SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHÁNH HÒA
TRƯỜNG THPT TRẦN QUÝ CÁP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

Tên đề tài

SỬ DỤNG “SƠ ĐỒ HÓA” TRONG PHẦN CỦNG CỐ
KIẾN THỨC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1930 ĐẾN
NĂM 1945 ĐỂ NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP TẠI
TRƯỜNG THPT TRẦN QUÝ CÁP – KHÁNH HÒA

Tác giả đề tài: GV.TRẦN THỊ KIỀU OANH

Năm học 2011 – 2012


MỤC LỤC
trang
Tên đề tài………………………………………………………...
I. Tóm tắt đề tài………………………………………………… trang 3
II. Giới thiệu…………………………………………………….. trang 3-5
III. Phương pháp
……………………………………………………...

trang 5

1. Khách thể nghiên cứu………………….. …………………….. trang 6
2. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………...

trang 7-10

KT
PPCT
SGK
STT
TĐ
TW
TBC
VNDCCH

Viết đầy đủ
Trung học phổ thông
Ban chấp hành Trung ương
Chiến tranh thế giới thứ hai
Đảng cộng sản
Điểm trung bình
Giáo viên
Giải phóng dân tộc
Học sinh
Kiểm tra
Phân phối chương trình
Sách giáo khoa
Số thứ tự
Tác động
Trung ương
Trung bình cộng
Việt Nam dân chủ cộng hòa

SỬ DỤNG “SƠ ĐỒ HÓA” TRONG PHẦN CỦNG CỐ KIẾN THỨC LỊCH
SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1930 ĐẾN NĂM 1945 ĐỂ NÂNG CAO KẾT
QUẢ HỌC TẬP TẠI TRƯỜNG THPT TRẦN QUÝ CÁP – KHÁNH HÒA

hơn. Điều này cũng được chứng minh qua số liệu kết quả kiểm chứng T-Test,
xác suất xảy ra ngẫu nhiên P = 0.00001 < 0.05, có nghĩa là mức độ ảnh hưởng
của việc sử dụng “sơ đồ hóa” đã tạo ra sự chênh lệch rất lớn giữa lớp thực
nghiệm và lớp đối chứng. Với kết quả đó, tôi nghĩ rằng việc sử dụng “sơ đồ
hóa” trong củng cố bài học lịch sử đã mang lại hiệu quả cao, không chỉ đối với
hai lớp trên mà đối với tất cả học sinh lớp khác.
II. GIỚI THIỆU
1. Cơ sở nghiên cứu:
Môn lịch sử là môn học xã hội, với nhiều nội dung, kiến thức, có rất nhiều
sự kiện liên quan đến thời gian và không gian, điều này khiến trong quá trình
giảng dạy và học tập của cả giáo viên và học sinh gặp không ít khó khăn; Giáo
viên phải nắm vững kiến thức, phải có cách truyền đạt phong phú mới giúp học
sinh nắm được bài; tuy nhiên, không phải giáo viên nào cũng làm được điều đó.
Đối với học sinh, để học bài môn lịch sử cần phải chịu khó, kiên trì, phải tìm
nhiều phương pháp để nhớ lâu các sự kiện. Từ trên cơ sở đó, “sơ đồ hóa” trở
thành một trong những phương pháp dạy học có ích cho cả giáo viên và học
sinh.
Vậy “sơ đồ hóa” là gì? Đó là dạng sơ đồ được sử dụng để liên kết các sự
kiện quan trọng, những nội dung kiến thức cơ bản. Để tạo được “sơ đồ hóa”,
giáo viên và học sinh phải nắm được những nội dung và kiến thức quan trọng
nhất, trên cơ sở đó sẽ triển khai ra các nội dung nhỏ hơn. Nói cách khác đây là
4


một dạng sơ đồ liên kết (có thể khép kín hoặc mở rộng) tóm lược các nội dung
mà học sinh đã học, giúp các em ôn lại và khắc sâu kiến thức.
2. Lý do chọn đề tài:
Hiện nay tình trạng học sinh trường THPT Trần Qúy Cáp nói riêng và học
sinh phổ thông nói chung đều học bài lịch sử theo kiểu “đọc vẹt”, sau khi học
xong các em không nhớ được hết nội dung, có thể quên ngay, hoặc nếu có nhớ

