i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của
riêng cá nhân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong
luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ
công trình nghiên cứu nào khác.
Tác giả

Trần Kiều Trang


ii

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài .................................................................................... 1
2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài ............................................. 2
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án ............................................... 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................... 6
5. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 7
6. Đóng góp mới của luận án ................................................................................ 8
7. Kết cấu của luận án ........................................................................................... 8
C

N

1M TS



ỏVệ N

ủ

ệ

.....12

ỏVệ N

......................................15

1.1.2. o t đ ng quản l của chủ doanh nghiệp nh Việt Nam ........................17
1121 K

ệ

1122 V

,

1123

ủ
ứ

ă

ả

.......................................25


iii

1212 K

ệ

ả

ă

ự

ả

ý ủ

ủ

ệ

ỏ 27

1.2.2. Các ếu tố cấu thành n ng lực quản l của chủ doanh nghiệp nh ........29
1221 K

ứ


1.3.1. Khái niệm và sự cần thiết phát triển n ng lực quản l của chủ
doanh nghiệp nh Việt Nam ..............................................................................39
1.3.2. N i dung phát triển n ng lực quản l của chủ DN nh Việt Nam ..............44
1321 P

ứ

ả

1322 P

ỹ ă

1323 P

ẩ

ả

ý .......................................44

ý

ệ

ỏ ............................44

......................................................45

1.3.3. Các cách thức phát triển n ng lực quản l của chủ doanh nghiệp

1 3 2 4 Sử ụ
1325 P

ự

ả

ì
ả

ả

yê

ừx

ụ ư
ă

ệ

ắ

ý

ự

ý

ô

ườ

ủ

ệ

ỏ ...49

ỏ ...........................................52
ô ủ

ệ

ỏ .......54


iv

1.4. Kinh nghiệm phát triển năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp nhỏ
ở một số nước trên thế giới và các bài học rút ra ............................................. 56
1.4.1. Kinh nghiệm ở m t số nước châu Âu .......................................................56
1411 K

ệ

ởA

...........................................................................56

1412 K


ệ

ở

Q

..............................................................61
Á

...................................62

1.4.4. Các bài học rút ra về phát triển n ng lực quản l của chủ DN nh .............63
C

N

2T

C TRẠN

N N

L C QUẢN L CỦA C Ủ DOAN

I N NAY QUA N

N N

L C QUẢN L VÀ P


ă

....................................................67
............................................................68

2.2. Kết quả điều tra nghiên cứu thực trạng năng lực quản lý và phát triển
năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp nhỏ Việt Nam và trên địa bàn à Nội .. 69
2.2.1. Kết quả nghiên cứu dữ liệu thứ cấp .........................................................69
2 2 1 1 Tì
H N

ì

ừ 2005

2212 K

ệ

ỏVệ N

ê

y .................................................................................69
ũ

ủ

ệ

2222 K

ượ
ả

ệ
2223 K
ủ

....................................................................88
,

ự

ỏ ê

H N

ả

,

ủ

ệ

ă

ự



y

ầ

ắ

................................................110
ụ

yê

...........................111

2.3.2. Kết luận về thực tr ng phát triển n ng lực quản l của chủ
doanh nghiệp nh Việt Nam ............................................................................112
2321 N ữ
2322 N ữ
C

N

ô
ồ

guyên nhân ................................................112
ủy

3 QUAN ĐIỂM VÀ C C


doanh nghiệp nh Việt Nam hiện na ..............................................................122
3.2. Các giải pháp chủ yếu phát triển năng lực quản lý của chủ
doanh nghiệp nhỏ Việt Nam hiện nay ............................................................. 127
3.2.1. Các giải pháp về phía chủ doanh nghiệp nh .......................................127
3211 N
ả

ứ

ý

ả

3 2 1 2 Bồ

ệ

ự ầ

ả

ă

ự

y ...................................................................127

ưỡ

ứ

ớ

trong kinh doanh ............................................................................................133
3.2.1 5 Tă
ả

ườ

ủ

ụ

ư

ý ..........................................................................................................135

