SỞ GD - ĐT ĐỒNG NAI
TTGDTX LONG THÀNH
--- & ----

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Long Thành, ngày 20 tháng 4 năm 2012

KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC VIÊN NGÀNH GDTX
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA
MÔN NGỮ VĂN - PHẦN VĂN HỌC
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Từ thực tế hơn 20 năm giảng dạy môn Ngữ văn cho học viên Bổ túc văn hóa
(nay là ngành học Giáo dục thường xuyên); sau khi tiếp thu, vận dụng chuyên đê
“ Hướng dẫn học viên sử dụng sách giáo khoa” của Sở Giáo dục – Đào tạo(GD –
ĐT) Đồng Nai ở các năm qua; nhất là việc học tập, vận dụng đổi mới phương pháp
dạy học theo chương trình chuẩn và sách giáo khoa (SGK) mới của Bộ GD – ĐT
trong những năm gần đây, tôi càng nhận thấy rõ tầm quan trọng và kết quả thiết
thực của nó trong công tác giảng dạy của mình. Nó đã đem lại hiệu quả khả thi cho
việc tiếp thu kiến thức của học viên. Song cũng đòi hỏi người GV phải có ý thức,
trách nhiệm cao, linh hoạt vận dụng thích hợp các biện pháp trong mỗi phân môn,
mỗi bài học, mỗi đối tượng học, ở từng lớp cụ thể. Là một GV Ngữ văn, tôi đã ý
thức thực hiện nghiêm túc việc: Hướng dẫn học viên ngành Giáo dục thường
xuyên(GDTX) sử dụng SGK môn Ngữ văn ở các lớp mình giảng dạy (kể cả lớp
bồi dưỡng học viên giỏi) và đã tích lũy được một số kinh nghiệm nhỏ. Nó đã có tác
dụng thiết thực cho việc dạy và học môn Ngữ văn ở bậc BTTH. Đặc biệt là giúp
học viên ngành GDTX chủ động lĩnh hội kiến thức, cảm thụ và thực hành văn
chương đạt hiệu quả khá tốt so với trước đó. Chính vì vậy, năm học 2007 - 2008
tôi đã đưa ra kinh nghiệm “ Hướng dẫn học viên bổ túc trung học sử dụng sách
giáo khoa môn Ngữ văn”. Năm học này(2011-2012), tôi tiếp tục đưa ra kinh

+ Đối tượng cán bộ, công nhân đi học:90% đến 95% không chuận bị bài.
+ Đối tượng tuổi 15 – 18 ( tuổi HS ): khoảng 20% - 30% chuẩn bị bài ( lớp
ban ngày)
- Thời gian chép các bài tập trong SGK, ghi bài học chiếm nhiêu trong tiết
học.
* Từ năm học 2003 – 2004 đến nay:
Thực trạng ở trên đã giảm hẳn. Học viên đã sử dung SGK có hiệu quả, thiết
thực hơn trong việc chuẩn bị, cảm thụ bài học; ghi chép bài học …
- Đối tượng cán bộ, công nhân : 60% - 70% có SGK; 10% - 15% có chuẩn bị
bài, nghiên cứu bài học trước khi dến lớp.
- Đối tượng từ 18 tuổi trở xuống : 50% - 60% có SGK; 25% - 45% có nghiên
cứu, chuẩn bị bài bài học trước khi dến lớp.
- Đối tượng học viên giỏi: 100% có SGK và biết sử dụng nó. 50% sử dụng đạt
hiệu quả : biết tìm tòi, so sánh, nhân xét mở rộng kiến thức.
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận:
Hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa là một công việc người giáo viên
phải thường xuyên thực hiện. Nhưng đối với học viên ở ngành học Giáo dục
thường xuyên để thực hiện có hiệu quả thì không đơn giản, bởi đối tượng này


thường rất ít SGK. Song khi có SGK, họ lại không biết sử dụng như thế nào để đạt
hiệu quả cho việc tiếp nhận các nội dung kiến thức ở trong đó, nhất là đối tượng
cán bộ, công nhân. Đây chính là vấn đê đặt ra cho mỗi giáo viên ở ngành học
GDTX khi giảng dạy môn Ngữ văn nói chung và phân môn văn học nói riêng.
Trước vấn đê này, trước thực trạng của đối tượng ngành học, tôi đã suy nghĩ, nắm
bắt tình hình sử dụng SGK của học viên một sát thực và có những biện pháp cụ
thể, kịp thời, phù hợp để điêu chỉnh, uốn nắn ngay để học viên sử dụng SGK có
hiệu quả trong nhiêu năm nay. Trong đó, tôi đã chú ý quan tâm giành thời gian để
“ Hướng dẫn học viên sử dụng SGK môn Ngữ văn”, nhất là phần văn học.


