Chuyên đề : Không quân
- K43

Nguyễn Hoàng Anh ĐT4

Lời mở đầu

Với chính sách thực hiện quốc phòng toàn dân, chơng trình
giảng dạy bộ môn giáo dục quốc phòng trong các trờng đại học đã
mang lại những ý nghĩa nhất định. Với thời lợng học tập hạn hẹp,
tuy cha thể cho sinh viên nhận thức thật đầy đủ ý thức,tác phong
nề nếp của một chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam, nhng cũng
phần nào giúp cho sinh viên hiểu đợc truyền thống vẻ vang của
quân đội nhân dân Việt Nam, tự hào về những chiến công lẫy lừng
của cha anh đi trớc, và hiểu đợc trách nhiệm và nghĩa vụ của một
ngời công dân đối với Tổ quốc, đặc biệt là trong tình hình thế giới
có nhiều biến động, tiềm tàng nhiều nguy cơ đe doạ an ninh đất nớc.
Với hai tuần học quân sự ngắn ngủi, chúng em đã có những
hiểu biết cơ bản về lực lợng phòng không và không quân của quân
đội nhân dân Việt Nam. Và thực sự đó là những hiểu biết quan
trọng khi không quân ngày càng trở nên một lực lợng có vai trò chủ
yếu trong các cuộc chiến tranh.
Những hiểu biết cơ bản đó đã giúp em thực hiện bài tiểu
luận : Phân tích vai trò của không quân trong chiến tranh và xu hớng phát triển của không quân trong chiến tranh tơng lai..
Do kiến thức còn hạn chế, nên bài tiểu luận của em không thể
tránh khỏi nhiều sai sót. Em rất mong nhận đợc sự góp ý của thầy
giáo.

1



khoa học về công nghệ chính.
Từ thời xa xa, con ngời đã có ớc mơ bay lên khoảng không. Bằng
cứ chắc chắn đầu tiên về thiết kế máy bay xuất phát lừ những ghi chép
của nhà danh hoạ kiêm toán học hình hoạ Leonardo de vinci. Thời gian
1486 1490, ông đã mô tả sinh động về các phơng tiện bay bằng sức ngời, với bản hơn 35.000 từ và 500 bản vẽ kèm theo. Hầu hết, đó là các bộ
cánh đập mô phỏng động tác bay của chim - điều mà cho tới nay vẫn
cha thực hiện đợc..
Năm 1783, khí cầu bơm bằng khí nóng đầu tiên ra đời. Mặc dù
không phải là máy bay song nó cũng cho phép con ngời lần đầu tiên bay
lên không trung. Đột phá căn bản trong thiết kế máy bay diều ra đời vào
năm 1799, với mẫu của Cayley. Từ đó, lực nâng và lực đẩy đợc tách biệt
hoàn toàn. Lực đẩy do một cơ cấu động lực riêng. Năm 1804 xuất hiện
máy bay cánh cố định. Thực chất đó là một tàu lợn không ngời lái
phóng bằng tay đợc làm bằng gỗ và giấy. Tàu lợn này dài một mét, có
một cánh nâng cố định, thân và đuôi, với các cánh đuôi thẳng đứng và
nằm ngang nh những máy bay ngày nay.
Song phải mãi đến năm 1891 mới ra đời tàu lợn có ngời lái đầu
tiên trong lịch sử. Do Gohlitwtal ngời Đức thiết kế và bay thử đã thành
công. Rồi sau một loạt thử nghiệm với hầm gió, năm 1902 hai anh em
Wright ngời Mỹ đã chế tạo và cho bay thử thành công một tàu lợn. Tới
ngày 17 tháng 12 năm 1903, họ đã thực hiện đợc chuyến bay đầu tiên
bằng phơng tiện bay nặng hơn không khí có động lực và có ngời điều
khiển. Đặc biệt họ đã sáng tạo ra hệ thống điều khiển với các dây cáp,
cần lái bàn đạp thay cho cách điều khiển bằng thay đổi t thế và trọng
tâm ngời lái nh với làu lợn trớc đây.
Những máy bay đầu tiên của anh em Wright thuộc loại máy bay
cánh kép cho phép tạo lực nâng lớn ở vận tốc thấp. Nhng, do phải dùng
một mạng cọc chống và dây chằng để cố định hai cánh, mặt khác do
dùng cánh lớn, nên các loại máy bay này chịu lực cản khá lớn và vì vậy
nó bay rất chậm. Nhng so với khí cầu máy thì loại máy bay này tỏ ra u