3216 C

ọ
ệ

3 2 1 7 Tă

ệ ự ọ

x y ự

ă

ọ


ì

ý

ệ

ượ

ỏ .............................................139

ụ ư

ả

ý

ệ

ỏ ................................................................................................................141
3 2 2 3 Tă
ả

ý

ườ

ô
ệ



ư

ọ

ô

ỏ

Hệ

ổ

ứ

ứ

ệ

ỏ ..................................144

ệ

ả

ứ

ỗ ợ

ý

ô
ệ

ũ
ườ

ý

ươ

.........................148

ệ ,

y

í

ỏ .........................................................................150

KẾT LU N ............................................................................................................154
DAN

MỤC C C BÀI VIẾT ĐÃ CÔN

B

CỦA T C

IẢ LIÊN QUAN


APEC

Dễ

AQ

C ỉ

ượ

CLB

Câu l

b

CNH-H H

Cô

ệ

CNTT

Cô

ệ

CP


ợp tác Á - Âu
- Kỹ ă

-K

ứ

ợ

Châu Á - T

Bì

Dươ

ù

Mê ô

-Hệ
ô

ầ
ỏ

ừ

ọ


N

QTKD

Q ả

SBA

Cơ

TNHH

T

XK

X

VCCI

Phòng T ươ

WB

Ngân hàng T

WTO

Tổ



ẩ

ứ T ươ

Cô

ệ Vệ N

ớ
T

ớ


ix

DAN
Bả
Bả

1 1: T
ướ

ả

ê
í
ệ
ỏ

Bả 2 3 C
ủ

ủ

ệ

ỏ

Vệ N

2 3: Q y

ô

Bả

2 4: L

ự

Bả

2 5: T ổ ủ

Bả

2 6: K

Bả


Bả 2 10:
ả ý ủ

ủ

ệ

ỏ

ẫ

ủ
ủ

ệ
ệ

ả

ă

ự

ỏ
ả

ý

ủ

.................................89

ệ
ệ

ệ
ủ

ỏ ...92
ỏ ......94

ỏ .........................96
ệ

ỏ.....................99

ưở
ă
ự
ỏ ........................................................................101

2 11: T ự
ứ
ă
ự
ả ý ủ
ủ
ệ
ỏ ..................................................................................................105



ủ

ệ

ỏ ...................37

Hình 1.3: Mô ì
ê ứ P
ă
ự
ả ý ủ
ủ DN ỏ
V ệ N .................................................................................................................43
Hình 1.4: Hệ
Hì

2 1: S

ỗ ợ

ượ
ừ ă

DNNVV V ệ N

..........................54

ệ
ỏVệ N

2 5: Cơ

/ ữ

ủ

ổ

ệ Vệ N
ũ

ủ

ă

ệ Vệ N

2009 ......................75
ă

2009 .............76

Hì 2 6: P
ổ ớ í
ì
ô
ủ
ủ
ệ
ỏ

ệ
ỏ ..................................................................................................109


1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
T

ả
ệ
ă
ủ Tổ
ụ T
ê,
ệ ở ướ
ệ
y
y ô
ỏ
ê
ỏ Tí
31/12/2010,
ượ
ệ
ỏ(
ồ
ả

ự
ệ ởVệ N
ệ
ỏ i riêng
ư
ượ x y ự
ươ
ệ , ư
ượ y í
ượ
ả
ẩ
ụ N
, ă
,
í ả x
ả
ẩ
ũ
ả ă
ủ
ệ
ỏ Vệ
Nam. M
ữ
yê
í
ủ
ự
ê

ô
ườ
ả
ỏ

ủ
ự
,

ủ
,
ệ

ớ
ọ ,

ì ả

y

ỏ, ă
ự

ỏ,
ủ

ệ

ự


ệ
ỏ ả
ă
ự
ả ý ự ự
ô
ă
ự
ả ý ủ ả
ở ì ô
ườ
è
y
ệ
ì
ê
,
ớ
ữ
ờ

ì
ỏ

ệ

ũ
ỗ

ệ

ươ
ô
ự
ọ

ả
ỏ

ý


2

ứ
ả ý
ả ý
ỏ ê

ỹ ă
ă
ự
ệ
M

ù ă
ệ
ỏ ắ
và thành cô
ủ
ý

ự kinh doanh
ủ

ườ
ự
ớ

ả

ý

ă
ự
ả ý ủ
ệ
ỏ, y
y
ệ
ỏ ê
ươ
ườ
í
ê
ệ
ỏ ũ
ư
ướ
ă
ự
ả ý ủ

ý
ê ứ
ả
ệ
y.