+ Kể ra những cuộc chiến thắng mà quân ta đã giành được và những thất bại
thảm hại của quân giặc? Tìm những chi tiết, những hình ảnh tiêu biểu mà bài Cáo
đã thể hiện.
+ Xác định tư tưởng, chủ đê của bài Cáo.
+ Xem xét, nhận xét lời tuyên cáo ở tác phẩm: “ Nam quốc sơn hà” của Lí
Thường Kiệt với lời tuyên cáo ở “ Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi?
* Hướng dẫn học viên chuẩn bị bài “ Khái quát văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ
XX đến 1945” (Ngữ văn Lớp11):
Ngoài việc tìm hiểu, trả lời các câu hỏi trong SGK, tôi đưa ra một vài công
việc yêu cầu học viên sử dụng SGK để thực hiện.
+ Hãy hệ thống những tác giả, tác phẩm tiêu biểu của các thể loại (tiểu thuyết,
truyện ngắn, phóng sự, thơ ca ) ở đầu thế kỉ XX đến cách mạng tháng Tám năm
1945?
+ Hãy phân biệt các trào lưu văn học ở giai đoạn này? Nêu một số tác giả, tác
phẩm tiêu biểu cho mỗi trào lưu?
* Hướng dẫn học viên chuẩn bị bài “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điêm (Ngữ
văn lớp 12),:
+ Hãy cho biết mục đích sáng tác của trường ca “Mặt đường khát vọng” nói
chung và văn bản “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điêm?
+ Tìm những câu thơ mà Nguyễn Khoa Điêm đã cảm nhận và lí giải đất nước
ở các phương diện lịch sử, địa lí, văn hóa?
+ Tìm những chất liệu dân gian mà Nguyễn Khoa Điêm đã sử dụng trong bài
“Đất nước”?
+ So sánh, nhận xét thể thơ mà Xuân Quỳnh đã sử dụng trong bài “Sóng” và
Nguyễn Khoa Điêm đã sử dụng trong bài “Đất nước”?
* Hướng dẫn học viên chuẩn bị bài “ Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng
Phủ Ngọc Tường (Ngữ văn lớp 12):
+ Tìm, phân tích, nhận xét một số chi tiết, hình ảnh mà Hoàng Phủ Ngọc
Tường đã sử dụng để khắc họa các vẻ đẹp của sông Hương? So sánh một số nét

mà tác giả đã sử dụng để nói vê tội ác của giặc Minh? Hình ảnh nào man rợ nhất?
+ “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi có bố cục như thế nào? Nội dung của
từng phần?
* Tiết đọc văn bài “ Vội vàng” của Xuân Diệu (Ngữ văn lớp 11):
Khi cho HV đọc xong bài thơ, GV yêu cầu HV dựa vào SGK để trả lời một số
câu hỏi sau:
+ Trong bài “Vội Vàng”, Xuân Diệu đã sử dụng các phép điệp từ, điệp ngữ
nào? Mục đích của việc sử dụng đó? (Nêu và phân tích một số hình ảnh, chi tiết để
minh họa).
+ Tìm, phân tích những chi tiết tiêu biểu trong bài thơ “Vội vàng” đã thể
hiện lòng yêu cuộc sống, yêu đời của Xuân Diệu?
* Tiết đọc văn bài “ Tây tiến” của Quang Dũng (Ngữ văn lớp 12):
Trước khi cho một số HV đọc bài thơ, GV yêu cầu tất cả HV ở dưới lớp đọc
thầm, theo dõi và dùng viết chì gạch dưới các từ ngữ mà Quang Dũng đã sử dụng
để khắc họa những phẩm chất cao đẹp vê người chiến sĩ Tây Tiến?
* Tiết đọc văn bài “Sóng” của Xuân Quỳnh( Ngữ văn lớp 12):
GV yêu cầu HV: Theo dõi, quan sát vào bài thơ “Sóng” trong SGK, hãy xác
định thể thơ, nhịp thơ của bài thơ.
Trong các phần Luyện tập: Nhiêu câu hỏi, đoạn trích dẫn ở bài tập rất dài. Do
đó, khi thực hiện giảng dạy các tiết luuyên tập, GV không thể không hướng dẫn
học viên sử dụng SGK để hoàn thành các bài tập luyên tập. Tôi nhận thức được
điêu đó và thời gian học viên chép lại bài tập sẽ không thực hiện ở lớp, học viên
phải sử dụng SGK để nắm bắt những yêu cầu đặt ra và tiến hành trao đổi, thực
hành luyện tập để ôn luyện, củng cố, mở rộng kiến thức.
Cuối mỗi tiết đọc văn, phần tổng kết bài học, tôi yêu cầu HV chú ý vào phần
ghi nhớ ở SGK để khái quát lại nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, hoặc đoạn
trích và vê nhà tự ghi vào vở; Gv sẽ kiểm tra vào các tiết sau đó.
d. Hướng dẫn học viên giỏi sử dụng SGK (Đối với lớp bồi dưỡng HV giỏi):



