Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐỒNG NAI
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG THPT NAM HÀ

Mã số: …….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
LỒNG GHÉP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG GIẢNG
DẠY LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12 THPT TỪ 1919-1945

Người thực hiện : LÊ QUANG CẦN
Lĩnh vực nghiên cứu :
Quản lý giáo dục : ……………
Phương pháp dạy học bộ môn : Lịch sử ………………
Phương pháp giáo dục : ………………
Lĩnh vực khác : …………………
Có đính kèm :
 Mô hình

 Phần mềm

 Phim ảnh

 Hiện vật

Năm học 2012-2013

Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

1

1. Vận dụng lịch sử địa phương trong dạy lịch sử dân tộc.
2. Bài tập nhận thức trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông.
3. Sử dụng kênh hình sách giáo khoa nhằm phát huy tính tích cực của học sinh
trong giảng dạy chương III- Lịch sử Việt Nam từ năm 1945 đến 1954.
4. Sử dụng kênh hình sách giáo khoa bài 21 chương IV- Lịch sử Việt Nam lớp
12 ban cơ bản trung học phổ thông.
5. Sử dụng kênh hình SGK nhằm phát huy tính tích cực của HS trong giảng
dạy chương III: Các nước Á, Phi và Mĩ Latinh (1945-2000) - Lịch sử TG lớp
12 THPT.
6. Sử dụng hiệu quả kênh hình sách giáo khoa nhằm phát huy tính tích cực của
học sinh trong giảng dạy lịch sử lớp 11- Phần ba: Lịch sử Việt Nam từ năm
1858 đến năm 1918.

Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

2

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

I. MỞ ĐẦU
Hiện nay, công cuộc cải cách giáo dục ở nước ta đã và đang diễn ra một
cách mạnh mẽ. Năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực
hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng cho tất cả các môn học Trung học phổ thông nói
chung, môn Lịch sử nói riêng. Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng
với nội dung, kết cấu có nhiều thay đổi so với trước ở tất cả các bộ môn khoa học
nói chung và bộ môn khoa học lịch sử nói riêng. Nội dung Hướng dẫn thực hiện
Chuẩn kiến thức, kĩ năng lịch sử mới có nhiều thay đổi, đặc biệt là số lượng nội

THPT, môn Lịch sử được giảng dạy theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh; về đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước
với nội dung đảm bảo cung cấp những kiến thức thực sự khách quan và khoa học
để từng bước hình thành tư tưởng, đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ.
Từ năm học 2010 – 2011 trở đi, việc tích hợp nội dung học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học bộ môn Lịch sử ở trường THPT là
bắt buộc. Năm 2013, Ban Tuyên giáo Trung ương phát động “tiếp tục đẩy mạnh
việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh năm 2013”.
Là giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử, qua hơn hai năm giảng dạy “tích
hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy
học bộ môn Lịch sử ở trường THPT”, tôi nhận thấy rằng việc lồng ghép giáo
dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong các bài giảng môn Lịch sử là vô cùng
cần thiết nhằm nâng cao nhận thức tư tưởng đạo đức cách mạng cho học sinh
THPT. Xuất phát từ thực tế đó, trong quá trình giảng dạy, vận dụng phương pháp
và nội dung mới, tôi thấy “Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy
Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945” là cần thiết. Qua đó, sẽ giúp cho
học sinh thêm kính yêu, học tập và làm theo tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị
lãnh tụ của dân tộc. Người đã dâng hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp cách
mạng đấu tranh chống ngoại xâm cũng như xây dựng đất nước.
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Cùng với việc thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học, hay còn gọi là thực
hiện giảm tải nội dung chương trình giảng dạy và hướng dẫn thực hiện Chuẩn
kiến thức, kĩ năng lịch sử mới hiện nay, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trở
thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Việc đổi mới
phương pháp dạy học lịch sử phải quán triệt mục tiêu môn học, tích cực hóa việc
dạy của giáo viên và học của học sinh, thực hiện các phương pháp dạy học nêu vấn
đề, dạy học liên môn, sử dụng đồ dùng trực quan, tích hợp nội dung học tập và
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