2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài
Ở ướ

,

ì

ủ

ê
ủ

ủ

- Nă

ệ
ê

ệ
yê

ệ


ệ
ỏ
-L

ệ
nguồn nhân lự
kinh t ” ủ

ỹ “N
ởH N ” ủ
ả Lê T

ô

ì
ă

2005, Cụ P

ư) ã
phía Bắ

B

ũ
ê

ả, ã
ư


ượ
ũ
» ă
ê T
íN
y ự
ượ
T y
ê
ả
ê ứ
ô
ệ
ư
õ
ă

ự ủ
ả N yễ V
G
ệ nhỏ và ừ ở V ệ N
Mỹ L
(2009) ã

ả

ý
(2004)

– H

-B

ủ
ả
ă
ự
ả ý, ã
ủ
k
, 2
4/2005 P
ì ă
ự
17/2005 ã ư
ă
ự
ả ý ủ
ê ứ
ủ
ệ
-C
Cô

ă

ự

Vă N

ự

H
ổ ứ

T ươ
ệ Vệ N
10/2006 « H
ả C
ượ
gia v
ệ
ũ
Vệ N
» và t ườ
ọ N
ươ
ổ ứ
1/2008 « H
ả
ũ
Vệ N
ệ
y» ã ê õ ự ầ
ủ
ệ
ệ
ũ
Vệ N
ệ
, y
ê

ệ

ư
ủ
c- ủ

ả

ủ

ả

ý
y
,

P

ả, ã
ả P , Mỹ, C
ệ
ỏ ư
:
yê

ô
ì
,…

ê

các giám
ủ
– ủ

ệ .
-C
(2004)

ê
ệ

ê
ệ

ứ
ữ
ả

ủ
ă
ư

ả Cohen và Levinthal (2000), Barriger và Jones
ă
ự
ả ý
ệ ,
ổ ớ,
ự
ả ý

ê
ỏ

ệ
ê
ệ

ă
ứ

ứ
ỏ

ự

ủ
ù ă
ệ

ứ

ườ
ả ý ủ
ê .

ự
ỏ

ự
ừ

ã
2002 ã

ì

ê ứ ê
y ì
ê
ứ
ì
ệ
ỏ
ừ
ầ
ư ư
ê ứ
ệ
ỏ Ngoài ra, các ọ
ả
ướ
ướ
ê ứ ă
ự
ả ý ủ
,
ả ý
ệ
ư
ư
ự

ả
ưở
ă ự
ả ý ì ư
ô
ì
ự ệ
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Mụ ê
ê
ă
ự
ả ý ủ
ý ủ
ũ ủ
ự
ê

ứ

ệ

ứ

ủ

x
ệ

ủ


- Nghiên cứ hệ
ỏ,
ả ý ủ
ệ
doanh
ệ
ỏ, ụ :

