ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI XUÂN PHÁI

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƢỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI XUÂN PHÁI

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƢỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Đặng Thị Thanh Huyền


2.1. Khái quát đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên có ảnh
hưởng đến phát triển giáo dục ............................................................................. 33
2.2. Khái quát về giáo dục phổ thông tỉnh Điện Biên .......................................... 36
2.3. Khái quát hệ thống Trường Phổ thông DTNT cấp THPT tỉnh Điện Biên
3


.............................................................................................................................. 41
2.4. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông DTNT cấp THPT
tỉnh Điện Biên ...................................................................................................... 46
2.5. Thực trạng công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông
DTNT cấp THPT tỉnh Điện Biên ......................................................................... 55
Tiểu kết Chương 2 ................................................................................................ 68
Chƣơng 3. PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƢỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐIỆN BIÊN .............................. 70
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ................................................................. 70
3.2. Các biện pháp cụ thể ..................................................................................... 71
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................... 84
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp ............................. 85
Tiểu kết Chương 3 ............................................................................................... 89
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .................................................................... 90
1. Kết luận ............................................................................................................ 90
2. Khuyến nghị ..................................................................................................... 91
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................... 94

4


MỞ ĐẦU

5


1.2. Về thực tiễn
Điện Biên là một tỉnh miền núi, nằm ở phía tây bắc của tổ quốc; điều kiện
kinh tế nằm trong tình trạng yếu kém và khó khăn nhất trong cả nước. Hệ thống
các Trường Phổ thông Dân tộc nội trú trung học phổ thông (DTNT THPT) đã
được đầu tư và phát triển theo Đề án mở rộng quy mô và nâng cấp hệ thống các
trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Điện Biên ban hành kèm theo Quyết định
số 793/QĐ-UBND ngày 21/5/2009 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Tính đến
nay, toàn tỉnh đã có 08 Trường Phổ thông DTNT THPT, với quy mô ổn định
3.200 em học sinh, trong đó 95% là học sinh dân tộc. Mặc dù đã được đầu tư về
cơ sở vật chất, trường lớp khang trang, chương trình giáo dục đã có những nét
riêng so với cấp học phổ thông, song chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các
trường phổ thông DTNT THPT trong tỉnh vẫn chưa được chú trọng theo yêu cầu
đặc thù của một tỉnh miền núi. Do đó, khi đứng trước yêu cầu về đổi mới căn
bản và toàn diện giáo dục phổ thông đối với tỉnh miền núi có trên 71% học sinh
dân tộc, thì việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông DTNT
THPT là một yêu cầu tất yếu, then chốt, quyết định đến sự nghiệp giáo dục của
tỉnh nhà.
Đội ngũ cán bộ quản lý nói chung và đội ngũ cán bộ quản lý các Trường
Phổ thông DTNT cấp THPT nói riêng đã được quan tâm xây dựng và phát triển.
Song, vẫn còn có những hạn chế, bất cập: Đội ngũ cán bộ quản lý đa phần tuổi
đời còn trẻ, kinh nghiệm công tác quản lý chưa nhiều; cán bộ quản lý hầu hết
chưa được đào tạo hoặc bồi dưỡng qua các lớp về nghiệp vụ quản lý; Công tác
quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, luân
chuyển, tạo nguồn cán bộ kế cận chưa được quan tâm đúng mức. Chất lượng đội
ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông DTNT cấp THPT còn hạn chế, chưa
đủ năng lực để đáp ứng yêu cầu về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam
theo yêu cầu tại Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI.

trưởng) các Trường Phổ thông DTNT cấp THPT tỉnh Điện Biên giai đoạn 20152020.
5. Câu hỏi nghiên cứu
- Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Phổ thông DTNT cấp THPT là
gì? Cần phải thực hiện các hoạt động nào trong phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
Trường Phổ thông DTNT cấp THPT?
- Yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đòi hỏi phải đổi mới công
tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Phổ thông DTNT cấp THPT như thế
7


nào?
- Ở các tỉnh miền núi, có những yếu tố đặc thù gì cần quan tâm khi phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông DTNT cấp THPT?
- Hiện trạng đội ngũ Hiệu trưởng/Phó Hiệu trưởng các Trường Phổ thông
DTNT cấp THPT tỉnh Điện Biên có những điểm mạnh/yếu gì đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục?
- Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Phổ thông DTNT cấp
THPT tỉnh Điện Biên được thực hiện như thế nào? Vấn đề cần ưu tiên giải quyết
trong công tác này là gì? Nguyên nhân?
- Cần có những biện pháp nào để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các
Trường phổ thông DTNT cấp THPT tỉnh Điện Biên để đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục?
6. Giả thuyết khoa học
Đội ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông DTNT cấp THPT tỉnh Điện
Biên hiện nay đã có nhiều cố gắng trong công tác quản lý. Công tác phát triển
đội ngũ cán bộ quản lý Trường PTDTNT cấp THPT bước đầu được quan tâm.
Tuy nhiên đội ngũ cán bộ quản lý trường PTDTNT cấp THPT sẽ phát triển một
cách ổn định và bền vững đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện
giáo dục Việt Nam nếu sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên áp dụng có hiệu
quả các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các Trường Phổ thông

8.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ
Thống kê các số liệu và phân tích các số liệu.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn
được trình bày trong 03 chương:
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các
trường phổ thông dân tộc nội trú cấp trung học phổ thông
Chƣơng 2. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trường phổ thông dân
tộc nội trú cấp trung học phổ thông tỉnh Điện Biên
Chƣơng 3. Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường phổ
thông dân tộc nội trú cấp trung học phổ thông của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh
Điện Biên giai đoạn 2015-2020.

