ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

MAI VĂN TIẾN

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ
TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƢƠNG
“ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÝ 10

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM VẬT LÝ
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lý.
Mã số: 60 14 01 11

Hà nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

MAI VĂN TIẾN

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ
TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƢƠNG
“ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÝ 10

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM VẬT LÝ
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lý
Mã số: 60 14 01 11

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Biên



Phương pháp

DHKP: Dạy học khám phá
TN:

Thực nghiệm

ĐC:

Đối chứng

PPDHKP: Phương pháp dạy học khám phá.
THPT: Trung học phổ thông.
NLST: Năng lực sáng tạo.
PPDH: Phương pháp dạy học
NVKP: Nhiệm vụ khám phá
THCS: Trung học cơ sở.
THPT: Trung học phổ thông.

ii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Các mức độ của dạy học khám phá.....................................................10
Bảng 1.2: Bảng thống kê kết quả khảo sát thực trạng dạy học khám phá trong
dạy

học


thông

đo

số

tính

tích

lực

sáng

cực................................................................65
Bảng

2.2:

Bảng

thông

đo

số

năng

tạo.....................................................66


xi

trở

xuống..........................................68
Bảng

2.5:

Các

tham

số

thống

kê............................................................................68
Bảng

2.6:

Bảng

nhận

xét

tổng


kê

điểm

Newton”......................81

iii

kiểm

tra

luật

II


Bảng

3.3:

Bảng

thống

kê

điểm



thống

sát”....................................82
Bảng 3.5: Bảng đánh giá tính tích cực của học sinh bài “Định luật II Newton”
..............................................................................................................................82
Bảng 3.6: Bảng đánh giá tính tích cực của học sinh bài “Lực đàn
hồi”................83
Bảng 3.7: Bảng đánh giá tính tích cực của học sinh bài “Lực ma
sát”.................84
Bảng 3.8: Bảng đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh bài “Định luật II
Newton”...............................................................................................................85
Bảng 3.9: Bảng đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh bài “Lực đàn
hồi”.......86
Bảng 3.10: Bảng đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh bài “Lực ma
sát”.......88
Bảng 3.11: Bảng tần suất luỹ tích hội tụ lùi bài “Định luật II
Newton”................89
Bảng

3.12:

Bảng

tần

suất

luỹ



iv

thống

kê

bài

“Định

luật

II


Bảng

3.15:

Bảng

các

tham

số

thống



sát”.....................................91
Bảng

3.17:

Bảng

đánh

giá

DHKP........................................93

v

chung

phương

pháp


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Sơ

đồ

1.1:



dựng

tiến

trình

dạy

phá...............................…34
Sơ

đồ

2.1:

Sơ

đồ

kiến

thức

điểm”..........................…45

vi

chương



đồ…………………………………………………………...v
Mục lục………………………………………………………………………….vi
MỞ ĐẦU...............................................................................................................1
1.

Lý

do

chọn

đề

tài...............................................................................................1
1.1. Tính cấp thiết..................................................................................................1
1.2.

Ý

nghĩa

lý

luận................................................................................................1
1.3.

Ý

nghĩa


Vấn

đề

nghiên

...........................................................................................3

vii

cứu.


6.

Giả

thuyết

khoa

học..........................................................................................3
7.

Giới

hạn

và


Ý

nghía

lý

luận

của

đề

của

đề

tài................................................................................4
8.2.

Ý

nghĩa

thực

tiễn

tài.............................................................................4
9.


nghiên

cứu

thực

lý

thông

tiễn................................................................4
9.3.

Nhóm

giải

pháp

xử

tin.......................................................................5
10.

Cấu

trúc

luận


tài.............................................................................6
1.1.2.

Các

khái

cơ

niện

bản....................................................................................7
1.1.3. Những ưu điểm của phương pháp dạy học khám phá trong việc phát
huy tính tích cực sáng tạo của học sinh và nâng cao hiệu quả giảng dạy
..............................................................................................................................13
1.1.4. Phương pháp “dạy học khám phá” phát huy tính tích cực, sáng tạo của
học

sinh

và

nâng

cao

hiệu

quả


lý:

..................................................27
1.2.2.

Dạy

học

khám

phá

chương

“Động

lực

học

chất

điểm”

............................30
Kết luận chƣơng I...............................................................................................41
CHƢƠNG II. XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC MỘT SỐ KIẾN
THỨC CHƢƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” THEO PHƢƠNG


ix


2.1.2.

Kiến

thức

chương

“Động

lực

học

chất

điểm”

..........................................42
2.2. Mục tiêu kiến thức ,kĩ năng học sinh cần đạt khi học chƣơng “Động lực
học

điểm”

chất



chƣơng

“Động

lực

học

chất

điểm”

học

chƣơng

“Động

lực

học

chất

điểm”

...................................45
2.4.


đo

cụ

tính

tích

cực:

năng

lực

sáng

..........................................................................65
2.6.2.

Công

đo

cụ

tạo....................................................................66
2.6.3.

Công


THỰC

SƢ

NGHIỆM

PHẠM...................................................70
3.1. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm.................................................................70
3.2.

Nội

dung

thực

sƣ

nghiệm

phạm.

.................................................................70
3.3.

Đối

tƣợng

thực


Thời

gian

thực

sƣ

nghiệm

phạm:

................................................................71
3.6.

Các

bƣớc

tiến

hành

thực

nghiệm.................................................................72
3.6.1.

Chọn

nghiệm

và

thu

số

đánh

giá..............................72
3.7.

Kết

quả

thực

nghiệm....................................................................................75
3.7.1.

Phân

tích

diễn

học........................................................................75


nghiệm.....................................................................82
3.8.1.

đích

Mục

đánh

giá:

...................................................................................82
3.8.2.

Đánh

giá

kết

quả

thu

được

theo

mục



Hƣớng

nghiên

cứu

tiếp...................................................................................95
3.

Kiến

nghị..........................................................................................................96
TÀI

LIỆU

THAM

KHẢO..................................................................................97
PHỤ LỤC............................................................................................................98

xii


Phụ lục 1: PHIẾU KHẢO SÁT SỐ 1 (Dành cho cán bộ quản lí và GV
THPT)................................................................................................................. 98
Phụ

lục


LUẬT

HÚC............................................................................................104
Phụ lục 5: BẢNG GHI SỐ LIỆU VÀ XỬ LÍ KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM VỀ
LỰC MA SÁT...................................................................................................105
Phụ

lục

6

:

ĐỀ

KIỂM

TRA...............................................................................106
Phụ

lục

7.

MỘT

NGHIỆM...................................................115

xiii

bồi dưỡng thường xuyên giáo viên chu kì III (2004-2007), Nxb Đại học sư phạm,
Hà Nội.
11. Đỗ Hƣơng Trà (năm 2012), Các kiểu tổ chức dạy học hiện đại trong dạy
học vật lí ở trường phổ thông. Nxb ĐHSP, Hà Nội.

1