thì tôi tin rằng phương pháp trên sẽ phát huy hiệu quả gấp nhiều lần.
Với việc sử dụng “sơ đồ tư duy” hay “sơ đồ hóa” trong dạy học các bộ môn
nói chung và trong dạy học lịch sử nói riêng đã có rất nhiều nghiên cứu, ví dụ
như:
- Đỗ Thị Châu (2007), Sơ đồ hóa tài liệu dạy học như là một công cụ chủ yếu
trong dạy học, Tạp chí Giáo dục, kỳ 1 số 153.
- Hoàng Thanh Tú (2009), Sử dụng công cụ bảng biểu hướng dẫn ôn tập kiến
thức môn Lịch sử ở trường THPT, Tạp chí Thiết bị Giáo dục, số 49.
5


- Hoàng Thanh Tú (2007), Tổ chức hoạt động ôn tập trong dạy học Lịch sử ở
trường THPT, Tạp chí Giáo dục số 156, kì 2.
- Nguyễn Văn Phán (1998), Nghiên cứu sử dụng phương pháp sơ đồ hóa trong
dạy học và một số kết quả thực nghiệm bước đầu ở Học viện Chính trị quân sự,
Tạp chí Đại học và giáo dục chuyên nghiệp, Số 8.
- Tony Buzan (2009), Bản đồ tư duy trong công việc, Nhà xuất bản Lao độngXã hội.
- Trần Đình Châu, Đặng Thu Thủy (2010), Thiết kế bản đồ tư duy giúp học sinh
tự học và tập dượt nghiên cứu toán học, Tạp chí Toán học và Tuổi trẻ số 400.
Các đề tài trên đây đều đề cập đến việc sử dụng “sơ đồ hóa” hoặc một
phương pháp dạy học liên quan đến “sơ đồ tư duy”. Đây cũng là đề tài mà hiện
nay rất nhiều giáo viên quan tâm, có thể áp dụng cho bất kỳ một môn học nào.
Hy vọng rằng với đề tài này, tôi sẽ giúp học sinh nắm được kiến thức tốt hơn.
4. Vấn đề nghiên cứu:
Việc sử dụng “sơ đồ hóa” trong phần củng cố kiến thức bài 14, bài 15 và bài
16 của chương II, phần Lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945 - chương
trình lịch sử 12 có mang lại hiệu quả hay không? Học sinh 12 ở trường THPT
Trần Qúy Cáp có hiểu bài, nắm được nội dung bài học và nhớ lâu được phần
kiến thức này không? Bên cạnh đó các em có phát huy được khả năng tư duy
hay không?

18
20
2. Thiết kế nghiên cứu:
Chọn hai lớp nguyên vẹn: lớp 12A4 là nhóm thực nghiệm và 12A8 là nhóm
đối chứng. Tôi tiến hành cho học sinh làm bài kiểm tra (phụ lục 2) trước khi dạy
6


chương II – đây là bài kiểm tra trước tác động (cũng là bài kiểm tra 1 tiết theo
chương trình). Kết quả cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự tương đồng
nhau (đều 6.1 điểm), nhưng tôi vẫn dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm
chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai nhóm trước khi tác động.
Kết quả có được như bảng sau:
Bảng 2. Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương
Đối chứng
Thực nghiệm
TBC
6.1
6.1
P=
0.50000
P = 0.50000 > 0.05, từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai
nhóm thực nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm 12A4 và 12A8
trước khi tác động được coi là tương đương nhau.
Sử dụng thiết kế 2: Tiến hành kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm
tương đương:
Bảng 3. Thiết kế nghiên cứu
Nhóm

KT trước

được kiến thức, hiểu bài và phát huy tính tư duy, sáng tạo trong học tập lịch sử.
3. Quy trình nghiên cứu:
* Chuẩn bị của giáo viên: Thiết kế các bài 14, bài 15, bài 16 ở chương II –
lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945 giống như các bài dạy khác trong
chương trình lịch sử 12. Đặc biệt phần củng cố kiến thức bao gồm cả những câu
hỏi tự luận và thêm một số “sơ đồ hóa”, “sơ đồ tư duy”.
* Tiến hành dạy đối chứng – lớp 12A8: phần bài tập củng cố chỉ sử dụng
những câu hỏi tự luận như giáo viên thực hiện từ trước đến nay, có thể hướng
dẫn học sinh trả lời tại lớp hoặc về nhà. Một vài câu tự luận tham khảo:
+ Phong trào cách mạng 1030 – 1931 diễn ra như thế nào?
+ Phong trào cách mạng 1936 – 1939 diễn ra như thế nào?
+ Nêu tình hình cách mạng Việt Nam trong những năm 1939 – 1945?
7


+ Đảng và Mặt trận Việt Minh đã có quá trình chuẩn bị cho cách mạng tháng
Tám như thế nào? Diễn biến cách mạng tháng Tám năm 1945?
+ Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm trong Tổng
khởi nghĩa tháng Tám năm 1945?
……………….
* Tiến hành dạy thực nghiệm – lớp 12A4: phần bài tập củng cố, tôi sẽ đưa
ra các câu hỏi. Tuy nhiên, tôi sẽ hướng dẫn học sinh trả lời bằng cách lập các
“sơ đồ hóa” hoặc tôi sẽ đưa ra các “sơ đồ hóa” để học sinh ttheo đó phân tích,
nắm lại bài học.
Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học, thời
khóa biểu của nhà trường và theo phân phối chương trình để đảm bảo tính khách
quan. Cụ thể:
Bảng 4. Thời gian và nội dung dạy thực nghiệm
Thời gian
Lớp

một bài tập về nhà.
- Giáo viên nhận xét, sửa chữa bằng sơ đồ thu gọn, chính xác và logic hơn để
giúp học sinh dễ dàng quan sát.
- Nếu học sinh chưa trình bày được, giáo viên có thể đưa ra “sơ đồ hóa” để học
sinh phân tích theo.
- Một số “sơ đồ hóa” minh họa: xem thêm phụ lục 1
* Bài 14: Phong trào cách mạng 1930 – 1935.
Nội dung quan trọng: phong trào Xô Viết Nghệ - Tĩnh và Hội nghị lần thứ
nhất BCH TW lâm thời của Đảng (10/1930), ý nghĩa của cao trào 1930-1931.

8


Phong trào cách
mạng 1930-1931
Tình hình trong nước
và thế giới
Kinh tế thế giới khủng hoảng
trầm trọng (1929-1933)

ĐCS Việt Nam ra đời
(2/1930)
(2/1930)

Chính quyền Xô viết
Nghệ-Tĩnh
Chính trị

Kinh tế


Phong trào cách
mạng 1936 - 1939

Chủ trương của Đảng
(7/1936)

Kinh tế, chính trị, xã hội
Việt Nam
Xác định
kẻ thù

Đề ra
nhiệm vụ

Phương
pháp

Xây dựng
mặt trận

Phong trào Đông Dương
đại hội
Một số phong trào
tiêu biểu

Đấu tranh đời tự do, dân
sinh, dân chủ
Đấu tranh nghị trường

Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm →

giai đoạn 2 (5/1941)

Hội nghị 8 của Đảng
(5/1941)

Hoàn chỉnh chủ trương chiến
lược đề ra từ Hội nghị 6
Chuẩn bị lực lượng chính
trị, lực lượng vũ trang,
căn cứ địa

CTTG 2 bước vào giai
đoạn cuối (3/1945)

Nhật đảo chính Pháp
(9/3/1945)
Những hoạt động
chuẩn bị cuối cùng

Ban Thường vụ TW
Đảng họp (12/3/1945)
Cao trào kháng Nhật,
khởi nghĩa từng phần

CTTG 2 kết thúc
(8/1945)
Phát xít Nhật đầu
hàng

Thời cơ và chớp thời cơ

0.67
Giá trị P của T- Test
0.00001
Chênh lệch giá trị TB chuẩn (SMD)
1.1290
Nếu kết quả trước tác động cho thấy hai nhóm 12A4 và 12A8 là tương đương
thì kết quả kiểm tra sau tác động ở trên đã chứng minh được rằng hai nhóm đã
có sự chênh lệch.
Cụ thể, sau tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình (ĐTB) bằng TTest có kết quả P = 0.00001 cho thấy: sự chênh lệch giữa ĐTB nhóm thực
nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả ĐTB nhóm
thực nghiệm cao hơn ĐTB nhóm đối chứng không phải là ngẫu nhiên mà do kết
quả của tác động mang lại.
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = (6.9 – 6.2)/0.62 = 1.1290. Điều
đó cho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy học có sử dụng “sơ đồ hóa” trong phần
củng cố bài môn Lịch sử của nhóm thực nghiệm là rất Lớn.
Vậy giả thuyết đề tài “Sử dụng sơ đồ hóa trong phần củng cố kiến thức
Lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945” giúp nâng cao kết quả học tập
và khả năng tư duy của học sinh đã được kiểm chứng là đúng, có thể tiếp tục
thực hiện ở các bài học và các lớp học khác.
Có thể minh họa bằng biểu đồ so sánh sau:

