ĐạI HọC QUốC GIA Hà NộI
TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN
---------------------*--------------------

LÊ LAN PHƯƠNG

CHUYểN ĐổI VIệC LàM CủA NGƯờI DÂN VEN ĐÔ
SAU KHI Bị THU HồI ĐấT SảN XUấT NÔNG NGHIệP
TạI PHƯờNG KIếN HƯNG, QUậN Hà ĐÔNG, Hà NộI

LUậN VĂN THạC Sĩ
CHUYÊN NGàNH Xã HộI HọC

Hà Nội - 2014
ĐạI HọC QUốC GIA Hà NộI


TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN
---------------------*--------------------

LÊ LAN PHƯƠNG

CHUYểN ĐổI VIệC LàM CủA NGƯờI DÂN VEN ĐÔ
SAU KHI Bị THU HồI ĐấT SảN XUấT NÔNG NGHIệP
TạI PHƯờNG KIếN HƯNG, QUậN Hà ĐÔNG, Hà NộI

LUậN VĂN THạC Sĩ
CHUYÊN NGàNH Xã HộI HọC
Mã số: 60 31 03 01

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: GS.TS. Trịnh Duy

Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Hội đồng nhân dân - Ủy
ban nhân dân và nhân dân phường Kiến Hưng, quận Hà Đông, Thành phố Hà
Nội, đặc biệt là những người trực tiếp tạo điều kiện và tham gia trả lời phỏng
vấn đã cung cấp cho tôi những số liệu cụ thể nhất.
Mặc dù, tôi đã cố gắng bằng tất cả sự nhiệt huyết và năng lực của
mình. Tuy nhiên, luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót rất mong
nhận được những đóng góp quý báu của quý thầy cô và các bạn.
Xin chân thành cảm ơn!

Học viên

Lê Lan Phương


MỤC LỤC
MỤC LỤC ........................................................................................................ 1
DANH MỤC CÁC BẢNG .............................................................................. 4
DANH MỤC CÁC BIỂU ................................................................................ 5
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 6
2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn. Error! Bookmark not defined.
2.1. Ý nghĩa khoa học............................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Ý nghĩa thực tiễn ............................... Error! Bookmark not defined.
3. Tổng quan vấn đề nghiên cứu .............. Error! Bookmark not defined.
4. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ........ Error! Bookmark not defined.
4.1. Mục tiêu nghiên cứu .......................... Error! Bookmark not defined.
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................ Error! Bookmark not defined.
5. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu .... Error! Bookmark not
defined.
5.1. Đối tượng nghiên cứu........................ Error! Bookmark not defined.

1.2. Lý thuyết áp dụng ............................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Lý thuyết biến đổi xã hội ............... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Lý thuyết lựa chọn hành vi hợp lý . Error! Bookmark not defined.
1.3. Chủ trương, chính sách về vấn đề thu hồi đất nông nghiệp và
chuyển đổi việc làm của người dân sau khi thu hồi đất .................. Error!
Bookmark not defined.
1.3.1. Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước nói chung và UBND
Thành phố Hà Nội nói riêng về vấn đề thu hồi đất nông nghiệp ...... Error!
Bookmark not defined.
1.3.2. Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước nói chung và UBND
Thành phố Hà Nội nói riêng về vấn đề chuyển đổi việc làm cho người
dân sau khi thu hồi đất.............................. Error! Bookmark not defined.
1.4. Tổng quan địa bàn nghiên cứu .......... Error! Bookmark not defined.
Chương 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA NGƯỜI

2


DÂN VEN ĐÔ HÀ NỘI SAU KHI THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP Error!
Bookmark not defined.
2.1. Tình trạng thu hồi đất nông nghiệp của người dân ................. Error!
Bookmark not defined.
2.2. Chuyển đổi việc làm của người dân ven đô Hà Nội sau khi bị thu
hồi đất nông nghiệp ................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Thực trạng việc làm trước khi bị thu hồi đất. Error! Bookmark not
defined.
2.2.2. Thực trạng việc làm sau khi bị thu hối đất .... Error! Bookmark not
defined.
2.2.3. Thời gian chuyển đổi việc làm sau khi bị thu hồi đất ............. Error!
Bookmark not defined.