ủ

ả

ý

ý ủ
ệ

ủ

+ Từ ệ
l
õ

ê
ệ

ý
ỏ ớ ư



ệ
ả

ă

+ Hệ
ỏ
ả ý ủ

ả

ả

ý ủ

ự
ủ

ă

ủ
ệ
ự

, xác
ệ
ỏ



ự

ệ

ả

ả

ý ủ

ê

+ Tổ
H N
õ ự

ý ủ
ý ủ

ứ , phân tích
ă
ự
ả
ê ứ
ứ
ì

ủ

ủ

ý ủ

ẳ
ớ ự

ỏ
ứ
ỏVệ N
ă

ự

ú

ă
ệ

ứ ý
ý ủ
ủ

,

ọ
ả
y

ớ

ỏ


ủ

ỏ

ũ
ú
ỏVệ N

ủ
ở
ở

ê

,

ả

ý ủ

ì

ệ

ự

ả

ự


ỏ ê
ô ườ
ự ầ

ủ

ệ

ủ
ỏ

,

ê

ệ

ệ
ệ

ỷ ọ
ả
ứ
ă

ủ

ủ


ă

ý
ô

ả

ự

,

ỏ Vệ N

ệ
-N

ự

ứ và khái quát
ỏở
ướ ê
,
ưA

ệ
ê

ướ
ướ



,
y

ă

ỏ ê
ă

ứ

yê

yê

ầ

ì
ủ
ă

ủ

ă
ự

.
í

ự

ụ

ả

í N

ư

ướ

ơ

ỏ;
ý

ả
ữ

ả
ệ

ỏ;

.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
ượ

ê



ủ

ệ
ệ ) ướ
Nướ , các

ủ N
.

ứ

Về mặt n i dung:
T ướ
,
ớ
ệ
ỏ ê
ươ
ệ
ự
ả ý ủ
ũ ủ
ỗ
ủ
ệ D
ê
ă
ự
ả ý ủ


ệ
,
ì

ệ

ệ
ủ
ờ

ở

ă
ì

ự

ứ ở

ả
ô

ệ
ệ õ

ệ
ỏ

ê


í

ả

ý

ê
ệ
y ở
ồ

ệ

y

í
ờ

y

ủ N
( ô

y
ườ
ệ

ệ



ự

ì

ý ủ
ă

+T ứ
,
ệ
ỏ
ệ ê
ỏ ở ì
ê ứ ủ
ả
ôởVệ N
ướ
ô
ệ õ
ệ
ê
ỏ,
ệ
ỏ
í
ô ừ Hơ ữ ,
ê ứ ơ ,
ả
ệ


ươ

ụ)

é

ệ
Vệ
ớ
khai các ơ
ự
ê ứ

ệ
ê

ê ứ
ơ .

Về mặt không gian:
ệ
ỏ ê
ả ự
ọ H N

Sở

+T ứ
,H N

H N
ớ ư
ệ
ớ
ý
ủy
:

+T ứ
,H N
ô
ớ
ả ướ ớ ầy ủ
ệ
ỏ
ù
ỏ

ứ

ả
ự

ơ
ì

ă
ở các ủ
ê ứ .



ữ ệ

ừ ă

ự

ượ

ệ

2005

2010,

ả

ư

5. Phương pháp nghiên cứu
V
ì

ươ
,
n, phân tích và khám
y
ủ
, ừ
ư

,
ứ

ữ ệ
ì
ý
H N .

ứ
í

ệ

ệ

ứ
trình

ượ

ồ :
ữ

ê

y
ự ,
xử ý

ả

ả ý ủ

ữ ệ :
xử ý ữ ệ
ư
2 ủ

ươ
ướ
ỏ
ằ
ủ

ữ
ệ

ử ụ
ứ
ữ ệ

ươ
ầ
ơ

ứ


8

6. Đóng góp mới của luận án


ự
ồ

ệ
ệ

ủ
ươ

H N ,

í

ã
ệ
ỏVệ
ằ
ồ ưỡ
ă
ự
ả
ủ
ổ
Hệ

í

ỏ


ê ứ
ă
y
ă
ự
ả ý
ă
ự
ả ý ủ
ủ
ệ
ỏ; ú
ă
ự
ả ý ủ
ủ
ệ
ỏởVệ
ệ
ă
ự
ả ý ủ
ủ
ớ

ã
ệ

ý


ă
ê ứ ữ ệ
ứ
ứ
ì
ủ
x
ả
.