đoạn máy bay phản lực, bắt đầu từ 8 - 1 939, mở đầu là cuộc bay thử
của máy bay phản lực He - 178 do Đức chế tạo. Do tác dụng của động
cơ phản lực cộng với những cải tiến hợp lý khác (nh cánh cụp) khiến
máy bay ngày càng bay nhanh và có tốc độ tiếp cận vận tốc truyền âm.
( Tới tháng 10 - 1947 máy bay thử nghiệm Bell X-l có ngời lái bay
nhanh hơn tiếng động. Từ những năm 1950, các máy bay chiến đấu
phản lực quân sự đã bay nhanh gấp 23 lần tốc độ truyền âm (2 3 M).
Cuộc chiến tranh Triều Tiên là nơi Mỹ đã sử dụng máy bay chiến đấu
phản lực đầu tiên. Máy bay phản lực siêu âm ngày càng đợc nhiều nớc
trên thế giới sử dụng với quy mô lớn. Trong đó có loại vận tốc cao nhất
(trên 3 M) là máy bay trinh sát chiến lợc SR - 71 của Mỹ. .Trong chiến
tranh ở Việt Nam lần đầu tiên máy bay tác chiến điện tử chuyên dụng
kiểu EB - 66 đã đợc Mỹ sử dụng.
Thời gian từ sau đại chiến thứ II đến nay đợc gọi là kỷ nguyên
vàng của ngành hàng không với sự phát triển tới đỉnh cao của nó. Tuy
các chuyến bay vũ trụ đã thay thế vị trí chiếm lĩnh không gian độc tôn
của nó, song thực tiễn lịch sử đã khẳng định vai trò của máy bay trong
đời sống hàng ngày cũng nh trong quân sự. Thời gian gần đây các nhà
thiết kế máy bay đã thử nghiệm các dáng vật liệu và hệ thống động lực
mới, tạo ra những máy bay cánh quay (máy bay tạo lực nâng bằng cánh
quay - máy bay trực thăng) và những phơng tiện có thể bay nh máy bay
đồng thời cho phép cất hạ cánh thẳng đứng, hoặc cho phép chuyển hớng
luồng phụt của động cơ (nh máy bay Harrier của Anh).
Trong một tơng lai không xa sẽ xuất hiện những máy bay siêu âm
cao, loại máy bay này có khả năng bay với vận tốc gấp 25 lần tốc độ
truyền âm (25M). Dựa trên nguyên lý đó rất có thể xuất hiện loại máy
bay vũ trụ (Space plane), loại máy bay có thể hoạt động cả trong khí
quyển lẫn trên khoảng không vũ trụ.

4

có vai trò quan trọng chứ không phải quyết định. Đức đã không thực
hiện đợc ý đồ của mình vì Hồng quân Liên Xô đã kịp thời tổ chức lại
lực lợng, chiến đấu hết sức kiên cờng, dũng cảm vì đất nớc Liên Xô lúc
này đang trong tình thế rất nguy nan, ngàn cân treo sợi tóc. Nhờ đó,
Hồng quân Liên Xô đã đẩy lùi đợc quân Đức.
Sau đó, Hồng quân Liên Xô đã phát triển mạnh không quân, với
số lợng máy bay nhiều hơn gấp bội, dần dần giành u thế chiến lợc trên
không, và giữ đợc u thế đó đến hết chiến tranh. Kết quả đó cũng góp
phần tạo nên chiến thắng của Hồng quân Liên Xô, buộc Đức phải đầu
hàng không điều kiện trong chiến dịch Berlin ngày 16 - 4 8 -5-1945,
kết thúc Đại chiến thế giới thứ II. Trong chiến dịch này, hồng quân Liên
Xô huy động 7500 máy bay, trong khi Đức chỉ có 3310 máy bay.
mạc)..

