PHẦN THỰC HÀNH
YHCT
--Bài 1. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH HÀO CHÂM
Stt NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ
- Xem bệnh án, bệnh trình của bệnh nhân để biết chẩn đoán chỉ định châm:
1
phương hướng, phương huyệt, pháp bổ hay tả
2 - Chuẩn bị dụng cụ cần thiết, xếp gọn trong khay
- Mời bệnh nhân vào, hỏi diễn biến qua các lần châm trước. Thái độ tiếp
3
xúc niềm nở, lịch sự
- Hướng dẫn bệnh nhân để chuẩn bị châm: tư thế châm, bộc lộ vùng châm,
4
dặn dò động viên tạo sự an tâm
- Sát khuẩn vùng huyệt châm, nếu vùng huyệt châm không sạch, sát khuẩn 2
5
lần.
6 - Chọn kim châm phù hợp huyệt châm
- Cầm kim, đâm kim qua da, động tác dứt khoát, châm đúng huyệt, đúng
7 gốc độ và đúng hướng kim
- Tay trái phối hợp véo, ấn hay căng da phù hợp vùng châm
- Tiến kim vào theo cách bổ hay tả
8
- Đạt cảm giác đắc khí (hỏi cảm giác bệnh nhân)
- Lưu kim: thực hiện bổ, tả hoặc bình bổ, bình tả
9
- Quan sát theo dõi diễn biến của bệnh nhân khi đang châm
* Kết thúc:
- Rút kim theo cách bổ hay tả
10 - Dặn dò bệnh nhân
- Ghi bệnh trình

9
- Châm tả: lưu kim ít từ 10 – 15 phút
* Kết thúc:
- Châm bổ: Rút kim nhanh, bịt ngay lỗ châm
10 - Chân tả: Rút kim từ từ, không bịt ngay lỗ châm
- Dặn dò bệnh nhân.
- Ghi bệnh trình


Bài 3. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH ĐIỆN CHÂM
Stt NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ
- Xem bệnh án, bệnh trình của bệnh nhân để biết chẩn đoán chỉ định của
1
phương huyệt, pháp bổ hay tả.
- Chuẩn bị dụng cụ cần thiết, xếp gọn trong khay kiểm tra máy điện châm:
2
bật tắc nguồn, xem tần số, các núm cường độ ra kim dây dẫn, kẹp kim
- Mời bệnh nhân vào, hỏi diễn biến trong những lần điện châm trước. Nếu
3
điện châm lần đầu thì dặn dò hướng dẫn trước.
4 - Hướng dẫn bệnh nhân tư thế nằm hoặc ngồi, bộc lộ vùng huyệt châm.
5 - Sát khuẩn vùng huyệt châm từ trong ra ngoài
- Châm kim:
+ Chọn kim châm phù hợp huyệt châm
6
+ Đâm kim nhanh gọn không đau
+ Tiến kim đạt cảm giác đắc khí
- Chuẩn bị nối dây điện châm vào kim:
7
+ Vặn núm tần số theo chỉ thị bổ hay tả

- Đau thương vị: Túc tam lý (huyệt Tổng vùng Thượng vị).
5
- Đau mạng sườn: Dương lăng tuyền (kinh Đởm đi qua mạng sườn)
- Phối hợp huyệt: Trong mỗi đơn huyệt thường kết hợp một vài huyệt tại
chỗ và lân cận với một vài huyệt ở xa.
+ Cơn đau dạ dày: Tại chỗ, Trung quản, Lương môn. Ở xa: Nội quan, Lương
6
khâu.
+ Khái huyết do lao: Tại chỗ, Phế du, Trung phủ. Ở xa: Nội đình, Hợp
cốc.
- Vùng bệnh: Khớp khuỷu tay: tại chỗ, Khúc trì, Thủ tam lý. Ở xa: Ngoại
7 quan
- Vùng bệnh: Khớp cổ tay: tại chỗ, Hợp cốc, Hậu khê. Ở xa: Khúc trì


Bài 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH CỨU MỒI NGÃI CÁCH GỪNG
Stt NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ
- Chuẩn bị dụng cụ:
1 + Hộp ngãi nhung, gạt tàn. Diêm và hương đốt
+ Dao thái nhỏ, gừng tươi 1 củ to, khay đựng
- Xem bệnh, bệnh trình của bệnh nhân để biết chẩn đoán chỉ định điều trị bằng
2
ngãi cứu
3 - Mời bệnh nhân vào, hỏi diễn biến trong những lần điện châm trước (nếu có )
- Hướng dẫn bệnh nhân tư thế châm cứu và bộc lộ vùng châm, dặn dò động
4
viên
- Làm mồi ngãi:
+ Cắt 1 lát gừng dày 1- 2 mm
5

co, đầu ngón cái chạm ngón trỏ
5 - Hai mắt nhắm hoặc lim dim (để bắt đầu tập trung nhận thức bản thể )
6 - Thở bình thường 2 - 3 nhịp (dưới sự tự quan sát )
- Bắt đầu bụng thót lại từ từ không khí qua mũi miệng, êm ái không giật
7
cục
8 - Ngừng thở giây lát tùy sức, vẻ mặt bình thản.
- Bụng từ từ phình to, miệng ngậm không khí vào chỉ qua mũi, êm ái
9
không giật cục
10 - Ngừng thở giây lát tùy sức rồi lại tiếp tục thở ra như bước 7


Bài 7. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH CẠO GIÓ
Stt NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ
- Hỏi bệnh nhân để loại trừ những chứng nhức đầu có chống chỉ định cạo
1
gió (như u não, viêm màng não).
- Kiểm tra vùng da sẽ cạo để loại trừ những chống chỉ định (như viêm da
2
cấp, trứng cá, nấm da…).
- Chuẩn bị dụng cụ:
+ Dụng cụ cạo: bờ của những vật mỏng chắc như dìa đồng kim loại, thìa
3
nhôm, dìa bát, đĩa sứ.
+ Bông cồn, dầu gió.
4 - Mời bệnh nhân vào, hướng dẫn tư thế ngồi để cạo, bộc lộ vùng cạo.
- Sát khuẩn vùng da chuẩn bị cạo bằng cồn hoặc dầu gió rất mỏng
5
(không được quá nhiều).

2
gió (như u não, viêm màng não).
- Kiểm tra vùng da sẽ đánh gió để loại trừ những chống chỉ định (như viêm
3
da cấp, trứng cá, nấm da…).
4 - Mời bệnh nhân vào, hướng dẫn tư thế để đánh gió, bộc lộ vùng đánh gió.
- Dược liệu còn đang nóng được gói vào một miếng vải, bóp chặt lại rồi
5
chà sát nhẹ lên da người bệnh
- Chà sát từ giữa trán ra hai bên thái dương 3 lần
- Chà sát từ giữa trán sát dọc hai bên sống mũi 3 lần
6
- Chà sát từ thái dương xuống dọc hai bên cổ mỗi bên 3 lần
- Kết quả da ửng hồng ấm là được.
- Chà sát từ gáy sát dọc cột sống và dọc hai bên cột sống 9 lần
7 - Chà sát từ gáy sát ra đỉnh vai 3 lần
- Kết quả: da ửng hồng ấm là được.
- Chà sát các lòng bàn tay, lòng bàn chân
8
- Nếu dược liệu nguội cần rang nóng lại
- Hỏi cảm giác bênh nhân sau khi đánh gió:
9
+ Cảm giác khoan khoái dễ chịu là tốt.
+ Cảm giác nóng, rát đau, khó chịu là chưa tốt.
- Dặn dò bệnh nhân trước khi ra về:
+ Không được tắm ngay.
10
+ Không tiếp tục lao động nơi gió lùa, lạnh ngay.
+ Nên kết hợp ăn cháo giải cảm.


Stt
1
2

3

4

5

6

7

NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ
Dụng cụ:
- Thuốc đã sắc đựng trong lọ, chai, phích, ấm...
- Bát (chén, ca...)
Bệnh nhân:
Được biết giờ uống thuốc (để có mặt)
Thầy thuốc:
Biết tác dụng của thuốc sắc (công, bổ) để cho uống vào thời điểm thích
hợp.
- Biết lượng dùng cho bệnh nhân 1 lần.
- Biết số lượng dùng trong ngày.
- Biết tác dụng của thuốc (hiệu quả, tác dụng cụ).
- Biết cách cho uống thuốc.
Địa điểm: Tại giường bệnh nhân.
Các bước tiến hành:
- Bệnh nhân có mặt tại giường.