12


V. Bàn luận:
Kết quả bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm 12A4 có TBC = 6.9,
kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng 12A8 là TBC = 6.2. Độ chênh
lệch điểm số giữa hai nhóm là TBC = 12A4 – 12A8 = 6.9 – 6.2 = 0.7; Điều đó cho
thấy điểm TBC của hai lớp đối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp
được tác động có điểm TBC cao hơn lớp chưa tác động.

1. Kết luận:
Việc sử dụng “sơ đồ hóa” vào phần củng cố kiến thức các bài học ở
chương II - Lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945 trong chương trình
lịch sử 12 tại trường THPT Trần Qúy Cáp đã nâng cao hiệu quả học tập của học
sinh, giúp học sinh nhớ lâu kiến thức, thực hành được khả năng tư duy, sáng tạo
và tiết học trở nên phong phú, sinh động hơn. Kết quả trên đây cũng đã chứng
minh khả năng sử dụng có hiệu quả của “sơ đồ hóa” vào dạy học lịch sử nói
riêng và dạy học các môn học khác nói chung.
2. Khuyến nghị:
- Đối với các cấp lãnh đạo:
+ Mở các đợt tập huấn về chuyên môn, phương pháp và kỹ năng cho giáo
viên lịch sử, nhất là kỹ năng sử dụng “sơ đồ tư duy”, “sơ đồ hóa” trong dạy học.
+ Đầu tư xây dựng cơ sở kỹ thuật (nhất là phòng máy), khuyến khích giáo
viên sử dụng kết hợp công nghệ thông tin vì nó sẽ mag lại hiệu quả cao hơn cho
việc dạy học bằng “sơ đồ hóa”.
- Đối với giáo viên:
+ Không ngừng tự học, tự bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nắm vững kiến
thức và các kỹ năng, phương pháp trong dạy học lịch sử bằng “sơ đồ hóa”, “sơ
đồ tư duy”.
+ Giúp học sinh hình thành thói quen, khả năng tự học, khả năng tư duy
trong học tập môn lịch sử bằng sơ đồ.
Với kết quả đề tài này, tôi mong được sự ủng hộ, giúp đỡ và đóng góp ý kiến
nhiệt tình của cấp trên, của các anh chị đồng nghiệp giáo viên, đặc biệt là các
đồng nghiệp giảng dạy môn lịch sử. Tôi cũng hy vọng rằng, đề tài này sẽ được
sử dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả cao trong việc dạy học môn lịch sử hiện
nay.
Xin chân thành cảm ơn!
VII. Tài liệu tham khảo
1. Tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng (Bộ Giáo Dục và Đào Tạo
dự án Việt–Bỉ).

bài 15, bài 16 - Lịch sử 12 ban cơ bản.

Chương II
VIỆT NAM TỪ NĂM 1930 ĐẾN NĂM 1945
Bài 14
PHONG TRÀO CÁCH MẠNG 1930 - 1935
(2 Tiết)
Tuần 11 (31/10 – 5/11)
Ngày soạn: 15/ 9/ 2011
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Về kiến thức: HS cần nắm
- Phong trào cách mạng từ năm 1930 đến năm 1931 với đỉnh cao là phong trào
Xô Viết - Nghệ Tĩnh.
- Hội nghị lần thứ nhất BCH TW lâm thời (10/1930)
2. Về kỹ năng:
- Kỹ năng trình bày, phân tích mối quan hệ giữa các sự kiện, từ đó rút ra các
nhận xét và giải thích các sự kiện.
- Nắm được tiến trình lịch sử phát triển của dân tộc.
3. Về tư tưởng, tình cảm:
- Thấy được tinh thần cách mạng và tinh thần yêu nước, đấu tranh không ngừng
nghỉ của nhân dân ta.
- Rèn luyện lòng tự hào dân tộc trước những dấu mốc quan trọng của lịch sử đất
nước.
→ Bồi dưỡng cho HS tinh thần cách mạng, lòng yêu nước, biết quý trọng và gìn
giữ nền độc lập dân tộc.
II. THIẾT BỊ TÀI LIỆU DẠY HỌC: Những phim tư liệu, tranh ảnh lịch sử
liên quan đến giai đoạn này, đặc biệt là phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ: Trình bày hoàn cảnh lịch sử và diễn biến của
Hội nghị thành lập ĐCS Việt Nam?