* Trong chiếntranh vùng vịnh năm 1991. (Chiến dịch Bão táp sa

Trong chiến dịch này Mỹ và đồng minh đã đặt hy vọng chủ yếu
vào các đòn tiến công bằng không quân. Mỹ và liên quân đã tập trung
một lực lợng lớn, bao gồm 2600 máy bay chiến đấu và trực thăng hiện
đại, trong đó có 1800 máy bay của Mỹ. Chiến dịch kéo dài 6 tuần (từ
tháng 1 - 1 991 đến 2 - 1991 ) thì 5 tuần đầu Mỹ và liên quân dùng
không quân để không kích Irắc.
Không quân đã phá huỷ làm tê liệt hệ thống chỉ huy quân đội của
Irắc, chế áp và tiêu diệt hệ thống phòng không, chế áp và phá huỷ các

5


Chuyên đề : Không quân
- K43

chiến điện tử EC - 1 30, thiết bị quan sát chụp ảnh của các máy bay chiến đấu
và phơng tiện bay không ngời lái, các xen - xơ mang trên tên lửa, bom, đạn . . . tất
cả liên kết thành một hệ thống, đảm bảo cho chiến trờng trở nên trong suốt cả
đêm lẫn ngày.
Trong cuộc chiến tranh này, quan điểm cốt lõi của Mỹ - NATO là sử dụng không
quân mang vũ khí chính xác cao tiến công các mục tiêu quan trọng nhất và sử
dụng vũ khí thông thờng để tiến công các mục tiêu khác. Khi sử dụng vũ khí
chính xác cao, yêu cầu về số lợng máy bay chiến đấu giảm từ 2 đến 5 lần.
Để không kích Nam T, Mỹ - NATO đã sử dụng với số lợng lớn máy bay tiêm kích
tàng hình F- 117A, máy bay ném bom chiến lợc tàng hình B-2, máy bay ném
bom chiến lợc đa năng lầm xa dạng cánh thay đổi B-1B, máy bay ném bom chiến
lợc B-52, các loại máy bay tiêm kích đa năng: F-14, F-15, F-16, F/A- 18 , máy tiêm
cờng kích MIRAGE F-1,máy bay tiêm kích đánh chặn đa năng MIRAGE - 2000,
mấy bay tiêm cờng kích TORNADO. . . và máy bay tiếp dầu đa năng KC-135,
máy bay trực thăng vũ trang AH-64 APACHE, máy bay trực thăng vận tải hạng
trung CH-47 CHLNOOK.
Trong các chiến dịch đánh đêm vào Nam T, ngay từ ngày đầu 24-3- 1999, 2 máy
bay B - 2 đã ném bom từ độ cao lớn với sự hỗ trợ của hệ thống định vị toàn cầu
GPS. Máy bay B - 2 cắt cánh từ căn cứ không quân (sân bay Mitxuri) trên đất
Mỹ, vợt Đại Tây Dơng trong 30h. Máy bay B-2 mang đợc 16 tấn bom có điều
khiển (BOLTLJDAM) dùng để công kích chính xác các trạm rađa phòng không
6


Chuyên đề : Không quân
- K43

Nguyễn Hoàng Anh ĐT4

cố định. Độ chính xác của bom từ 3 13m, bom có trọng lợng 907 kg. Bom JDAM

máy tính rồi nạp vào các bộ điều khiển tự đẫn của bom đạn. Sau khi đợc phóng
ra khỏi máy bay, tàu ngầm. . . bom đạn đợc vệ tinh và hệ định vị toàn cầu
(GPS) dẫn tới mục tiêu cần bắn phá. Chiến tranh thông tin cũng đã trở thành một
trong những loại hình tác chiến hữu hiệu nhất đợc Mỹ và NATO sử đụng. Chỉ
huy, điều khiển, truyền tin, máy tính, kiểm soát và tình báo đã trở thành yếu
tố quan trọng của tác chiến hợp thành. Về phía Nam T, ngay ngày tác chiến đầu
tiên quân Nam T đã bắn rơi 2 máy bay của NATO, đánh chặn thành công 3 tên
lửa hành trình, giành đợc''sự mở đầu tốt đẹp''. F-117A là máy bay tàng hình tiên
tiến nhất của Mỹ, thế nhng nó lại có nhợc điểm mà khi thiết kế cha đợc nghĩ
đến đó là F-l 17A không thể phóng tên lửa ở ngoài vòng hoả lực phòng không,
buộc phải tiếp cận oanh tạc. Nh vậy là có khả năng để bắn rơi chúng. Ngoài ra,
nó cũng không phải là không thề phát hiện, khi ,bay, thấp và mở cửa khoang bom
nó bị hiện lên màn ra đa, đây cũng là thời điểm dễ bị tấn công nhất, chiếc Fl 17A bị bắn rơi ngày 27-3-1999 chính là trờng hợp sau khi ném bom xong, do
thời tiết xấu và lại bay thấp nên đã bị bộ đội phòng không Nam T phản ứng
nhanh chóng, chớp thời cơ bắn hạ.
Tổng kết lại, trong cuộc chiến Nam T, bằng tiến công đờng không, Mỹ - NATO
sau hơn một tháng đã phá huỷ hơn 200 mục tiêu, làm Nam T thiệt hại hơn 200 tỷ
7


