp sống văn hóa, tác
phong văn minh, hiện đại chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa là điều kiện

dạy các môn học này đều được đào tạo bài bản, song còn trẻ và thiếu kinh
nghiệm thực tiễn. Về thực trạng học tập và rèn luyện ý thức chính trị xã hội
chủ nghĩa của sinh viên tỉnh Hải Dương cần phải được xem xét thấu đáo vì
thái độ học tập, phương pháp học tập các môn khoa học Mác - Lênin không
đồng nhất, vì thế mà kết quả mang lại không được cao. Ngoài ra theo tác giả
ý thức chính trị của sinh viên ở tỉnh Hải Dương chưa tốt là do hoạt động của
Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên các trường còn bị xem nhẹ và chưa được
quan tâm một cách thỏa đáng [127; 48-58].
Đề giải quyết thực trạng trên tác giả đã đưa ra một số giải pháp chủ yếu
nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa cho sinh viên ở tỉnh
Hải Dương. Đó là, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của ý thức chính trị xã
hội chủ nghĩa cho sinh viên; nâng cao trình độ lý luận ý thức xã hội chủ nghĩa
cho sinh viên; phát huy tính tự giác, tính chủ động, tự giáo dục trong học tập,
rèn luyện ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa của sinh viên [127; tr 75-99].
Trong đề tài: “Phát triển ý thức chính trị của sinh viên trường Đại học
Hàng hải Việt Nam”, tác giả Bùi Quốc Hưng nhận định về ưu điểm: Đa số
sinh viên có ý thức chính trị vững vàng, có nhận thức ngày càng sâu sắc chủ
nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Phần đông sinh viên hiện nay


18

kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có trình độ giác ngộ
giai cấp, giác ngộ dân tộc, có niềm tin tuyệt đối vào đường lối, chính sách
của Đảng và Nhà nước ta trong sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước.
Sinh viên trường Đại học Hàng Hải Việt Nam hiện nay, đa số có động cơ
phấn đấu, thái độ học tập đúng đắn, có ý thức trách nhiệm đối với nhiệm vụ
học tập, rèn luyện và xu hướng nghề nghiệp rõ ràng, ham học cầu tiến bộ,
phấn đấu để trở thành cán bộ khoa học - kỹ thuật vừa “hồng” vừa “chuyên”
[66; tr 36-40].

Quân sự Quân khu 5 hiện nay”, tác giả Vương Hồng Sơn cho rằng, phần lớn
học viên đào tạo ở Trường Quân sự Quân khu 5 có những hiểu biết cơ bản
về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của
Đảng. Có niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và thắng lợi của sự
nghiệp cách mạng theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa
chọn. Đại bộ phận học viên trong trường có động cơ phấn đấu, học tập rèn
luyện đúng đắn, có ý chí quyết tâm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao
[118; tr 33-36].
Nhưng bên cạnh những mặt tích cực tác giả cũng chỉ ra một số những
hạn chế của sinh viên trong trường, đó là sự hiểu biết của một bộ phận học
viên đào tạo ở trường về lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, quan điểm, đường lối của Đảng chưa sâu sắc, chưa vững vàng trong
quá trình giáo dục - đào tạo, mặc dù được giáo dục về động cơ, thái độ,
trách nhiệm, nhưng vẫn còn không ít học viên có nhận thức không đúng đắn
về động cơ phấn đấu học tập và rèn luyện. Cá biệt vẫn còn học viên cho
rằng động cơ học tập, rèn luyện là vì không muốn làm ảnh hưởng đến gia
đình. Khi tốt nghiệp ra ra trường còn nhiều học viên có biểu hiện suy tính
thiệt hơn; ngại khó khăn gian khổ; chưa thực sự đặt lợi ích chung lên trên
lợi ích cá nhân [118; tr 36-39].
Tác giả đưa ra một số giải pháp cơ bản xây dựng ý thức chính trị xã
hội chủ nghĩa cho học viên ở Trường Quân sự Quân khu 5 trong những năm