4

đức Hồ Chí Minh trong dạy học bộ môn Lịch sử ở trường THPT” rất quan
trọng đối với những người đang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy bộ môn lịch sử nói
chúng, Lịch sử lớp 12 nói riêng, cho nên tôi quyết định chọn chuyên đề “Lồng
ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 từ 1919Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

5

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

1945” là cần thiết. Qua đó, sẽ giúp cho học sinh tiếp nhận kiến thức mới vững
chắc, hiểu rõ hơn nửa cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chủ tịch, để từ đó định hướng cho
học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Bởi vì,
Người từng nhắn nhủ đối với thiếu nhi: “Mong các cháu cố gắng/Thi đua học và
hành/Tuổi nhỏ làm việc nhỏ/Tuỳ theo sức của mình/Đi tham gia kháng
chiến/Để gìn giữ hoà bình/Các cháu hãy xứng đáng/Cháu Bác Hồ Chí Minh”
và “Bác mong các cháu thật ngoan/Mai sau gìn giữ giang san Lạc Hồng/Sao
cho nổi tiếng tiên rồng/Sao cho tỏ mặt nhi đồng Việt Nam”... Có thể, đây chưa
phải là phương pháp tối ưu nhưng hy vọng rằng chuyên đề này sẽ ít nhiều góp
phần vào việc “Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh” trong dạy học Lịch sử ở các
trường trung học phổ thông.
III. NỘI DUNG.
1. VẤN ĐỀ LỒNG GHÉP TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ HIỆN NAY.
Hiện nay, công tác giảng dạy phải có sự phối hợp giữa Sách giáo khoa theo
nội dung giảm tải và Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng của Bộ
Giáo Dục & Đào Tạo đối với môn Lịch sử Trung học phổ thông nói chung và lịch
sử lớp 12 nói riêng. Điều đó, đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp

Tôi nhận thấy rằng, cần phải dạy lồng ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh... trong giờ dạy lịch sử phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể. Để làm
được điều này, người giáo viên phải chú trọng tổ chức các hoạt động tự học, cho
học sinh thực hành ở lớp, ở nhà, tra cứu, sưu tầm tư liệu, hình ảnh…Có như thế, sẽ
tạo nên không khí hứng thú học tập, phát huy tính tích cực sáng tạo, tự chiếm lĩnh
và xử lý kiến thức mới một cách chủ động của học sinh, qua đó thay thế dần kiểu
dạy áp đặt, dạy chay như lâu nay.
2. TẦM QUAN TRỌNG VÀ Ý NGHĨA CỦA DẠY LỒNG GHÉP TƯ
TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG GIỜ HỌC LỊCH SỬ.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội và khoa học - công nghệ, giáo
dục - đào tạo trở thành mục tiêu hàng đầu của Đảng và nhà nước ta. Trong mấy
năm gần đây, qua các kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thi tuyển sinh đại học,
cao đẳng thì kết quả đạt được môn lịch sử rất thấp.
Vì thế, việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và môn học lịch sử nói
riêng trở thành vấn đề cấp bách cho ngành giáo dục và bản thân giáo viên dạy học
lịch sử. Cho nên, việc tìm ra những biện pháp để phát huy tính tích cực, tạo sự
hứng thú, chủ động tiếp nhận tri thức của học sinh trong giờ học lịch sử luôn giữ
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

7

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

vai trò vô cùng quan trọng trong chiến lược đào tạo con người xã hội chủ nghĩa “
vừa hồng vừa chuyên”.
Hiện nay, nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa
đất và đổi mới đất nước theo hướng tích cực, chủ động hội nhập thế giới. Nên vấn