Chuyên đề : Không quân
- K43

Nguyễn Hoàng Anh ĐT4

USD mà chỉ tiêu tốn khoảng 3 tỷ USD.
Các phơng tiện mang bom, đạn, tên lửa. . . xuất phát từ xa hàng nghìn, vạn km;
phóng (thả) từ cự ly an toàn. Trinh sát mục tiêu, tổ chức chỉ huy hiệp đồng, điều
khiển hoả lực, tác chiến điện tử, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật . . . đều đợc thực
hiện từ xa, không trực tiếp tiếp xúc trên chiến trờng. Điều này cho phép giảm

Ngày 3 - 3 - 1955, Đại tớng Võ Nguyên Giáp - Bộ trởng quốc phòng nớc VNDCCH ký
quyết định số 15/QĐA thành lập Ban nghiên cứu sân bay" mang phiên hiệu C47 do Đồng chí Trần Quý Hai làm trởng ban, đến cuối 1958 đổi thành cục
không quân.
Ngày 1 - 5 - 1959 đội bay vận tải đầu tiên đợc thành lập và sau này trở thành
trung đoàn 919 - trung đoàn không quân đầu tiên của quân đội ta.
Cùng với việc thành lập trung đoàn 919 một cơ sở sửa chữa máy bay và một lớp
đào tạo thợ máy bay cũng ra đời.
Ngày 30 - 5 - 1963 thay mặt bộ trởng quốc phòng, trung tớng thứ trởng Hoàng Văn
Thái đã ký quyết định số 1 8/QĐ thành lập trung đoàn không quân tiêm kích,
mang phiên hiệu trung đoàn không quân 921 .
Ngày 3 - 2 -1964 tại sân bay Mông Tự (Trung Quốc), "Lễ ra mắt chính thức
công khai của trung đoàn không quân tiêm kích đầu tiên của không quân
NDVN đợc tiến hành" đánh dấu sự hình thành và phát triển của không quân
chiến đấu Việt Nam.
Ngày 10 - 3 - 1977 quân chủng không quân đợc thành lập là 1 trong 4 quân
chủng quân đội NDVN.
Ngày nay quân chủng phòng không và quân chủng không quân hợp nhất lại là:
Quan chủng phòng không - không quân. Từ một đội bay vận tải ( 1954) đến một
trung đoàn không quân tiêm kích ( 1964), ngày nay không quân ta đã trở thành
một lực lợng hoàn chỉnh trong quân chủng PK - KQ bao gồm:
- Các s đoàn không quân tiêm kích, tiêm kích bom.
- Các trung đoàn máy bay vận tải, trực thăng, trực thăng vũ trang.
- Hệ thống sân bay nằm trên các địa bàn quan trọng trên phạm vi cả nớc, đảm bảo
cho tất cả các loại máy bay hiện đại hạ cánh, cất cánh.
- Hệ thống các nhà máy, kho tàng hiện đại, có thể sửa chữa lớn các loại
máy bay và sản xuất phụ tùng thay thế.
- Hệ thống các nhà trờng đào tạo phi công, cán bộ tham mu, cán bộ kỹ thuật có
trình độ đại học và sau đại học.

2. Truyền thống không quân nhân dân

cao xạ, tên lửa. Một số trận đánh hiệp đồng đạt hiệu suất chiến đấu cao nh:
Trận đánh ngày 18 - 5 - 1972 hiệp đồng 3 biên đội : MIG - 17 , MIG - 19 và
MIG - 21 bắn rơi 3 máy bay F - 4. Ngày 24 - 6 - 1972 hiệp đồng giữa 2 đội bay
MIG 21 bắn rơi 3 F - 4.
Những tháng giữa năm 1972 là thời kỳ không quân chiến đấu có hiệu suất cao
10


Chuyên đề : Không quân
- K43

Nguyễn Hoàng Anh ĐT4

nhất: Đơn vị nào cũng đánh thắng, lớp phi công nào cũng lập công, các đơn vị
mới ra quân đều đánh thắng giòn dã nh trung đoàn 925, trung đoàn 927. Trong
cuộc đọ sức quyết liệt này, phải kể đến trận đánh máy bay chiến lợc B - 52 của
trung đoàn không quân tiêm kích 921 đêm 27 tháng 12 - 1972 tại Tây nam Hà
Nội. Ta đã dùng 1 máy bay MIG - 21 với 2 tên lửa K - 13 do phi công Phạm Tuân lái.
Kết quả. trong vòng 24 phút thực hiện chuyến bay chiến đấu bằng 2 quả tên lửa,
phi công Phạm Tuân đã bắn rơi 1 máy bay ném bom chiến lợc B - 52.
Trong cuộc tổng tiến công mùa xuân năm 1975, không quân ta đã tích cực hoạt
động trên nhiều lĩnh vực, vận chuyển chi viện chiến trờng, các phi công phi đội
"quyết thắng nhanh chóng sử dụng máy bay A - 37 thu đợc của Ngụy và đã ném
bom sân bay Tân Sơn Nhất 28 - 4 - 1975, cùng với các lực lợng vũ trang nhân dân
hoàn thành thắng lợi sứ mạng lịch sử giải phóng Miền Nam, thống nhất tổ quốc.
Sau đó không quân liên tục chiến đấu giải phóng các hải đảo, bảo vệ biên giới
Tây nam, chi viện cho chiến trờng Campuchia, truy quét tàn quân địch.
Sau 1975, hoạt động của không quân trở nên đa dạng hơn: Vừa làm nhiệm vụ
huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bay vận chuyển tiếp tế và thực hiện nhiều
nhiệm vụ chính trị, quân sự và kinh tế khác.

* Trang bị vũ khí chủ yếu vấn là pháo, tên lửa, bom, nhng ngày càng hiện đại,
đồng thời vũ khí ttinh khôn điều khiển chính xác ngày càng đợc thay thế các
vũ khí thông thờng.
* Xu thế phát triển của máy bay chiến đáu là dần dần tiến tới xoá bỏ ranh giới
giữa máy bay tiêm kích và máy bay cờng kích. Ngày nay các máy bay chiến đấu
hiện đại đều đợc mang tên với chức năng "tiêm kích ném bom" gọi là "tiêm kích
bom, hay tiêm kích - đa năng nh F - 16, F -15 của Mỹ, MIG - 29, MIG - 31 ,
SU - 30, SU - 35 của Nga, TORNADO của Anh và Đức.
* Trong tơng lai, các thiết bị tự động cũng đợc hoàn thiện hơn để giảm bớt ngời
lái và đạt độ chính xác cao. Đồng thời trong các cuộc tiến công đờng không tơng
lai, các phơng tiện chiến bay không ngời lái chiến đâu sẽ có vai trò to lớn có thể
thay thế cho các máy bay chiến đấu có ngời lái trong các nhiệm vụ nguy hiểm.
*Kỹ thuật tàng hình đã và đang đợc sử dụng, ngày càng đợc phát triển và hoàn
thiện.

2. Chiến lợc phát triển của không quân Mỹ.
Để thực hiện mục tiêu "khả năng tác chiến toàn cầu trong thế kỷ
21, không quân Mỹ ngay từ 1997 đã xác định rõ 6 nhiệm vụ trọng tâm
cần phải hoàn thành xong trớc năm 2010 bao gồm :
- Bảo đảm u thế về không quân và hàng không vũ trụ quân sự.
- Bảo đảm giành u thế về thông tin.
- Từng bớc thực hiện tiến công toàn cầu .
- Tăng cờng khả năng tiến công chính xác.
- Thực hiện cơ động toàn cầu.
- Bảo đảm khả năng tác chiến linh hoạt.