Bảng 1.1. Cơ cấu mẫu theo giới tính (%)........ Error! Bookmark not defined.
Bảng 1.2. Cơ cấu mẫu theo nhóm tuổi (%) ..... Error! Bookmark not defined.
Bảng 1.3. Cơ cấu mẫu theo trình độ học vấn (%) .......... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 1.4. Cơ cấu mẫu theo tình trạng hôn nhân (%) ..... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.1: Làm thêm các công việc phụ trước khi bị thu hồi đất theo
giới tính của người trả lời (%)......... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2: Loại hình công việc phụ của người dân trước khi thu hồi đất
nông nghiệp theo giới tính(%) ...... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Chuyển đổi việc làm chính của người dân trước và sau thu hồi
đất nông nghiệp (%) ...................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.4: Công việc chính của người dân sau khi thu hồi đất theo tỷ lệ
thu hồi đất sản xuất nông nghiệp (%) .......... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.5: Chuyển đổi loại hình công việc phụ trước và sau khi thu hồi
đất nông nghiệp (%) ...................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Biến đổi về cơ cấu nguồn thu nhập chính sau khi thu hồi
đất nông nghiệp (%) ........................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.1: Công việc chính của người dân sau khi thu hồi đất nông nghiệp
theo giới tính (%) .......................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2: Thời gian chuyển đổi việc làm sau khi thu hồi đất nông nghiệp
theo nhóm tuổi (%) ....................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3: Công việc chính của người dân sau khi thu hồi đất nông nghiệp
theo nhóm tuổi (%) ....................... Error! Bookmark not defined.

5


DANH MỤC CÁC BIỂU

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đô thị hóa là quá trình tất yếu đã và đang diễn ra trên phạm vi thế giới
nói chung và ở nước ta nói riêng. Nền kinh tế càng phát triển thì quá trình đô
thị hóa diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh. Đường lối Đổi mới của Đảng và
Nhà nước từ giữa những năm 1980 đã đưa Việt Nam đạt được những thành
tựu đáng kể về cả kinh tế và xã hội. Gắn liền với những thành tựu này là quá
trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ và nhanh chóng
trong phạm vi cả nước.
Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đi liền với việc xây dựng nhiều
khu công nghiệp, khu đô thị. Tất cả các công trình này đòi hỏi phải có mặt
bằng để xây dựng do đó nhu cầu về đất xây dựng là rất lớn. Để có đất cho
mục đích trên, Nhà nước phải thu hồi một phần đất của nhân dân theo quy
định tại điều 39 - Luật đất đai năm 2003. Những khu đô thị, khu công nghiệp
này được mọc lên rất nhiều không chỉ ở nội đô những thành phố lớn mà hiện
nay nó được đưa ra các vùng nông thôn ngoại thành, ven đô, ngay trên những
khu đất nông nghiệp. Như vậy, những mảnh đất nông nghiệp vốn là tư liệu
sản xuất, nguồn kiếm sống duy nhất của người nông dân giờ đã bị thu hồi để
dùng vào mục đích cho xây dựng các công trình công nghiệp và nhà ở.
Theo số liệu do Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đưa ra tại hội thảo
“Nông dân bị mất đất- Thực trạng và giải pháp” tổ chức vào ngày 4/7/2011 tại Hà
Nội cho biết tổng diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi trên cả nước để xây dựng
các khu công nghiệp và khu đô thị lên tới 366 nghìn ha (chiếm gần 3,9% quỹ đất
nông nghiệp), tính bình quân mỗi năm có gần 73,3 nghìn ha đất bị thu hồi. Theo
số liệu thống kê của Bộ Tài nguyên môi trường (với 31 tỉnh thành trong cả nước)
tính đến ngày 1/1/2008 thì tổng diện tích đất trồng lúa của cả nước còn 4.098.285
ha giảm 30.643ha so với năm 2007. Mức độ giảm thực tế bằng 1,1 lần so với kế
hoạch giảm diện tích đất nông nghiệp năm 2006- 2007. [4]

