Văn hóa đọc của sinh viên Đại học Quốc Gia Hà
Nội
Nguyễn Thị Thanh Thủy
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ. Khoa học Thư viện: 60 32 20
Nghd: PGS. TS. Trần Thị Quý
Năm bảo vệ: 2014
Keywords: Văn hóa đọc; Thư viện; Sinh viên; Đại học Quốc gia Hà Nội
Contents:
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
“Văn hóa đọc” hiện nay đang là một khái niệm chưa hoàn thiện, ít nhiều
trong chúng ta đã nghe hay đọc khái niệm này ít nhất một lần. Mỗi người có một
quan niệm khác nhau về văn hóa đọc. Có người cho rằng: “Văn hoá đọc là một khái
niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp. Văn hoá đọc, theo nghĩa
rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối,
chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã
hội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất(thư viện,phòng đọc; xuất bản phát hành
sách,tài liệu...) nhằm phát triển văn hóa đọc. Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc
có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc
và kỹ năng đọc của mỗi người đọc” hay “văn hóa đọc là ứng xử, giá trị và chuẩn
mực đọc của mỗi cá nhân”. Như vậy, có thể dễ dàng hiểu, văn hóa đọc là cách thức
ứng xử và đánh giá đọc của mỗi cá nhân thông qua thói quen đọc, sở thích đọc và
kỹ năng đọc của bản thân.
Tại sao văn hóa đọc hiện nay đang được đặc biệt quan tâm? Một thực tế của
xã hội hiện nay đó là sự bùng nổ khoa học công nghệ, con người trở nên “lười” hơn
bởi những công cụ hiện đại. Việc đọc sách cũng vậy, đọc sách online, sách điện tử
(e-book), báo điện tử (e-journal), chính phủ điện tử (e-government), học trực tuyến
(e-learning), v.v… đang trở nên phổ biến hơn, mua sách lậu, giá rẻ, nhanh chóng,
dễ dàng hơn so với việc đến thư viện và tìm kiếm thủ công, mất thời gian và công
sức, có nhiều lúc không thỏa mãn yêu cầu của mình. Do vậy, người ta lo ngại nhiều

đọc cho họ. Hay nói cách khác là cần phát triển việc tự học, tự nghiên cứu tài liệu
một cách tự giác, mang lại đam mê, thích thú đọc tài liệu cho họ, đồng thời giúp họ
nhanh chóng tiếp cận đến nội dung cũng như các loại hình tài liệu khác nhau. Việc
tiếp nhận thông tin từ sách, báo, tài liệu có nhiều cách khác nhau nhưng trong đó
đọc là một hoạt động tích cực nhất cho sinh viên - những người bắt đầu làm quen
với NCKH. Nhiệm vụ này, trước hết thuộc về Trung tâm TT-TV của ĐHQGHN và
các phòng tư liệu của các khoa trong trường thành viên. Để có cơ sở khoa học để đề
xuất các giải pháp khả thi, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Văn hóa đọc của sinh
viên Đại học Quốc Gia Hà Nội” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sĩ ngành Thông
tin – Thư viện của mình.
- 9 -2. Tình hình nghiên cứu
"Văn hoá đọc" gần đây đã được nhiều người đề cập với ý nghĩa là một hoạt
động văn hoá của con người thông qua việc đọc sách báo, tài liệu để tiếp nhận và
xử lý thông tin, tri thức một cách khoa học và bổ ích. Văn hoá đọc góp phần to lớn
vào việc bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, hình thành và phát triển nhân cách con
người. Để tôn vinh những giá trị mà văn hóa đọc mang lại, đã có bài báo khẳng
định “Đọc sách là hành trình của trí tuệ và tâm hồn”, “Đọc sách là biểu tượng của
văn hóa và văn minh” hay một trang web quen thuộc với bạn đọc đăng tải những
thông tin về vấn đề đọc sách và văn hóa đọc “sachhay.com”. Từ nhiều năm nay, tại
các quốc gia ở châu Âu, Bắc Mỹ, châu Phi các hoạt động quảng bá cho ngày đọc
sách được trình diễn khắp nơi trên đường phố, trên các phương tiện giao thông
cộng cộng, trong giảng đường, thư viện, … Tiêu biểu nghiên cứu văn hóa đọc ở
Đức cho thấy văn hóa đọc Ðức đã có một sự phát triển liên tục, bén rễ sâu xa trong
đời sống xã hội và đời sống tinh thần người Ðức. Hội chợ sách Leipzip, một truyền
thống giao lưu văn hóa đọc từ thế kỷ 17, được tổ chức vào tháng 3 mỗi năm cũng
đang thu hút một số lượng lớn người triển lãm. Trên thế giới đã thiết lập “một ngày


