CHUYÊN ĐỀ 4: SINH SẢN Ở THỰC VẬT
I. Nội dung chuyên đề
1. Khái niệm về Công nghệ Sinh học trong sinh sản của thực vật
- Theo liên đoàn Công nghệ Sinh học châu Âu (EFB): Công nghệ Sinh học
là sự ứng dụng tổng hợp của Sinh hoá học, vi sinh vật học và các khoa học về công
nghệ để đạt đến sự ứng dụng công nghiệp các năng lực của vi sinh vật, của tế bào
các tổ chức nuôi cấy và các thành phân của chúng.
- Các nhà khoa học Nhật Bản hình dung Công nghệ Sinh học như một cái
thân cây mà rễ của cây này là vi sinh học, di truyền học, sinh hoá học, điện tử học,
nông học, công nghệ học và trên tán lá xanh chi chít nhiều quả chín. Những quả
chín này chính là các sản phẩm phục vụ con người bao gồm thực phẩm, thức ăn
chăn nuôi, phân bón vi sinh vật, kích thích tố sinh trưởng cho cây trồng và vật nuôi,
các thuốc trừ sâu sinh học, dung môi hữu cơ, axit amin, chất kháng sinh, vitamin,
hoócmôn.
- Các nhà khoa học Anh, Mĩ, Thụy Sĩ cho Công nghệ Sinh học là một ngành
khoa học hội tụ các thành tựu của vi sinh vật, di truyền học, sinh hoá học, công
nghệ thực phẩm, công nghệ sinh hoá học, công nghệ hoá học, công nghệ cơ khí và
điện tử học.
- Những lĩnh vực khoa học đã đạt được những thành tựu khoa học mới mẻ
và quan trọng thuộc Công nghệ Sinh học bao gồm:
+ Công nghệ di truyền: Kĩ thuật tái tổ hợp ADN.
+ Xúc tác sinh học gồm enzim (tách, cố định, ổn định) và tế bào nguyên vẹn
(cố định, ổn định).
+ Miễn dịch học (chủ yếu là các kháng thể đơn dòng)
+ Công nghệ lên men (sản xuất và chế biến phế thải).
+ Sinh điện hoá học
Tính đến năm 2000, số doanh thu hàng năm rất lớn trên các lĩnh vực sản
xuất các sản phẩm công nghệ sinh học.
Các sản phẩm hoá học

1,8 tỉ USD

nghĩa trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, y học và đời sống.
Công nghệ tế bào thực vật.
Tế bào là đơn vị cơ bản của một cơ thể sống. Tế bào của các sinh vật có
nhân thật (gồm tất cả các loại sinh vật, trừ vi khuẩn) có kích thước trong phạm vi
10 – 100 micromét (1 micromét=1/1000 milimét). Một lá cây có khoảng 20 triệu tế
bào. Một cây có 200 nghìn lá thì cây đó có tới 4000 tỉ tế bào (hình 1)

2


Hình 1. Cấu trúc tế bào thực vật
Năm 1902, lần đầu tiên người ta nuôi cấy thành công những tế bào thực vật
trên các môi trường nhân tạo và đến 1934 kĩ thuật nuôi cấy mô mới chính thức ra
đời. Kĩ thuật này cho phép nuôi cấy dễ dàng những tế bào thực vật hay từ những
mô phân sinh tạo nên những khối tế bào hay những cây hoàn chỉnh trong ống
nghiệm (gọi là nuôi cấy in vitro) (hình 2)
Công nghệ tế bào thực vật đã giúp nhân nhanh các giống cây trồng quý
(nhân sâm) hoặc giúp làm sạch mọi mầm virut gây bệnh cây trồng. Các cây trồng
trong ống nghiệp đã được thực hiện: Khoai tây, cà chua, củ cải đường, bắp cải, chè,
chanh, nho, mía, táo, dâu, thông, phong lan.
Từ mô phân sinh của khoai tây sau một thời gian ngắn có thể thu được 2 tỉ
củ khoai tây (trồng được trên 40 ha), tốc độ trồng có thể nhanh hơn 100000 lần so
với trồng từ hạt khoai tây. Trong 1 năm có thể nhân từ một ống nghiệm nuôi cấy
một mô cây cọ dầu (Elanis guineensis) thành 5000000 cây con mang tính chống
bệnh giun chỉ và cho năng suất dầu 6 tấn/ha.
Công nghệ tế bào động vật cho phép nhân thành các dòng tế bào của người
và động vật, từ đó sản xuất dễ dàng các loại vacxin virut hay sản xuất các tế bào
đơn dòng sử dụng rộng rãi trong y học.

Hình 2. Nuôi cấy in vitro

E.C.Cooking (1960) đã dùng enzim thuỷ phân thành tế bào thu được một lượng lớn
các tế bào trần, có đầy đủ chức năng sống có thể dùng tạo cơ thể mới.
2.2. Cơ sở sinh lý của công nghệ nuôi cấy mô - tế bào thực vật
Quá trình phát sinh hình thái các bộ phận của cây được thực hiện trên cơ sở
của sự phân chia, phân hoá tế bào. Các sự kiện này được phối hợp, chi phối và điều
chỉnh nhờ thông tin định sẵn trong ADN và một phần của các chất điều chỉnh sinh
trưởng. Hệ gen chứa thông tin này tiềm tàng và có vai trò quan trọng trong sinh
trưởng và phát triển thực vật. Cơ sở sinh lý của công nghệ nuôi cấy mô thực vật
dựa vào tính toàn năng và khả năng phân hoá, hình thành các mô và cơ quan phân
hoá và mất phân hoá chuyển sang trạng thái phân chia (tế bào mô phân sinh).
Tính toàn năng (tổng năng – totipotence): Là khả năng của một tế bào hình thành
lại một cây hoàn chỉnh
Tất cả sự phức tạp, sai biệt của tất cả các mô và cơ quan đều từ một tế bào chứa
thông tin di truyền cho toàn bộ chu kì sống hoàn chỉnh. Điều đó có nghĩa là tất cả tế
bào có một bộ ADN hoàn chỉnh. F.C. Steward và cộng sự (1964) đã thành công
trong nuôi cây cà rốt từ một tế bào đơn lẻ tách riêng từ nuôi cấy mô sẹo rễ cà rốt.
Nó đặt nền tảng cho nuôi cấy mô in vitro (hình 4)

Hình 4. Kĩ thuật nuôi cấy mô libe ở củ cà rốt (Daucus carota)
5


Các gen không hoạt động trong tất cả các thời kì sinh trưởng và phát triển.
Do đó các protein, các enzim khác nhau có mặt trong các trạng thái khác nhau.
Chẳng hạn như một trứng thụ tinh trong túi noãn hay trong túi phôi, nó hô
hấp, dùng năng lượng sinh sản ra để tổng hợp tế bào chất và các chấtcủa thành tế
bào. Nó chứa một hệ enzim cần thiết. Nó phân chia rất nhanh trong phôi và xuất
hiện các cơ quan chuyên biệt (tế bào lá mầm chứa chất dinh dưỡng, các tế bào dẫn,
và tiếp theo là tế bào cứng (bảo vệ), tế bào chứa diệp lục, tế bào tiết v.v...). Nó diễn
ra các hoạt động và phản ứng hoá học, tổng hợp và phân giải. Các enzin mới xuất

- Phát triển từng loại cơ quan, từng loại mô (sự phát sinh hình thái)
- Sự phát sinh hình thái được quan niệm đó là:
+ Sự phân hoá mô và cơ quan
+ Sự hình thành các dạng riêng biệt (nhóm các mô, hình thái cơ quan thuộc
các thể, họ, bộ
Tất cả các đặc tính đó được xác định bằng một đặc điểm di truyền, nhưng có
sự thay đổi môi trường có ảnh hưởng trực tiếp đến đặc tính đó.
Vai trò các yếu tố di truyền: Nó điều khiển sự tổng hợp các enzim, các
protein. Nó đại diện cho cường độ sinh trưởng của những tiến trình phân hoá.
Gen tạo nên hình mẫu theo không gian ba chiều, số lượng các vật liệu tế bào và giải
phóng các gen “kích thước”.
Vai trò nhân đối với sự phát sinh hình thái được chứng minh ở tảo lục đơn
bào có kích thước lớn Acetabularia. Tảo này giống như một mũ được nâng đỡ bằng
cán và rễ giả phân nhánh. Là tế bào có nhiều nhân nhưng chỉ có một nhân lớn nằm
ở rễ giả. Các loại tảo khác nhau bởi hình dạng và kích thước mũ (Acetabularia
mediterranea và A.Wettsteni). Khi cắt các mũ và ghép vào phần rễ giả có nhân thì
mũ mới sẽ hình thành giống như mũ cũ. Nếu cắt cả mũ, cán và rễ (có một nhân) từ
loài này ghép vào tảo loại thứ hai thì mũ mới giống với mũ gốc ghép. Như vậy là
nhân điều khiển việc tạo thành mũ mới, chứ không phải là tế bào chất của cán. Do
ADN thông tin tồn tại tương đối ngắn nên sự tổng hợp protêin đòi hỏi ARN thông
tin mới được tổng hợp mà dùng ADN nhân làm khuôn mẫu để sao chép thông tin.
Như vậy sự phân hoá phụ thuộc vào nhân.
2.3. Nguyên tắc nuôi cấy mô - tế bào thực vật
Nuôi cấy mô bao gồm việc nuôi cấy các mô cách li, các tế bào riêng biệt, các lạp
thể cách li, các hạt phấn và các cơ quan thực vật.
2.3.1. Nuôi cấy mô thực vật
7


Khả năng của tế bào có thể phân hoá hoặc mất phân hoá chuyển sang phân



Nuôi cấy mô của cơ quan tách rời từ các củ (cà rốt), thân hay cuống lá (nho),
cành non vào thời điểm dâng nhựa (liễu): Dùng môi trường dinh dưỡng thạch trắng
(thạch trắng 1%, glucôzơ 3%, muối khoáng, AIA 3.10-8 g/ml). Thường cấy chuyền
hai tháng một lần (hình 7, 8, 9). Từ các cây sạch bệnh đem nuôi mô trong môi
trường thạch sau một thời gian sẽ tạo thành cây con. Sau đó đem nhân cây con ra
đồng ruộng.
Nhận xét:
Nuôi cấy mô bằng nuôi cấy cơ quan đã tạo nên hàng loạt các cá thể vẫn giữ
nguyên tính trạng của cây mẹ. Sự tái sinh cây nguyên vẹn từ nuôi cấy tế bào hay sử
dụng mô callus để tạo ra những cá thể thích hợp nhưng ít được sử dụng để tạo ra
các dòng xoma. Ngược lại, nuôi cấy mô phân sinh đỉnh đạt kết quả rõ ngay từ đầu
(VD ở cây phong lan, cẩm chướng, hoa hồng, phúc bồn tử,...).
Ví dụ các mô phân sinh đỉnh của phong lan có đặc tính sản sinh ra một cách
tự nhiên các phôi xôma. Tiến hành tách và cấy chuyển trên môi trường mới sẽ tạo
ra gần 1 triệu “cây ống nghiệm” trong 10 tháng. Từ một mô phân sinh tách từ đỉnh
cây cẩm chướng với 4 lóng cành giấm sản sinh 50.000 cây ống nghiệm so với
phương pháp thông thường chỉ đạt 50 cây con. Trong nuôi cấy mô phân sinh việc
xác định một tỉ lệ giữa xitokinin và auxin là cốt yếu, dẫn đến sự phân hoá rễ (vai trò
auxin) và chồi (vai trò xitôkinin) (hình 3). Những mảnh mô nuôi cấy được tách rời
từ những cơ quan khác nhau cũng cho phép tái sinh thành cây nguyên vẹn. Ví dụ
cụm hoa (tỏi tây, súp lơ), lá (thu hải đường, rau diếp xoăn...). Nuôi cấy các mảnh từ
lá hay từ phôi lá đã được tiến hành để nhân giống cà phê, cọ dầu.
Nuôi cấy mô sẹo từ hạt phấn: Vào khoảng 1965, việc nuôi cấy bao phấn đã
thành công, hạt phấn đã chín, tiếptheo sự phân hoá dẫn đến hình thành cây đơn bội
và được gọi là đơn bội lưỡng bội hoá do sự tái sinh cơ thể thực vật từ nuôi cấy hạt
phấn đơn tính đực hay từ mảnh của túi phôi. Những cây tái sinh là đơn bội sẽ bị
loại bỏ vì nó luôn ở trạng thái bất thụ. Chỉ cây nào có bộ nhiễm sắc thể đa bội mới
thụ tinh (thường xử lí bằng conxixin để có cá thể đa bội). Các cá thể thu được là

Các nhà khoa học đã thực hiện việc chuyển trên 100 gen khác nhau giữa các
loài thực vật (kế cả các loài có quan hệ xa nhau) và chuyển gen của vi khuẩn vào tế
bào thực vật để tạo ra những cây trồng có khả năng tự diệt sâu bọ phá hoại. Hiện có
3 phương pháp thường dùng:
- Phương pháp Cocking dùng NaNO3 0,25M để kích thích dung hợp
- Phương pháp Keller và Melchers dùng pH cao và nồng độ CaH cao (pH =
10,5)
- Phương pháp Kao và Gambẻg dùng polietilengicol (PEG)
2.4. Quy trình nuôi cấy mô từ protoplast
10


2.4.1. Dùng protoplast trong kĩ thuật nhân giống vô tính
Nuôi cấy tế bào trần (thể nguyên sinh – protoplast). Biện pháp nuôi cấy này
đực sử dụng trong sinh lí thực vật để nghiên cứu vai trò của vách tế bào. Trong các
điều kiện xác định các tế bào trần được cách li có thể tái sinh thành cây nguyên
vẹn.
Từ cây sạch bệnh, tế bào phá vỡ thành để có protoplast, tạo callus và tạo nên cây
mới.
2.4.2. Dùng protoplast trong kĩ thuật lai giống vô tính
Năm 1971 Karlson đã thành công trong việc lai vô tính hai hoa thuốc lá
Nicotiana glauca và Nicotiana langsdorffi với số NST là 24 và 18 đã nhận được cây
lai có số NST là 42 và có những tính trạng hoàn toàn giống cây lai hữu tính. Về mặt
hình thái thì cây lai này nằm giữa cây bố và cây mẹ. Công trình này đã thúc đẩy
mạnh mẽ công tác nghiên cứu tế bào xôma và protoplast thực vật.
Năm 1974 Melchers và Labbit đã thành công trong lai vô tính protoplast
tách rời từ bao phấn:
Bao phấn  protoplast loại cây số 1

Trộn vào chứa tế bào lai

đem nuôi trong môi trường thích hợp.
Tế bào trần còn dùng nghiên cứu cơ chế cộng sinhcủa vi khuẩn cố định N2
3. Điều kiện cần thiết để thực hiện sinh sản bằng nuôi cấy mô thực vật
Sự sinh trưởng của callus thể hiện rõ rệt theo thời gian nuôi cấy. Sự tiến triển
của sự sinh trưởng đó có dạng hình chữ S.
3.1. Môi trường nuôi cấy
- Các môi trường nuôi cấy thường chỉ khác nhau về thành phần như N, Ca...
và về nồng độ ion. Môi trường nuôi cấy bao gồm:
- Các nguyên tố đa lượng: N, P, K, Ca, Mg, Cl, Fe, S, Na (mmol)
- Các nguyên tố vi lượng: B, Mn, Zn, Cu, Mo, Co (àmol)
- Nguồn Cacbon chủ yếu: xacarôzơ (mmol)
- Chất điều hoà sinh trưởng: auxin, xitokinin, giberilin (mmol)
- Chất điều tiết sinh trưởng: inositol, axit nicotinic, thiamin, pyridoxin
(mmol)
12


- Axit amin: glyxin, xistein (mmol)
- Một số chất dinh dưỡng: sữa dừa, casein hydrolysat (ml, g, mg/l)
- Tác nhân làm đông: agar, gelrit, gelcarin GP812 (g/l)
- Các chất khác...
Các nguyên tố đa lượng thường đảm bảo nồng độ > 0,5 mmol/l
Các nguyên tố vi lượng < 0,5 mmol/l
Trong quá trình chuẩn bị môi trường nuôi cấy thường pha các dung dịch
đậm đặc, khi cần thì pha loãng.
Dùng công thức pha chế:
VS x CS = VM x CM
Trong đó

VS = thể tích dung dịch đậm đặc

Mg SO4

360

Mg SO4 . 7H2O

370

KCl

65

KNO3

1900

13


KNO3

80

CaCl2. 2 H2O

440

NaH2PO4

16,5


22,3

KI

0,830

Na2MO4.2 H2O

0,250

Zn SO4. 7 H2O

8,6

Fe(SO4)3

2,5

Fe SO4. 7 H2O

27,8

Na2 SO4

200

Na2.EDTA. 2 H2O

37,3


3,0

Glyxin

2,0

Xacarozơ

20000

Xacarozơ

30.000

Agar (thạch) (g/l)

10,0

Casein hydro (g/l)

1,0

IAA (àmol)

5,71
171

–


20

Trồng cây xanh tự dưỡng

65 – 250

Nhà kính

100 – 1500

ánh sáng mặt trời

2000

Một số nuôi cấy mô có yêu cầu chất lượng ánh sáng khác nhau. Nhân giống
và sự kéo dài chồi của nho ở ánh sáng xanh lớn nhanh hơn ánh sáng đỏ, trong khi
đó ánh sáng đỏ lại thúc đẩy sự sinh trưởng chồi của cây cúc và kéo dài chồi ở
thông. Đối với sự sinh trưởng của rễ thì giữ trong tối thấy rõ hiệu quả vì vậy trong
thực tế người ta thường giữ việc nhân giống của rễ trong đêm tối trong một tuần lễ.
3.3. Nhiệt độ
Nhiều thực ngiệm nuôi cấy mô cần nhiệt độ trong phòng. Thích hợp hơn cả
là nhiệt độ 20 – 28oC, tuỳ thuộc vào nguồn gốc các loài cây, ở các cây có nguồn
gốc nhiệt đới là 17 – 32 oC. Ví dụ sinh trưởng của chồi thu hải đường (Begonia).
15


Khi tạo lá chỉ cần 15 – 20 oC, thích hợp nhất 24 oC. Đối với họ mơ mận t o=24 – 28
o
C, còn ở nho 35 oC. Nhiệt độ thấp hơn 20 oC lại thích hợp cho sinh trưởng của cây
họ bắp cải. ở hoa hồng khi nhân chồi thì nhiệt độ ở 21 oC là thích hợp còn sự tạo rễ


15 – 18

3.4. Ôxy
Khí CO2 cần cho quang hợp nhưng khí O2 khi nồng độ bị hạ thấp cũng được
chú ý trong nuôi cấy mô. Sự hạ thấp nồng độ O2 thường xảy ra khi có nhiệt độ thấp,
ở 25oC hay 12 oC sự hạ thấp hàm lượng oxy có ảnh hưởng đến sự tái tạo chồi. Cả
O2 và CO2 đều có vai trò quan trọng ở vùng rễ. CO2 có tác dụng đến sự hình thành
rễ phụ. Sự hấp thụ chất khoáng tăng 20 – 25% ở rễ có thể làm tăng hàm lượng CO2
từ 0,5 – 1%. Trong môi trường lỏng, sự hạ thấp từng phần áp suất của O2 có thể ảnh
hưởng đến sự sinh trưởng in vitro (bảng 3)
Bảng 3. Sự sinh trưởng in vitro khi oxy có nồng độ thấp:
Mức độ ôxy Nuôi cấy mô

Phản ứng xảy ra

1 – 10% O2

Nuôi cấy rễ ở cây C3 (cúc)

Tăng quang hợp

5 – 10%

Nuôi cấy mô

Tăng lạp thể
16



khối lượng phân tử 203,2

Kinetin (KIN)

khối lượng phân tử 215,2

Zeatin (ZEA)

khối lượng phân tử 219,2

Axit inđôlaxetic (AIA)

khối lượng phân tử 175,2

Axit inđôl – 3 – butyric (AIB)

khối lượng phân tử 203,2

Axit 1 – naphtalenaxetic (ANA)

khối lượng phân tử 186,2

Axit 2, 4 - điclorophenoxyaxetic (2,
4 D)
Axit 2, 4, 5 triclorophenoxyaxetic (2, khối lượng phân tử 255,5
4, 5 T)
khối lượng phân tử 241,5

Picloram (PIC)
3.6. Khử trùng

120

Người ta còn dùng một số biện pháp khúc để tiệt trùng môi trường và dụng
cụ nuôi cấy: Nóng khô (120 – 150 oC), tia gamma, vi sóng, siêu lọc, các hoá chất,...
4. Ứng dụng thực tiễn của sinh sản bằng công nghệ nuôi cấy mô thực vật
Lịch sử công nghệ nuôi cấy mô thực vật và dung hợp protoplast tuy thời gian
chưa phải là dài nhưng những thành tựu và ứng dụng của công nghệ này thật to lớn;
bởi lẽ ngay từ đầu các nhà sinh học đã nắm được nguyên tắc cơ bản của vấn đề là
mọi cờ thể sinh vật đều gồm nhiều đơn vị cơ bản là tế bào và các tế bào đã phân
hoá và mang một khối lượng thông tin di truyền đủ để mã hoá cho việc hình thành
nên một cơ thể mới. Ứng dụng của công nghệ nuôi cấy mô trong thực tiễn rất đa
dạng và phong phú: nuôi cấy mô- tế bào thực vật in vitro, dung hợp tế bào trần, kĩ
thuật chuyển ADN để tạo thành giống mới, giống sạch bệnh, cải lương giống, nhân
nhanh và phục tráng giống, tạo các dòng giống chịu với điều kiện môi trường nóng,
lạnh, hạn, mặn. Nuôi cấy mô tế bào thực vật đã thực hiện nhân giống vô tính, từ các
phần của cơ quan sinh dưỡng (thân, lá, rễ, củ,...) đã tạo hàng loạt cá thể của một
quần thể cây trồng đồng đều, giữ nguyên đặc tính của cây mẹ, hệ số nhân giống
cao, hiệu quả kinh tế cao, không tốn diện tích cây trồng. Phương pháp này càng tỏ
18


ra ưu việt đối với các cây khó nhân giống bằng con đường hữu tính, cũng như đối
với những cây quý hiếm có lượng giống ban đầu hạn chế nhưng lại có nhu cầu
nhân giống nhanh, nhiều. Tóm lại công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật đã mở ra
một hướng đi mới cho các nhà di truyền học, sinh hoá học, sinh lý học và vi sinh
vật học:
- Nuôi cấy mô tế bào đã tạo nhiều cây bằng sinh sản vô tính
- Đối với cây lương thực, thực phẩm (lúa, đậu, lupin, đậu tương, khoai tây,
cà chua, cà rốt).
- Cây ăn quả: chuối, dứa, cam, đu đủ, nho, ổi, táo.

cà rốt và rau mùi tây; giữa cây cải đực và cải dầu. Các cây lai đều có năng suất và
phẩm chất cao.
5. Một số thành tựu chuyển gen:
- Năm 1983 đã thành công trong chuyển gen vi khuẩn vào thực vật và
chuyển gen xenlulaza vào vi khuẩn
- Năm 1984 chuyển plasmit Ti vào tế bào thực vật
- Năm 1985 đã tạo giống nấm men có khả năng giết chết các vi khuẩn xuất
hiện trong bia và tạo được giống ngô mới chứa nhiều tryptophan

II. TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ:
1. Mục tiêu
1.1. Kiến thức
- Giải thích được lí do có thể nuôi cấy tế bào hoặc mô thực vật tạo thành một
cây hoàn chỉnh.
- Phân biệt được nhân giống vô tính từ một phần cơ thể và lai vô tính từ tế
bào trần (quatophlast).
- Nêu được ý nghĩa và vai trò của công nghệ sinh học và công nghệ tế bào
thực vật.
1.2. Kĩ năng
- Rèn luyện được khả năng tư duy khi thực hiện một quá trình công nghệ ở
mức độ tế bào, mô thực vật với sự thực hiện tỉ mỉ cẩn thận để đạt được kết quả tốt.
- Thực hiện được các kĩ năng nhân giống bằng sinh sản vô tính phổ biến
trong nông nghiệp (giâm, chiết, ghép cành).
20