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Tuy nhiên với sự giới hạn của chuyên đề, tôi xin phép trình bày biện pháp
dạy “lồng ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch
sử Việt Nam lớp 12 THPT giai đoạn từ 1919-1945.
Sử dụng phim tư liệu lịch sử cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí
Minh:
Ngày nay, sự ứng dụng khoa học – công nghệ vào quá trình dạy học được
tiến hành phổ biến. Trong đó, việc sử dụng phim tư liệu là điều cần thiết trong việc
dạy học lịch sử ở trường phổ thông. Phim tư liệu là một loại kênh hình rất sinh
động, học sinh có thể tập trung nhiều thao tác, mắt- thấy, tai - nghe, tư duy, phân
tích. Để làm việc này, tùy vào hoàn cảnh và điều kiện của từng trường mà giáo
viên có cách sử dụng khác nhau. Qua những thước phim tư liệu lịch sử giúp cho
học sinh tái hiện sinh động, cụ thể các sự kiện lịch sử một phần hay một vấn đề của
bài học. Từ đó, học sinh dễ dàng phân tích, rút ra nhận xét, đánh giá một cách đúng
đắn, đầy đủ, khoa học về công lao của Bác qua quá trình hoạt động cách mạng
trong từng giai đoạn nói chung và giai đoạn lịch sử Việt Nam 1919 -1945 nói
riêng. Qua hoạt động nhận thức này, sẽ hình thành dần nhân cách, tình cảm, học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh vì “trăm nghe
không bằng một thấy”.
4. LỒNG GHÉP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG GIẢNG DẠY
LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12 THPT TỪ 1919-1945 .
Ví dụ 1:
BÀI 12: PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM (Từ năm
1919 đến năm 1925)
- Đối với bài học này, giáo viên thực hiện phần giảm tải nội dung sau đây:
+ Mục I.2 Chính sách chính trị, văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp
(Hướng dẫn học sinh đọc thêm).
+ Mục II.1 Hoạt động của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và một số

Câu hỏi 4: Với sự kiện nào, Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước
cho dân tộc Việt Nam?
Câu hỏi 5: Sự kiện Nguyễn Ái Quốc trở thành đảng viên Đảng Cộng sản
Pháp có ý nghĩa gì?
Câu hỏi 6: Em có nhận xét gì các hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Pháp và
Liên Xô từ 1920 đến 1924?
Với 6 câu hỏi phát vấn, giáo viên tổ chức cho học sinh cả lớp trả lời, tranh
luận, đóng góp ý kiến và cuối cùng chốt ý:
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

10

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Câu 1:
- Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911 từ bến cảng
Nhà Rồng trên con tàu Đô đốc Latouche -Tréville lên đường sang Pháp với tên gọi
Văn Ba hay biệt danh anh Ba với hai bàn tay trắng. Để có thể sang phương Tây,
Bác Hồ kính yêu đã phải lao động kiếm sồng nhiều nghề khác nhau. Theo nhiều
nhà nghiên cứu quá trình tìm đường cứu nước của Người: Bác đã “đi qua 28 quốc
gia, làm nên sự nghiệp lớn, xuất phát từ một anh phụ bếp Văn Ba trên một chiếc
tàu vận tải hàng hải. Tuy lao động vất vả suốt ngày, suốt tháng không có ngày
nghỉ, ông chủ chỉ trả cho anh mỗi tháng không quá 50 phrăng, là thứ tiền công rẻ
mạt nhất cho một lao động, nhưng anh không nản lòng, chê trách. Mà trái lại, với
thái độ cởi mở, lễ phép với mọi người; từ người lao động đến những du khách
thượng hạng đi trên tàu, ai cũng quý mến anh, sẵn sàng giúp đỡ mỗi lần anh muốn
biết về một điều gì đó. Xong việc, anh tranh thủ học thêm hoặc đọc sách hay tự học

tri thức khoa học trong sách giáo khoa, học sinh phải chủ động tiếp thu nhiều tri
thức khoa học mới nhằm chống lại hiện tượng biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi
trương...
Câu 3:
- Ngày 18/6/1919, Hội nghị Vecxai khai mạc tại Pháp nhằm giải quyết vấn
đề các nước tham gia chiến tranh thế giới thứ nhất. Nguyễn Ái Quốc đại diện cho
những người Việt Nam yêu nước tại Pháp gửi đến Hội nghị “Bản yêu sách của
nhân dân An Nam” đòi :
1. Tổng ân xá cho tất cả những người bản xứ bị án tù chính trị;
2. Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng
được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu; xoá bỏ
hoàn toàn các toà án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận
trung thực nhất trong nhân dân An Nam;
3. Tự do báo chí và tự do ngôn luận;
4. Tự do lập hội và hội họp;
5. Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương;
6. Tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cả
các tỉnh cho người bản xứ;
7. Thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật;
8. Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ bầu ra, tại
Nghị viện Pháp để giúp cho Nghị viện biết được những nguyện vọng của người
bản xứ.
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

12

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945


13

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

đư ng cách mạng v sản”. Từ năm 1921 đến năm 1930 là thời gian Nguyễn Ái
Quốc trực tiếp chuẩn bị về chính trị tư tưởng, tổ chức cho việc thành lập Đảng
Cộng sản Việt Nam. Qua đây, giáo viên nhấn mạnh cho học sinh thấy rõ sự lựa
chọn con đường chính trị của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo duy nhất của
Đảng Cộng sản Việt Nam là hoàn toàn đúng đắn, hợp quy luật và phù hợp với thời
đại. Trải qua hơn 35 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, gần 17 năm tiến hành
công cuộc đổi mới toàn diện dưới sự lãnh đạo của Đảng lấy “Chủ nghĩa Mác Lê
nin, Tư tưởng Hồ Hồ Chí Minh” làm kim chỉ nam cho hành động, đất nước ta đã
thay da đổi thịt từng ngày, đời sống vật chất, tinh thần được nâng lên rõ rệt, đặc
biệt lĩnh vực giáo dục được nhà nước quan tâm hàng đầu.
Câu 5:
Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đã đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận
cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I. Lênin đăng trên báo L’Humanité
(Nhân đạo) của Đảng Xã hội Pháp. Qua Luận cương, Người đã tìm thấy con đường
cứu nước giải phóng dân tộc. Cũng từ đó, Người hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo
Quốc tế thứ ba. Vì thế, tại Đại hội lần thứ 18 Đảng Xã hội Pháp họp ở thành phố
Tua cuối tháng 12-1920, Nguyễn Ái Quốc đã bỏ phiếu tán thành thành lập Đảng
Cộng sản Pháp và gia nhập Quốc tế III. Như vậy, Nguyễn Ái Quốc từ chủ nghĩa
cộng sản, qua lao động, học tập và hoạt động thực tiễn, đã đến với chủ nghĩa cộng
sản và Người tìm thấy trong đó con đường giải phóng các dân tộc bị áp bức và
những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ. Sau khi tìm được con đường
cứu nước đúng đắn cho dân tộc, từ năm 1921 Nguyễn Ái Quốc tích cực truyền bá

mau đến...”.
Để tăng cường công tác tổ chức và lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng
ở các nước thuộc địa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tham gia sáng lập “Hội Liên Hiệp
thuộc địa” và trở thành người lãnh đạo xuất sắc của Hội. Hội Liên Hiệp thuộc địa
Hội là tổ chức tập hợp tất cả các người yêu nước ở các thuộc địa với mục đích là để
giải phóng những dân tộc thuộc địa. Hội đã ra tuyên ngôn do Nguyễn Ái Quốc
khởi thảo, thông qua điều lệ và lời kêu gọi, bước đầu đã tuyên truyền chủ nghĩa
Mác Lê Nin vào các nước thuộc địa, thức tỉnh nhân dân đang đứng lên đấu tranh
giải phóng.
Hội Liên Hiệp thuộc địa ra đời là một sự kiện chính trị quan trọng đối với
các dân tộc bị áp bức. Đó là một sáng kiến lớn qóp phần to lớn vào việc thực hiện
khẩu hiệu chiến lược của Lê Nin “V sản tất cả các nư c và các d n tộc bị áp bức
đoàn kết lại”.
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

15

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Để đẩy mạnh công tác tuyên truyền và vận động cách mạng, năm 1922, Hội
cho xuất bản tờ báo “Le Paria” (Người cùng khổ). Đó là tiếng nói chính nghĩa của
giai cấp vô sản và nhân dân lao động bị áp bức mà Nguyễn Ái Quốc là linh hồn
của t báo. Việc xuất bản báo “Le Paria” là “Một vố đánh vào đầu bọn thực dân”
và cũng là “Một luồng gió mới thổi đến nhân dân các nước bị áp bức”. Mặc dù bị
chính quyền thực dân tìm cách ngăn cấm, báo Người cùng khổ vẫn được bí mật
chuyển đến các nước thuộc địa. Nhờ tờ báo ấy của Nguyễn Ái Quốc mà nhiều
người Việt Nam yêu nước thấy rõ hơn tội ác của thực dân Pháp và bước đầu hiểu

