Thế chấp quyền sử dụng đất theo pháp luật
Việt Nam hiện nay
Trần Viết Thắng
Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật dân sự; Mã số 60 38 30
Người hướng dẫn: PGS.TS. Bùi Đăng Hiếu
Năm bảo vệ: 2014

Keywords. Luật dân sự; Quyền sử dụng đất; Pháp luật Việt Nam.

Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Thế chấp bất động sản là một biện pháp rất quan trọng trong hệ thống các biện
pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong pháp luật dân sự. Ở Việt Nam, thế chấp bất động sản
đã và đang diễn ra sôi động và ngày càng trở nên quan trọng, không thể thiếu trong bối
cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tài sản là bất động sản trở thành vật
bảo đảm, làm trung gian tài chính, là cầu nối để các tổ chức tín dụng (TCTD) luân chuyển vốn
cho nền kinh tế. Trong các bất động sản được sử dụng làm tài sản thế chấp thì quyền sử
dụng đất (QSDĐ) là tài sản được sử dụng phổ biến.
Ở Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và
thống nhất quản lý. Hộ gia đình, cá nhân, tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất với
những quyền rất rộng rãi. Cũng như những đối tượng sở hữu các bất động sản khác,
QSDĐ chứa đựng trong mình những quyền năng như: chiếm hữu, sử dụng và định đoạt.
QSDĐ cũng trở thành tài sản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong các giao dịch tín dụng
(giao dịch thế chấp). Không có tài sản bảo đảm một cách an toàn thì hoặc sẽ không có các
giao dịch cho vay, hoặc có thì rủi ro đối với bên cho vay là rất lớn, nguồn vốn vì thế mà


không thể phân bổ hiệu quả và an toàn thông qua thị trường tiền tệ. Và như vậy, thế chấp tài


Nguyễn Quang Tuyến: "Quyền sử dụng đất trong các giao dịch dân sự và thương mại", năm
2003; Tác giả Nguyễn Văn Hoạt với luận án tiến sĩ Luật học về "Bảo đảm thực hiện hợp
đồng tín dụng ngân hàng bằng thế chấp tài sản", năm 2004...
Những công trình nêu trên chỉ tiếp cận thế chấp QSDĐ với ý nghĩa là một trong các
biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, chúng được nghiên cứu cùng với các biện pháp bảo
đảm khác. Vì vậy, nội dung cũng mới chỉ dừng lại ở những phác thảo khái quát hoặc nêu lên
một vài bất cập của pháp luật hiện hành về thế chấp QSDĐ ở phạm vi nhỏ hẹp. Cho đến nay,
chưa có công trình nào xem xét vấn đề thế chấp QSDĐ một cách tổng thể ở cả phương diện lý
luận và thực tiễn, về sự kết hợp hài hòa, giao thoa giữa pháp luật chung và pháp luật chuyên
ngành điều chỉnh quan hệ thế chấp, về những thực tiễn sinh động và phức tạp của quan hệ này
trên thực tế.
Như vậy, luận văn này là đề tài nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật thế chấp QSDĐ
ở Việt Nam, không trùng lặp với các công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố.
3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Việc nghiên cứu đề tài này nhằm làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của pháp luật
về thế chấp QSDĐ ở Việt Nam, qua đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thế chấp
QSDĐ đáp ứng có hiệu quả các yêu cầu do thực tế cuộc sống đặt ra.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu QSDĐ: Trong chế độ sở hữu toàn dân về đất đai làm cơ sở cho kết luận
rằng, QSDĐ của người sử dụng đất ở Việt Nam là tài sản và là một loại bất động sản.
- Nghiên cứu các vấn đề lý luận về thế chấp QSDĐ với tính cách là một biện pháp
bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và với tính cách là loại hình thế chấp phổ biến và chiếm ưu thế
của hình thức thế chấp tài sản. Qua đó làm cơ sở cho việc nhận diện về vai trò, ý nghĩa của
thế chấp QSDĐ đối với đời sống kinh tế, xã hội.
- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng pháp luật về thế chấp QSDĐ, đánh giá khái quát
các thành tựu mà pháp luật Việt Nam trong thời gian qua đã đạt được, đồng thời chỉ rõ các
vấn đề bất cập đang tồn tại trong chế định pháp luật này.
- Phân tích các yêu cầu, giải pháp về hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả vận

Nam.
Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất ở Việt Nam.
Reference


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.

Nguyễn Xuân Bang (2012), "Bàn về thế chấp và bảo lãnh theo quy định của Bộ luật dân
sự năm 2005", Nghề Luật, (5), tr. 29-30.

2.

Bộ Thương mại (2000), Hiệp định giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Hợp
chủng quốc Hòa Kỳ về quan hệ thương mại (Phụ lục G - Bảng lộ trình cam kết thương mại
dịch vụ cụ thể), (Tài liệu dịch), Hà Nội.

