A. MỞ BÀI
Quản lí hành chính nhà nước là công việc phức tạp bao gồm nhiều lĩnh vực hoạt
động khác nhau. Để đảm bảo thực hiện nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa trong quản lí
hành chính nhà nước thì phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu đối với từng lĩnh vực hoạt động
khác nhau như hoạt động ban hành văn bản pháp luật, hoạt động tổ chức thực hiện pháp
luật. Và các cơ quan hành chính nhà nước với tư cách là chủ thể quản lí hành chính nhà
nước quan trọng nhất có vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo pháp chế trong
quản lí hành chính nhà nước. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này sau đây em xin tìm hiểu đề tài
sau: “ Phân tích vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước đối với việc đảm bảo pháp
chế trong quản lí hành chính nhà nước”.
B. NỘI DUNG
I. Một số vấn đề lí luận về các cơ quan hành chính nhà nước
1. Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước
Cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, trực
thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, có phương diện hoạt
động chủ yếu là hoạt động chấp hành- điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền
do pháp luật quy định.
2. Các cơ quan hành chính nhà nước
Các cơ quan hành chính nhà nước bao gồm Chính phủ; các Bộ, cơ quan ngang Bộ;
Ủy ban nhân dân các cấp ( gồm Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã).
* Chính phủ
Theo quy định tại Điều 109 Hiến pháp 1992: “ Chính phủ là cơ quan chấp hành của
Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam. Chính phủ thống nhất quản lí việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn
hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước; bảo đảm hiệu lực của bộ
máy Nhà nước từ trung ương đến cơ sở; bảo đảm việc tôn trọng và chấp hành Hiến pháp
và pháp luật...” Chính phủ là cơ quan đứng đầu trong hệ thống các cơ quan hành chính
nhà nước. Chính phủ có nhiệm vụ quản lí mọi mặt của đời sống xã hội trong phạm vi cả
nước, thực hiện các chính sách đối nội, đối ngoại. Đồng thời, Chính phủ thực hiện chức
năng quản lí hành chính nhà nước bằng pháp luật, sử dụng tổng hợp các biện pháp hành
chính, kinh tế, tổ chức, giáo dục; phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan trong khi thi

nhân dân cấp xã).
II. Đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước
1. Khái quát về quản lí hành chính nhà nước
* Khái niệm quản lí hành chính nhà nước
2


Quản lí hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của nhà nước được thực
hiện trước hết và chủ yếu bởi các cơ quan nhà nước, có nội dung là bảo đảm sự chấp hành
luật, pháp lệnh, nghị quyết của các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo
một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa, xã hội và hành
chính- chính trị. Nói cách khác, quản lí hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành- điều
hành của nhà nước.
* Đặc điểm của quản lí hành chính nhà nước
Đặc điểm nổi bật nhất của quản lí hành chính nhà nước là tính chấp chấp hành- điều hành:
Tính chất chấp hành thể hiện ở mục đích của quản lí hành chính nhà nước là đảm
bảo việc thực hiện trên thực tế các văn bản pháp luật của các cơ quan quyền lực nhà nước.
Mọi hoạt động quản lí hành chính nhà nước đều được tiến hành trên cơ sở pháp luật và để
thực hiện pháp luật.
Tính chất điều hành thể hiện ở chỗ để đảm bảo cho các văn bản pháp luật của các cơ
quan quyền lực nhà nước được thực thi trên thực tế, các chủ thể của quản lí hành chính nhà
nước phải tiến hành hoạt động tổ chức và chỉ đạo trực tiếp với các đối tượng quản lí thuộc
quyền.
Hoạt động quản lí hành chính nhà nước mang tính chủ động sáng tạo. Tính chủ động
sáng tạo thể hiện rõ nét trong quá trình các chủ thể quản lí hành chính nhà nước đề ra chủ
trương, biện pháp quản lí thích hợp đối với các đối tượng khác nhau, tạo điều kiện cho họ
lựa chọn các cách thức tốt nhất để hoàn thành nhiệm vụ trên cơ sở nghiên cứu, xem xét
tình hình cụ thể.
2. Đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước
* Khái niệm pháp chế

Thứ hai, trong việc tổ chức thực hiện pháp luật: phải tôn trọng triệt để các quy định
của pháp luật, tiến hành các hoạt động kiểm tra giám sát thi hành pháp luật trong quản lí
hành chính nhà nước một cách nghiêm ngặt. Đồng thời, phải phát hiện kịp thời và xử lí
nghiêm minh mọi trường hợp vi phạm pháp luật bất kể họ là ai, ở cấp nào để khằng định
pháp luật là công bằng, bất kì cơ quan, tổ chức và cá nhân nào cũng phải chịu sự điều
chỉnh của pháp luật, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.
III. Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước đối với việc đảm bảo pháp chế
trong quản lí hành chính nhà nước
1. Các cơ quan hành chính nhà nước trong hoạt động quản lí hành chính nhà nước
Các cơ quan hành chính nhà nước với chức năng chính là hoạt động quản lí nhà
nước, các cơ quan này thực hiện hoạt động chấp hành – điều hành (đó là những hoạt động
được tiến hành trên cơ sở luật và để thi hành luật) nhằm thực hiện chức năng quản lí hành
4


