TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT
F7G

GIÁO TRÌNH

THỰC HÀNH
HÓA VÔ CƠ

LÊ THỊ HẢI – HỒ BÍCH NGỌC


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-2-

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................. 7
YÊU CẦU ĐỐI VỚI SINH VIÊN ............................................................................ 8
Bài 1: oxY - OZON. ................................................................................................ 9
I. Điều chế oxy ..................................................................................................... 9
II. Thử tính chất của oxy..................................................................................... 10
III. Điều chế ozon............................................................................................... 10
IV. Thử tính chất của ozon.................................................................................. 11
V. So sánh khả năng oxy hóa của O2 với O3 ....................................................... 11
Bài 2: HYDRO. NƯỚC OXYGEN......................................................................... 12
I. Điều chế hydro................................................................................................ 12
II. Thử tính chất của hydro ................................................................................. 13
1- Phản ứng của hydro với oxyt đồng. ............................................................ 13
2- So sánh hoạt độ của hydro phân tử và hydro nguyên tử. ............................ 13
III. Điều chế nước oxygen .................................................................................. 13
IV. Thử tính chất của nước oxygen..................................................................... 14


Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-3-

I. Tính chất của Al kim loại ................................................................................ 23
II. Điều chế và thử tính chất của Al(OH)3 .......................................................... 23
III. Sự thủy phân của các muối nhôm ................................................................. 24
IV. Điều chế phèn nhôm - kali từ đất sét ............................................................ 24
1- Điều chế dung dòch Al2(SO4)3 .................................................................... 24
2- Điều chế dung dòch K2SO4 ......................................................................... 24
Bài 7: CARBON ..................................................................................................... 26
I. Điều chế và khảo sát tính hấp phụ của than hoạt tính..................................... 26
II. Tính chất hóa học của than ............................................................................ 26
III. Điều chế và tính chất của CO2...................................................................... 27
IV. Acid carbonic và muối carbonat ................................................................... 27
V. Điều chế và tính chất của CO ........................................................................ 28
1- Điều chế khí CO: lắp dụng cụ như hình vẽ (hình 6) ................................... 28
2- Cho khí CO lội qua dung dòch CuCl. Quan sát hiện tượng. ........................ 28
Bài 8: SILIC .......................................................................................................... 29
I. Điều chế và tính chất của Si............................................................................ 29
II. Điều chế các dạng khác nhau của acid silicic................................................ 29
III. Muối của acid silicic ..................................................................................... 30
1- Điều chế thủy tinh tan. ............................................................................... 30
2- Muối ít tan của acid silicic.......................................................................... 30
3- Thủy phân thủy tinh.................................................................................... 30
Bài 9: NITƠ........................................................................................................... 31


-4-

I. Điều chế và tính chất của phospho trắng ........................................................ 38
II. Điều chế P2O5 ................................................................................................ 38
III. Điều chế và tính chất của các acid phosphoric ............................................. 39
1- Acid metaphosphoric.................................................................................. 39
2- Acid pyrophosphoric................................................................................... 39
3- Acid orthophosphoric.................................................................................. 39
IV. Muối của acid orthophosphoric .................................................................... 40
1- Sự thủy phân của các muối phosphat.......................................................... 40
2- Nhiệt phân các muối phosphat. .................................................................. 40
Bài 12: LƯU HUỲNH VÀ CÁC HP CHẤT SULPHUA .................................... 41
I. Các dạng thù hình và tính chất vật lý của lưu huỳnh....................................... 41
1- Điều chế lưu huỳnh hình thoi (Sα). ............................................................. 41
2- Điều chế lưu huỳnh đơn tà (Sβ). ................................................................. 41
3- Lưu huỳnh dẻo............................................................................................ 41
II. Tính chất hóa học của lưu huỳnh ................................................................... 42
III. Điều chế và tính chất của hydrosulphua....................................................... 42
1- Điều chế H2S. ............................................................................................. 42
2- Tính chất của H2S....................................................................................... 43
IV. Các sulphua kim loại .................................................................................... 43
Bài 13: CÁC HP CHẤT Ở MỨC OXY HÓA DƯƠNG CỦA LƯU HUỲNH ... 45
I. Khí sulphurơ - Acid sulphurơ - Sulphit ............................................................ 45
1- Khí sulphurơ. .............................................................................................. 45
2- Acid sulphurơ. ............................................................................................ 46
3- Natri sulphit và natri hydrosulphit. ............................................................. 47
II. Acid sulphuric ................................................................................................ 47
1- Điều chế acid sulphuric bằng phương pháp tiếp xúc. ................................. 47
2- Điều chế H2SO4 bằng phương pháp nitro hóa. ........................................... 48

