Bộ Giáo dục và Đào tạo

bộ t pháp

trờng đại học luật hà nội

bùi xuân phái

Chức năng quản lý môi trờng của nhà nớc
đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững
ở Việt Nam hiện nay

luận án tiến sĩ luật học

Hà nội - 2016


Bộ Giáo dục và Đào tạo

bộ t pháp

trờng đại học luật hà nội

bùi xuân phái

Chức năng quản lý môi trờng của nhà nớc
đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững
ở Việt Nam hiện nay
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà nớc và pháp luật
Mã số



7

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1. Các công trình nghiên cứu về môi trường, quản lý môi trường, phát

7

triển bền vững, chức năng nhà nước và hoạt động quản lý môi
trường của nhà nước
1.2. Các công trình nghiên cứu về hoạt động quản lý môi trường đáp

16

ứng yêu cầu của phát triển bền vững ở Việt Nam
1.3. Nhận xét về các công trình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cho

23

luận án
Chương 2: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG - MỘT CHỨC NĂNG CỦA NHÀ

26

NƯỚC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1. Khái niệm môi trường và quản lý môi trường


68

NĂNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC ĐÁP
ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM

3.1. Nội dung chức năng quản lý môi trường của Nhà nước đáp ứng yêu
cầu phát triển bền vững

68


3.2. Phương thức thực hiện chức năng quản lý môi trường của Nhà nước

79

đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững
3.3. Bộ máy thực hiện chức năng quản lý môi trường của Nhà nước đáp

83

ứng yêu cầu phát triển bền vững ở Việt Nam
Chương 4: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG

87

THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CỦA
NHÀ NƯỚC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN BỀN
VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

4.1. Thực trạng thực hiện chức năng quản lý môi trường của Nhà nước


DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ

158

TÀI ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

159


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BVMT

: Bảo vệ môi trường

ĐMC

: Đánh giá tác động môi trường chiến lược

ĐTM

: Đánh giá tác động môi trường

QLMT

: Quản lý môi trường

PTBV

Việt Nam nói riêng phải thực hiện và là chức năng có tầm quan trọng, có ý nghĩa như
những chức năng về kinh tế, xã hội nhằm đáp ứng yêu cầu của PTBV. Hội nghị toàn
cầu về biến đổi khí hậu lần thứ 21 (COP21) tiếp tục là một sự khẳng định về điều đó.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình chuyên biệt nào nghiên cứu nhằm
xây dựng và hoàn thiện cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng thực hiện chức năng QLMT
của Nhà nước ta thời gian qua và tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện
chức năng này trong thời gian tới để đáp ứng yêu cầu PTBV của đất nước.

1


Ý thức được điều đó và nhằm góp phần vào việc khắc phục hạn chế đã được
đề cập trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX rằng:
"Lý luận chưa giải đáp được một số vấn đề của thực tiễn đổi mới và xây dựng chủ
nghĩa xã hội ở nước ta, đặc biệt là trong việc giải quyết các mối quan hệ giữa tốc độ
tăng trưởng và chất lượng phát triển; giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện công bằng
xã hội;…" [37, tr. 69], tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: "Chức năng quản lý môi
trường của Nhà nước đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay"
làm đề tài luận án tiến sĩ của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu trực tiếp của đề tài là làm sáng tỏ thêm lý luận về
chức năng QLMT của nhà nước đáp ứng yêu cầu của PTBV, đánh giá được thực
trạng thực hiện chức năng này của Nhà nước ta thời gian qua, trên cơ sở đó tìm ra
được giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng này của Nhà nước ta trong
thời gian tới nhằm đảm bảo yêu cầu PTBV đất nước.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích trên, nhiệm vụ đặt ra cho việc nghiên cứu đề
tài bao gồm:
- Xây dựng và làm sáng tỏ lý luận về chức năng QLMT của Nhà nước đáp
ứng yêu cầu PTBV ở Việt Nam hiện nay. Cụ thể: làm sáng tỏ sự cần thiết phải thực

hiện chức năng này ở một số nước trên thế giới mà Việt Nam có thể tham khảo, đặc
biệt là ở những nước có nhiều nét tương đồng về điều kiện như Việt Nam, các giải
pháp có thể áp dụng để nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng QLMT của Nhà
nước ta trong thời gian tới nhằm đảm bảo yêu cầu PTBV đất nước.
5. Phương pháp nghiên cứu
Cơ sở phương pháp luận để nghiên cứu đề tài là những nguyên lý cơ bản
của triết học Mác - Lênin kết hợp với những hạt nhân hợp lý trong các quan điểm
triết học cận đại, trung đại và cổ đại đã được kế thừa và phát triển; trong đó vận dụng
nguyên lý về mối liên hệ phổ biến giúp cho việc xác định mối quan hệ qua lại giữa lý
luận với thực tiễn; giữa trong và ngoài nước; giữa các vấn đề chính trị với kinh tế, xã
hội; giữa tri thức của nhiều ngành khoa học với nhau cũng như nghiên cứu về mối liên
hệ chủ yếu và có tính chất đặc trưng giữa các vấn đề được xác định trong luận án;
nguyên lý về sự phát triển được vận dụng để nhận thức các vấn đề lịch sử và có tính
quy luật. Những nguyên lý này cũng là cơ sở giúp xác định toàn diện các yếu tố tác
động và tìm ra nguyên nhân của thực trạng hoạt động BVMT của nhà nước đáp ứng
yêu cầu PTBV nói chung và của Việt Nam nói riêng.

3


Luận án dựa trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt
Nam mà trực tiếp là các quan điểm về quản lý, BVMT cũng như PTBV qua các kỳ
Đại hội Đảng toàn quốc từ lần thứ V cho đến nay.
Bên cạnh đó, luận án còn được nghiên cứu trên cơ sở lý luận của khoa học
pháp lý hiện đại về chức năng nhà nước, trách nhiệm của nhà nước trong toàn cầu hóa;
tiếp cận các vấn đề nghiên cứu trên cơ sở của phương pháp tiếp cận hệ thống, liên
ngành khoa học xã hội và nhân văn, khoa học pháp lý mà chủ yếu là phương pháp tiếp
cận của Lý luận chung về nhà nước và pháp luật, Luật hành chính, Luật môi trường…
Các phương pháp nghiên cứu cụ thể gồm có:
Thứ nhất, phương pháp phân tích được vận dụng để nhận thức các bình

Về mặt lý luận, luận án đã làm sáng tỏ nhận thức về tầm quan trọng cũng
như nội dung của các vấn đề: môi trường, chức năng nhà nước, PTBV; chứng minh
được QLMT là một chức năng tất yếu, không thể thiếu của nhà nước để đáp ứng yêu
cầu của PTBV; làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về chức năng QLMT của nhà nước
đáp ứng yêu cầu PTBV như khái niệm, nội dung, phương thức, bộ máy thực hiện chức
năng QLMT của nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu của PTBV, qua đó góp phần bổ
sung, hoàn thiện khoa học Lý luận về nhà nước và pháp luật nói riêng và khoa học
pháp lý nói chung.
Về mặt thực tiễn, luận án làm sáng tỏ được những yếu tố tác động đến chức
năng QLMT của Nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV ở Việt Nam, đánh giá được thực
trạng thực hiện chức năng này của Nhà nước ta thời gian qua, chỉ ra được nguyên
nhân của thực trạng đó và đề xuất được một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt
động QLMT của Nhà nước ở Việt Nam trong thời gian tới.
Về những điểm mới, luận án đã đưa ra và giải quyết một số vấn đề mới
hoặc có tính chất mới sau:
Thứ nhất, luận án đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ được một số quan niệm
về môi trường, PTBV và chức năng nhà nước;
Thứ hai, luận án xây dựng được khái niệm chức năng QLMT của nhà nước
đáp ứng yêu cầu PTBV, chứng minh được tính tất yếu của việc thực hiện chức năng
QLMT của nhà nước đương đại nói chung và Nhà nước Việt Nam nói riêng;
Thứ ba, luận án xác định được một số yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện
chức năng QLMT của Nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV ở nước ta và phân tích
được các tác động tích cực cũng như tiêu cực của các yếu tố đó;

5


Thứ tư, luận án trình bày được một số nội dung cần thực hiện, phương thức
và bộ máy thực hiện chức năng QLMT của Nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV ở nước
ta hiện nay;

ĐỘNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

1.1.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Về môi trường, QLMT và PTBV, có rất nhiều công trình nghiên cứu đáng được
quan tâm có liên quan riêng hoặc đồng thời đến cả ba vấn đề trên. Có thể kể đến một số
công trình sau:
Cuốn Sự liên quan của áp bức: Các điều kiện sinh sống và sắc tộc tại
Rwanda 1860-1960 của tác giả Catharine Newbury, Nxb Đại học Columbia, năm
1988, mô tả về sự thay đổi, về vai trò của người Hutu và người Tutsi bị phân cực
như thế nào từ thời kỳ tiền thuộc địa cho tới khi độc lập, cảnh báo và có thể coi là
sự lý giải từ trước về nạn diệt chủng khủng khiếp xảy ra năm 1994 ở Rwanda, trong
đó có nói tới sự gia tăng dân số quá mức không được kiểm soát, kéo theo một hệ
quả ghê gớm về sự suy thoái đất đai, môi trường - hai yếu tố quan trọng của PTBV.
Các cuốn Sự sụp đổ của các xã hội tiên tiến của Joseph Tainter, Nxb Đại học
Cambridge, 1988; Sự sụp đổ của nhà nước và nền văn minh cổ xưa của Norman Yoffee
và George Cowgill, Nxb Đại học Arizona, 1988; Ngành khai thác mỏ ở Mỹ: Khai thác
và Môi trường của Duane Smith (Boulder: Nxb Đại học Colorado, 1993); Cuốn Thiên
nhiên biến mất, kinh tế suy tàn: Đi tìm giá trị thích hợp của Thomas Power (Washington,
D.C Nxb Island 1996); Cuốn Sổ tay khai thác mỏ: Những ảnh hưởng của khai thác
mỏ đối với môi trường và kiểm soát của môi trường Mỹ đối với ngành mỏ của
Jerrold Marcus (London, Nxb Đại học Hoàng gia, 1997); Cuốn Những kẻ nổi loạn vì
tài nguyên: Những thách thức mới từ cư dân bản địa với các tập đoàn khai thác mỏ và
dầu lửa của Al Gedicks (Cambridge. Mass, Nxb South End, 2001). Đây là những công
trình nói tới quan hệ giữa môi trường với PTBV, đều chỉ ra sự mất cân đối nghiêm
trọng giữa phát triển kinh tế với việc BVMT - những nguy cơ đe dọa đối với PTBV.

7


Con người, văn hóa, môi trường trong xã hội Greenland cổ đại của hai tác



Cuốn Chăm sóc đất đai: Các cộng đồng quyết định đất đai và tương lai của
Andrew Campbell (St.Leonards, New South Wales: Alle & Unwin, 1994) nói về
hoạt động quản lý đất đai tại nông thôn Australia, cho biết kinh nghiệm về việc xã
hội hóa trong QLMT. Cuốn Hãy lắng nghe… Đất đai của chúng ta đang khóc của
Mary E.White (Đông Roseeville, New South Wales: Nxb Kangaroo, 1997) và cuốn
Thất thoát nước ở một vùng đất đang thay đổi (Đông Roseeville, New South Wales:
Nxb Kangaroo, 2000) cung cấp thông tin một cách tổng quát về các vấn đề môi
trường của Australia.
Cuốn Lượng giá Trái đất, của Frances Cairncross (Nxb Havard, 2000) lại
xem xét những gì có thể đạt được với sự dũng cảm về chính trị hướng tới việc
QLMT gắn với việc cân nhắc những lợi ích lâu dài của môi trường với các chính
sách của các nhà nước và các quyết định của các doanh nghiệp.
Nghiên cứu tổng thể về các vấn đề môi trường hiện đại có cuốn Thế giới dưới
cái nhìn của Pimm: Một nhà khoa học kiểm tra trái đất của Stuart Pimm (New York:
McGraw, 2001); cuốn Kinh tế sinh thái: Xây dựng một nền kinh tế vì trái đất (New
York: Norton, 2001), Tình trạng của thế giới (New York: Norton, xuất bản hàng năm)
của Lester Brown, cuốn Những thách thức môi trường toàn cầu của thế kỷ XXI: Tài
nguyên, tiêu thụ và những giải pháp bền vững (Wilmington, Del, Nghiên cứu tài nguyên,
2003) của Davit Lorey; cuốn Bầu trời đỏ lúc bình minh: Nước Mỹ và cuộc khủng
hoảng môi trường toàn cầu (New Haven: Nxb Đại học Yale, 2004) của James Speth.
Những công trình nghiên cứu mang tích đặc thù về một lĩnh vực liên quan
đến môi trường và BVMT như: Cuốn Tột đỉnh của Hubbert: Nguy cơ thiếu dầu lửa
của thế giới của tác giả Kenneth Deffeyes (Princeton, N.J: Nxb Đại học Princeton,
2001) và Cuốn Sự chấm dứt của dầu lửa của Paul Robert (Boston, Houghton
Mifflin, 2004) nói tới sự phát triển kinh tế nhanh chóng của nhân loại đã quá phụ
thuộc vào dầu lửa với lòng tham không giới hạn của con người, cảnh báo nguy cơ
trong tương lai của ngành này và đối với cả những hiểm họa mà chính nó đang đe
dọa gây ra cho nhân loại.