Chiểu? ( Văn học 11 ).
+ Hãy tóm tắt ngắn gọn vê cuộc đời của cô Mị trong đoạn trích giảng “ Vợ
chồng A Phủ” ( Văn học 12)
+ Truyện “ Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành có những nhân vật nào?
Các nhân vật ấy có mối quan hệ với nhau như thế nào? ( Văn học 12 ).
+ Kiểm tra vở soạn bài – chuẩn bị bài học ở nhà của học viên một cách
thường cuyên, nhất là những đối tượng đáng lưu ý. Một mắt, tôi trực tiếp kiểm tra,
ngoài ra tôi giao cho cán bộ lớp, cán sự bộ môn thường xuyên kiểm tra và báo cáo
trung thực kết quả để tôi nắm bắt tình hình. Từ đó, tôi lại lại đưa ra tiếp các biện
pháp đối với học viên không sử dụng SGK nên không chuẩn bị bài:
+ Liên tục kiểm tra những học viên không chuẩn bài ( có hẹn báo trước và
cả đột xuất).
+ Đánh giá, ghi điểm thưởng – phạt cụ thể; theo dõi sự tiến bộ và khuyến
khích học viên thực hiên.


+ Đưa ra những câu hỏi, công việc, yêu cầu học viên phải dựa vào SGK để
cảm thụ, trả lời ( trong việc kiểm tra bài cũ cũng như xây dựng bài hoc; trả lời
miệng hoặc trả lời viết )
Ví dụ:
+ Hãy tìm hiểu những chi tiết, hình ảnh miêu tả cảnh thiên nhiên ở khổ thơ 1
trong bài “ Đây thôn Vĩ Dạ” của Hàn Mặc Tử? (Văn học 11)
+ Đọc thầm bài thơ, xác định thể thơ và nói rõ bố cục, đặc điểm của thể thơ
đó qua bài thơ “ Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm ( dạy tiết đọc văn – bài “ Nhàn”,
Ngữ văn 10)
+ Đọc hai câu cuối trong bài thơ “ Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi ( xem
thêm phần chú thích ), xác định nhịp thơ rồi cho biết cảm nhận vê hai câu thơ đó
( dạy tiết đọc văn ở lớp 10 – khi dạy bài “ Cảnh ngày hè” )?
+ Hãy đọc kĩ phần ghi nhớ trong SGK, cho biết những nội dung nào mà anh
( chị ) chưa hiểu? Vê nhà học thuộc và hiểu rõ, nắm vững nội dung phần ghi nhớ ở

- Khi kiểm tra cần lưu ý đến các đối tượng học viên.
- Động viên, khuyến khích học viên phải có đủ SGK để học tập.
- GV phải có trách nhiệm, chịu khó nghiên cứu, chuẩn bị nội dung hướng dẫn
HV sử dụng SGK cho HV.

VI. KẾT LUẬN CHUNG:
Như vậy, việc hướng dẫn học viên ngành GDTX sử dụng SGK môn Ngữ
văn, nhất là phần văn học là một công việc rất quan trọng của giáo viên. Nó góp
phần tạo nên những hiệu quả rất lớn cho việc thực hiện chuyên đê “ Hướng dẫn
học viên ngành GDTX sử dụng SGK” của Sở Giáo dục – Đào tạo Đông Nai và
thực hiện đổi mới phương pháp dạy và học theo chương trình chuẩn và sách giáo
khoa mới của Bộ GD – ĐT hiện nay.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc hướng dẫn học viên
ngành Giáo dục thường xuyên sử dụng SGK môn Ngữ Văn – Phần van học. Tôi rất
mong đồng nghiệp đóng góp, xây dựng thêm để nhằm giúp tôi thực hiện tốt những
yêu cầu của Trung tâm GDTX Long Thành, của Sở Giáo duc dục – Đào tạo Đồng
Nai đê ra.
Xin trân trọng cảm ơn!
Người viết
Dương Thị Nhắn