7

57&cn_id=551414 , Ngày 28/10/2012

8


11. Lê Ngọc Hùng (2008), Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa
học xã hội Hà Nội
12. Trần Thị Ngọc Khuyên (2008), Thực trạng nghề nghiệp của người
dân sau khi bàn giao đất cho khu công nghiệp, Luận văn thạc sỹ
13. Lê Tiêu La – Chủ nhiệm đề tài (2007), Một số biến đổi xã hội ở
nông thôn
14. Trịnh Duy Luân (2006), Xã hội học Đô thị, NXB Khoa học xã hội
vùng ven đô Hà Nội trong thời kỳ đổi mới, Đề tài khoa học cấp cơ sở
15. Liên Hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (2012), Đánh
giá thực trạng lao động việc làm ở các khu vực bị thu hồi đất nông nghiệp và
hiệu quả của các chính sách hỗ trợ nhóm nông dân mất đất Hà Nội.
16. Kim Thị Hồng Lụa (2008), Thực trạng việc làm của người dân sau
khi bàn giao đất cho khu công nghiệp, Luận văn thạc sỹ
17. Nguyễn Hữu Minh và đồng nghiệp (2005), Biến đổi kinh tế - xã hội
ở vùng ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa, Tạp chí Xã hội học, số
1(89), tr.56.
18. Trần Thị Minh Ngọc (2010), Việc làm của nông dân trong quá trình
công nghiệp hóa, hiện đại hóa vùng đồng bằng sông Hồng đến năm 2010,
NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội.
19. Lê Du Phong, Nguyễn Văn Áng, Hoàng Văn Hai (đồng chủ biên)
(2002), Ảnh hưởng của đô thị hóa đến nông thôn ngoại thành Hà Nội: Thực
trạng và giải pháp, NXB Chính trị Quốc gia
20. Vũ Hào Quang (2001), Các lý thuyết xã hội học, NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội
21. Đỗ Đức Quân (2010), Một số giải pháp nhằm phát triển bền vững

31. Nguyễn Phúc Thọ, Tác động tiêu cực của công nghiệp hóa tới nội
dung xây dựng khu công nghiệp tập trung đến sản xuất và đời sống của các
hộ nông dân bị thu hồi đất sản xuất ở xã Nam Sơn huyện Quế Võ tỉnh Bắc
Ninh, Báo cáo

10


32. Thủ tướng chính phủ (2009), Quyết định phê duyệt đề án “Đào tạo
nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020, Số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009
33. Phạm Thị Thủy (2012), Bảo đảm lợi ích kinh tế lâu dài cho nông
dân bị thu hồi đất phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,
Tạp chí công nghiệp, kỳ 1, tháng 12/2012.
34. Phạm Thị Thủy (2014), Việc làm cho nông dân khi thu hồi đất ở Hà
Nội, Luận văn tiến sỹ
35. Phạm Quang Tín, Thực trạng việc làm của người lao động trong
các hộ dân diện thu hồi đất ở tỉnh Quảng Nam, Báo cáo
36. Bùi Văn Tuân,

Đô thị hóa và những vấn đề kinh tế - xã hội vùng

ven đô Hà Nội hiện nay (Trường hợp nghiên cứu xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm,
Hà Nội), Luận văn thạc sỹ
37. Lương Thế Tuấn (2009), Tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp
đến hộ nông dân huyện Lục Nam, huyện Bắc Giang, Luận văn thạc sỹ
38. Từ điển Xã hội học, NXB Thế giới, trang 705
39. UBND phường Kiến Hưng (2013), Báo cáo số 250/BC-UBND ngày
16 tháng 12 năm 2013 về kết quả thực hiện phát triển kinh tế - xã hội năm
2013 và phương hướng nhiệm vụ năm 2014
40. UBND phường Kiến Hưng (2013), Báo cáo thống kê tình hình thu hồi

/DAO-TAO-NGHE-CHO-NONG-DAN-TRONG-THOI-KY-HOI-NHAP-QU
OC-TE/language/vi-VN/Default.aspx
52.http://mic.gov.vn/daotaonghe/tintuc/Trang/%C4%90%C3%A0ot%E
1%BA%A1ongh%E1%BB%81cholao%C4%91%E1%BB%99ngn%C3%B4n
gth%C3%B4nC%C3%A1chl%C3%A0mthi%E1%BA%BFtth%E1%BB%B1
c,hi%E1%BB%87uqu%E1%BA%A3r%C3%B5r%E1%BB%87t.aspx
53. http://vcard.edu.vn/tin-tuc/hoi-thao-dao-tao-nghe-cho-nong-dan.htm

12