tôn vinh để giữ gìn và phát triển văn hóa đọc” vào 23/04 hàng năm và người Việt
Nam cũng thực sự chờ mong một ngày Tết đọc sách đến cho người Việt.

tại Bình Dương hiện nay” của học viên Nguyễn Văn Thục, đề tài nghiên cứu khoa
học xã hội và nhân văn cấp tỉnh, năm 2011; “Phát triển văn hoá đọc cho sinh viên
Học viện Cảnh sát nhân dân” của học viên Đỗ Thu Thơm, chuyên ngành Khoa học
Thư viện, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà
Nội, năm 2011; … Các công trình nghiên cứu trên đều đi từ thực trạng văn hóa đọc
và mục đích cuối cùng là đưa ra những giải pháp, chiến lược nhằm phát triển văn
hóa đọc, khẳng định vai trò văn hóa đọc trong đời sống xã hội.
Như vậy, đề tài “Văn hóa đọc của sinh viên Đại học Quốc Gia Hà Nội,” đi
sâu tìm hiểu văn hóa đọc của sinh viên Đại học Quốc Gia Hà Nội để từ đó đưa ra
định hướng phát triển văn hóa đọc cho sinh viên là một nghiên cứu hoàn toàn mới,
chưa có đề tài nào nghiên cứu trước đó.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- 11 -Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích những yếu tố ảnh hưởng tác động


đến văn hóa đọc và nghiên cứu thực trạng văn hóa đọc của sinh viên Đại học Quốc
Gia Hà Nội, tác giả luận văn muốn đưa ra các giải pháp nhằm phát triển văn hóa
đọc cho sinh viên Đại học Quốc Gia Hà Nội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu cơ sở lý luận về văn hóa đọc nói chung và văn hóa đọc của sinh viên
nói riêng.
- Nghiên cứu khái quát đặc điểm của ĐHQGHN và Trung tâm Thông tin thư
viện cùng các khoa của các trường thành viên.
- Nghiên cứu điều kiện sống và học tập của sinh viên ĐHQGHN.
- Nghiên cứu thực trạng văn hóa đọc của sinh viên Đại học Quốc Gia Hà Nội.
- Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển văn hóa đọc cho sinh viên Đại học
Quốc Gia Hà Nội.
4. Giả thiết nghiên cứu

viện, Trường Đại học Văn hóa, Hà Nội.
5. Lê Thị Thúy Hiền (2011), Thực trạng văn hóa đọc của sinh viên chuyên
ngành Thư viện – Thông tin trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Tạp chí Thư viện, (số
5 (9 - 2011)).
6. Lê Văn Bài (2004), Bàn thêm về văn hóa đọc, Toàn cảnh sự kiện và dư
luận, (số 168 (7 - 2004)), tr.50-51.
7. Ngô Thị Kim Nguyệt (2007), “Văn hóa đọc trong thư viện”, Tạp chí Thư
viện Việt Nam, (số 4 (12)), tr. 104.
8. Nguyễn Hữu Viêm (2009), Văn hóa đọc và phát triển văn hóa đọc ở Việt
Nam, Tạp chí Thư viện Việt Nam, số 1 (17), tr.19-26.
9. Nguyễn Thị Khánh Hòa, Văn hóa đọc trong thanh niên hiện nay –
Trường hợp tỉnh Khánh Hòa, Luận văn Thạc sĩ Văn hóa học, TP. Hồ Chí Minh,
2007.
10. Ninh Thị Kim Thoa (2006), “Giáo dục người sử dụng trong thư viện đại
học”, Kỷ yếu hội nghị: Thư viện Việt Nam hội nhập và phát triển, tr. 112 – 117.
11. Phạm Văn Tâm (2007), “Văn hóa đọc và vấn đề đặt ra hiện nay”, Tạp chí
người đọc sách, (số 2), tr. 23 – 25.
12. Phạm Văn Tình (2006), “Đọc và văn hóa đọc trước ngưỡng cửa thông
tin”, Tạp chí thư viện (số 3/2006).
- 111 -13. Phan Bích Ngọc (2010), “Đọc sách và ghi chép - một phương pháp quan
trọng trong quá trình nhận thực của sinh viên đại học”, Tạp chí Khoa học Đại học
Quốc Gia Hà Nội, (số 26), tr.47 – 50
14. Trần Mạnh Tuấn, Marketing trong hoạt động thông tin thư viện, Tập bài
giảng dành cho sinh viên chuyên ngành Thông tin Thư viện, 2005.
15. Trần Mạnh Tuấn, Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện, H., Trung tâm
Thông tin và Công nghệ Quốc gia, 1998
16. Trần Thị Minh Nguyệt (2007), Đổi mới hoạt động thông tin thư viện tại
các trường đại học phục vụ đào tạo theo học chế tín chỉ, Tạp chí Giáo dục, số 166,
2007, tr.16.


