ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HOC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA NGÔN NGỮ HỌC
------------

BÙI THU LOAN

KHẢO SÁT LỖI SỬ DỤNG TỪ HÁN VIỆT CỦA
SINH VIÊN TRUNG QUỐC HỌC TIẾNG VIỆT
(CỨ LIỆU CÁC BÀI VIẾT CỦA SINH VIÊN TRUNG QUỐC Ở VIỆT NAM)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGÔN NGỮ HỌC

HÀ NỘI, 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HOC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------

BÙI THU LOAN

KHẢO SÁT LỖI SỬ DỤNG TỪ HÁN VIỆT
CỦA SINH VIÊN TRUNG QUỐC HỌC TIẾNG VIỆT
(CỨ LIỆU CÁC BÀI VIẾTCỦA SINH VIÊN TRUNG QUỐC Ở VIỆT NAM)

CHUYÊN NGÀNH: NGÔN NGỮ HỌC
MÃ SỐ: 60 22 02 40

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGÔN NGỮ HỌC


Hà Nội, ngày 15 tháng 11 năm 2015

Bùi Thu Loan


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 6
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI ............................................................................. 9
2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ ................................. Error! Bookmark not defined.
3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ................. Error! Bookmark not defined.
4. GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU ................... Error! Bookmark not defined.
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU......... Error! Bookmark not defined.
6. Ý NGHĨA LUẬN VĂN .......................... Error! Bookmark not defined.
7. BỐ CỤC LUẬN VĂN ............................ Error! Bookmark not defined.
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN PHỤC VỤ LUẬN VĂNError!

Bookmark

not defined.
1.1. Lỗi trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ thứ hai.Error!

Bookmark

not defined.
1.1.1. Khái niệm ....................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Lý thuyết phân tích lỗi ................... Error! Bookmark not defined.
1.2. Tiếp xúc và giao thoa văn hóa - ngôn ngữ Việt - Hán .............. Error!
Bookmark not defined.
1.2.1. Tiếp xúc ngôn ngữ và hiện tượng giao thoaError! Bookmark not
defined.

Bookmark not defined.
2.5.5. Lỗi sử dụng sai từ loại ................... Error! Bookmark not defined.
2.5.6. Lỗi nhầm lẫn các từ gần âm, gần nghĩaError!

Bookmark

not

defined.
2.5.7. Lỗi kết hợp từ Hán Việt với các từ ngữ khácError!

Bookmark

not defined.
2.5.8. Lỗi tự tạo từ Hán Việt mới ............ Error! Bookmark not defined.
2.5.9. Nhận xét chung .............................. Error! Bookmark not defined.
2.6. Tiểu kết................................................. Error! Bookmark not defined.
Chương 3. GIẢI THÍCH VỀ HIỆN TƯỢNG LỖI VÀ THỬ ĐỀ XUẤT
BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC .......................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Giải thích .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Về phía người học .......................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Về phía người dạy .......................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Biện pháp khắc phục .......................... Error! Bookmark not defined.


3.2.1. Biện pháp chung ............................ Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Suy nghĩ về cách giảng dạy và học tập từ Hán Việt.............. Error!
Bookmark not defined.
3.2.3. Đề xuất một số dạng bài luyện sử dụng từ Hán Việt ............ Error!
Bookmark not defined.

1. Bảng 1: Số liệu thống kê tình hình lỗi sử dụng từ Hán Việt theo trình
độ.
2. Bảng 2: Số liệu thống kê tình hình lỗi sử dụng từ Hán Việt theo các
dạng lỗi.
3. Bảng 3: So sánh phiên âm tiếng Hán và cách phát âm trong tiếng Việt.
4. Bảng 4: So sánh danh từ tiếng Hán và danh từ tiếng Việt.
5. Bảng 5: So sánh từ Hán Việt Việt tạo và từ Hán hiện đại.


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

1. Biểu đồ 1: Tỉ lệ lỗi sử dụng từ Hán Việt theo trình độ.
2. Biểu đồ 2: Tình hình lỗi sử dụng từ Hán Việt theo trình độ trong tương
quan với số lượng bài khảo sát.
3. Biểu đồ 3: Tỉ lệ lỗi sử dụng từ Hán Việt theo các dạng lỗi


MỞ ĐẦU
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong vài năm trở lại đây, lĩnh vực giảng dạy tiếng Việt cho người
nước ngoài ngày càng phát triển mạnh mẽ và gặt hái nhiều thành công. Đặc
biệt không thể không kể đến công tác giảng dạy tiếng Việt cho sinh viên
Trung Quốc. Có thể nói, Việt Nam - Trung Quốc là hai quốc gia núi liền núi,
sông liền sông, có nhiều mối tương quan về lịch sử, văn hóa cũng như chính
trị, mối quan hệ láng giềng giữa Việt Nam và Trung Quốc mặc dù đã và đang
trải qua những thời kỳ khó khăn nhưng trên hết vẫn tồn tại lâu bền đó là tình
hữu nghị không thể chia tách, mối quan hệ hợp tác song phương sâu rộng
trong tất cả mọi lĩnh vực. Chính vì vậy mà hàng năm số lượng sinh viên Trung
Quốc đến các trường đại học ở Hà Nội nói riêng và các trường đại học trên toàn
quốc nói chung để nhập học các chương trình tiếng Việt và văn hóa, kinh tế xã

góc độ xuyên văn hóa (Xét về khía cạnh từ vựng), Luận văn Thạc sĩ
Ngôn ngữ học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN.
5. Phan Văn Các (1981), Từ ngữ gốc Hán với việc giữ gìn tính trong sáng
của tiếng Việt, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt về mặt từ ngữ, tập
2, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
6. Nguyễn Tài Cẩn (2000), Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc
Hán - Việt, Nxb ĐHQGHN.
7. Đỗ Hữu Châu (1997), Từ vựng ngữ nghĩa tiếng Việt, Nxb ĐQGHN.
8. Hoàng Cao Cương (2003), Về chữ quốc ngữ hiện nay, Tạp chí Ngôn
ngữ (số 12), tr. 29-35.
9. Lưu Chí Cường (2012), Tiếng Việt Nam tại Trung Quốc: lịch sử và triển
vọng, Tạp chí Ngôn ngữ (số 11), tr.21-29.
10. Trần Trí Dõi (2007), Một vài kinh nghiệm thực tế khi dạy từ gốc Hán
cho sinh viên Trung Quốc học tiếng Việt, Kỷ yếu Hội thảo quốc tế


“Giảng dạy và nghiên cứu ngônngữ văn hoá VN - TQ”. ĐH Dân tộc
Quảng Tây, Nam Ninh 11/2007, tr 27-31.
11. Trần Trí Dõi (2005), Giáo trình Lịch sử tiếng Việt (sơ thảo), Nxb
ĐHQGHN.
12. Trần Trí Dõi (2010), Tương ứng thanh điệu các từ Hán Việt cổ - Hán
Việt góp phần giải thích nguồn gốc thanh điệu tiếng Việt, Hội thảo
“Ngôn ngữ học toàn quốc 2010: Ngôn ngữ học và các ngôn ngữ ở Việt
Nam”, Nxb ĐHQGHN, 2010, tr 51.59
13. Trần Trí Dõi (2011), Khái niệm từ thuần Việt và từ ngoại lai từ góc nhìn
của lịch sử tiếng Việt hiện nay, tạp chí Ngôn ngữ, 11(270)-2011, tr8-15
14. Mai Ngọc Chừ, Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng Phiến (2001), Cơ sở
Ngôn ngữ học và tiếng Việt, Nxb Giáo dục.
15. Đại học Quốc gia Hà Nội (1997), Tiếng Việt và việc dạy tiếng Việt cho
người nước ngoài, Nxb ĐHQGHN.

29. Nguyễn Ngọc Long (2005), Một số lỗi phổ biến trong dịch Hán Việt,
Tạp chí Khoa học Ngoại ngữ, Đại học Hà Nội (số 3), tr. 58-71.
30. Nguyễn Ngọc Long (2009), Vấn đề chuyển di khi sử dụng từ Hán Việt
trong hoạt động dịch từ tiếng Hán sang tiếng Việt, Tạp chí Ngôn ngữ (số
3), tr.18-22.
31. Kỳ Quảng Mưu (2007) Căn cứ để người Việt tạo ra từ ghép Hán Việt
mới, Tạp chí Ngôn ngữ (số 7), tr.24-30.
32. Nguyễn Thiện Nam (1997), “Sốc” văn hóa trong quá trình thủ đắc ngoại
ngữ và tiếng Việt với người nước ngoài, Tạp chí Ngôn ngữ (số 4), tr. 4954.
33. Nguyễn Thiện Nam (2000), Khảo sát lỗi ngữ pháp tiếng Việt của người


nước ngoài và những vấn đề có liên quan, Luận án Tiến sĩ Ngữ văn,
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN.
34. Nguyễn Thiện Nam (2011), Cơ sở lý luận của vấn đề “ Lỗi” theo cách
tiếp cận của Ngôn ngữ học ứng dụng, Kỷ yếu hội thảo Đào tạo và
nghiên cứu ngôn ngữ ở Việt Nam: những vấn đề lý luận và thực tiễn,
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN.
35. Đới Xuân Ninh (1978), Hoạt động của từ tiếng Việt, Nxb Khoa học Xã
hội.
36. Phan Ngọc (2001), Mẹo giải nghĩa từ Hán Việt và chữa lỗi chính tả,
Nxb Thanh niên.
37. Nguyễn Quang (2002), Giao tiếp và giao tiếp văn hóa, Nxb ĐHQGHN.
38. Nguyễn Hữu Quỳnh (1994), Tiếng Việt hiện đại, Trung tâm Biên soạn
từ điển và bách khoa Việt Nam.
39. Nguyễn Thế Sự (2005), Lược sử chữ Hán thâm nhập vào Việt Nam hiện trạng và tương lai giảng dạy tại Việt Nam, Tạp chí Khoa học Ngoại
ngữ, Đại học Hà Nội (số 4), tr.75-87.
40. Nguyễn Đức Tồn (2001), Cách nhận diện và phân biệt từ thuần Việt với
từ Hán Việt, Tạp chí Ngôn ngữ (số 2), tr.
41. Nguyễn Đức Tồn (2001), Mấy vấn đề lý luận và phương pháp dạy - học

55. Hà Quang Năng (2007), Từ điển lỗi dùng từ, Nxb Giáo dục.
56. Hoàng Phê (Chủ biên) (2008), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng.
57. Nguyễn Như Ý (2002), Từ điển giải thích thuật ngữ Ngôn ngữ học, Nxb
Giáo dục.
58. Viện Ngôn ngữ học (1991), Từ điển yếu tố Hán - Việt thông dụng, Nxb
Khoa học xã hội, Hà Nội.