CHƯƠNG 6

ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ


I. Đường lối xây dựng HTCT thời kỳ trước
đổi mới(1945 – 1989)
1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương xây dựng HTCT
a. Giai đoạn 1945 – 1954: HTCT dân chủ nhân dân
- Nhiệm vụ: thực hiện đường lối CM đánh đuổi ĐQ xâm lược, giành ĐL, thống nhất thực sự cho DT, xoá bỏ các di tích PK và nửa PK làm cho người cày có ruộng, phát triển chế độ DCND, gây dựng cơ sở cho CNXH. Khẩu hiệu “Dân tộc trên hết, Tổ
quốc trên hết” – cơ sở tư tưởng cho HTCT.
(Chỉ thị “Kháng chiến, kiến quốc”- 25/11/1945)


I. Đường lối xây dựng HTCT thời kỳ trước
đổi mới(1945 – 1989)
1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương xây dựng HTCT
a. Giai đoạn 1945 – 1954: HTCT dân chủ nhân dân
- Nhiệm vụ
- Nền tảng: khối đại đoàn kết dân tộc. Không chủ trương đấu tranh giai cấp. Đặc lợi ích của DT lên cao nhất.


I. Đường lối xây dựng HTCT thời kỳ trước
đổi mới(1945 – 1989)
1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương xây dựng HTCT
a. Giai đoạn 1945 – 1954: HTCT dân chủ nhân dân
- Nhiệm vụ
- Nền tảng
- Chính quyền: là công bộc của dân. Dân là chủ và dân làm chủ. Cán bộ sống, làm việc giản dị, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.



Bốn là: cơ sở kinh tế của hệ thống chuyên chính vô sản là nền kinh tế kế hoạch
hóa tập trung quan liêu, bao cấp.

Năm là: cơ sở xã hội của hệ thống chuyên chính vô sản là liên minh giai cấp giữa
giai cấp nông dân với giai cấp công nhân và tầng lớp trí thức.


b. Giai đoạn 1955 – 1989: HT chuyên chính vô sản
* Cơ sở hình thành
* Chủ trương
Xây dựng HTCCVS là: xây dựng chế độ làm chủ tập

-

thể XHCN


I. Đường lối xây dựng HTCT thời kỳ trước
1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương xây dựng HTCT
2. Đánh giá việc thực hiện:

đổi mới(1945 – 1989)


I. Đường lối xây dựng HTCT thời kỳ trước
đổi mới(1945 – 1989)
II. Đường lối xây dựng HTCT thời kỳ đổi mới
1989 đến nay


Mục tiêu:
“Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” xác định:
Toàn bộ tổ chức và hoạt động của HTCT ở nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây
dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân.
ĐH VII của Đảng cũng khẳng định: Thực hiện dân chủ XHCN là thực chất của việc
đổi mới và kiện toàn HTCT.


Quan điểm:
• Một là, dùng khái niệm “hệ thống chính trị” thay cho khái niệm hệ thống chuyên chính
vô sản và khái niệm chế độ làm chủ tập thể được sử dụng trong các giai đoạn trước đây.

• Hai là, kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới
kinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bước đổi mới chính trị.


Quan điểm:
• Ba là, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của HTCT không phải là hạ thấp hoặc
thay đổi bản chất của nó, mà là nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực
quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân


Quan điểm:
• Bốn là, đổi mới HTCT một cách toàn diện, đồng bộ, có kế thừa, có bước đi, hình thức và
cách làm phù hợp.

• Năm là, đổi mới mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành của HTCT với nhau và với xã
hội, tạo ra sự vận động cùng chiều theo hướng tác dụng, thúc đẩy xã hội phát triển; phát
huy quyền làm chủ của nhân dân.


- Đặc điểm của NN pháp quyền VN:

•
•

Nhà nước của dân,do dân vì dân, tất cả quyền lực NNthuộc thuộc về ND
Quyền lực NN là thống nhất, có sự phân công rành mạch phối hợp chặt chẽ giữa các cơ
quan NN trong việc thực hiện các quyền hành pháp, tư pháp, lập pháp

•

NN được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật và bảo đảm cho Hiến
pháp, các đạo luật giữ vò trí tối thượng trong điều chỉnh các quan hệ thuộc tất cả các
lónh vực đời sống XH


•
•

Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; nâng cao trách
nhiệm pháp lý giữa NN và công dân, thực hành DC, đồng thời tăng cường kỷ cương, kỷ
luật
NN pháp quyền VN do 1 đảng duy nhất lãnh đạo, có sự giám sát của nhân dân, sự phản
biện XH của MTTQ và các tổ chức thành viên.


 Xây dựng Nhà nước trong HTCT:
- Biện pháp xây dựng NN pháp quyền VN:

•