→ Mâu thuẫn ngày càng sâu sắc
• Dân tộc Việt Nam > < thực dân + Dân tộc Việt Nam > < thực dân Pháp
Pháp.
+ Nông dân > < địa chủ phong kiến
• Nông dân > < địa chủ phong kiến
II. Phong trào cách mạng 1930–1931
với đỉnh cao Xô viết Nghệ - Tĩnh
Hỏi: Hãy nêu những nét khái quát về 1. Phong trào cách mạng 1930-1931
phong trào cách mạng 1930–1931?
- Phong trào tiêu biểu: (bảng phụ)
- Tìm hiểu về cao trào cách mạng - Kết quả: bước đầu thắng lợi → sau bị
1930 – 1931.
đàn áp đẫm máu.
(bảng phụ)
Thời gian
Phong trào tiêu biểu
2, 3,
Công nhân đồn điền cao su Phú Riềng, Dầu Tiếng, công nhân nhà
4/1930
máy sợi Nam Định, nhà máy diêm Bến Thủy.
5/1930
Phong tròa nổ ra trên cả nước nhân ngày 1/5.
6,7, 8/1930 Phong trào diễn ra trên cả nước
- Phong trào dâng cao ở Nghệ An-Hà Tĩnh; tiêu biểu là huyện
Hưng Nguyên.
9, 10/1930 - Bắc kì: công nhân nhà máy dệt Nam Định, nhà máy Hải Phòng.
- Nam kì: đấu tranh ở Bà Chiểu, Chợ Lớn…
- Trung kì: đấu tranh của nông dân Quảng Ngãi.
Tiết 2
Hỏi: Xô Viết Nghệ Tĩnh đã ra đời 2. Xô viết Nghệ Tĩnh

→ Nhận xét:
+ Xô xiết Nghệ-Tĩnh là đỉnh cao + Xô xiết Nghệ-Tĩnh là đỉnh cao cách
cách mạng 1930 – 1931, là hình mạng 1930 – 1931.
thức sơ khai của chính quyền công + Là nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho nhân dân
nông ở nước ta.
cả nước.
+ Là nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho
phong trào đấu tranh của nhân dân c) Kết quả: thực dân Pháp tăng cường đàn
cả nước.
áp → sau 4-5 tháng các Xô viết tan rã.
Hỏi: Hội nghị lần thứ nhất diễn ra
trong bối cảnh như thế nào?
- Nắm được hoàn cảnh diễn ra Hội
nghị.

3. Hội nghị lần thứ nhất BCH TW lâm
thời Đảng Cộng sản Việt Nam (10/1930)
a) Hoàn cảnh:
- Phong trào đấu tranh mạnh mẽ, nhất là
cao trào 1930 – 1931.
- 10/1930, Hội nghị lần thứ nhất của Đảng
diễn ra ở Hương Cảng (Trung Quốc).
- Nội dung Hội nghị:
b) Nội dung Hội nghị:
+ Đổi tên Đảng cộng sản Việt Nam - Đổi tên đảng thành Đảng cộng sản Đông
→ Đảng cộng sản Đông Dương.
Dương.
+ Thông qua Điều lệ Đảng và bầu - Bầu Ban chấp hành trung ương do Trần
Ban chấp hành trung ương chính Phú làm tổng bí thư.
thức do Trần Phú làm tổng bí thư.