4- Điều chế KI. ............................................................................................... 56
5- So sánh tính khử của các ion halogenua..................................................... 57
Bài 15: CÁC HP CHẤT CÓ OXY CỦA CLO .................................................... 58
I. Nước clo .......................................................................................................... 58
II. Nước Javel ..................................................................................................... 58
III. Điều chế và tính chất của KClO3 .................................................................. 58
1- Điều chế. .................................................................................................... 58
2- Tính chất..................................................................................................... 58
Bài 16: ĐỒNG - BẠC ............................................................................................ 60
I. Đồng................................................................................................................ 60
1- Tính chất của đồng kim loại. ...................................................................... 60
2- Các hợp chất Cu (II). .................................................................................. 60
3- Các hợp chất Cu (I). ................................................................................... 60
II. Bạc ................................................................................................................. 61
1- Điều chế bạc kim loại................................................................................. 61
2- Các halogenua bạc. .................................................................................... 61
Bài 17: CÁC NGUYÊN TỐ PHÂN NHÓM IIB & CÁC HP CHẤT................... 63
I. Kẽm ................................................................................................................. 63
1- Kẽm kim loại.............................................................................................. 63
2- Kẽm hydroxyt............................................................................................. 63
3- Kẽm sulphua............................................................................................... 63
II. Cadimi............................................................................................................ 64
1- Cadimi kim loại. ......................................................................................... 64
2- Cadimi hydroxyt. ........................................................................................ 64
3- Phức chất của Cadimi. ................................................................................ 64
III. Thủy ngân ..................................................................................................... 64
1- Các muối của Hg(II)................................................................................... 64
2- Hỗn hống amoni. ........................................................................................ 65
Bài 18: CROM VÀ CÁC HP CHẤT .................................................................... 66
I. Điều chế crom kim loại ................................................................................... 66

5- Điều chế và tính chất của ferat................................................................... 74
II. Các hợp chất của Cobalt và Niken................................................................. 74
1- Các hợp chất Co(II) và Ni(II). .................................................................... 74
2- Các hợp chất của Cobalt và Niken. ............................................................ 75

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-7-

MỞ ĐẦU
Giáo trình Thực tập Hóa Vô cơ dùng cho sinh viên ngành Hóa, Trường Đại
học Đàlạt. Đây là một phần quan trọng của toàn bộ giáo trình Hóa Vô cơ nói riêng
và các giáo trình hóa học nói chung. Trong hóa học, thực nghiệm là một bộ phận
rất quan trọng vì bản thân hóa học là một ngành khoa học có mối quan hệ lý thuyết
- thực nghiệm chặt chẽ. Hóa học có cơ sở lý luận khoa học nhưng những cơ sở lý
thuyết đó đều được đúc kết và phát triển qua những công trình thực nghiệm được
tích lũy lại; cho nên phương pháp nghiên cứu chủ yếu trong hóa học là phương
pháp thực nghiệm.
Trong quá trình học tập, thực nghiệm hóa học giúp cho sinh viên làm quen
với thực tế, kết hợp giữa lý thuyết đã học với thực nghiệm; bồi dưỡng cho sinh viên
cách nhận xét nhạy và chính xác các hiện tượng; bồi dưỡng cho sinh viên phương
pháp lý luận khoa học, tác phong cẩn thận, chính xác, tỉ mỉ; rèn luyện cho sinh viên
các thao tác cơ bản của công việc thực nghiệm. Đó là những đức tính và kỹ năng
rất cần thiết của người cán bộ kỹ thuật trong nghiên cứu khoa học cũng như quản lý
kỹ thuật sau này. Mặt khác, thực nghiệm hóa học giúp cho sinh viên ôn tập và