đóng góp của Hồ Chủ tịch cho cách mạng, giáo viên nên gợi ý nội dung câu hỏi
cho học sinh về nhà chuẩn bị trước phần trả lời:
Câu hỏi 1: Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc) khi nào? Tại sao
Người chọn Quảng Châu làm nơi hoạt động cách mạng?
Câu hỏi 2: Vì sao Người cho xuất bản Báo Thanh niên?
Câu hỏi 3: Tác phẩm Đường Kách mệnh ra đời có ý nghĩa gì?
Câu hỏi 4: Công lao của Bác qua nội dung Cương lĩnh đầu tiên?
Câu hỏi 5: Vì sao Đảng ra đời đã chấm dứt thời kỳ khủng hoảng đường lối
cứu nước cho dân tộc Việt Nam?
Với 5 câu hỏi đã gợi ý trước, giáo viên tổ chức cho học sinh cả lớp trả lời,
thảo luận, đóng góp ý kiến và cuối cùng chốt ý:
Câu 1:
- Ngày 11/11/1924, Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc) để gặp
gỡ những người Việt Nam yêu nước đang hoạt động tại đấy. Tiếp xúc với những
thanh niên hăng hái nhất trong tổ chức Tâm Tâm xã, tiếp tục mở rộng địa bàn hoạt
động. Một tổ chức có tính chất quần chúng “có khuynh hướng mácxít”, nhằm tập
hợp những thanh niên yêu nước ở trong và ngoài, với hạt nhân là Cộng sản đoàn
(gồm 5 người đầu tiên là Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong, Hồ Tùng Mậu, Lê Quảng
Đạt và Lâm Đức Thụ). Ngoài ra, tại Quảng Châu có nhà của Lưu Vĩnh Phúc - thủ
lĩnh nghĩa quân Cờ đen. Nhà Lưu Vĩnh Phúc trở thành nơi hội họp thường xuyên
của nhiều nhà hoạt động yêu nước Việt nam. Bên cạnh đó, Quảng Châu là địa bàn
hoạt động mạnh mẽ của các lực lượng cách mạng Việt Nam và là thủ phủ của cách
mạng Tân Hợi mà Bác có nhiều người bạn đang hoạt động tại đó như Lý Bằng,
Chu Ân Lai...
Đối với học sinh THPT, việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai của mình
phải dựa trên cơ sở khoa học là năng lực học tập, năng lực kinh tế gia đình... không

Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

17

các môn khoa học xã hội đặc biệt là môn Lịch sử. Qua hoạt động học tập chủ động,
giúp học sinh tự tin trong năng lực, thành công trong công việc.
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

18

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Câu 3
- Kim chỉ Nam cứu nước của Nguyễn Ái Quốc được thể hiện qua tác phẩm
Đường Kách mệnh. “Đường Kách mệnh” là cuốn sách tập hợp những bài giảng
của Bác tại lớp Huấn luyện chính trị trong những năm 1925-1927 nhằm giới thiệu
những vấn đề cơ bản nhất về Đảng Cộng sản, về lý luận cách mạng. Bác đã chỉ rõ:
“Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng,
ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi. Đảng có vững
cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy.
Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai
cũng phải theo chủ nghĩa ấy. Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không
có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam. Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều,
nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa
Lênin”. Qua đó có thể thấy, Hồ Chí Minh chính là người Việt Nam đầu tiên nhận
thức được tầm quan trọng và sự cần thiết phải có Đảng lãnh đạo, đồng thời còn chỉ
ra rằng, đảng đó phải là một đảng kiểu mới. Theo nhiều nghiên cứu về tác phẩm
Đường Kách mệnh kết luận: “Sức mạnh của Đảng là ở lý tưởng, ở tổ chức, đồng
thời còn nhờ ở phẩm chất chính trị và đạo đức của mỗi đảng viên. Theo Bác, công
tác xây dựng đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức phải được đặt trên nền tảng đạo
đức cách mạng, bởi thiếu đi cái gốc này thì rồi sẽ hỏng hết. Do đó, ngay trên trang