phong của giai cấp vô sản.
+ Đồng minh: cách mạng thế giới.
* Hạn chế:
+ Chưa đưa vấn đề dân tộc lên hàng đầu.
+ Chưa đánh giá đúng khả năng cách
mạng của giai cấp: tiểu tư sản, tư sản dân
tộc, địa chủ yêu nước.
4. Ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm
của phong trào cách mạng 1930 – 1931
a) Ý nghĩa:
+ Khẳng định đường lối đúng đắn của
Đảng.
+ Hình thành liên minh công-nông.
b) Bài học kinh nghiệm:
+ Sự lãnh đạo của Đảng.
+ Xây dựng liên minh công nông.
+ Xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất.
Cuộc diễn tập đầu tiên chuẩn bị cho
cách mạng tháng Tám.
III. Phong trào cách mạng trong những
năm 1932-1935

4. Củng cố kiến thức: HS trả lời các câu hỏi sau:
Ghi chú chung cho phần củng cố kiến thức:
- Đối với lớp đối chứng 12A8 – giáo viên hướng dẫn và yêu cầu học sinh trả
lời các câu hỏi theo khả năng hiểu bài, nhớ bài dưới dạng trình bày kiến
thức.
- Đối với lớp thực nghiệm 12A4 – giáo viên hướng dẫn, gợi ý, đưa ra các ý
chính và yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi dưới dạng sơ đồ hóa hoặc sơ đồ tư
duy.

của Đảng (10/1930)
Văn hóa
Hoàn cảnh
Nội dung Hội nghị

Phong trào cách
mạng 1930 - 1931

Nội dung
Luận cương

Hạn chế
Luận cương

Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm
→ cuộc diễn tập đầu tiên.
Pháp đàn áp, cách
mạng thiệt hại

Cách mạng 1932-1935

Chính quyền Xô viết
Nghệ-Tĩnh
Chính trị
Thành lập đội tự vệ, tòa
án, quần chúng tham gia
các đoàn thể

Kinh tế
Chia ruộng đất, bãi bỏ

giữ nền độc lập dân tộc.
II. THIẾT BỊ TÀI LIỆU DẠY HỌC: Hình ảnh, tranh tư liệu lịch sử liên quan
phong trào dân chủ 1936 – 1939.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ: Nêu nội dung cơ bản của Luận cương chính
trị tháng 10/1930 của Trần Phú? So sánh với Cương lĩnh chính trị của Nguyễn
Ái Quốc?
2. Giới thiệu bài mới: Vào nửa cuối những năm 30 của thế kỷ XX, trước những
biến chuyển của tình hình thế giới và trong nước, ĐCS Đông Dương thay đổi
chủ trương, chuyển sang hình thức đấu tranh công khai, hợp pháp và nửa hợp
pháp, với mục tiêu đòi tự do, dân sinh dân chủ, cơm áo, hòa bình..
3. Bài mới:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cơ bản
Hỏi: Điều kiện bùng nổ phong trào I. Tình hình thế giới và trong nước
cách mạng dân chủ 1936 – 1939 ở 1. Tình hình thế giới
Đông Dương?
- Chủ nghĩa phát xít ra đời → chuẩn bị
- Tìm hiểu tình hình thế giới.
chiến tranh thế giới.
- Tìm hiểu Đại hội Quốc tế cộng - 7/1935, Đại hội VII Quốc tế cộng sản →
sản lần thứ 7 (7/1935) tại Matxcova xác định:
→ xác định:
+ Kẻ thù: chủ nghĩa phát xít.
+ Kẻ thù: chủ nghĩa phát xít.
+ Nhiệm vụ trước mắt: chống chủ + Nhiệm vụ trước mắt: chống chủ nghĩa
nghĩa phát xít.
phát xít.
21


Hướng dẫn thảo luận nhóm
- Nhóm 1: Tìm hiểu phong trào đấu
tranh đòi tự do, dân sinh, dân chủ.
- Nhóm 2: Đấu tranh nghị trường
và đấu tranh trên lĩnh vực báo chí?