- Các sinh viên cần lưu ý là khi tiến hành các bài tổng hợp cần lấy lượng
hóa chất chính xác theo bài hướng dẫn. Với các thí nghiệm thử tính chất được tiến
hành theo phương pháp lượng nhỏ, vì vậy lượng dung dòch cần sử dụng lấy vào ống
nghiệm không bao giờ quá 1/3 ống.
- Khi làm thí nghiệm phải chú ý quan sát, suy nghó và giải đáp các hiện
tượng xảy ra rồi ghi chép vào vở ”Nhật ký thực nghiệm”.
- Mỗi nhóm (hai đến ba sinh viên) làm thí nghiệm ở một chỗ; tránh đi lại
lộn xộn; khi cần di chuyển từ nơi này đến nơi khác phải bảo đảm trật tự: không
chạy, không vung vẩy dụng cụ, không nói cười ồn ào.
- Các lọ hóa chất phải để trên giá, không để xuống mặt bàn, không di
chuyển đi nơi khác. Khi lấy hóa chất xong phải đậy nắp lọ ngay; tuyệt đối không
cắm nhầm ống nhỏ giọt của lọ nay sang lọ khác; tuyệt đối không cho các dụng cụ
lấy hóa chất không sạch vào các lọ hóa chất.
- Tuyệt đối không nếm, ngửi ... hóa chất. Nếu bò hóa chất văng vào người
(mặt, mắt ...) phải báo với giáo viên để được hướng dẫn sơ cứu kòp thời.
- Khi làm thí nghiệm với các hóa chất độc, bay hơi (khí Cl2, NO2, H2S ...)
phải làm trong tủ hốt hoặc ỏ chỗ thoáng gió theo quy đònh của phòng thí nghiệm.
Hóa chất dễ chảy (KOH, CaCl2 ...), dễ bay hơi (NH3 đặc, HCl đặc, HNO3 đặc, nước
Brôm ...) phải lấy nhanh và nút lọ lại ngay.
- Khi sử dụng các máy móc phải được cán bộ hướng dẫn trước mới làm;
không tự động vặn, mở ... lung tung.
Khi thí nghiệm xong.
- Rửa dụng cụ; thu dọn sạch sẽ, trật tự chỗ làm việc rồi báo cáo với cán bộ
phụ trách. Nếu trong quá trình làm bò hư, vỡ những dụng cụ gì phải báo lại.
- Làm báo cáo thí nghiệm gồm các mục:
* Mục đích và nguyên tắc thí nghiệm.
* Mô tả một cách thật ngắn gọn phương pháp thí nghiệm; nêu hiện
tượng xảy ra; giải thích hiện tượng và viết phương trình phản ứng
với từng thí nghiệm.
* Nhận xét và kết luận về những vấn đề đã nghiên cứu.

Viết các phương trình phản ứng.
2- Lấy vào ống nghiệm vài tinh thể kali dicromat (K2Cr2O7). Thêm vào đó vài giọt
H2SO4 đậm đặc. Đun nhẹ ống nghiệm. Quan sát hiện tượng xảy ra.
Viết phương trình phản ứng.
3- Lắp dụng cụ như hình vẽ (Hình 1)

1. Giá giữ;
2. Đèn cồn;
3. Bình cầu đáy tròn
chòu nhiệt chứa
hỗn hợp (KClO3 + MnO2);
4. Ống dẫn khí;
5. Chậu chứa nước;
6. Ống nghiệm chứa đầy nước
để thu khí O2 bằng phương
pháp đẩy nước.
Hình 1: Dụng cụ điều chế khí O2.

