Các phương pháp chế tạo phôi GVHD: Th.s Tôn Thất Nguyên Thy
Nhận xét của giáo viên.
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
Trang - 1 -
Các phương pháp chế tạo phôi GVHD: Th.s Tôn Thất Nguyên Thy
MỤC LỤC
Mục lục....................................................................................................................Trang 2
Lời mở đầu...............................................................................................................Trang 3
Phôi chế tạo bằng phương pháp đúc........................................................................Trang 4
Đúc trong khuôn cát.................................................................................................Trang 4
Đúc trong khuôn kim loại........................................................................................Trang 6
Đúc áp lực cao.........................................................................................................Trang 7

tiết diện ngang ít thay đổi, chi tiết có dạng tròn xoay thì ta nên chọn phôi thép cán theo
tiêu chuẩn của nhà sản xuất và có sẵn trên thị trường. Các chi tiết có khối lượng lớn,
hình dáng phức tạp chịu tải trọng không phức tạp ta nên lựa chọn phôi đúc. Các chi tiết
có dạng khung, hộp ta nên lựa chọn phôi hàn.
Tùy thuộc vào dạng sản xuất và hình thức tổ chức sản xuất mà ta lựa chọn phôi
cho phù hợp. Ở dạng sản xuất đơn chiếc nên chọn phôi đúc trong khuôn cát hay phôi rèn
tự do vì chi phí chế tạo phôi thấp. dạng sản xuất hàng loạt, hàng khối nên chọn phương
pháp đúc trong khuôn kim loại, đúc trong khuôn mẫu chảy hay dùng phương pháp dập
nóng (rèn khuôn) cho năng suất rất cao.
Trang - 3 -
Các phương pháp chế tạo phôi GVHD: Th.s Tôn Thất Nguyên Thy
1. Phôi chế tạo bằng phương pháp đúc.
Phôi đúc được chế tạo bằng cách rót kim loại vào khuôn. Sau khi kim loại kết
tinh ta thu được chi tiết có hình dạng và kích thước theo yêu cầu. thông thường các chi
tiết làm bằng gang ta sử dụng phôi đúc vì gang có tính dẻo thấp.
Ưu điểm: có thể đúc được tất cả các kim loại và hợp kim có thành phần khác nhau. Có
thể chế tạo các chi tiết có kích thước và hình dạng đơn giản đến phức tạp mà các
phương pháp tạo phôi khác không thực hiện được. khối lượng vật đúc từ nhỏ vài chục
gam cho đến những chi tiết có kích thước to vài chục tấn. chi phí sản xuất thấp, giá
thành sản xuất thấp.
Nhược điểm: hệ số sử dụng kim loại thấp do đậu rót, đậu ngót. Chi phí kiểm tra các
thành phần các nguyên tố cao do phải dùng máy kiểm tra hiện đại (máy phân tích thành
phần kim loại)
• Các phương pháp đúc.
1.1 Đúc trong khuôn cát.
Là dạng đúc phổ biến. khuôn cát là loại khuôn đúc một lần (chỉ rót mọt lần rồi phá
khuôn), được chế tạo bằng một hỗn hợp mà cát là thành phần chính.
Là phương pháp tạo phôi được áp dụng cho sản xuất đơn chiếc, hàng loạt nhỏ. Với
phương pháp này kim loại nóng chảy được đổ vào khuôn làm bằng cát, dưới tác dụng
của áp suất và nhiệt độ nó được làm nguội và trở thành vật đúc gọi là phôi.