- Thiết kế được qui trình nuôi cấy mô, các điều kiện liên quan tới quá trình
này.
1.3. Thái độ
- Ham mê hứng thú vào một lĩnh vực nhân giống cây đặc biệt các cây quí

Các phương pháp khác: Vận dụng các kiến thức liên
môn và đa môn phân tích các cơ chế và hiện tương
21


trong sinh trưởng và phát triển thực vật
3

4

5

6

Năng lực nghiên
cứu khoa học

Các kĩ năng khoa học:
Quan sát các đối tượng thực vật; Phân tích được các
qui trình nuôi cấy mô nhằm mục đích sinh sản vận
dụng trong thực tiễn nuôi cấy mô thực vật; Xử lí và
trình bày các số liệu bao gồm vẽ đồ thị, lập các bảng
biểu, biểu đồ cột, sơ đồ, ảnh chụp; Xây dựng các giả
thuyết khoa học và hình thành các phương án, biện
pháp chứng minh giả thuyết trong thực tiễn.

Năng lực tính Tính toán kích thước cơ thể động vật qua các giai
toán
đoạn của qui trình nuôi cấy mô thực vật.
Năng lực tư duy

nghiên cứu tài liệu
chuyên đề cho cả lớp cùng biết
thống nhất nội dung,
hình thức trình bày.
- Phân công công việc cho các nhóm:
- Giao nhiệm vụ về nhà
+ Nhóm 1: tìm hiểu về khái niệm về công
nghệ sinh học, công nghệ tế bào liên quan
22


đến sự sinh sản của thực vật
+ Nhóm 2: tìm hiểu về quá trình phát triển
phôi thực vật
+ Nhóm 3: tìm hiểu công nghệ tế bào thực
vật
+ Nhóm 4: tìm hiểu về vai trò của công nghệ
nuôi cấy mô trong sinh sản của thực vật
Tiết 2

Hoạt động 2: Trình bày nội dung tìm hiểu
- Các nhóm trình bày nội dung bài mà nhóm
mình phụ trách, sao cho thành viên nào cũng
được trình bày, thể hiện công sức của tất cả
các thành viên trong sản phẩm.

- Rèn luyện kỹ năng
thuyết trình, sử dụng
ngôn ngữ nói, kỹ năng
đánh giá.

Thông hiểu

1. Khái
niệm về
Công
nghệ Sinh
học trong
sinh sản
của thực
vật

- Trình bày được
khái niệm về
sinh sản và công
nghệ sinh học
trong sinh sản
của thực vật

- Phân tích được
mối quan hệ giữa
công nghệ sinh
học và sinh sản
cá thể thực vật

- Tìm hiếu các
ứng dụng của
công nghệ sinh
học thực vật
và sinh sản


3. Điều
kiện cần
thiết để
thực hiện
sinh sản
bằng nuôi
cấy mô
thực vật

- Trình bày được
các điều kiện cơ
bản cần thiết cho
nuôi cấy mô
thực vật

- Giải
cơ sở
nuôi
nhằm
mới

thích được
tế bào của
cấy mô
tạo cơ thể

Vận dụng thấp Vận dụng cao

- Phân tích
được vai trò

cho sinh sản
cấy mô dung
cho sinh sản ở
- Giải thích được
thực vật
những ưu thế của
nuôi cấy mô
dung cho sinh sản

2. Kiểm tra đánh giá
1. Lá mới hình thành từ :
A. Mô phân sinh chóp ngọn của thân.
C. Chồi bên.

B. Tầng sinh mạch.
D. Vỏ trụ.

2. Cành bên và hoa xuất phát từ :
A. Lớp sinh bần.

B. Tầng sinh mạch.

C. Chồi bên.

D. Nội bì.

3. Mô phân sinh chóp ngọn cắt từ một cây đem nuôi trong môi trường dinh dưỡng
sẽ phát triển thành :
A. Thân cây.