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-10-

Trộn đều khoảng 4 g kaliclorat (KClO3) với khoảng 1 g mangandioxyt
(MnO2). Cho hỗn hợp vào bình cầu. Đậy bình cầu bằng nút có ống dẫn khí. Dùng
đèn cồn đun nóng bình cầu (lúc đầu đun nhẹ khắp đáy bình, sau đó đun tập trung ở

Lắp dụng cụ như hình vẽ (Hình 2). Cho vào ống nghiệm chòu nhiệt khoảng 3
g amonipesulphat (NH4)2S2O8 và vào phễu chiết khoảng 10 ml H2SO4 đặc. Ống
dẫn khí được nhúng vào ống nghiệm chứa dung dòch KI. Mở khóa phễu chiết cho
acid từ từ chảy xuống ống nghiệm chứa (NH4)2S2O8; đồng thời đun nhẹ ống
nghiệm. Quan sát hiện tượng xảy ra.
Viết phương trình phản ứng điều chế O3.

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-11-

IV. Thử tính chất của ozon
1- Ống nghiệm đựng dung dòch KI (6), sau khi cho O3 chạy qua, lấy ra để nhỏ vào
vài giọt dung dòch hồ tinh bột. Quan sát hiện tượng.
Viết phương trình phản ứng giữa O3 và KI.
2- Lấy vào ống nghiệm khoảng 1 ml dung dòch MnSO4, cho dòng khí O3 (từ bộ điều
chế O3) chạy qua. Quan sát hiện tượng.
Viết phương trình phản ứng.

V. So sánh khả năng oxy hóa của O2 với O3
Lấy 2 ống nghiệm, cho vào mỗi ống khoảng 1 ml dung dòch KI 0,1N.
* Ống 1 cho khí O2 (từ bộ điều chế O2) chạy qua. Quan sát hiện tượng. Lấy
ra nhỏ vài giọt hồ tinh bột.
* Ống 2 cho thêm 1 ml H2SO4 loãng, sau đó cho khí O2 chạy qua. Quan sát
hiện tượng. Lấy ra nhỏ vài giọt hồ tinh bột.

Viết phương trình phản ứng.
Các kim loại nào có thể tác dụng với kiềm giải phóng hydro?
2- Lắp dụng cụ như hình vẽ (Hình 3).
1. Giá đỡ;
2. Đèn cồn;
3. Ống nghiện chòu nhiệt có
nhánh, chứa Zn hạt;
4. Phễu chứa H2SO4 loãng;
5. Ống dẫn khí;
6. Chậu chứa nước;
7. Ống nghiệm chứa đầy nước
để thu H2
Hình 3: Dụng cụ điều chế khí H2.
Cho khoảng 5 g Zn hạt vào ống nghiệm có nhánh chòu nhiệt. Mở khóa phễu
chiết cho H2SO4 10% xuống và đun nhẹ. Thu khí H2 thoát ra bằng phương pháp đẩy
nước.
Viết phương trình phản ứng điều chế H2.
* Thử độ tinh khiết của H2 (phản ứng nổ của hydro). Khi khí thoát ra, đẩy
hết nước trong ống nghiệm (6), dùng ngón tay bòt chặt miêng ống nghiệm, cầm
chắc ống nghiệm, ghé miệng ống nghiệm vào ngọn lửa đèn cồn, bỏ ngón tay ra; sẽ
nghe tiếng nổ mạnh, lặp lại vài lần tiếng nổ sẽ giảm và khi sẽ còn rất nhẹ thì coi
như hydro đã tinh khiết. Giải thích hiện tượng.
Viết phương trình phản ứng.
* Đốt dòng khí hydro tinh khiết (phản ứng cháy của hydro). Sau khi thử biết
hydro đã tinh khiết, châm lửa đốt dòng khí hydro ở đầu ống dẫn. Quan sát màu
ngọn lửa.
Úp thành phễu khô lên ngọn lửa. Quan sát hiện tượng.
Viết phương trình phản ứng.
Tại sao phải thử, biết dòng khí hydro đã tinh khiết mới được châm lửa đốt
dòng khí thoát ra?