ả
ờ
ủ
ệ ,N

ă

ới
ứ , ỹ ă
ệ
ụ
Nướ

,

ă
ữ
ự

ả

ữ

7. Kết cấu của luận án
Ngoài
án ượ

ầ Mở ầ , K
3 ươ

ư

Chương 1: M
ệ
ỏVệ N
ủ
ả

ệ

ả ,

ý

Chương 2: T ự
ệ
ỏVệ N
Chương 3: Q
ý ủ
ủ



ả

ă

ự
ê

ủ
ý ủ
ả

ủ

ý ủ
H N
ă

ự


9

M TS

C
VẤN ĐỀ L LU N VỀ P
C Ủ DOAN N

N 1

ả

ê

ủ

ỏ ướ
2005,
,
ụ ở
ằ
ụ í

ầ
ệ

ượ
ổ

ự

ượ

ă

ệ

C
ệ
ườ

ệ T y
ê ự
ệ
y ô
ườ
ỉ
í
ươ
ụ
y
ư: ì
, í
, ù
ã
ổ, T ô
ườ
ê
í ả
y
mô
ệ
ồ
ê
í
,
ă
ý
,
,
ê

ẩ
í ,
ng ệ
ỏ
ệ
ượ í
2
ê
ẩ
:
- Cơ
ệ

ả

-N ồ

1

ý

,

ườ

ệ

-K

ự

Leon and William Megginson, M.J.Byrd (2009), Business Management, fifth edition, McGraw-Hill

ả

í ổ ô

ý


10

Bả
ê

11
ớ

y

y ê

í

ệ ở

ướ

Bảng 1.1: Tham hảo về tiêu chí ph n loại doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ ở một
số nước trên thế giới
TÊN N


ổ
ô

- T ươ
- DN

CANAĐA

-D

10

ệ

ă

(

ệ

ụ: ướ 20

ỏ: Từ 20

- Sả x

ệ

ệ : ướ 100


ướ 5

ệ

ô

Canada
- Dướ 250

NGA

- DN

HUNGARI

ỏ: Từ 10

- DN ê
MÊHICÔ

ỏ: Dướ 10

ỏ: Từ 31

- DN

- DN ê
THÁI LAN



ừ 5-19

ườ

ướ 20 000 USD

ỏ: Dướ 5
Ngu n tổng hợp các tài liệu của tác giả)

Ở Vệ N
23/11/2011
ư
ă

ý

ợ
: “D

,

ă

ứ

N

90/2001/N -CP ban hành ngày


ì
VCCI,

ệ

y

ì

ô
T y

ê

ỏ

ừ

10 ỷ ồ

ườ

ệ
ự

10 ỷ ồ
Hơ

ý ì


ụ
ă

í

ườ

ệ

ự

ô

í

ượ

ý ướ

ướ 300

ở

,

ủ N

ă

ừ ,

ỏ

ữ

ỷ ồ

ữ ,

ệ

ệ

ợ 500-600

ý

ỏ,

ỏ

ệ

ệ

ă

ủ

: ự


90

ũ

ă

ả x
ì 10 ỷ ồ

ý

ệ

x

ự

y

ú

ệ

ỏ

ừ

ă
C í
ừ

y

x

ô

y

ỏ ũ

ượ

ệ
ư

ủ

ô ủ
ệ

ê

ỏ,

ô

ồ

xem tron Bả
í ổ

ỏ

, ượ

ồ
ụ

y,

ả

ệ

ô ổ

(

ườ

V y

ợ

ả
ă

ừ

doanh ngh ệ


ủ ã

ỏ ượ

ả h
ô

ê

ả
ứ

ù ợ
ồ

ự

,

: “Doanh nghiệp nh là cơ sở kinh doanh đ đ ng k kinh doanh

theo qu định của pháp luật c số lao đ ng bình quân hàng n m dưới 200 người .


12

Bảng 1.2: Tiêu chí ph n loại doanh nghiệp theo quy mô
D

Quy mô

Lao đ ng

Nô ,
ệ

D

10

200

10

200

10

50

ườ

ệ

ườ


ệ
ệ ô

ả ;