12


Chuyên đề : Không quân


Phần lớn các vệ tinh đã đợc triển khai trong vũ trụ của không
quân Mỹ đều đợc chế tạo trong thời kỳ chiến tranh lạnh, có vai trò báo
động cảnh giới chiến lợc, giá trị sử dụng trong chiến thuật rất thấp.
Để nâng cao khả năng trinh sát, báo động cảnh giới của vệ tinh,
KQ Mỹ sẽ thực hiện 3 phát triển lớn:
- Khai thác các vệ tinh hiện có nhằm nâng cao giá trị sử dụng chiến thuật, chiến
dịch, đồng thời thực hiện chơng trình "ứng đụng chiến thuật khả năng quốc gia
nhằm tạo khả năng truyền trực tiếp tới khoang lái cho các máy bay chiến đấu
(trong thời gian thực) và kiểm chứng các dữ liệu thông tin do các phơng tiện trinh
sát đờng không thu bắt đợc.
- Phát triển hệ thống vệ tinh cảnh giới báo động đặt trên vũ trụ để tăng khả năng
cảnh giới báo động tên lửa đờng đạn, mở rộng khu vực phòng thủ từ 3 5 lần.
- Phát triển kỹ thuật vệ tinh nhỏ, linh hoạt có độ chính xác cao, để nâng cao khả
năng cảnh giới, chỉ huy trên chiến trờng.
* Phát triển máy bay trinh sát không ngời lái.
Mục tiêu của chơng trình là tạo ra những máy bay trinh sát không ngời lái tính năng
cao, hành trình xa, có thể phát hiện mục tiêu ở cự ly 320 480 km và chụp ảnh có
độ phân giải tới vài cm. Phát triển máy bay báo động cảnh giới không ngời lái để
thay thế các loại E - 3, E - 8. Các loại máy bay mới có tốc độ xử lý thông tin nhanh
hơn loại E - 3 tới 10000 lần loại E - 8 1000 lần trong thời gian 10 15 năm tới, các
máy bay trinh sát không ngời lái sẽ từng bớc thay thế máy bay trinh sát có ngời lái.
* Thực hiện việc nối mạng gía vệ tinh trinh sát, máy bay báo động cảnh giới, máy
bay trinh sát là trung tâm chỉ huy mặt đâí với máy bay chiến đấu.
Nhằm xây dựng mạng thông tin chỉ huy kiểm soát chiến trờng, lấy vệ tinh làm

13


Chuyên đề : Không quân

Hiện nay không quân Nga có hàng trăm máy bay ném bom chiến lợc TU-22M,
TU - 160 và TU - 95 : Nga sẽ tiếp tục cải tiến các máy bay này.
d. Phơng hớng chung.
Vừa qua chính phủ và giới quân sự Nga đã xây dựng "kế hoạch phát triển công
nghiệp hàng không của thế kỷ 21 " . Kế hoạch này u tiên phát triển máy bay
chiến đấu thế hệ mới nh SU-34, SU-35, MIG-42. . . Thực hiện kế hoạch này,
đến đầu thế kỷ 21 , nớc Nga sẽ có các máy bay quân sự tiên tiến, tiếp tục duy trì
địa vị cờng quốc về lực lợng hàng không.
Thiếu hụt kinh phí là yếu tố chủ yếu hạn chế sự phái lriển của máy bay chiến
đấu Nga.
- Về kỹ thuật tàng hình: các máy bay của Nga còn thua kém các máy bay của Mỹ,
Mỹ đã có 1 số máy bay tàng hình nh F-l 17A, B-2. . .trong khi đó máy bay tàng
hình của Nga còn đang trong giai đoạn nghiên cứu chế tạo, do vậy Nga đang có
kế hoạch xúc tiến phát triển nhanh kỹ thuật tàng hình, đồng thời để chống lại
các máy bay tàng hình của Mỹ, Nga đang hoàn thiện thêm hệ thống phòng không
nh: phát triển tên lửa phòng không SA- 12, cải tiến rađa trên máy bay AEW, A-50
và máy bay đánh chặn A-31 để chúng có khả năng tàng hình.
- Ngay từ 1996 không quân Nga đã đợc trang bị máy bay SU-35. Bằng một phi
xuất, SU-35 có thể đánh phá hiệu quả các mục tiêu không, bộ hoặc biển, sử dụng
các biện pháp, đối phó điện tử và độc lập phát hiện các cơ sở trên bộ của đối phơng. Với các tính năng kỹ- chiến thuật nh: đợc trang bị vũ khí không đối không
và không đối đất, tốc độ siêu âm, bán kính chiến đấu lớn, cơ động tâng thấp
tốt, máy bay Su - 35 đợc coi là kiểu tiêm kích toàn năng thuộc loại máy bay hiện
đại nhất hiện có.

15


Chuyên đề : Không quân
- K43