3.

Bộ Tư pháp (2011), Thông tư số 05/2011/TT/BTP ngày 16/02/2011 hướng dẫn một số
vấn đề về đăng ký, cung cấp thông tin về giao dịch bảo đảm, hợp đồng, thông báo việc kê
biên tài sản thi hành án theo phương thức trực tiếp, bưu điện, fax, thư điện tử tại Trung
tâm Đăng ký giao dịch, tài sản của Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm thuộc Bộ
Tư pháp, Hà Nội.

4.

Bộ Tư pháp - Bộ Tài nguyên Môi trường (2011), Thông tư liên tịch số
20/2011/TTLT/BTP-BTNMT ngày 18/11/2011 hướng dẫn việc đăng ký thế chấp quyền sử

11. Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm - Bộ Tư pháp (2007), Báo cáo đánh giá 5 năm
thực hiện công tác đăng ký giao dịch bảo đảm, Hà Nội.
12. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb


Chính trị quốc gia, Hà Nội.
13. Nguyễn Ngọc Điện (2006), "Mối quan hệ giữa đăng ký bất động sản và xác lập quyền đối
với bất động sản", Nghiên cứu lập pháp, (12), tr. 27-35.
14. Trương Thanh Đức (2011), "Bình luận về chế định giao dịch bảo đảm trong Bộ luật Dân
sự", Tài liệu Tọa đàm: Chế định giao dịch bảo đảm trong Bộ luật Dân sự, Dự án Jica, Bộ
Tư pháp tổ chức tại Hà Nội.
15. FIAS (2006), Việt Nam tăng cường cơ hội tiếp cận tín dụng thông qua cải cách về giao
dịch bảo đảm, Hà Nội.
16. Lê Minh Hùng (2010), Hiệu lực của hợp đồng theo quy định của Pháp luật Việt Nam,
Luận án Tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh.
17. Ngô Quang Huy (2013), Pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất và thực tiễn tại tỉnh
Nghệ An, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
18. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2004), Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và
pháp luật, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
19. Phạm Công Lạc (1996), Cầm cố và thế chấp để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự, Luận án
thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
20. Nguyễn Thị Nga (2008), "Những bất cập cần khắc phục trong pháp luật về đăng ký, thế chấp
quyền sử dụng đất", Nhà nước và pháp luật, (12), tr. 50-55.
21. Nguyễn Thị Nga (2009), Pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất ở Việt Nam, Luận án
Tiến sĩ Luật học, Viện Nhà nước và Pháp luật, Hà Nội.
22. Ngân hàng Nhà nước (2001), Quy chế cho vay của Tổ chức tín dụng đối với khách hàng
(ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001), Hà Nội.
23. Ngân hàng Nhà nước (2005), Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để
xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng (ban hành kèm theo Quyết định số
493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005), Hà Nội.

47. Trường Đại học Luật Hà Nội (2007), Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam, tập 2, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội.
48. Trần Anh Tuấn (2009), "Thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp về
quyền sử dụng đất", Nghiên cứu lập pháp, (7), tr. 52-56.
49. Nguyễn Quang Tuyến (2003), Địa vị pháp lý của người sử dụng đất trong các giao dịch
dân sự, thương mại về đất đai, Luận án Tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội,


Hà Nội.
50. Nguyễn Quang Tuyến (2004), "Bàn thêm về các quy định về thế chấp quyền sử dụng
đất", Luật học, (Số chuyên đề), tr. 50-54.
51. Đào Trí Úc (2001), "Những nội dung cơ bản của khái niệm hệ thống pháp luật nước ta
và các nguyên tắc lập pháp", Nghiên cứu lập pháp, số (10), tr. 48-52.
52. Viện Khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb Tư pháp & Nxb Từ
điển Bách khoa, Hà Nội.
53. Viện Khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp (2009), Bình luận khoa học Bộ luật dân sự năm
2005, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
54. Vũ Thị Hồng Yến (2013), Tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp theo quy định của
pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành, Luận án tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà
Nội, Hà Nội.
55. Vũ Thị Hồng Yến (2011), "Xử lý tài sản thế chấp và một số giải pháp hoàn thiện pháp
luật", Dân chủ và pháp luật, (Số chuyên đề: Pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm), tr.
73-84.
56. Vũ Thị Hồng Yến (2012), "Bất cập về thế chấp quyền sử dụng đất theo Luật đất đai năm
2003", Dân chủ và pháp luật, (Số chuyên đề), tr. 11-14.
57. Vũ Thị Hồng Yến (2012), "Xử lý tài sản thế chấp trong mối quan hệ với pháp luật về phá
sản", Dân chủ và pháp luật, (Số chuyên đề), tr. 37-42.