y,
ư
ệ
ươ

ệ
y

ô

2

ỏ

ì

ê

ứ
ệ

ệ -

ủy


ướ , ô
ợ
ô
y
ồ
ú
ư
doanh. Bê
ệ ,
ệ ,
C í

ự

, ệ
ệ ủ

í
ữ
Tầ

ừ

ọ
ớ
ọ

ứ
ồ x


ứ
ầ
ướ
ỗ
ủ
ì
ệ
ỏ ượ
ự
ươ
,
ệ
ớ
ệ
ũ
ầ
ẽ
yê
ụ ỗ ợ
ệ
ỏ
ủ
ệ
ỏ
ướ
ướ
ô
ệ
ỏ
ớ 95,61% ổ


ơ ở
ệ
ỏ
í
ợ ớ
ươ
ệ
ú
ượ ô
ươ
ệ
ả
y
ệ
ệ
ả
N yê
í
í
ả
ủ
ú
C
ệ
y ườ
ê
ú
ả
ả ơ

, y
y ,
ễ í ứ
ớ
y ổ ủ
ườ
ệ
ỏ
ễ ồ
ườ
ợ
xảy
T
ệ ớ
x y
ở
ủ
ườ ,
ả
ả ớ
ắ
ả
í
ứ
ồ
ượ
ệ
ớ ơ
ầ
ì

ỏ

ú

ượ
ứ

ê
ủ

ọ
ườ ê ù
ườ
ỏ

ũ

h i m t khối lượng hàng h a

ớ
ê
ơ

yê ủ xã
ự
ớ
ô
y
ự
ượ

ầ

ả
ườ

ở ô
ệ
ỏ
ệ ớ

C
ê
ả

N
ý

ô

,
ệ ớ
ầ

y ê
í
ợ
ệ

ở
, ượ ô

ô
ô
ờ

y

,

ă

ụ,
ệ

y
í

,

ệ ở
C
ệ
ỏ
ệ ớ
FPT, H P , C
ỏ

ệ ớ
y ,
ệ ớ
ệ

y ớ ởVệ N
ưT
ở
ồ
ừ
ô

Thứ tư, các doanh nghiệp nh g p phần t ng ngu n tiết kiệm và đầu tư cho
dân địa phương phát hu và tận dụng các ngu n lực địa phương, g p phần t ng
trưởng kinh tế địa phương.
M
ự
ý
ô ,
ì
ằ
ồ ợ
ớ ù
ớ
ượ ì y ọ
í
ư ã í
N ì

ờ ũ
ườ
yê , C
ượ ừ
í ỏ ,
ệ

ượ
y
ươ

í
ệ

ỏ ượ
ườ ở
ở
ệ

ả

ì

y ượ
ồ

ổ

ở
K

C
í
ư H T y ũ, H N
ệ
ỏ



ă
ệ
,
ươ
ượ
ươ ở V ệ N
ủ
ươ

Thứ n m, các doanh nghiệp nh làm cho nền kinh tế n ng đ ng và hiệu quả hơn.
C
ơ
,
ỷ ệ
,

ệ ớ
ô
ượ í
ă
ủ
ỏ ơ
ú
ì y ô ủ
ú
ớ ,
y ú
í
ả ă


ẽ ượ
ệ ữ

ệ

Ngoài ra, c
ự

Thứ sáu, các doanh nghiệp nh giữ gìn và phát hu các ngành nghề tru ền
thống, thể hiện bản sắc dân t c.
T
ứ

ì
ướ

ứ

, ô
ệ ữ
ử ụ
ệ
ỏ
ư
y

ự

y

ê
,
ơ
,
ừ ,...
ườ
ằ
phát huy

ê
Vệ N

1.1.1.3. Đặc điểm của doanh nghiệp nh Việt Nam
Từ

ứ
ệ
ỏVệ N
ồ
ở ầ
, ươ
,
,
khác,
ỷ ọ
ớ
ệ
ỏ

ọ

D

ườ

í
y

–

ô

ả
ổ

ườ ầy
ả ý, ườ
ả x ,

ườ

ệ

ỏ

ê
ệ

ườ
ườ ọ



ả

ớ
ườ

ệ
ụ
ụ. Nhìn

ý

ô

ữ

ườ

ủ

í

ô

ườ
ủ
ì
y ô
ớ
ê ủ


ệ

ý

ứ
,

y

ỏ ê

ê

Thứ hai,
D
ệ
ả x
ơ
ả
ử ụ
ự
ệ
ủ
2

ệ

ệ