9


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ CÁC TRƢỜNG PHỔ THÔNG DTNT CẤP THPT
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên thế giới
Trong lịch sử cổ đại (những năm 500 đến 300 trước Công nguyên), đã xuất
hiện tư tưởng quản lý của Khổng Tử nhằm mục đích đào tạo ra lớp người cai trị
xã hội, tư tưởng đó được xây dựng trên cốt lõi triết lý của đạo nhân với các yếu
tố: nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, dũng. Những tư tưởng trên, tuy chưa thực sự chuyên
sâu về quản lý nhưng đã đặt nền móng cho việc hình thành tư tưởng về nâng cao
chất lượng những người làm công tác quản lý trong xã hội lúc bấy giờ.
Giữa thế kỷ 18, một số nhà khoa học như: Robert Owen (1771-1858), nhà
xã hội không tưởng vĩ đại người Anh hay Charles Babbage (1792-1871), nhà
toán học người Anh đã đưa ra những quan điểm: tìm giải pháp quản lý với việc

tiếng, đó là của Harold Koont, Cyrii Odonell, Heinz Weihrich với tác phẩm nổi
tiếng: “Những vấn đề cốt yếu của quản lý”, công trình này đề cập nhiều hơn về
yêu cầu chất lượng của người quản lý. Hay gần đây, Trung Quốc đang thành
công trên con đường phát triển và hội nhập với thế giới, đã xuất hiện công trình
nghiên cứu “Khoa học lãnh đạo hiện đại”. Trong công trình này, các tác giả đã
chú ý nêu vấn đề chất lượng của cán bộ lãnh đạo và quản lý.
Ngoài ra, ở Liên xô (cũ), các công trình nghiên cứu – xét ở góc độ lý luận
giáo dục học của các tác giả đã đề cập tới lực lượng giáo dục; trong đó nêu rõ vai
trò, vị trí, chức năng của cán bộ quản lý trường học, tiêu biểu là công trình của
các nhà khoa học nổi tiếng như: Ilina T.A với tác phẩm Giáo dục học (tại tập 3:
Những cơ sở của công tác giáo dục; Savin N.V với tác phẩm Giáo dục học (ở
Chương 22, tập 2: Những vấn đề cơ bản của quản lý nhà trường).
Năm 1991, tổ chức UNESCO đã xuất bản cuốn “Quản lý hành chính và sư
phạm” của Jean Valérien, nhằm giới thiệu các modul về vai trò, chức năng, trách
nhiệm, yêu cầu chất lượng và nhiệm vụ của người Hiệu trường trường TH.
1.1.2. Tại Việt Nam
Đầu tiên phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890-1969) về
công tác quản lý, nhiều quan điểm chỉ đạo của Người đều nhắc đến tầm quan
trọng của người quản lý. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công
việc”, “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [27].

11


Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự
nghiệp giáo dục; trong đó đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng về vấn đề phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý. Điều đó được thể hiện qua các chủ trương, chính
sách, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật; tiêu biểu gần đây nhất là Chỉ thị
số 40-CT/TW, ngày 16/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc xây
dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục [1];

(2006), Nguyễn Văn Đệ (2007),…
Tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia: Phạm Thí Lý (2011), Vũ
Thị Phương Hiền (2012), Nguyễn Thị Phương Lan (2008), Trương Quang
Cường (2013), Nguyễn Văn Mão (2013)...
Trong các nghiên cứu đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản
lý tại Trường Phổ thông DTNT THPT giai đoạn đổi mới hiện nay, đã có một số
đề tài nghiên cứu như:
- Quản lý công tác chủ nhiệm lớp dân tộc nội trú của giáo viên ở Trường
Hữu nghị 80 trong bối cảnh đổi mới giáo dục (Nguyễn Tiến Dũng, 2013);
- Quản lý hoạt động giáo dục nếp sống văn hóa cho học sinh nội trú tại
Trường Hữu nghị T78 (Trương Thị Thu Hiền, 2013);
- Các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động tự học của học
sinh ở các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị (Nguyễn Văn Hùng, 2006);
- Các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy và học ở
các trường PTDTNT tỉnh Lâm Đồng (Huỳnh Văn Bảy, 2006)...
Các đề tài trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu thực trạng về số lượng, cơ
cấu và xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường phổ thông trên
địa bàn cụ thể, hoặc ở các hoạt động dạy và học, chưa có đề tài nào đề cập đến
việc thực hiện một cách đồng bộ các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
các Trường Phổ thông DTNT cấp THPT nhằm đáp ứng yêu cầu về nâng cao chất
lượng giáo dục cho con em đồng bào các dân tộc miền núi phía bắc trong giai
đoạn đổi mới hiện nay. Bởi vậy tác giả chọn Đề tài: “Phát triển đội ngũ cán bộ
quản lý các Trường Phổ thông Dân tộc nội trú cấp Trung học phổ thông của
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên” làm đề tài nghiên cứu nhằm góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương, đặc biệt là vấn đề về phát triển giáo
dục dân tộc tại một tỉnh miền núi phía bắc như tỉnh Điện Biên.

