Một số vấn đề về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án
dân sự theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự
năm 2004
Nguyễn Thị Ngọc Mai
Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật dân sự; Mã số: 60 38 30
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Công Bình
Năm bảo vệ: 2014
Keywords. Luật dân sự; Pháp luật Việt Nam; Luật tố tụng dân sự
Content
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Để tạo hành lang pháp lý cho các cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện các quyền và
nghĩa vụ của mình trong tố tụng dân sự (TTDS), đáp ứng yêu cầu của việc giải quyết các vụ việc
dân sự trong điều kiện mới và quán triệt chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền
và cải cách tư pháp ở nước ta, tại kỳ họp thứ 5, ngày 15/06/ 2004 Quốc hội khoá XI đã thông qua
Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 (BLTTDS). BLTTDS đã pháp điển hóa và thống nhất ba loại
hình tố tụng được quy định trong Pháp lệnh thủ tục giải quyết vụ án dân sự năm 1989, Pháp lệnh
thủ tục giải quyết vụ án kinh tế năm 1994 và Pháp lệnh thủ tục giải quyết tranh chấp lao động
năm 1996. Tuy nhiên, khi triển khai thi hành Bộ luật này cho thấy nhiều quy định còn bất cập
như có vấn đề quy định chưa đầy đủ, thiếu rõ ràng dẫn đến những cách hiểu khác nhau, áp dụng
tại các Tòa án không thống nhất; có những quy định mâu thuẫn với các quy định của các văn bản
pháp luật khác, chưa phù hợp với thực tế, không bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của đương
sự v.v… Nhằm khắc phục những bất cập này, tại kỳ họp thứ 9, ngày 29/03/2011 Quốc hội khóa
XII đã thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của BLTTDS. Việc Luật sửa đổi bổ sung một
số điều của BLTTDS được ban hành đã làm cho hệ thống pháp luật TTDS Việt Nam được hoàn
thiện hơn. Tuy vậy, vẫn còn nhiều quy định của BLTTDS bất cập chưa được sửa đổi, bổ sung,
trong đó có cả các quy định về chuẩn bị xét xử sơ thẩm (CBXXST) vụ án dân sự (VADS). Vì
vậy, để thực hiện được mục tiêu chiến lược của cải cách tư pháp là "hoạt động xét xử được tiến
hành có hiệu quả và hiệu lực cao" [4] thì phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận,
nội dung các quy định của pháp luật TTDS hiện hành và thực tiễn thực hiện chúng tại các Tòa án
để phát hiện những bất cập, mâu thuẫn, tìm ra các giải pháp hoàn thiện và thực hiện chúng. Với

3. Mục đích và nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài là làm rõ được các vấn đề về CBXXST VADS theo
quy định của BLTTDS, từ đó phát hiện được những hạn chế, bất cập trong các quy định của
BLTTDS về CBXXST VADS, những tồn tại trong việc thực hiện chúng tại các Tòa án và tìm ra
các giải pháp nhằm hoàn thiện và thực hiện có hiệu quả chúng trên thực tế.
Để thực hiện được mục đích nêu trên, việc nghiên cứu đề tài luận văn có những nhiệm
vụ chính sau:
- Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận các quy định của BLTTDS về CBXXST VADS;
- Nghiên cứu làm rõ nội dung các quy định của BLTTDS, Luật sửa đổi bổ sung một số
điều của BLTTDS và các văn bản hướng dẫn thi hành về CBXXST VADS;
- Khảo sát thực tiễn thực hiện các quy định của BLTTDS, Luật sửa đổi bổ sung một số
điều của BLTTDS và các văn bản hướng dẫn thi hành về CBXXST VADS của các Tòa án trong
những năm gần đây.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về CBXXST VADS, các quy
định của BLTTDS, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của BLTTDS và các văn bản hướng dẫn thi
hành về CBXXST VADS cũng như thực tiễn thực hiện các quy định này tại các Tòa án nhân dân
(TAND) các cấp.
Chuẩn bị xét xử sơ thẩm VADS là một vấn đề cơ bản và quan trọng của TTDS nên đề
tài có nội dung nghiên cứu rộng. Tuy nhiên, do giới hạn của đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ
luật học, việc nghiên cứu chỉ tập trung vào những vấn đề lý luận cơ bản của CBXXST VADS


như: khái niệm CBXXST VADS; ý nghĩa CBXXST VADS; sự phát triển các quy định của pháp luật
TTDS Việt Nam về CBXXST VADS; nội dung các quy định cơ bản của BLTTDS và Luật sửa đổi
bổ sung một số điều của BLTTDS về thời hạn CBXXST VADS; việc thông báo việc thụ lý
VADS; lập hồ sơ VADS; quyết định đưa VADS ra xét xử và chuyển hồ sơ VADS cho Viện kiểm
sát (VKS) nghiên cứu v.v… Những vấn đề khác như: hòa giải VADS; quyết định tạm đình chỉ
VADS, quyết định đình chỉ giải quyết VADS, quyết định áp dụng, thay đổi và hủy bỏ biện pháp
khẩn cấp tạm thời v.v… tuy được thực hiện trong thời gian CBXXST VADS nhưng không có ý

References
1. Tống Công Cường (2007), Luật tố tụng dân sự Việt Nam, Nxb Đại học quốc gia Thành phố
Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Nguyễn Văn Cường (2010), "Một số vướng mắc trong quá trình thực hiện Bộ luật tố tụng
dân sự - Những kiến nghị, giải pháp hoàn thiện", Tòa án nhân dân, (1).
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày 02/01 của Bộ Chính trị về
một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2003), Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12 của Ban Bí thư Trung


5.

6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.

15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.

45. Viện Khoa học xét xử - Tòa án nhân dân tối cao (2002), Thu thập và đánh giá chứng cứ
trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự thực trạng và giải pháp, Đề tài nghiên cứu khoa
học cấp cơ sở, Hà Nội.
46. Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật, Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia
(2001), Những quan điểm cơ bản về Bộ luật rố tụng dân sự Việt Nam, Báo cáo tổng quan đề
tài, Hà Nội.
47. Viện Nghiên cứu Quyền con người - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2002), Các
văn kiện quốc tế về quyền con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
48. Viện Nhà nước và Pháp luật - Viện Khoa học xã hội Việt Nam (2002), Những quan điểm cơ
bản về Bộ luật tố tụng dân sự Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Hà Nội.
49. Viện Ngôn ngữ học (2003), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng.
50. Nguyễn Như Ý (Chủ biên) (1998), Đại Từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội.