ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------

TRƢƠNG PHƢƠNG DUNG

KẾT HỢP ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP LUẬT
TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Triết học

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------

TRƢƠNG PHƢƠNG DUNG

KẾT HỢP ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP LUẬT
TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết học
Mã số: 60.22.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ



MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU .................................................................................................... 8
1. Lý do chọn đề tài......................................................................................... 8
2. Tình hình nghiên cứu đề tài ........................................................................ 9
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn ......... Error! Bookmark not defined.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. ........... Error! Bookmark not defined.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
6. Đóng góp mới của luận văn ...................... Error! Bookmark not defined.
7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn ...................... Error! Bookmark not defined.
8. Kết cấu của luận văn ................................. Error! Bookmark not defined.
B. NỘI DUNG ................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾT HỢP ĐẠO ĐỨC
VÀ PHÁP LUẬT TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN XÃ
HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM ............... Error! Bookmark not defined.
1.1. Một số vấn đề lý luận về nhà nƣớc pháp quyền, đạo đức và pháp luật
Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Một số vấn đề lý luận về nhà nước pháp quyền và nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2.Một số vấn đề lý luận về đạo đức và vai trò của đạo đức trong xã hội.
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Một số vấn đề lý luận về pháp luật và vai trò của pháp luật trong nhà
nước và xã hội. ................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2. Tính tất yếu của việc kết hợp đạo đức và pháp luật trong xây dựng
nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay ........... Error!
Bookmark not defined.
1.2.1. Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật Error! Bookmark not defined.


1.2.2. Sự cần thiết phải kết hợp đạo đức và pháp luật trong xây dựng nhà



2.2.4. Đánh giá đúng vai trò của dư luận xã hội và dựa vào những luồng dư
luận tích cực để góp phần nâng cao hiệu quả điều chỉnh các quan hệ xã hội.
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.5. Tăng cường công tác đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật, vi
phạm đạo đức; chú trọng giáo dục cải tạo khi xử lý người vi phạm pháp luật.
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 11

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

NNPQ

: Nhà nước pháp quyền

NNPQ XHCN

: Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa


A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đạo đức và pháp luật là những hì nh thái ý thức xã hội quan trọng trong kiến
trúc thượng tầng , có vai trò rất quan trọng đối với việc điều chỉ nh các quan hệ xã
hội. Trong xã hội Á Đông truyền thống, đạo đức vốn được xem là công cụ chủ yếu
của các nhà cầm quyền dùng để điều chỉnh hành vi con người, nhằm đem lại sự ổn
định cho xã hội. Dần dần, sự phát tiển của xã hội làm cho các quan hệ xã hội biến
đổi ngày càng phong phú và phức tạp, mà nếu chỉ dựa vào đạo đức, trật tự xã hội

Chính vì thế, nghiên cứu sự kết hợp đạo đức và pháp luật trong điều kiện
Đổi mới, xây dựng NNPQ XHCN ở Việt Nam hiện nay là việc làm có ý nghĩa
quan trọng và cần thiết, góp phần xây dựng một nhà nước pháp quyền Việt Nam có
một môi trường pháp lý thực sự tôn nghiêm, bên cạnh việc giữ gìn và phát huy
được các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã mạnh dạn chọn đề tài Kết hợp đạo
đức và pháp luật trong xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay để
viết Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Triết học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Sự kết hợp giữa pháp luật và đạo đức trong xây dựng nhà nước pháp
quyền ở Việt Nam là một vấn đề đang được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm.
Về phương diện lý luận, từ trước đến nay, mối quan hệ giữa pháp luật và đạo
đức đã thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học ở một số lĩnh vực như:
Luật học, Đạo đức học và Triết học.
Có thể điểm qua một số công trình nghiên cứu theo hai mảng sau:
Nhóm công trình nghiên cứu về đạo đức, pháp luật, về vai trò của đạo đức
và pháp luật trong xã hội gồm có:
Lê Quang Thưởng (1994), Tìm hiểu mối quan hệ giữa đạo đức truyền thống
và pháp luật, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Phan Văn Tỉnh (1994), Đạo đức
truyền thống của dân tộc là môi trường thuận lợi của việc thực hiện pháp luật, Xã
hội và Pháp luật, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Quốc Việt (2002), Bảo