nghiên cứu điển hình sau: cuốn Dân số và môi trường Trung Quốc của Qu Geping và
Li Jinchang (Boulder,Colo: Lynne Rienner, 1994); cuốn Ai sẽ nuôi sống Trung Quốc?
của L.R. Brown (New York: Norton, 1995). Trung Quốc, không khí, đất và nước
(Washington D.C: Ngân hàng thế giới, 2001); cuốn Trung Quốc mạnh mẽ: Sự hòa
hợp giữa bảo vệ môi trường và tăng trưởng dân số của M.B.McElroy, C.P. Nielson

10


và P.Lydon (New York: Norton, 1998); Cuốn Cuộc chiến chống thiên nhiên của Mao
của J.Shapiro (Cambridge, Nxb Đại học Cambridge, 2001); cuốn Quốc tế hóa
Trung Quốc: Những lợi ích trong nước và những liên hệ toàn cầu của D.Zweig
(Inthaca, N.Y., Nxb Cornell, 2002; cuốn Sự suy thoái của đàn voi: Lịch sử môi trường
Trung Quốc của Mark Elvin (New Haven, Nxb Đại học Yale, 2004); Cuốn Môi
trường Trung Quốc trong một thế giới toàn cầu của Jared Diamond và Jianguo mới
được xuất bản năm 2008. Nói chung, các nghiên cứu về Trung Quốc gần đây cho
thấy sự tăng trưởng kinh tế thần kỳ của Trung Quốc chưa gắn với việc QLMT một
cách thích đáng, làm cho sự phát triển của đất nước này không bền vững, đặt ra quá
nhiều thách thức trong tương lai về giải quyết các hậu quả từ sự suy thoái môi trường
một cách nghiêm trọng.
Ngoài ra, còn rất nhiều công trình nghiên cứu về môi trường trên khắp thế
giới về các lĩnh vực như nước, sử dụng năng lượng, về sản xuất và sử dụng hóa chất
độc hại, sự thay đổi của khí hậu, dân số…; việc quản lý các lĩnh vực này với một thái
độ nghiêm túc và trách nhiệm rất cao đối với nhân loại và ý thức về vấn đề QLMT.
Tất cả các công trình trên đã góp phần cung cấp các luận cứ khoa học cho việc xác
định QLMT là một chức năng đáp ứng yêu cầu PTBV.
Về chức năng nhà nước có một số công trình nghiên cứu điển hình như: Từ
điển chính trị Alexandrot, Nxb Chính trị, Maxcơva, 1940; Từ điển tóm tắt ngôn ngữ
nước ngoài - Chủ biên I.V A Lếchkhin, Ph. N Pêtơrốp, Maxcơva, 1947; Sự phân
hóa và tổng hợp, N.S. Peiskun, Nxb Sách báo lý thuyết kỹ thuật quốc gia, Maxcơva

Cuốn Quản lý môi trường cho sự phát triển bền vững (2000) của Lưu Đức
Hải và cộng sự đã trình bày hệ thống quan điểm lý thuyết và hành động QLMT cho
PTBV, xác định PTBV qua các tiêu chí: bền vững kinh tế, bền vững môi trường,
bền vững văn hóa, tổng quan nhiều mô hình PTBV như mô hình ba vòng tròn kinh
tế, xã hội, môi trường giao nhau của Jacobs và Sadler (1990), mô hình tương tác đa
lĩnh vực kinh tế, chính trị, hành chính, công nghệ, quốc tế, sản xuất, xã hội của
WCED, mô hình liên hệ thống kinh tế, xã hội, sinh thái của Villen, mô hình ba
nhóm mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường của World Bank.
Cuốn Phát triển bền vững trong tầm nhìn của thời đại của PGS.TS Nguyễn
Đắc Hy, 2003 (sách lưu hành nội bộ của Viện nghiên cứu sinh thái và môi trường)
nghiên cứu tương đối hệ thống về các vấn đề về môi trường, về PTBV, về quan hệ
giữa môi trường và PTBV, về chiến lược môi trường Việt Nam trong thập kỷ đầu
của thế kỷ XXI, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đường lối và chỉ đạo