13



đoạn này làm nhiệm vụ là đánh giá, kiểm tra, tư vấn, uốn nắn, sửa chữa... để th
14


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.

Ban Bí thƣ Trung ƣơng Đảng khóa IX (2004), Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày
15/6/2004 về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục;

2.

Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XI (2011), Chiến lược phát triển
Giáo dục Việt Nam từ năm 2011 đến năm 2020;

3.

Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XI (2012), Kết luận số 51-KL/TW,
ngày 29/10/2012 về Đề án đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo;

4.

Bộ Chính trị (2004), Nghị quyết số 42-NĐ/TW, ngày 30/11/2004 về quy hoạch
cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, Kết luận số
24-KL/TW, ngày 05/6/2012 về đẩy mạnh công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo,
quản lý đến năm 2020;

5.



10. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Thông tư số 59/2008/TT-BGDĐT ngày 31
tháng 10 năm 2008 về hướng dẫn định mức biên chế sự nghiệp giáo dục ở
các trường chuyên biệt công lập;
11. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2013), Chương trình hành động của ngành Giáo
dục thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2011-2020, Kết luận
số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 của Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành
Trung ương Đảng khóa XI và Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 22/01/2013 của
Thủ tướng Chính phủ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
ban hành kèm theo Quyết định số 1215/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 4 năm
2013 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội;
12. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009), Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT ngày
22/10/2009 về việc ban hành Chuẩn Hiệu trưởng trường trung học cơ sở,
trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học;
13. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Thông tư liên tịch số 47/2011/TTLTBGDĐT-BNV hướng dẫn thực hiện Nghị định 115/2010/NĐ-CP;
14. Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ (2002), Một số vấn đề lý luận, phương pháp luận,
phương pháp xây dựng chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội
Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia;
15. Chính phủ (2009), Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính
phủ về đổi mới công tác cán bộ và quản lý cơ sở giáo dục;
16. Chính phủ (2010), Nghị định 115/2010/NĐ-CP ngày 24/12/2010 của Chính
phủ quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục;
17. Chính phủ, Nghị định số 82/2010/NĐ-CP ngày 15/7/2010 của Chính phủ
quy định việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của DTTS trong các cơ sở giáo
dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên;
18. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp
hành Trung ương Đảng khóa VIII về Định hướng chiến lược phát triển giáo
dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhiệm vụ đến
năm 2000;

31. Thủ tƣớng Chính phủ, Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg về Chương trình
phát triển KT-XH ở các xã đặc biệt khó khăn miền núi, vùng sâu, vùng xa;
32. Thủ tƣớng Chính phủ, Quyết định số 85/QĐ-TTg ngày 21/12/2010 về Quy
định một số chính sách đối với học sinh bán trú và trường phổ thông dân tộc
bán trú;
17


33. Thủ tƣớng Chính phủ, Quyết định số 2123/QĐ-TTg ngày 22/11/2010 phê
duyệt Đề án phát triển giáo dục đối với các dân tộc rất ít người;
34. Trần Kiểm (2004), Khoa học quản lý giáo dục, một số vấn đề lý luận và
thực tiễn, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội;
35. UNESCO, Quản lý tài năng và phát huy tối đa năng suất đội ngũ, Tài liệu
khóa tập huấn cho Lãnh đạo cấp Vụ và tương đương Bộ GD&ĐT, Hà Nội
11/2011;
36. Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, Quyết định số 31/QĐ-UBND ngày
14/01/2009, về việc Phê duyệt Quy hoạch phát triển sự nghiệp giáo dục và
đào tạo tỉnh Điện Biên giai đoạn 2008-2015, định hướng đến năm 2020;
37. Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, Quyết định số 986/QĐ-UBND ngày
31/10/2012 về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển nhân lực tỉnh Điện
Biên giai đoạn 2011-2020;
38. Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, Quyết định số 11/QĐ-UBND, ngày
10/01/2011 về việc ban hành Chương trình giải pháp chỉ đạo, điều hành
thưc hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an
ninh và dự toán ngân sách năm 2014;
39. Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, Quyết định số 793/QĐ-UBND, ngày
21/5/2009 về việc phê duyệt Đề án mở rộng quy mô và nâng cấp hệ thống
các trường phổ thông dân tộc nội trú, tỉnh Điện Biên;
40. Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, Quyết định số 07/2012/QĐ-UBND
ngày 05/4/2012 về việc ban hành Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền