Một số biện pháp góp phần tạo sức hấp dẫn và sự hứng thú của một giờ dạy Văn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

PHẦN MỞ ĐẦU
I/ Lí do chọn đề tài
Đại thi hào Nga MácXim Góc Ki đã từng nói “Văn học là nhân
học”. Đúng như thế, văn học là một môn học rất cần thiết đối với mọi
người. Hơn thế nữa văn học cũng là một ngành nghệ thuật - nghệ thuật
của ngôn từ. Ngôn từ là công cụ trực tiếp của tư duy, văn học dùng ngôn
ngữ làm chất liệu để xây dựng hình tượng, văn học có khả năng diễn đạt
mọi hình thái, tình thái của sự vật, mọi trạng thái tình cảm dù là tinh tế
nhất, mọi ý nghĩ dù là sâu kín nhất. Nên văn học là nghệ thuật thứ nhất
trong các ngành nghệ thuật nghĩa là có khả năng hấp dẫn nhất.
Môn Văn là một môn học về nghệ thuật lại là nghệ thuật của ngôn từ
nên dạy Văn là quá trình phân tích, bình luận, bình giảng đối với tác phẩm
nghệ thuật ngôn từ nên không thể không hấp dẫn và hứng thú được.
Nhưng sau gần mười năm đứng trên bục giảng với vai trò là một
giáo viên dạy Văn tôi nhận thấy một điều rất đáng buồn là các em học sinh
bây giờ rất ít thích học văn, đối với các em học văn như một sự tra tấn.
Vấn đề này xuất phát từ nhiều nguyên nhân: có thể do các em nghĩ rằng
học văn không khó như học Toán, Lý, Hoá hoặc do môn văn là môn thuộc
khối C, D khi thi đại học và cao đẳng thì hai khối thi này việc chọn trường
thi cũng hạn chế so với các khối khác. Nhưng tôi nghĩ rằng một nguyên
nhân cũng rất quan trọng khiến các em không thích học Văn đó là quá trình
lên lớp của các thầy cô giáo dạy Văn chưa có khả năng và phương pháp
thu hút, lôi cuốn học sinh vào bài giảng của mình chưa tạo được sự hấp
dẫn, sinh động để tạo ra hứng thú học tập cho học sinh.
II/ Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp để góp phần tạo sức hấp dẫn và sự hứng
thú của một giờ Văn
III/ Phương pháp nghiên cứu

mằn trong bản thân của tác phẩm. Nên người dạy phải hiểu sâu tác phẩm,
thấy hết sức hấp dẫn của một tác phẩm thì mới truyền đạt được sức hấp
dẫn ấy cho học sinh. Nếu chưa hiểu tác phẩm thì bài giảng sẽ lúng túng, có
thể giảng sai tác phẩm làm cho học sinh cũng cảm nhận sai.
Tính chính xác của kiến thức cơ bản và nội dung chính xác sâu sắc
của bài giảng tự nó đã có sức hấp dẫn nhất định. Bài giảng càng sâu sắc
bao nhiêu thì càng thoả mãn nhu cầu nhận thức của học sinh bấy nhiêu.
Nhưng điều đó không có nghĩa là giáo viên cứ áp đặt những kết luận dù là
sâu sắc đã có sẵn cho học sinh, mà giáo viên chỉ trình bày con đường đi
tìm chân lí của mình và đưa học sinh cùng đi có như thế mới đảm bảo
phương pháp đổi mới trong dạy học, giáo viên chỉ đóng vai trò là người
định hướng, người dẫn dắt và cùng học sinh đi khám phá tác phẩm. Muốn
làm được điều đó giáo viên phải suy nghĩ khi đọc tác phẩm về nội dung
nghệ thuật của tác phẩm và giải đáp nó bằng suy luận của mình, về các tài
liệu tham khảo, bằng lí luận văn học và bằng chính kiến thức văn học của
mình.
Ví dụ: Khi dạy tác phẩm “Chí Phèo” của Nam Cao cần phải đọc kĩ
toàn bộ tác phẩm để nắm rõ nội dung của những đoạn lược bỏ bỏ trong
sách giáo khoa, phải đọc tuyển tập truyện ngắn của Nam Cao để thấy được
nghệ thuật xây dựng nhân vật, tình huống truyện và cách khai thác đề tài,
Phan Thị Tuyết Nhung-Trường THPT Vinh Xuân

