TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

KẾ TOÁN QUỐC TẾ
TIỂU LUẬN CÁ NHÂN (ĐỀ TÀI SỐ 7)

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ QUÁ TRÌNH
PHÁT TRIỂN CỦA KẾ TOÁN VIỆT NAM

Tên SV : Nguyễn Thị Thanh Định
Mã số SV :7701250435A
Lớp: 16C1ACC52201
Khóa 25 (2015 – 2017)
GVHD: TS. Phạm Quang Huy

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
TP. HCM, tháng 08 năm 2016


..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................

Để có thể nhìn nhận lại toàn bộ lộ trình kế toán Việt Nam từ lúc hình thành đến
hiện tại, cũng như những chuẩn bị cho giai đoạn săp tới, tôi đã chọn đề tài là “Lịch sử
hình thành và quá trình phát triển kế toán Việt Nam”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của tiểu luận là :
- Tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển kế toán Việt Nam từ lúc hình thành
- Xem xét định hướng của kế toán Việt Nam trong những năm vừa qua và trong
tương lai.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
-

Đối tượng nghiên cứu : Chế độ kế toán, chuẩn mực kế toán, luật kế toán qua các thời kỳ
phát triển.
Phạm vi nghiên cứu : Kế toán Việt Nam
4. Phương pháp nghiên cứu
Tổng hợp các cột mốc quan trọng trong sự phát triển kế toán Việt Nam và sử dụng
phương pháp tự luận để đưa ra kết luận và kiến nghị.
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

1. Nghiên cứu trong nước


Nghiên cứu trong nước liên quan đến tiểu luận là đề tài “Sự phát triển của kế toán
trên thế giới và Việt Nam. Các vấn đề đặt ra đối với kế toán Việt Nam trong xu thế toàn
cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế” nhưng chưa xác định tên tác giả.
Phạm vi nghiên cứu là hệ thống kế toán Việt Nam nên không có tìm kiếm đề tài
nước ngoài.
CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Luật kế toán


- Không có chuẩn mực kế toán thì các mục tiêu của Báo cáo tài chính dưới đây sẽ
không đạt được:
+ Cung cấp thông tin hữu ích để ra quyết định về đầu tư và tín dụng
+ Cung cấp thông tin hữu ích để đánh giá luồng tiền tương lai
+ Cung cấp thông tin về tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp, gọi chung
là tình hình tài chính của doanh nghiệp
- Nhờ có chuẩn mực kế toán các thông tin trình bày trên báo cáo tài chính trở nên
thiết thực, tin cậy được và có thể so sánh được.
- Kết cấu của một chuẩn mực kế toán gồm các phần sau:
+ Mục đích của chuẩn mực.
+ Phạm vi của chuẩn mực.
+ Các định nghĩa sử dụng trong chuẩn mực.
+ Phần nội dung chính gồm các nguyên tắc, các phương pháp, các yêu cầu
về lập và trình bày báo cáo tài chính.
CHƯƠNG 3 : NỘI DUNG TIỂU LUẬN
1. Giới thiệu lịch sử hình thành và phát triển kế toán trên thế giới

Sự hình thành và phát triển của kế toán gắn liền với sự hình thành và phát triển của
đời sống kinh tế, xã hội loài người từ thấp lên cao. Một số tài liệu nghiên cứu cho thấy
lịch sử của kế toán có từ thời thượng cổ, xuất hiện từ 5,6 ngàn năm trước công nguyên.
Lịch sử kế toán bắt nguồn trong lịch sử kinh tế, theo đà phát triển của những tiến bộ kinh
tế - xã hội. Thời kỳ Phục hưng cho phép khám phá ra một kỷ nguyên mới, người ta thấy
xuất hiện văn chương kế toán. Năm 1494, Luca Pacioli đã giới thiệu kế toán phần kép
trong tác phẩm Summa de Arithmetica, Geometria, Proportioni et Proportionalita đóng
góp quan trọng trong việc phát triển của kế toán hiện đại. Do đã góp phần vào việc truyền
bá kỹ thuật kế toán, nên ông được xem là tác giả đầu tiên viết về kế toán và từ đó kế toán
có bước phát triển không ngừng cho đến ngày nay.


Cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, một số tổ chức nghề nghiệp được thành lập tại

Nam, Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền: Miền Bắc với sự giúp đỡ của Liên
Xô phát triển theo đường lối XHCN, miền Nam tiếp tục cuộc chiến tranh giải phóng dân
tộc. Bối cảnh lịch sử đó có ảnh hưởng đến sự phát triển của kế toán Việt Nam. Miền Bắc
áp dụng hệ thống kế toán của Liên Xô còn miền Nam áp dụng hệ thống kế toán Mỹ.
2.3 Từ năm 1976 -1994

Sau khi thống nhất đất nước, Việt Nam đi lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội. Hệ
thống kế toán áp dụng ở Việt Nam trong thời kỳ này là hệ thống kế toán của Liên Xô
trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung, một mô hình cứng nhắc, không phù hợp với xu thế
phát triển kinh tế quốc tế nói chung. Trong thời kỳ này, kế toán chỉ là công cụ phản ảnh
thụ động tình hình hoàn thành kế hoạch Nhà nước giao cũng như mục đích chủ yếu là
quyết toán thuế. Các báo cáo tài chính được ghi nhận trên số liệu của kế toán rất khác
nhau giữa doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp thuộc các thành phần khác, không
tạo ra môi trường bình đẳng và sự đồng nhất, có thể so sánh được. Trong thời điểm này,
hệ thống thông tin kế toán không thực hiện hết chức năng và mang tính đối phó.
Trong giai đoạn từ năm 1986 đến 1990, các chính sách mở cửa nền kinh tế cùng
với luật đầu tư nước ngoài được ban hành 1987, Việt Nam đã cho phép hình thành các
loại hình kinh tế tư nhân, tư nhân, tư bản trong và ngoài nước song hành cùng với thành
phần kinh tế Nhà nước đang giữ vị trí độc tôn lúc bấy giờ. Trong thời kỳ đó, Nhà nước
không điều phối nền kinh tế bằng quyền lực hành chính trực tiếp mà thay vào đó là điều
phối gián tiếp, thông qua hệ thống thông tin theo chiều ngang trong mối quan hệ ràng
buộc giữa các doanh nghiệp với cơ chế thị trường. Do đó yêu cầu thông tin cung cấp cho
mục đích quản lý phải nhanh chóng và kịp thời, nội dung thông tin không cần mang tính
thống kế, tác nghiệp mà phải mang tính phân tích ở tầm quản lý vĩ mô của Nhà nước.
Xuất phát từ yêu cầu này Bộ Tài chính đã phát hành các văn bản về hệ thống tài khoản,
chế độ báo cáo kế toán, chế độ kế toán sản xuất kinh doanh ngoài quốc doanh, chế độ sổ
sách, chứng từ kế toán ban hành theo các Quyết định số 212-TC/CĐKT ngày 15-12-


1989, 224-TC/CĐKT ngày 18-4-1990, 598- TC/CĐKT ngày 8-12-1990, 1205-TC/CĐKT

Tuy nhiên sau hơn 10 năm, Quyết định 1141- TC/QĐ/CĐKT đã không còn phù
hợp với tình hình phát triển thực tế. Để cập nhật những biến động từng ngày, theo kịp đà
phát triển của nền kinh tế trong nước, khu vực và tiến tới hội nhập quốc tế, Bộ Tài chính
đã phải liên tiếp ban hành nhiều quyết định, thông tư và văn bản hướng dẫn, sửa đổi bổ
sung Quyết định 1141TC/QĐ/CĐKT này.
2.5 Luật kế toán 2003 và các chuẩn mực Việt Nam

Đến đầu những năm 2000, thời điểm các chuẩn mực kế toán đầu tiên được soạn
thảo ở Việt Nam cũng là thời điểm chứng kiến nhiều biến động có ảnh hưởng tới hoạt
động kế toán cả trên thế giới và ở Việt Nam. Đây cũng là năm chứng kiến sự ra đời của
thị trường chứng khoán Việt Nam đánh dấu bằng sự kiện khai trương Trung tâm Giao
dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh ngày 20/7/2000. Sự ra đời của thị trường chứng
khoán tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam có thêm một kênh thu hút vốn bằng
việc niêm yết trên tại các trung tâm mà sau này thành các sở giao dịch chứng khoán. Tuy
nhiên, để có thể thu hút vốn được thì các doanh nghiệp phải có những báo cáo tài chính
phản ánh trung thực và hợp lý tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng như có khả năng
so sánh được giữa các doanh nghiệp. Nhu cầu đó đòi hỏi sự ra đời của các chuẩn mực kế
toán ở Việt Nam để thống nhất cách hạch toán kế toán của các doanh nghiệp.
2.5.1 Nội dung cơ bản Chuẩn mực kế toán Việt Nam
Các nguyên tắc, yêu cầu kế toán cơ bản và các yếu tố của báo cáo tài chính quy
định trong chuẩn mực này được quy định cụ thể trong từng chuẩn mực kế toán, phải áp
dụng đối với mọi doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong phạm vi cả nước.
Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam gồm 26 chuẩn mực đã được Bộ Tài chính ban
hành qua 5 đợt gồm 5 Quyết định và 6 Thông tư cụ thể sau:
Đợt 1: Ban hành ngày 31/12/2001 gồm 4 chuẩn mực gồm số 02, 03, 04 và 14 theo
quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 và Thông tư sô 161/2007/TT-BTC
ngày 31/12/2007 của Bộ trưởng Bộ tài chính
Đợt 2: Ban hành ngày 31/12/2002 gồm 6 chuẩn mực gồm số 01, 06, 10, 15, 16, 24
theo quyết định số 165/2002/QĐ-BTC vào ngày 31/12/2002 và Thông tư số
161/2007/TT-BTC ngày 31/12/2007 của Bộ trưởng bộ tài chính



