Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Bổ trợ ngữ văn 7- học kì 1
Tuần : 1
Tiết: 1 - 2- 3.
Giới thiệu chơng trình Ngữ văn 7
Giới thiệu tác phẩm Những tấm lòng cao cả
A. Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh hình dung hệ thống kiến thức mà các em sẽ học ở lớp 7. Nắm đợc những yêu
câù cơ bản của chơng trình. Một số điểm nổi bật về tác giả, nội dung tác phẩm: những tấm lòng
cao cả. Bổ sung những gì còn thiếu hụt trong đạo đức của HS.
B. Hoạt động dạy và học:
I- Giới thiệu về chơng trình ngữ văn 7:
SGK ngữ văn 7 kết hợp 3 phần: Văn - TV- TLV nhng vẫn đảm bảo yêu cầu riêng có tính t-
ơng đối độc lập của mỗi phần.
1. Về môn văn:
- Đợc sắp xếp theo thể loại văn bản.
- Các em sẽ đợc tiếp xúc với văn thơ trữ tình (22T) bao gồm thơ và ca dao. Tiếp xúc với thể
loại tự sự (9T). Tiếp xúc với văn bản, tác phẩm văn chơng nghị luận (7T). Kịch dân gian (4T).
Văn bản nhật dụng (5T).
2. Về Tiếng Việt :
- Học sinh tiếp tục học về cấu tạo từ ( từ ghép - từ láy), về từ vựng ( từ đồng nghĩa, từ trái
nghĩa, từ đồng âm, thành ngữ). Về cú pháp ( rút gọn câu, câu bị động). Về tu từ ( điệp ngữ,
chơi chữ ) và về chuẩn mực sử dụng từ.
3. Về Tập Làm Văn:
- Học sinh chủ yếu học 2 kiểu văn bản: biểu cảm và nghị luận.
- Hiểu đợc mục đích, bố cục văn bản lập luận, các kiểu nghị luận chứng minh, giải thích, có
kĩ năng làm đề cơng nói, viét về nghị luận giải thích, chứng minh .
* Về các văn bản nhật dụng :
- Lớp 6: Học 3 tác phẩm (văn bản).
+ Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử (di tích lịch sử).
+ Động Phong Nha (danh lam thắng cảnh).

Trang cuối là trang Từ biệt đầy xúc động. Cậu bé đã lên lớp 4 và đã 12 tuổi.
- Tác phẩm có 6 bức th của bố và 3 bức th của mẹ. Cách làm này rất độc đáo, thờng có
trong gia đình trung lu, tri thức. Đó là một cách giáo dục tế nhị nhng vô cùng sâu sắc. Đứa con sẽ
đọc những bức th nhiều lần cùng các truyện đọc hàng ngày hàng tháng. En ri cô đã chép lại
chúng vào cuốn nhật kí, kèm theo những cảm xúc, suy nghĩ của mình.
Giáo s Hoàng Thiếu Sơn giới thiệu: Trong gia đình En ri cô, tháng nào bố hay mẹ cũng viết
cho con một lá th, không phải đi đâu gửi về mà ở ngay trong nhà, đa cho con đọc và suy nghĩ; th
thì cảnh cáo, có khi là trách mắng. Đó là những trờng hợp phải nói chuyện với con một cách
trang nghiêm.
3. Đọc diễn cảm:
+ Truyện Mẹ tôi ( trang 10 ).
+ Trờng học ( trang 9 ).
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Tuần : 2
Tiết : 4- 5- 6
Bài tập về văn bản cổng trờng mở ra
Bài tập về văn bản mẹ tôi
Bài tập về từ ghép
A. Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh ôn tập kĩ hơn về 2 VB nhật dụng. Khai thác nội dung có liên quan đến vấn đề
ngời mẹ & nhà trờng.
Học sinh hiểu hơn về tâm trạng của ngời mẹ trớc ngày khai trờng của con, khi con vào lớp 1-
học sinh liên hệ bản thân.
Tâm trạng của bố qua bức th bố gửi cho con. Từ đó nhấn mạnh ý nghĩa giáo dục.
Hiểu hơn về từ ghép. Biết phân loại từ ghép đẳng lập & từ ghép phân loại.
B. Hoạt động dạy và học:
Tiết 4-5.
Bài tập về văn bản Cổng trờng mở ra
Bài tập về văn bản Mẹ tôi .
I. Văn bản : Cổng trờng mở ra.