12


PTBV, về QLMT… phân tích khá kỹ về mối quan hệ giữa môi trường và phát triển
dưới ánh sáng của khoa học; về phát triển và tác động môi trường; về QLMT trong
mối quan hệ giữa kinh tế và sinh thái, xác định môi trường là yếu tố của sản xuất
đồng thời nói về PTBV. Công trình cung cấp những gợi ý tốt để xác định các yếu tố
tác động đến chức năng QLMT của nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV. Đây là công
trình tương đối quy mô, nghiêm túc trong việc tiếp cận các vấn đề có tính chất hệ
thống về môi trường và phát triển từ nhận thức đến hành động. Nhận thức về vai
trò, chức năng của môi trường; mối quan hệ giữa môi trường và các yếu tố của
PTBV đã được trình bày một cách khá đầy đủ trong công trình này, thể hiện sự am
tường của tác giả về các vấn đề chuyên môn cũng như quản lý thuộc lĩnh vực môi
trường và PTBV cả trong nước và quốc tế.
Cuốn Đảm bảo an ninh môi trường cho phát triển bền vững của PGS.TS Nguyễn
Đình Hòe và TS Nguyễn Ngọc Sinh, thuộc Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường

trong đó trình bày quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về PTBV và xây dựng,
hoàn thiện pháp luật bảo đảm PTBV ở Việt Nam trong điều kiện mới. Đây là những
nội dung có thể kế thừa và phát triển khi xem xét cơ sở lý luận về chức năng QLMT
của nhà nước đáp ứng yêu cầu của PTBV. Tuy nhiên, các tác giả của công trình này
không tiếp cận về chức năng của nhà nước mà chủ yếu đề cập đến vấn đề xây dựng
và hoàn thiện pháp luật - một phương thức cơ bản để thực hiện chức năng QLMT
của nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV - có thể giúp cho việc tiếp cận vấn đề phương
thức thực hiện chức năng này trong luận án.
Về chức năng của nhà nước, có thể kể đến các giáo trình lý luận về nhà
nước và pháp luật của các cơ sở đào tạo luật như Giáo trình Lý luận chung về nhà
nước pháp luật của Đại học Huế, Những vấn đề cơ bản của môn học Lý luận chung
về nhà nước và pháp luật, của PGS.TS. Nguyễn Văn Động hay Giáo trình Lý luận
về nhà nước và pháp luật của Trường Đại học Luật Hà Nội, (Nxb Công an nhân
dân, Hà Nội, 2011)... và giáo trình Lý luận về nhà nước và pháp luật của Trường
Đại học Luật Hà Nội đề cập đến một số nội dung về chức năng nhà nước như khái
niệm, phân loại chức năng nhà nước, hình thức, phương pháp hay phương thức thực
hiện các chức năng của nhà nước.
Về tạp chí, có bài "Chức năng nhà nước - quan điểm và nhận thức" của tác
giả Trần Thái Dương, Tạp chí Luật học, số 2, năm 1999, đề cập đến cách tiếp cận
khái niệm, phân loại, nội dung của các chức năng nhà nước. Tác giả đã có quan
niệm mới và rộng hơn về chức năng của nhà nước.

14


Tạp chí Luật học, số 2, 2002, tác giả Lê Thị Hằng có bài viết "Góp phần đổi
mới nhận thức về chức năng của nhà nước", đưa ra một số luận điểm làm cơ sở để
tiếp cận khái niệm chức năng của nhà nước nhưng không xây dựng được định nghĩa
chức năng nhà nước.
Luận án tiến sĩ luật học "Chức năng kinh tế của Nhà nước cộng hòa xã hội