Bênh cạnh đó, cộng theo sự ra đời của chuẩn mực kế toán và Luật kế toán 2003,
đã làm phức tạp hóa về mặt hình thức công tác pháp chế về chế độ kế toán Việt Nam. Đã
đến lúc cần có một văn bản pháp lý chung quy định tổng hợp những sửa đổi, bổ sung
được Bộ Tài chính ban hành riêng rẽ lâu nay, cũng như phần nào kết hợp được những
quy định của hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam được ban hành liên tục trong suốt 5
năm qua (2001-2005).
Năm 2006 Bộ Tài chính ban hành Chế độ kế toán doanh nghiệp. Chế độ kế toán
là những quy định và hướng dẫn về kế toán trong một lĩnh vực hoặc một số công việc cụ
thể do cơ quan quản lý nhà nước về kế toán hoặc tổ chức được cơ quan quản lý nhà nước
về kế toán ủy quyền ban hành.
Tùy theo loại hình doanh nghiệp, ngành nghề sẽ áp dụng các chế độ kế toán phù
hợp:
-

QĐ 15/2006/QĐ-BTC về việc ban hành chế độ Kế toán doanh nghiệp

-

QĐ 48/2006/QĐ-BTC ngày 14/09/2006 về việc ban hành chế độ Kế toán
doanh nghiệp nhỏ và vừa

-

QĐ 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/03/2006 của Bộ Tài Chính về việc ban hành
chế độ kế toán hành chính sự nghiệp...

Trong đó, Quyết định 15/2006/QĐ-BTC tuy không hàm chứa nhiều yếu tố mới
mẽ, nhưng xét ở khía cạnh nào đó, đã giúp cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần

15/2006/QĐ-BTC không thay đổi gì nhiều so với các quyết định trước đây. Tuy nhiên, về
mặt chi tiết, Quyết định 15/2006/QĐ-BTC đã tổng hợp những sửa đổi liên rẽ và kết hợp
với những quy định mới của Luật và Chuẩn mực kế toán.
Bên cạnh sự phát triển của kế toán, kiểm toán cũng được quan tâm .Trong đó, sự
ra đời của một hội nghề nghiệp về kiểm toán độc lập là bước ngoặt quan trong của lĩnh
vực kiểm toán. Ngày 15/4/2005, Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) đã
tổ chức Đại hội thành lập tại Hà Nội. Hội chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/1/2006,
với hai văn phòng tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Phương châm hoạt động là: “VACPA
– Độc lập – Trung thực – Minh bạch”.
2.6.2

Hệ thống 2014
Trải qua 9 năm thực hiện, Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định
15/2006/QĐ-BTC đã bộc lộ nhiều điểm chưa phù hợp với Thông lệ và Chuẩn mực kế
toán quốc tế cũng như thực tiễn tại Việt Nam. Để đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế trong


giai đoạn mới, thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh và hội nhập quốc tế, ngày
22/12/2014 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế
toán doanh nghiệp thay thế Quyết định 15/2006/QĐ-BTC và Thông tư 202/2014/TTBTC. Về cơ bản chúng ta có thể nhận thấy rằng 02 Thông tư trên được đánh giá là tiếp
cận gần hơn các chuẩn mực quốc tế và bổ sung các nghiệp vụ kinh tế chưa được đề cập
trong các quy định trước đây, nhằm giảm thiểu những tranh luận và xử lý kế toán không
nhất quán tại các DN, góp phần nâng cao tính minh bạch và sự chuẩn mực khi lập BCTC
của DN. Một số điểm mới trong 2 Thông tư như sau:
- Về nguyên tắc xây dựng Chế độ kế toán doanh nghiệp
- Phục vụ tối đa cho yêu cầu quản lý, bao quát được hoạt động của các lĩnh vực, có
tính khả thi cao.
- Cập nhật tối đa các thông lệ quốc tế hiện hành, phù hợp với đặc điểm của Việt
Nam, vì vậy chế độ kế toán doanh nghiệp lần này có tính phù hợp với các thông lệ quốc
tế cao.