chính nhà nước. Như vậy, hoạt động chấp hành- điều hành hay còn gọi là hoạt động quản
lí hành chính nhà nước là phương diện hoạt động chủ yếu của cơ quan hành chính nhà
nước. Các cơ quan nhà nước khác cũng thực hiện những hoạt động quản lí hành chính nhà
nước nhưng chỉ tham gia vào hoạt động quản lí trong phạm vi, lĩnh vực nhất định và không
phải là phương diện hoạt động chủ yếu mà chỉ là hoạt động được thực hiện nhằm hướng
tới hoàn thành chức năng cơ bản của các cơ quan nhà nước đó như: chức năng lập pháp
của Quốc hội, chức năng xét xử của Tòa án nhân dân, chức năng kiểm sát của Viện kiểm
sát nhân dân. Chỉ các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động quản lí hành chính
nhà nước trên tất cả các lĩnh vực: quản lí nhà nước về kinh tế, văn hóa, trật tự an toàn xã
hộ, quản lí xã hội...cũng chính là để nhằm hoàn thành chức năng quản lí hành chính nhà
nước cùa mình.
2. Các cơ quan hành chính nhà nước có vai trò rất lớn trong việc đảm bảo pháp chế
trong quản lí hành chính nhà nước
Sự tham gia của các cơ quan hành chính nhà nước vào hoạt động quản lí hành chính
nhà nước góp phần tích cực vào việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước

Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ
Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước, các văn bản của Chính phủ và Thủ tướng
Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ ra quyết định, chỉ thị, thông tư và
hướng dẫn, kiểm tra việc thi hành các văn bản đó đối với tất cả các ngành, các địa
phương và cơ sở. Các quyết định, chỉ thị, thông tư về quản lý nhà nước thuộc ngành và
lĩnh vực do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ ban hành có hiệu lực thi hành trong
phạm vi cả nước”. Như vậy, có thể thấy Bộ, cơ quan ngang Bộ có quyền ban hành các văn
bản dưới luật như quyết định, chỉ thị, thông tư về quản lí nhà nước thuộc ngành, lĩnh vực
và có hiệu lực thi hành trên phạm vi cả nước.
Ủy ban nhân dân các cấp: Ủy ban nhân dân các cấp là cơ quan hành chính nhà nước ở
địa phương, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định ra quyết định, chỉ
thị và kiểm tra việc thi hành những văn bản đó. Cụ thể: Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành
quyết định, chỉ thị để chấp hành Hiến pháp, luật và các văn bản pháp luật của các cơ quan
nhà nước ở trung ương và nghị quyết của hội đồng nhân dân tỉnh; Ủy ban nhân dân huyện
có quyền lập quy nhằm cụ thể hóa, hướng dẫn thực hiện các văn bản pháp luật của cơ quan
nhà nước cấp trên và hội đồng nhân dân cùng cấp, ban hành các văn bản áp dụng pháp luật
để giải quyết các trường hợp cụ thể xảy ra trong thực tiễn quản lí hành chính nhà nước trên
địa bàn quản lí nhà nước thuộc phạm vi lãnh thổ huyện; Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành
quyết định, chỉ thị có tính bắt buộc phải thực hiện đối với cá nhân, tổ chức trên địa bàn xã.

6


b) Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong hoạt động tổ chức thực hiện
pháp luật
Tổ chức thực hiện pháp luật trong quản lí hành chính nhà nước thực chất là hoạt
động tổ chức thực hiện nội dung các văn bản pháp luật do các chủ thể quản lí hành chính
nhà nước ban hành cũng như thực hiện các hành vi quản lí hành chính nhà nước thông qua
những hình thức và phương pháp nhất định. Thông qua hàng loạt các công việc cụ thể,
hoạt động này đảm bảo cho pháp luật trở thành hiện thực trong thực tiễn quản lí hành

Hoạt động này được tiến hành thường xuyên liên tục và toàn diện trên mọi lĩnh vực của
đời sống xã hội trong phạm vi cả nước hay từng địa phương. Hoạt động kiểm tra này được
thực hiện ở bất kì ngành nào, lĩnh vực nào trong quản lí hành chính nhà nước. Nó được
thực hiện trước hết bởi Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp đối với các đối tượng thuộc
quyền quản lí của các cơ quan đó. Hoạt động kiểm tra, thanh tra của Chính phủ nhằm đảm
bảo cho hoạt động quản lí hành chính nhà nước được tiến hành đầy đủ kịp thời, đúng pháp
luật, ngăn chặn những biểu hiện đùn đẩy, né tránh, tiêu cực trong quản lí hành chính nhà
nước. Việc kiểm tra, thanh tra trong quản lí hành chính nhà nước được Chính phủ tiến
hành thường xuyên, đồng bộ và có các chế tài cụ thể nhằm đảm bảo hoạt động quản lí
hành chính nhà nước đúng pháp luật và hiệu quả.
Thứ hai, kiểm tra được thực hiện bởi các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm
quyền chuyên môn. Cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn quản lí lĩnh
vực nào, ngành nào thì có quyền hạn kiểm tra trong lĩnh vực đó hay ngành đó. Đối với các
cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn ( Bộ, cơ quan ngang Bộ) thì hoạt
động kiểm tra được thực hiện thường xuyên thông qua các cơ quan thanh tra ngành (một
bộ phận cấu thành của thanh tra nhà nước). Trong phạm vi quyền hạn do pháp luật quy
định, các Bộ có quyền kiểm tra Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan hành chính nhà
nước khác ở địa phương trong việc thực hiện nhiệm vụ công tác thuộc ngành, lĩnh vực và
có quyền đề nghị Thủ tướng Chính phủ bãi bỏ những quy định của Ủy ban nhân dân và
chủ tịch Ủy ban nhân dân nếu những quy định này trái với các văn bản của Bộ về ngành
hoặc lĩnh vực mà nó phụ trách.
Thứ ba, là hoạt động kiểm tra của các cán bộ có thẩm quyền đối với nhân viên
thuộc quyền là hoạt động kiểm tra có tính trực thuộc chặt chẽ, mang tính toàn diện trong
phạm vi từng cơ quan, đơn vị mà người cán bộ đó phụ trách. Hoạt động kiểm tra này có
tính trực thuộc giữa các chủ thể và đối tượng bị kiểm tra. Thông qua hoạt động kiểm tra
các chủ thể có dịp tìm hiểu việc thực hiện pháp luật nhà nước của cấp dưới cũng như thực
hiện các quy định của cơ quan và các nhiệm vụ đã được giao từ đó các chủ thể quản lí có
8




9


Ngoài ra, cùng với vai trò kiểm tra, giám sát và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong
việc tổ chức thực hiện pháp luật các cơ quan hành chính nhà nước còn có vai trò quan
trọng trong hoạt động tuyên truyền pháp luật.
3. Đánh giá vai trò và một số kiến nghị nhằm nâng cao vai trò của các cơ quan hành
chính nhà nước trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước
* Đánh giá: Có thể thấy, các cơ quan hành chính nhà nước có vai trò rất quan trọng trong
việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước. Các hoạt động như xây dựng,
ban hành văn bản pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ quan hành chính nhà
nước đã góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lí hành chính nhà nước theo đúng
quy định của pháp luật, từ đó hướng tới sự tôn trọng triệt để và tuân thủ pháp luật. Đặc biệt
hoạt động kiểm tra của các cơ quan hành chính nhà nước là một biện pháp pháp lí bảo đảm
pháp chế quan trọng trong quản lí hành chính nhà nước đã góp phần duy trì bảo vệ trật tự,
phát hiện và xử lí kịp thời các hành vi phá vỡ trật tự quản lí hành chính nhà nước, qua đó
củng cố kỉ luật hành chính trong quản lí hành chính nhà nước.
* Một số kiến nghị:
Thứ nhất, cần phát huy hơn nữa vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong
hoạt động xây dựng văn bản pháp luật đặc biệt là trong việc hoàn thiện pháp luật khiếu nại,
tố cáo .
Thứ hai, cần nâng cao hơn nữa trình độ chuyên môn nghiệp vụ cũng như kiến thức
pháp luật của các thành viên trong các cơ quan hành chính nhà nước. Đồng thời, tăng
cường thanh tra kiểm tra trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước và
những người có thẩm quyền trong hoạt động quản lí hành chính nhà nước để tránh tình
trạng lạm quyền không tuân thủ các nghĩa vụ được pháp luật quy định.
C. KẾT BÀI
Tóm lại, các cơ quan hành chính nhà nước có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo
pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động


1. Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước.........................................................1
2. Các cơ quan hành chính nhà nước....................................................................1
II.

Đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước

1. Khái quát về quản lí hành chính nhà nước.......................................................2
2. Đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước....................................3
III.

Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc đảm bảo pháp

chế trong quản lí hành chính nhà nước
1. Các cơ quan hành chính nhà nước trong hoạt động quản lí hành chính
nhà nước................................................................................................................4
2. Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc đảm bảo pháp chế
trong quản lí hành chính nhà nước.......................................................................5
a) Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc xây dựng và ban hành
pháp luật.............................................................................................................5
b) Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc tổ chức thực hiện pháp
luật.......................................................................................................................7
3. Đánh giá vai trò và một số kiến nghị nhằm nâng cao vai trò của các cơ quan
quản lí hành chính nhà nước trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành
chính nhà nước.................................................................................................10
C. KẾT BÀI......................................................................................................10

12