- Hệ thống rót là hệ thống dẫn kim loại lỏng từ thùng rót vào khuôn. Hệ thống
rót vào khuôn được bố trí chính xác sẽ giảm được lượng kim loại hao phí (vào hệ thống
rót, đảm bảo chất lượng vật đúc). Hệ thống rót gồm: cốc rót, ống rót, rãnh lọc xỉ, rãnh
dẫn.
- Đậu hơi có công dụng dẫn khí từ lòng khuôn thoát ra, làm giảm áp lực động
của kim loại trong khuôn, báo hiệu mức kim loại lỏng vào khuôn.
Trang - 5 -
Các phương pháp chế tạo phôi GVHD: Th.s Tôn Thất Nguyên Thy
- Đậu ngót dùng để bổ sung kim loại cho vật đúc khi đông đặc, đặc biệt khi đúc
gang trắng, gang rèn, gang có độ bền cao, thép và hợp kim màu và khi vật đúc có thành
dày. Đậu ngót phải được đặt vào chổ thành vật đúc tập trung nhiều kim loại đông đặc
chậm, co ngót nhiều.
1.2 Đúc trong khuôn kim loại.
1.2.1 Vật liệu làm khuôn.
Thường dùng là gang, thép hợp kim, thép C và đồng.
Vật liệu làm lõi: lõi có thể làm bằng kim loại hoặc bằng hỗn hợp cát đất sét.
Vật liệu sơn khuôn: để bảo vệ bề mặt khuôn ta phai sơn khuôn. Vật liệu sơn khuôn
tùy thuộc vào hợp kim đúc.
Thành phần sơn thường dùng như sau:
- Để đúc thép: 50% bột thạch anh + 5,5% đất sét chịu nhiệt + 1,5% xà phòng
lỏng + 30% nước.
- Để đúc gang: 100g bột thạch anh + 50g thể tinh lỏng + 1lit nước.
- Để đúc hợp kim nhôm: 5% bột graphit + 2% dầu nhờn + 10% graphin + 65%
dầu hỏa.
- Để đúc hợp kim nhôm: 15% bột phấn + 8% bột graphit + 4% thủy lỏng +
73% nước.
1.2.2 Kết cấu khuôn lõi.
Cấu tạo của khuôn kim loại tùy thuộc vào vật đúc. Đối với các vật đúc đơn giản,
khuôn thường được làm 2 nửa tương ứng với hòm khuôn trên và dưới như khi đúc trong
khuôn cát. Hai nửa khuôn có thể ghép với nhau bằng bản lề hay chốt định vị.

ta thu được vật đúc. Hình giới thiệu sơ đồ nguyên lý máy đúc áp lực kiểu pittong có
buồng ép nguội.
2.1 Máy đúc áp thấp.
Máy đúc áp lực thấp có áp suất ép khoảng 6-75 at. Loại máy này có thể vận hành
bằng tay, bán tự động hoặc tự động. Nó chỉ dùng để đúc kim loại có điểm chảy < 450
0
c
(như thiếc, chì, kẽm); khi đúc những kim loại có điểm chảy >450
0
c thì giữa thành
xylanh và pittong tạo thành một màng oxyt dễ làm cho máy bị tắc. khuyết điểm của máy
này là hệ thống pittong và xy lanh chóng mòn.
2.2 Máy đúc áp lực cao.
Trang - 7 -
Các phương pháp chế tạo phôi GVHD: Th.s Tôn Thất Nguyên Thy
Máy đúc áp lực cao có áp suất ép khoảng 100-200 at. Vì có áp suất lớn nên nó khắc
phục được nhược điểm của loại máy đúc áp lực thấp, có thể dùng để đúc những kim loại
màu có điểm chảy > 450
0
c, do đó loại máy này được dùng phổ biến hơn.
Đúc áp lực có đặc điểm sau:
- Đúc được vật đúc phức tạp, thành mỏng (1 – 5mm), đúc được các loại lỗ có
kích thước nhỏ.
- Độ bóng và độ chính xác cao.
- Cơ tính vật đúc cao.
- Năng suất cao nhờ mật độ vật đúc lớn.
Nhưng khuôn chóng bị mài mòn do dòng áp lực của hợp kim ở nhiệt độ cao và
không dùng được lõi cát vì dòng chảy có áp lực.
3. Đúc li tâm.
Kim loại nấu chảy được rót vào khuôn quay tròn, dưới tác dụng của lực li tâm kim