mạng tư sản dân quyền và cách mạng ruộng đất để đi tới xã hội cộng sản là tư
tưởng cốt lõi của cương lĩnh này.
Nhờ sự thống nhất về tổ chức và cương lĩnh chính trị đúng đắn, ngay từ khi
ra đời Đảng đã quy tụ được lực lượng và sức mạnh của giai cấp công nhân và của
dân tộc Việt Nam. Đó là một đặc điểm và đồng thời là một ưu điểm của Đảng,
làm cho Đảng trở thành lực lượng lãnh đạo duy nhất của cách mạng Việt Nam,
sớm được nhân dân thừa nhận là đội tiền phong của mình, tiêu biểu cho lợi ích,
danh dự, lương tâm và trí tuệ của dân tộc. Với nội dung Cương lĩnh chính trị đầu
tiên do Người khởi thảo là kim chỉ nam cho hoạt động trên đất nước ta.
Câu 6:
Đảng ra đời làm cho cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít
của cách mạng thế giới. Từ đây giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam
tham gia một cách tự giác vào sự nghiệp đấu tranh cách mạng của nhân dân thế
giới. Sự ra đời của Đảng là sự chuẩn bị tất yếu đầu tiên có tính chất quyết định cho
những bước phát triển nhảy vọt trong tiến trình lịch sử tiến hoá của dân tộc Việt

Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

20

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Nam, được mở đầu bằng thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945 và sự ra đời
của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, người Việt Nam yêu nước tiên tiến đã tìm
được con đường giải phóng dân tộc đúng đắn, phù hợp với nhu cầu phát triển của
dân tộc Việt Nam và xu thế của thời đại. Người đã tiếp thu và phát triển học thuyết

Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Bài 16 là bài dài nhất trong toàn toàn bộ 26 bài của nội dung lịch sử Việt
Nam lớp 12 nên giáo viên phải cân đối thời gian hợp lý để đi sâu vào nội dung kiến
thức trọng tâm, đặc biệt là lồng ghép tử Hồ Chí Minh vào nội dung liên quan đến
vai trò, công lao của Bác trong điều hành hoạt động của Đảng vào những ngày tiền
khởi nghĩa và khởi nghĩa trong cách mạng tháng Tám 1945.
Để có thời gian cho việc truyền tải tư tưởng Bác qua nội dung bài học đến
học sinh một cách hiệu quả, giáo viên nêu một số câu hỏi liên quan gợi mở cho học
sinh chuẩn bị trước ở nhà. Việc nêu câu hỏi gợi mở cho học sinh chuẩn bị phần trả
lời ở nhà giúp cho các em chủ động tiếp nhận trí về vai trò, đóng góp, công lao của
Bác cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam.
Các câu hỏi gợi mở cho học sinh được cụ thể như sau:
Câu hỏi 1: Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng khi nào?
Ở đâu?.
Câu hỏi 2: Vai trò của Bác đối với Hội nghị lần 8 Ban Chấp hành Trung
ương Đảng Cộng sản Đông Dương?
Câu hỏi 3: Vì sao Bác thành lập khu giải phóng Việt Bắc ngày 4/6/1945?
Câu hỏi 4: Bác có vai trò đối với Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân
Trào từ 1415/8/1945?
Câu hỏi 5: Vai trò của Bác đối với Đại hội quốc dân được triệu tập ở Tân
Trào từ 1617/8/1945?
Câu hỏi 6: Hãy chứng minh: Hồ Chí Minh là linh hồn của cách mạng tháng
Tám 1945.
Câu hỏi 7: Công lao của Bác đối với tác phẩm Tuyên ngôn độc lập khai sinh
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 2/9/1945.
Với 7 câu hỏi đã gợi ý trước, giáo viên tổ chức cho học sinh cả lớp trả lời,
thảo luận, đóng góp ý kiến và cuối cùng chốt ý:
Câu 1:
Ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc - Bác Hồ kính yêu của chúng ta trở về

Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 mà Bác với tư cách là đại diện Quốc tế Cộng
sản đứng ra triệu tập. Hang Cốc Bó trở thành ngôi nhà từ đây sẽ mở ra một tương
lai xán lạn cho Tổ quốc Việt Nam yêu quý qua bài thơ của Bác “Pác Bó hùng vĩ”:
Non xa xa, nước xa xa/Nào phải thênh thang mới gọi là/Đây suối Lênin kia núi
Mác/Hai tay gây dựng một sơn hà.
Qua giải quyết câu hỏi này của giáo viên, học sinh thấy được tầm nhìn
chiến lược vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bởi vì sang năm 1941, Đức tấn công
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

23

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013


Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1919-1945

Liên Xô, tính chất cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai thay đổi, mà Việt Nam là một
nước nằm khối đồng minh chống phát xít. Để cách mạng Việt Nam thay đổi phù
hợp với tình hình thế giới, Nguyễn Ái Quốc đã quyết định về nước trực tiếp lãnh
đạo cách mạng (1/1941) sau 30 năm ra đi tìm đường giải phóng cho dân tộc Việt
Nam.
Câu 2:
Ba tháng sau khi trở về nước, Nguyễn Ái Quốc lấy danh nghĩa đại diện
Quốc tế Cộng sản quyết định triệu tập hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII. Hội
nghị khai mạc vào buổi sáng ngày 10-5-1941 tại một căn lán trên dòng Khuổi
Nậm. Lán làm rất đơn sơ, trên che lá đùng đình, dưới lót một ít tấm ván để lãnh tụ
Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí ngồi họp. Tại hội nghị, Nguyễn Ái Quốc đã có
những nhận định quan trọng về vấn đề dân tộc và quốc tế đang đặt ra đối với cách
mạng Việt Nam: “Trong lúc này quyền lợi d n tộc giải ph ng cao h n hết thảy.
Chúng ta phải đoàn kết lại đánh đổ bọn đế quốc và bọn Việt gian đặng cứu

đoàn đoàn kết.
Câu 3:
Đầu tháng 5 năm 1945 đồng chí Hồ Chí Minh từ Cao Bằng về Tuyên
Quang, chọn Tân Trào làm căn cứ chỉ đạo cách mạng cả nước và chuẩn bị đại hội
quốc dân. Ngày 4 tháng 6 năm 1945, Khu giải phóng Việt Bắc được thành lập đặt
dưới sự lãnh đạo của Ủy ban chỉ huy lâm thời do Hồ Chí Minh đứng đầu. Khu giải
phóng trở thành căn cứ địa của cả nước. Trên thực tế ở nước ta lúc đó đã hình
thành trạng thái hai chính quyền song song tồn tại: chính quyền phản động tay sai
của phát xít Nhật và chính quyền của nhân dân ở khu giải phóng và ở các địa
phương. Phạm vi hoạt động của chính quyền nhân dân tuy còn nhỏ, nhưng thanh
thế của nó mỗi ngày một rộng lớn. Nó đang ở chiều hướng phát triển tất thắng. Cao
trào chống Nhật, cứu nước càng dâng lên mạnh mẽ khi được thắng lợi của Hồng
quân Liên Xô cổ vũ. Mặt trận Việt Minh đã thu hút hàng triệu hội viên và đông đảo
quần chúng nhân dân ủng hộ Việt Minh. Quân đội Nhật tê liệt trước sức mạnh của
làn sóng cách mạng dâng cao. Tình hình trên chứng tỏ tình thế cách mạng trực tiếp
đã chín muồi.
Với tài năng của mình, Nguyễn Ái Quốc đã lãnh đạo thành lập Khu giải
phóng Việt Bắc. Việt Bắc là nơi địa lợi, nhân hòa và khi kết hợp với thời cơ cách
mạng chín muồi sẽ là chỗ dựa vững chắc cho cuộc Tổng khởi nghĩa thắng lợi. Khu
Giải phóng với khoảng 1 triệu người gồm nhiều dân tộc khác nhau thực sự là “hình
ảnh nước Việt Nam mới”, cùng với hệ thống các chiến khu trong cả nước tạo thành
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần

25

Trường THPT Nam Hà - Năm 2013