2


Một số biện pháp góp phần tạo sức hấp dẫn và sự hứng thú của một giờ dạy Văn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

nội dung của Nam Cao. Đọc các bài tham khảo liên quan đến tác phẩm để
có một cái nhìn sâu sắc chính xác và toàn diện về tác phẩm để khi dạy

nào đó để tưởng tượng, nhập thân vào nhân vật để có thể cùng khóc, cùng
cười với nhân vật. Nếu làm được điều đó thì chắc chắn giờ Văn đó sẽ hấp
dẫn và lôi cuốn học sinh hơn.
III/ Khơi gợi liên tưởng và đồng sáng tạo của học sinh:
Phan Thị Tuyết Nhung-Trường THPT Vinh Xuân

3


Một số biện pháp góp phần tạo sức hấp dẫn và sự hứng thú của một giờ dạy Văn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Đây là một qui luật của tiếp nhận văn học, về mặt tâm lí sư phạm thì
đây là một cách kích thích hứng thú học tập của học sinh. Vì như vậy tạo
cho các em suy nghĩ rằng mình cũng là người sáng tạo chứ không thụ động
khi tiếp nhận tác phẩm:
Ví dụ khi dạy tác phẩm “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân cho học
sinh tưởng tượng ra một kết thúc truyện khác với Nguyễn Tuân như: sau
khi viên quản ngục được Huấn Cao cho chữ đã cảm động, sung sướng và
đã tự ý thả Huấn Cao ra khỏi nhà giam và cùng Huấn Cao chạy trốn, hay
sau khi được Huấn Cao cho chữ quản ngục đã trả tự do cho Huấn Cao còn
mình chấp nhận chết thay Huấn Cao...
Hoặc cho học sinh tưởng tượng ra một kết thúc cho truyện ngắn
“Chí Phèo” chẳng hạn sau khi giết Bá Kiến một người thấy Chí Phèo đã
hoàn lương nên đón nhận cho vào xã hội loài người. Chí Phèo được sống
hạnh phúc với Thị Nở...
Cùng với sự sáng tạo của học sinh giáo viên cũng trình bày phần
sáng tạo của mình cho học sinh tham khảo. Nếu làm được như vậy thì chắc
chắn giờ dạy Văn sẽ sinh động, sôi nổi và hấp dẫn hơn với học sinh.
IV/ Lồng ghép một số câu chuyện, một số bài thơ, câu thơ vào

“Bắt anh ăn bát cháo hành
Là em biết được chất anh Chí Phèo”
Khi dạy đến đoạn sau khi Chí Phèo ăn cháo hành và được Thị Nở
yêu thương chăm sóc đã tìm được lại bản chất lương thiện của mình giáo
viên có thể trích dẫn hai câu thơ:
“Cái lò gạch hoang một kiếp người vất vưởng
Cọng hành hoa níu kéo một linh hồn”
.....
V/ Ngôn ngữ của người dạy
Ngôn ngữ là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên
sức hấp dẫn của một giờ Văn. Bởi ngoài nắm vững nội dung kiến thức thì
ngôn ngữ giọng điệu trong bài giảng cũng rất quang trọng, muốn một giờ
dạy Văn hay và có sức hấp dẫn thì giáo viên phải biết cách tạo chất giọng,
giọng điệu cho phù hợp phải biết nói vui dí dỏm để không tạo áp lực và sự
nhàm chán cho học sinh.
VI/ Những yếu tố ngoài văn học
Muốn một giờ dạy Văn sinh động hấp dẫn thì phải có đồ dùng dạy
học chủ yếu là tranh ảnh, hoặc một số đoạn phim minh hoạ nhưng phải
được chọn lựa kĩ càng, đồ dùng trực quan là cần thiết nhưng yếu tố trực
quan chủ yêu vẫn là ngôn ngữ của người giáo viên. Các hoạt động ngoài
giờ có liên quan xa gần với văn học.
Ví dụ một buổi bình thơ, nói chuyện về các bài thơ hay, tham quan
các di tích lịch sử danh lam thắng cảnh gắn liền với các nhà thơ, nhà văn...
sẽ làm cho học sinh yêu thích môn Văn hơn.
Một yếu tố cũng góp phần quan trọng đến giờ học văn nữa đó là mối
quan hệ thầy trò, uy tín nhân cách của người thầy tình thương yêu của thầy
đố với trò, sự kính trọng của trò đối với thầy cũng là một yếu tố góp phần
tạo nên tạo sự hứng thú của giờ Văn

Phan Thị Tuyết Nhung-Trường THPT Vinh Xuân

Phan Thị Tuyết Nhung
Phan Thị Tuyết Nhung-Trường THPT Vinh Xuân

6


Một số biện pháp góp phần tạo sức hấp dẫn và sự hứng thú của một giờ dạy Văn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

PHẦN ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI CHUYÊN ĐỀ

Phan Thị Tuyết Nhung-Trường THPT Vinh Xuân

7