29. Ngọc Bích, Văn hóa đọc và ngày hội sách thế giới 23/4,
http://nlv.gov.vn/van-hoa-doc/van-hoa-doc-va-ngay-hoi-sach-the-gioi23/4.html,
truy cập ngày 20/12/2013
30. Nguyễn Hương, Văn hóa đọc: Sử dụng công nghệ hiện đại để phát triển
(Bài 2), http://www.cinet.gov.vn/ArticleDetail.aspx?articleid=68509&sitepageid=
45, truy cập ngày 15/12/2013
31. Nguyễn Hương, Văn hóa đọc: Yếu thế trong Xã hội hiện đại (Bài 1),
http://www.cinet.gov.vn/ArticleDetail.aspx?articleid=68494&sitepageid=45, truy
cập ngày 15/12/2013
32. Nguyễn Hữu Giới, Văn hóa đọc trong bối cảnh bùng nổ truyền thông,
Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 7.2006, http://www.nhandan.com.vn/ vanhoa/diendan/item/10322702-.html, truy cập ngày 18/12/2013
33. Nguyễn Hữu Viêm, Văn hoá đọc và phát triển văn hoá đọc ở Việt Nam,
http://nlv.gov.vn/van-hoa-doc/van-hoa-doc-va-phat-trien-van-hoa-doc-o-viet-nam.html, truy cập
ngày 10/12/2013


34. Nguyễn Hữu Viêm, Văn hóa đọc và Thư viện,
http://lib.vinhuni.edu.vn/index.php/tin-hoat-dong/h-ao-to/372-van-hoa-doc-va-thu-vien, truy cập
ngày 15/12/2013
35. Phương Nguyên, Hình thành thói quen đọc sách ở học sinh,sinh viên,
http://www.baomoi.com/Hinh-thanh-thoi-quen-doc-sach-o-hoc-sinh-sinh-vien/59/
6724765.epi, truy cập ngày 20/12/2013
36. Trần Đình Sử, Sự thay đổi thói quen đọc sách và vấn đề bồi dưỡng văn
hóa đọc, http://trandinhsu.wordpress.com/2013/11/10/su-thay-doi-thoi-quen-doc-sach-va-vande-boi-duong-van-hoa-doc/, truy cập ngày 20/12/2013
37. Trần Dương, Những yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc của sinh viên
hiện nay, http://www.htu.edu.vn/trung-tam-thu-vien/603-những-yếu-tố-ảnh-hưởng-đến-văn-hóađọc-của-sinh-viên-hiện-nay, truy cập ngày 10/12/2013
38. Võ Hoàng Anh, Một ngày tôn vinh để gìn giữ và phát triển văn hóa
đọc, http://hoithao.sachhay.org/2010/03/mot-ngay-ton-vinh-e-gin-giu-va-phat.html,
truy cập ngày 20/12/2013
39. Vũ Bích Ngân, Hướng đến một mô hình thư viện đại học hiện đại phục