Thứ ba, việc sửa đổi Luật Kế toán tạo điều kiện tăng cường quản lý, giám sát của
Nhà nước, giám sát của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư, người dân trong lĩnh vực
này, góp phần tăng cường nâng cao chất lượng kế toán, đảm bảo nguyên tắc công khai,
minh bạch đối với đơn vị kế toán cũng như toàn xã hội.
CHƯƠNG 4 : NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ
1. Nhận xét

Trải qua một quá trình dài và phát triển, nhìn chung hoạt động kế toán Việt Nam
đã không ngừng cải thiện về chất lượng, văn bản và đội ngũ chuyên môn.
 Trở thành một vị trí quan trọng trong hệ thống tài chính doanh nghiệp. Kế toán

ngày nay trước hết là công cụ quản lý, điều hành sản xuất kinh doanh của chủ
doanh nghiệp, thông tin kế toán là cơ sở cho các quyết định kinh tế; Nhà nước
càng dựa vào kế toán để thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế của
mình.
 Ngoài ra, trong giai đoạn này, hoạt động kế toán, kiểm toán đó phát triển thành
một nghề nghiệp độc lập được xã hội thừa nhận thông qua sự ra đời và phát triển
của 3 hệ thống: Kiểm toán Nhà nước, Kiểm toán độc lập và Kiểm toán nội bộ;
hình thành Hội Kế toán Việt Nam, Câu lạc bộ Kế toán trưởng. Bên cạnh đó hệ


thống khuôn khổ pháp lý về kế toán, kiểm toán đã và đang được từng bước hoàn
thiện và tiếp cận với thông lệ quốc tế thể hiện ở sự ban hành Lụât Kế toán năm
2015, chuẩn mực kế toán, kiểm toán; chế độ kế toán doanh nghiệp, kế toán hành
chính sự nghiệp và hệ thống kế toán Ngân sách Nhà nước, v.v. hướng tới mục đích
phục vụ các đối tượng quan tâm khác nhau chứ không chỉ đơn thuần là phục vụ
cho việc tính thuế, và do đó kế toán thuế được tách riêng ra thành một phần hành
kế toán riêng biệt.
 Đội ngũ kế toán và kiểm toán có trình độ ngày càng cao. Phương pháp kế toán
đang chuyển dần từ thủ công sang kế toán trên máy. Bên cạnh đó, Kế toán quản trị

càng hoàn thiện khung pháp lý về kế toán của Việt Nam tạo điều kiện phát triển một nền
kinh tế thị trường minh bạch và được thừa nhận trên toàn thế giới./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tài liệu tiếng Việt
1. Không có tên tác giả, “Sự phát triển của kế toán trên thế giới và Việt Nam. Các vấn đề

đặt ra đối với kế toán Việt Nam trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế”
2. Th.s Trần Quốc Thịnh,(2012), “Thách thức của quá trình hội tụ kế toán quốc tế và những

kinh nghiệm cho Việt Nam”, Tạp chí kiểm toán 3/2012.
3. Vũ Hữu Đức (2010). Giáo trình Những vấn đề cơ bản của lý thuyết kế toán. Nhà xuất bản
lao động. Năm 2010.
4. Các website tham khảo
http://www.saga.vn/so-luoc-ve-su-ra-doi-va-phat-trien-cua-he-thong-ke-toanquoc-te-va-viet-nam~34440
https://voer.edu.vn/m/su-phat-trien-cua-ke-toan-viet-nam/c0f77eb1
http://quantri.vn/dict/details/8653-vai-net-ve-su-phat-trien-cua-ke-toan
http://tailieu.vn/doc/tieu-luan-su-phat-trien-cua-ke-toan-tren-the-gioi-va-viet-namcac-van-de-dat-ra-doi-voi-ke-toan-vie-185668.html
http://www.nguyenlyketoan.com/2013/09/khai-niem-ve-ke-toan.html
http://www.vacpa.org.vn/Page/Detail.aspx?newid=4826
http://www.cdcdlaocai.edu.vn/index.php/en/faculties-and-departments/facultiesand-departments/faculty-of-economic/exchange-experience/1166-con%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng-c%E1%BB%A7a-ch%E1%BA%BF-


%C4%91%E1%BB%99-k%E1%BA%BF-to%C3%A1n-t%E1%BA%A1i-vi
%E1%BB%87t-nam.html?hitcount=0