2- So sánh hoạt độ của hydro phân tử và hydro nguyên tử.
Lấy 8 ml dung dòch H2SO4 10% và 1 ml dung dòch KMnO4 0,1 N vào một
ống nghiệm lớn, lắc kỹ. Chia dung dòch thành 3 phần bằng nhau vào 3 ống nghiệm.
* Ống 1: để làm mốc so sánh.
* Ống 2: Cho dòng khí H2 từ bộ điều chế khí H2 lội qua.
* Ống 3: Cho vào một, hai mẩu Zn.
Lưu ý: Cho dòng khí H2 lội qua ống 2 và Zn vào ống 3 đồng thời.
Quan sát hiện tượng xảy ra? So sánh màu của hai ống nghiệm 2 và 3 với
ống 1. Ống nào mất màu nhanh hơn?
Viết phương trình phản ứng xảy ra trong các ống 2 và 3. Giải thích về tốc độ
khác nhau của các phản ứng trong ống 2 và 3.

III. Điều chế nước oxygen
Cho từ từ khoảng 3 g BaO2 vào ống nghiệm to chứa khoảng 8 ml H2SO4
loãng ngâm trong nước đá. (Chú ý: cho thật từ từ để dung dòch trong ống nghiệm
không bò nóng lên). Dùng đũa thủy tinh khuấy nhẹ, sau đó lọc lấy dung dòch.

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-14-

Viết phương trình phản ứng xảy ra. Tại sao phải tiến hành phản ứng ở nhiệt
độ thấp?


1- Phương pháp nhận biết khí H2?
2- Làm thế nào để phân biệt nước với nước oxygen?
3- Tại sao H2O2 vừa thể hiện tính oxy hóa lại vừa thể hiện tính khử? Nước (H2O) có
thể hiện tính oxy hóa và khử không? So sánh chúng?

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-15-

BÀI 3:
KIM LOẠI KIỀM
Chuẩn bò lý thuyết
- Tính chất của các kim loại kiềm.
- Các hợp chất của các kim loại kiềm: tính chất và điều chế (Na2CO3,
Na2SO4, các muối ít tan của Na, K ...)
Tiến hành thí nghiệm

I. Tính chất của Na kim loại
Cho nước cất vào cốc sứ hoặc bát sứ đến 1/3 thể tích. Dùng cặp sắt lấy một
mẩu nhỏ Na (bằng hạt gạo), nếu bên ngoài mẩu Na có bám dầu lửa thì dùng giấy
lọc thấm khô. Bỏ mẩu Na vào bát nước. Quan sát hiện tượng. Sau khi phản ứng kết
thúc, thêm vào dung dòch vài giọt phenolphtalein, thấy hiện tượng gì? Giải thích
hiện tượng quan sát được.
Viết phương trình phản ứng của Na với nước.


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-16-

Viết phương trình phản ứng. Nêu ứng dụng của phản ứng.

IV. Điều chế Na2CO3 khan
1- Điều chế NaHCO3
Cân một lượng muối ăn NaCl đã sấy khô đủ để hòa tan trong 200 ml nước
tạo thành dung dòch bão hòa ở nhiệt độ phòng (khoảng 25oC). Thêm dần lượng
muối này vào 20 ml dung dòch NH4OH đặc, vừa thêm vừa khuấy đều cho đến khi
được dung dòch bão hòa. Lọc dung dòch vào một ống nghiệm lớn, nút miệng ống
nghiệm bằng bông gòn. Cho khí CO2 từ bình Kiff (xem hình 5) lội qua cho đến khi
không thấy xuất hiện thêm kết tủa nữa. Lọc lấy kết tủa, rửa kết tủa trên phễu lọc
bằng một ít nước lạnh (tốt nhất là nước đã làm lạnh bằng cách ngâm trong nước đá)
hay rượu etylic rồi ép khô giữa các tờ giấy lọc.
Kết tủa là chất gì? Viết phương trình phản ứng.
Lấy một ít kết tủa, hòa tan vào 1 ml nước cất, xác đònh pH của dung dòch
bằng chỉ thò vạn năng.
I- Bình Kiff: 1- Bầu chứa đá vôi (CaCO3);
2- Phễu chứa acid thông xuống bầu (3);
4- Ống dẫn khí; 5- Phễu thủy tinh.
II- Ống nghiệm chứa dung dòch
NaCl/NH4OH đặc.

Hình 5: Dụng cụ điều chế NaHCO3.