lưu các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong quá trình hoàn thiện hệ thống
pháp luật Việt Nam hiện nay, Đề tài nghiên cứu cấp khoa Luật, Đại học Quốc gia
Hà Nội; Lê Thị Tuyết Ba (2002), Vai trò của đạo đức đối với sự phát triển kinh tế xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường, Tạp chí Triết học, số 5; Nguyễn Bình
Đặng Lục (2005), Vai trò của pháp luật trong quá trình hình thành nhân cách,
Nxb Tư pháp, Hà Nội; Hoàng Thị Kim Quế (2007), Pháp luật và đạo đức, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Minh Đoan (2009), Vai trò của pháp luật
trong đời sống xã hội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội.
6. Chuyên đề Khoa học xã hội (1997), Mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức
với việc điều chỉnh hành vi con người trong quản lý xã hội, Tạp chí Đại học
Quốc gia, số 4.
7. Hoàng Đình Cúc (2007), Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN
của dân, do dân, vì dân, Tạp chí Lý luận chính trị và truyền thông, tháng 9.
8. Đại học luật Hà Nội (2008), Giáo trình lý luận chung về Nhà nước và pháp luật,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
9. Đảng cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ 6, Nxb Sự
thật, Hà Nội.
10. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
11. Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ 3, Ban chấp hành
Trung ương Khóa VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
12. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.


13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
14. Nguyễn Minh Đoan (2008), Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
15. Trần Hồng Đức (2004), Thuyết Pháp trị của Hàn Phi Tử và ý nghĩa của nó đối
với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay, Luận văn
ThS. Triết học, Đại học KHXH &NV - Đại học Quốc gia Hà Nội.
16. Nguyễn Hồng Hà (2001), Văn hoá truyền thống dân tộc với việc giáo dục thế
hệ trẻ, Viện văn hoá và Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội.
17. Hiến pháp Việt Nam (2002), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
18. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2000), Giáo trình đạo đức học (dùng
cho hệ cử nhân chính trị), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Quốc gia Hà Nội.
38. Hoàng Thị Kim Quế (2002), “Vấn đề kết hợp quản lý xã hội bằng pháp luật với
giáo dục và nâng cao đạo đức ở nước ta hiện nay”, Tạp chí Triết học.
39. Hoàng Thị Kim Quế (2005), “Đời sống pháp luật”, Tạp chí Luật học, số 4.
40. Hoàng Thị Kim Quế (2007), Pháp luật và đạo đức, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
41. Quốc triều Hình luật (1995), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
42. Rousseuau (1992), Bàn về khế ước xã hội, Nxb TP. Hồ Chí Minh.
43. Vũ Xuân Thái (1999), Gốc và nghĩa từ Việt thông dụng, NXBVăn hóa Thông
tin, Hà Nội.
44. Trần Hậu Thành, (1998), Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật, Tạp chí Giáo
dục lý luận chính trị, số 5.


45. Trần Hậu Thành (2005), Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, Nxb Lý luận
chính trị, Hà Nội.
46. Lê Minh Tâm (2003), Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam
những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
47. Vũ Tình (1998), Đạo đức học phương đông cổ đại, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà
Nội.
48. Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn, Viện Triết học (2003), Mấy vấn đề
đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hện nay, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
49. Trường Đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình lý luận Nhà nước-pháp lý,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
50. Trường Đại học Luật Hà Nội (2009), Pháp luật Việt Nam trong tiến trình hội
nhập quốc tế và phát triển bền vững, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
51. Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (1999), Mối quan hệ giữa tập
tục và pháp luật, Thông tin khoa học pháp lý, Hà Nội.