trường và sự cần thiết phải BVMT; khái niệm, đặc điểm của pháp luật BVMT ở
Việt Nam; những nội dung cơ bản của pháp luật BVMT ở Việt Nam; xác định các
nhân tố ảnh hưởng đến pháp luật BVMT ở Việt Nam trong giai đoạn đó.
Ngoài ra, có khá nhiều công trình nghiên cứu thực tiễn nhận thức về chức
năng QLMT của nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV. Có thể thấy do ảnh hưởng của
nhận thức mà hầu như chưa có một công trình nghiên cứu nào chính thức coi QLMT là
một chức năng độc lập của nhà nước, vì thế, các công trình nghiên cứu chủ yếu mới
chỉ quan tâm tới một số hoạt động liên quan đến QLMT, phục vụ cho việc xây dựng
các luận cứ khoa học trực tiếp cho QLMT, quản lý từng thành tố của môi trường
chứ không phải là luận cứ cho việc xác định QLMT là một chức năng của nhà nước.
Điều này được chứng minh qua việc có khá nhiều chương trình nghiên cứu khoa
học cấp bộ, cấp nhà nước, các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học độc lập
hoặc hợp tác với nhau liên quan đến môi trường.
Chương trình nghiên cứu của Bộ Tài nguyên và Môi trường đặt ra như một
sự tiên phong từ 2002-2006 gồm: nhóm các đề tài nghiên cứu về lĩnh vực đất đai có
21 đề tài với các nội dung về điều tra, khảo sát, thống kê, đánh giá thực trạng đất đai,
về việc quy hoạch, giao và sử dụng, thu hồi các loại đất; trong việc nghiên cứu cơ sở
khoa học cho quản lý đất đai như pháp luật, cán bộ quản lý…; nhóm các đề tài nghiên
cứu để xây dựng cơ sở khoa học, cung cấp thông tin cho hoạt động quản lý về địa
chất và khoáng sản có 23 đề tài; nhóm các đề tài nghiên cứu về cơ sở khoa học và
cung cấp thông tin cho QLMT có 5 đề tài; nhóm các đề tài nghiên cứu về cơ sở khoa
học cho việc quản lý khí tượng thủy văn có 25 đề tài nhưng quá sâu vào phần kỹ
thuật; Nhóm các nghiên cứu cơ sở khoa học và thông tin cho việc quản lý và triển
khai các tác nghiệp chuyên môn về đo đạc và bản đồ góp phần vào QLMT có 11 đề tài.
Ngoài ra, cần chú ý một số công trình nghiên cứu đã được Bộ Khoa học và
Công nghệ nghiệm thu như sau:
Điều tra đánh giá nhằm nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho cộng
đồng thành phố Đà Nẵng của sở Khoa học Công nghệ và Môi trường Đà Nẵng, do

Nghiên cứu đề xuất quy trình lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường trong
quá trình quy hoạch sử dụng đất trên nguyên tắc PTBV của Tổng cục Môi trường,
do Hoàng Văn Thức làm chủ nhiệm đề tài, năm 2009, xây dựng cơ sở khoa học để
thực hiện lồng ghép các yêu cầu BVMT vào quy hoạch sử dụng đất; xây dựng bộ
chỉ tiêu và quy trình lồng ghép nội dung BVMT vào quy hoạch sử dụng đất; áp
dụng thử nghiệm tại tỉnh Quảng Nam.

18


Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ quản lý và khôi phục môi
trường sau thiên tai - Nghiên cứu điển hình tại một số địa phương, của Viện Khoa
học Khí tượng Thủy văn - Bộ Tài nguyên và Môi trường, do Ngô Thị Vân Anh làm
chủ nhiệm, hoàn thành năm 2010, trình bày tổng quan các nghiên cứu liên quan đến
đánh giá thiệt hại môi trường sau thiên tai; trình bày cơ sở khoa học của đánh giá
thiệt hại môi trường sau thiên tai và quản lý, khôi phục sau thiên tai.
Đề tài Vấn đề môi trường trong phát triển xã hội và quản lý xã hội ở nước
ta đến năm 2020 của Viện Nghiên cứu Môi trường và PTBV, do PGS.TS Hà Huy
Thành làm chủ nhiệm, năm 2010, trình bày tổng quan về mối quan hệ giữa môi
trường tự nhiên với sự phát triển xã hội và sự quản lý phát triển xã hội; đánh giá
thực trạng biến đổi môi trường và những tương tác đến phát triển xã hội và quản lý
phát triển xã hội ở Việt Nam thời kỳ đổi mới; dự báo các xu hướng biến đổi môi
trường và tác động của chúng đến phát triển xã hội ở Việt Nam đến năm 2020; đề
xuất quan điểm và giải pháp quản lý phát triển xã hội trong mối quan hệ với sử
dụng hiệu quả tài nguyên và cải thiện môi trường sống vì sự PTBV ở Việt Nam đến
năm 2020 có nhiều nội dung liên quan đến nhận thức và thực hiện chức năng
QLMT của nhà nước đáp ứng yêu cầu PTBV ở Việt Nam.
Một số sách và bài viết có ít nhiều liên quan tới đề tài như Chiến lược bảo vệ
môi trường quốc gia, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004; Tiếp tục rà soát, hoàn
thiện thể chế, bộ máy quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường của Thủ tướng