2- Điều chế Na2CO3 khan
Cho phần kết tủa còn lại ở trên vào một chén sứ sạch, đem nung ở 400oC
cho đến trọng lượng không đổi (Chú ý: nâng nhiệt độ lò nung lên từ từ). Chất còn

3- Đem ngâm ống nghiệm thứ ba vào nước ấm (khoảng 32oC) cho đến khi dung
dòch trở nên trong suốt, không lắc ống nghiệm, đặt nó vào cốc thủy tinh đựng hỗn
hợp nước đá trộn muối ăn. Sau 10 -15 phút, cẩn thận rót phần dung dòch ở trên đi,
lấy tinh thể ra quan sát dưới kính hiển vi. Muối gì tách ra? Hình dạng quan sát được
củanó dưới kính hiển vi?

Câu hỏi
1- Kim loại kiềm và các hợp chất dễ bay hơi của chúng có khả năng nhuộm màu
ngọn lửa. Điều đó thể hiện khả năng gì của các kim loại kiềm? Ngoài kim loại
kiềm còn những kim loại nào có khả năng này?
2- Nêu tên gọi của phương pháp điều chế Na2CO3 ở trên? Hiệu suất của phương
pháp có cao không? Phương pháp có được ứng dụng vào sản xuất trong thực tế
không? Tại sao?

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-18-

BÀI 4:
KIM LOẠI KIỀM THỔ
Chuẩn bò lý thuyết
- Tính chất của các kim loại kiềm thổ.
- Các hợp chất của kim loại kiềm thổ: tính chất và điều chế (các hydroxyt,
muối kép MgNH4PO4, các muối sulphat, muối carbonat, muối oxalat, muối cromat
...)

trong. Dùng giấy quỳ thử môi trường, sau đó cho dòng khí CO2 (từ bình Kiff) chạy
qua. Quan sát hiện tượng.

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-19-

Viết phương trình phản ứng.
3- Điều chế Ba(OH)2, Sr(OH)2 bằng cách cho các dung dòch muối Ba2+, Sr2+ tác
dụng với dung dòch kiềm. Quan sát hiện ượng.
Viết các phương trình phản ứng.
Thử hòa tan Ba(OH)2 và Sr(OH)2 trong nước. Nhận xét về khả năng hòa tan
trong nước của Ba(OH)2 và Sr(OH)2.

III. Muối của các kim loại kiềm thổ
1- Điều chế muối kép MgNH4PO4.
Lấy vào ống nghiệm khoảng 1 ml dung dòch MgCl2, thêm vào đó 1 ml dung dòch
NH4OH 2 N. Thêm từng giọt NH4Cl bão hòa đến khi kết tủa tan hoàn toàn. Thêm
vào dung dòch thu được 0,5 ml dung dòch Na3PO4. Quan sát sự tạo thành kết tủa tinh
thể muối kép MgNH4PO4. Lấy tinh thể ra soi dưới kính hiển vi, tinh thể có hình
dạng như thế nào?
Viết các phương trình phản ứng xảy ra.
NH4OH và NH4Cl đóng vai trò gì trong phản ứng?
Thử hòa tan kết tủa bằng dung dòch HCl. Hiện tượng xảy ra?


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-20-

Thử tác dụng của acid HCl 2 N với các kết tủa điều chế được. Hiện tượng?
Sử dụng quy tắc tích số tan để giải thích vì sao BaCO3, SrCO3 tan được
trong acid HCl loãng, còn các muối sulphat lại không tan?

5- Lần lượt lấy vào 3 ống nghiệm dung dòch của các muối Ba2+, Sr2+
và Ca2+.
Thêm vào mỗi ống 5 - 6 giọt dung dòch CaSO4 bão hòa. Hiện tượng xảy ra? So sánh
mức độ tạo kết tủa. Rút ra nhận xét về độ tan của các muối CaSO4, SrSO4 và
BaSO4 (các muối đó sẽ có giá trò tích số tan biến đổi như thế nào?).

6- Các muối oxalat.
Điều chế CaC2O4, SrC2O4 và BaC2O4 bằng tác dụng của dung dòch (NH4)2C2O4 với
các dung dòch muối Ca2+, Sr2+ và Ba2+. Quan sát hiện tượng. Để lắng, gạn lấy kết
tủa, thử hòa tan kết tủa trong acid HCl 2 N. Hiện tượng?
Viết các phương trình phản ứng.

7- Các muối cromat.
Lấy vào 3 ống nghiệm dung dòch của các muối Ca2+, Sr2+ và Ba2+. Thêm vào mỗi
ống nghiệm vài giọt dung dòch K2CrO4. Quan sát hiện tượng. Để lắng, gạn lấy kết
tủa, thử hòa tan các kết tủa trong dung dòch acid HCl 2 N và dung dòch acid
CH3COOH 2 N. Hiện tượng?
Viết các phương trình phản ứng và giải thích hiện tượng tan của các muối
trong các dung dòch acid.

IV. Phản ứng nhuộm màu ngọn lửa.
của:

- Các hợp chất của Bo: tính chất và điều chế (anhydrit boric, acid boric, các
muối borat ...)
Tiến hành thí nghiệm

I. Điều chế acid boric (H3BO3)
Cân 10 g borac (Na2B4O7.10H2O) hòa tan trong một lượng nước đã tính
trước để được dung dòch 20%.
1- Lấy vào ống nghiệm vài giọt dung dòch vừa điều chế được, thêm vào 3 - 4 giọt
phenolphtalein. Quan sát và giải thích hiện tượng.
Viết phương trình thủy phân của muối borac.
2- Đun nóng dung dòch muối borac, cho dung dòch HCl 25% vào và khuấy đều, thử
môi trường dung dòch bằng quỳ xanh , khi nào thấy giấy quỳ chuyển đỏ thì ngừng
cho acid HCl. Đun cách thủy dung dòch thu được đến khi xuất hiện váng tinh thể.
Lọc hút tinh thể trên phễu lọc Busner, rửa vài lần bằng một ít nước lạnh. Làm khô
tinh thể ngoài không khí hoặc trong tủ sấy ở 70oC.
* Cân sản phẩm; tính hiệu suất theo lượng muối borac đã dùng.
* Xác đònh pH của dung dòch nước bão hòa acid boric bằng chỉ thò vạn năng.
Trong nước, acid boric phân ly như thế nào?
* Viết phương trình phản ứng điều chế acid boric.

II. Phản ứng của acid boric với rượu etylic
Cho vài tinh thể acid boric vào chén sứ, thêm vài giọt H2SO4 đặc; rồi cho
vào đó độ 1 ml rượu etylic. Đốt cháy hơi thoát ra. Quan sát màu ngọn lửa. Nêu ứng
dụng của hiện tượng.
Viết phương trình phản ứng của acid boric và rượu etylic. H2SO4 đặc đóng
vai trò gì trong phàn ứng?

III. Điều chế anhydrit boric
Cho phần còn lại của acid boric điều chế được từ thí nghiệm trên vào chén
sắt. Đốt nóng trên ngọn lửa đèn khí (Lưu ý: vì acid boric sôi sủi bọt mạnh nên chỉ

sắc của sản phẩm.
2- Thử tác dụng của B điều chế được với các dung dòch H2SO4, HNO3, KOH đặc và
loãng. Quan sát hiện tượng.
Viết các phương trình phản ứng.

V. Điều chế ngọc borat
1- Lấy một đũa thủy tinh đầu có gắn dây platin hoặc thép không gỉ, hơ nóng trên
ngọn lửa đèn khí rồi nhúng ngay vào bột borac sao cho một ít bột borac dính vào
đầu dây. Hơ cho borac nóng chảy. Nếu lượng borac dính vào đầu dây còn quá ít thì
có thể lặp lại giai đoạn trên vài lần để được một hạt tròn có đường kính cỡ 1,5 ÷
2,0 mm. Đốt nóng trên ngọn lửa cho đến khi không còn hơi nước thoát ra và borac
tạo thành một hạt tròn trong suốt. Để cho hạt borac nguội bớt rồi nhúng vào dung
dòch muối Co(NO3)2, sau đó lại hơ nóng trên ngọn lửa. Để nguội, quan sát màu sắc
của ngọc tạo thành.
2- Tiến hành thí nghiệm tương tự như trên nhưng thay muối Co(NO3)2 bằng muối
Cr(NO3)3. Ngọc có màu gì?
Viết các phương trình phản ứng.
Màu sắc của ngọc phụ thuộc vào yếu tố nào?
Câu hỏi
1- Từ các thí nghiệm đã làm rút ra nhận xét về B: B là kim loại hay nguyên tố
không kim loại?
2- Tại sao khi cho acid HCl tác dụng với dung dòch natri tetraborat lại thu được acid
H3BO3 chứ không phải acid tetraboric?
------------------------------