+ Mục tiêu: giành dân chủ, bảo vệ hòa
bình, thành lập mặt trận nhân dân rộng rãi.
- 6/1936, Mặt trận Nhân dân Pháp lên cầm
quyền → thi hành cải cách tiến bộ ở thuộc
địa.
2. Tình hình trong nước
a) Chính trị:
- Chính phủ Pháp ban hành một số chính
sách dân chủ ở Đông Dương.
- Đảng cộng sản đẩy mạnh hoạt động
b) Kinh tế:
- Pháp tập trung đầu tư // bóc lột → được
phục hồi và phát triển.
- Hạn chế: lạc hậu, lệ thuộc vào Pháp.
c) Xã hội: đời sống chưa được cải thiện
→ Phong trào đấu tranh đòi tự do, cơm áo,
quyền sống, quyền tự do, dân chủ trở nên
bức thiết.
II. Phong trào dân chủ 1936 - 1939
1. Hội nghị Ban chấp hành trung ương
Đảng Đông Dương (7/1936)
+ Nhiệm vụ chiến lược: chống đế quốc,
chống phong kiến.
+ Nhiệm vụ trước mắt: chống chế độ phản

Thực dân Pháp buộc phải nhượng bộ
một số yêu sách
b) Đấu tranh nghị trường
c) Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí
3. Ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm
a) Ý nghĩa lịch sử
- Chính quyền thực dân phải nhượng bộ
một số yêu sách.
- Quần chúng được giác ngộ → trở thành
lực lượng chính trị hùng hậu.
- Đội ngũ cán bộ, đảng viên trưởng thành
hơn.
b) Bài học kinh nghiệm
- Xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất.
- Kinh nghiệm tổ chức, lãnh đạo quần
chúng đấu tranh công khai, hợp pháp.
→ Đây là cuộc tập dượt thứ hai của cách
mạng Việt Nam.

4. Củng cố kiến thức:
Câu 1: Đảng đã có chủ trương như thế nào trong thời kỳ 1936 – 1939?
Câu 2: Một số phong trào đấu tranh tiêu biểu thời kỳ 1936 – 1939?
Câu 3: So sánh phong trào cách mạng năm 1930 – 1931 với phong trào 1936 –
1939? Tại sao nói phong trào 1936 – 1939 là cuộc diễn tập lần 2 cho cách mạng
tháng 8/1945?
Hướng giải đáp: - Lớp 12A8: trả lời như phần bài giảng.
- Lớp 12A4: trả lời, vẽ và phân tích theo sơ đồ hóa sau:
Phong trào dân
chủ 1936 - 1939
Chủ trương của Đảng

Phong trào cách
mạng 1936 - 1939

Chủ trương của Đảng
(7/1936)

Kinh tế, chính trị, xã hội
Việt Nam
Xác định
kẻ thù

Đề ra
nhiệm vụ

Phương
pháp

Xây dựng
mặt trận

Phong trào Đông Dương
đại hội
Một số phong trào
tiêu biểu

Đấu tranh đời tự do, dân
sinh, dân chủ
Đấu tranh nghị trường

Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm →

hoàn toàn.
3. Về tư tưởng, tình cảm:
- Thấy được tinh thần cách mạng và tinh thần yêu nước, đấu tranh không ngừng
nghỉ của nhân dân ta.
- Rèn luyện lòng tự hào dân tộc trước những dấu mốc quan trọng của lịch sử đất
nước.
→ Bồi dưỡng cho HS tinh thần cách mạng, lòng yêu nước, biết quý trọng và gìn
giữ nền độc lập dân tộc.
II. THIẾT BỊ TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Những đoạn phim tư liệu lịch sử: phong trào khởi nghĩa từng phần, Tổng khởi
nghĩa tháng Tám tại Huế, Hà Nội, Sài Gòn, Khánh Hòa…
- Lược đồ Tổng khởi tháng Tám 1945.
- Trích dẫn “Tuyên ngôn độc lập” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ: Hãy nêu các phong trào đấu tranh dân chủ
tiêu biểu giai đoạn 1936 – 1939 của nhân dân ta?
2. Giới thiệu bài mới: Thông qua các thời kỳ 1930-1931, 1932-1935, 19361939, đến giai đoạn 1939 – 1945, dưới vai trò lãnh đạo của Hồ Chí Minh, cách
mạng Việt Nam đã có những chuẩn bị to lớn về đường lối, lực lượng, căn cứ để
tiến tới giành chính quyền. Cách mạng Việt Nam đã giành thắng lợi trong Tổng
khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, khai sinh ra nước VNDCCH.
3. Bài mới:
Tiết 1
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cơ bản
Hỏi: Tình hình chính trị, kinh tế - I. Tình hình Việt Nam trong những năm
xã hội nước ta trong những năm 1939 – 1945
1939 – 1945?
* Chính trị:
1. Tình hình chính trị:
- 1939, CTTG II bùng nổ.