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học



Từ các thí nghiệm trên rút ra nhận xét nên dùng dung dòch NH4OH hay dung
dòch NaOH để kết tủa Al(OH)3?
2- Ống nghiệm thêm NaOH ở trên đem chia làm 2 phần:
* Một phần cho khí CO2 (từ bình Kiff) lội qua;
* Một phần cho thêm 2 ml dung dòch NH4Cl bão hòa.
Quan sát các hiện tượng xảy ra và giải thích.
Viết các phương trình phản ứng xảy ra.
3- Ống nghiệm thêm NH4OH ở trên thu được tủa Al(OH)3. Chia tủa thành 3 phần:
* Một phần thử hòa tan trong dung dòch HCl;
* Một phần thử hòa tan trong dung dòch NH4Cl bão hòa;
* Một phần thử hòa tan trong dung dòch NH4OH đặc.
Quan sát các hiện tượng xảy ra và giải thích.

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-24-

Viết các phương trình phản ứng xảy ra.
Từ các thí nghiệm trên rút ra nhận xét về tính chất của Al(OH)3.

III. Sự thủy phân của các muối nhôm
1- Lấy 2 ống nghiệm, cho vào mỗi ống một ít tinh thể muối AlCl3; Al2(SO4)3. Cho
nước cất vào lắc cho muối tan hết. Quan sát hiện tượng. Dung dòch thu được có
trong suốt không? Dùng giấy quỳ thử môi trường của dung dòch.
Viết các phương trình phản ứng thủy phân dạng phân tử và ion của các muối

Sau khi được dung dòch bão hòa của 2 muối K2SO4 và Al2(SO4)3, đem đun
nóng cả 2 dung dòch này đến khoảng 50oC rồi trộn lẫn 2 dung dòch đó theo tỷ lệ thể
tích:

VAl 2 (SO 4 ) 3 :VK 2 SO 4 = 3:5

Lê Thò Hải – Hồ Bích Ngọc

Khoa Hóa Học


Thực Hành Hóa Vô Cơ

-25-

Nếu môi trường của dung dòch còn hơi kiềm thì thêm một ít H2SO4 cho đạt đến pH
= 6 để tránh Al(OH)3 kết tủa lẫn theo. Làm lạnh dung dòch, tinh thể phèn nhôm kali sẽ tách ra. Lọc hút tinh thể trên phễu lọc Busne. Làm khô tinh thể giữa những
tờ giấy lọc. Quan sát tinh thể phèn dưới kính hiển vi. Tinh thể có hình dạng gì?
Hòa tan vài tinh thể phèn trong nước cất, thử môi trường của dung dòch.
Dung dòch có môi trường gì? Hãy giải thích điều đó. Trong nước, phèn phân ly như
thế nào?
Viết các phương trình phản ứng xảy ra trong 2 giai đoạn điều chế dung dòch
Al2(SO4)3, K2SO4 và tủa phèn.
Câu hỏi
1- Từ các thí nghiệm đã làm rút ra nhận xét về tính chất của Al, của Al(OH)3.
2- Nêu ứng dụng của phèn nhôm - kali. Tại sao phèn lại có những ứng dụng đó?
Phèn nhôm - kali là một muối kép có công thức K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O. Anh (chò)
hiểu điều đó như thế nào? Nếu đun sôi lâu dung dòch phèn sẽ có hiện tượng gì xảy
ra?
------------------------------