thể thay thế tiêu đề khác đợc không?
*Gợi ý: Nhan đề Cổng trờng mở ra cho ta hiểu cổng trờng mở ra để đón các em học sinh
vào lớp học, đón các em vào một thế giới kì diệu, tràn đầy ớc mơ và hạnh phúc. Từ đó thấy rõ tầm
quan trọng của nhà trờng đối với con ngời.
Bài tập 4: Tại sao ngời mẹ cứ nhắm mắt lại là dờng nh vang lên bên tai tiếng đọc bài trầm
bổngđờng làng dài và hẹp.
*Gợi ý : Ngày đầu tiên đến trờng, cũng vào cuối mùa thu lá vàng rụng, ngời mẹ đợc bà dắt
tay đến trờng, đự ngày khai giảng năm học mới. Ngày đầu tiên ấy, đã in đậm trong tâm hồn ngời
mẹ, những khoảnh khắc, những niềm vui lại có cả nỗi choi vơi, hoảng hốt. Nên cứ nhắm mắt lại
là ngời mẹ nghĩ đến tiếng đọc bài trầm bổng đó. Ngời mẹ còn muốn truyền cái rạo rực, xao xuyến
của mình cho con, để rồi ngày khai trờng vào lớp một của con sẽ là ấn tợng sâu sắc theo con suốt
cuộc đời.
Bài tập 5: Ngời mẹ nói: Bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra. Đã 7
năm bớc qua cánh cổng trờng bây giờ, em hiểu thế giới kì diệu đó là gì?
A. Đó là thế giới của những đièu hay lẽ phải, của tình thơng và đạo lí làm ngời.
B. Đó là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lí thú và kì diệu mà nhân loại
hàng ngàn năm đã tích lũy đợc.
C. Đó là thế giới của tình bạn, của tình nghĩa thầy trò, cao đẹp thủy chung.
D. Tất cả đều đúng.
Bài tập 6: Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trờng đối với thế hệ trẻ?
A. Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hởng đến cả một thế hệ mai sau.
B. Không có u tiên nào lớn hơn u tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tơng lai.
C. Bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.
D. Tất cả đều đúng.
II- Mẹ tôi.
Bài tập 1: Văn bản là một bức th của bố gửi cho con, tại sao lại lấy nhan đề là Mẹ tôi.
* Gợi ý: Nhan đề Mẹ tôi là tác giả đặt. Bà mẹ không xuất hiện trực tiếp trong văn bản nhng
là tiêu điểm, là trung tâm để các nhân vật hớng tới làm sáng tỏ.
Bài tập 2: Thái độ của ngời bố khi viết th cho En ri cô là :
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7

Bài tập 1:
Hãy gạch chân các từ ghép - phân loại.
a. Trẻ em nh búp trên cành.
Biết ăn ngủ biết học hành là ngoan. (HCM)
b. Ai ơi bng bát cơm đầy.
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần. (ca dao)
c. Nếu không có điệu Nam Ai.
Sông H ơng thức suốt đêm dài làm chi.
Nếu thuyền độc mộc mất đi.
Thì Hồ Ba Bể còn gì nữa em. (Hà Thúc Quá)
Bài tập 2:
Phân biệt, so sánh nghĩa của từ nghép với nghĩa của các tiếng:
a. ốc nhồi, cá trích, da hấu .
b. Viết lách, giấy má, chợ búa, quà cáp.
c. Gang thép, mát tay, nóng lòng.
* Gợi ý:
Có một số tiếng trong cấu tạo từ ghép đã mất nghĩa, mờ nghĩa. Tuy vậy ngời ta vẫn xác
định đợc đó là từ ghép CP hay đẳng lập.
Cụ thể:
Nhóm a: Nghĩa của các từ ghép này hẹp hơn nghĩa của tiếng chính từ ghép CP.
Nhóm b: Nghĩa của các từ ghép này khái quát hơn nghĩa của các tiếng từ ghép Đl.
Nhóm c: Mát tay có nghĩa khác mát + tay. Nghĩa của các từ ghép này đã bị chuyển trờng
nghĩa so với nghĩa của các tiếng.
Bài tập 3: Hãy tìm các từ ghép và từ láy có trong VD sau.
a. Con trâu rất thân thiết với ngời dân lao động. Những trâu phải cái nặng nề, chậm chạp,
sống cuộc sống vất vả, chẳng mấy lúc thảnh thơi. Vì vậy, chỉ khi nghĩ đến đời sống nhọc nhằn,
cực khổ của mình, ngời nông dân mới liên hệ đến con trâu.
b. Không gì vui bằng mắt Bác Hồ cời.
Quên tuổi già tơi mãi tuổi hai mơi.
Ngời rực rỡ một mặt trời cách mạng.

những h ơng thơm ngát .
(Thạch Lam)
Bài tập 6: Hãy viết một đoạn văn có sử dụng từ ghép và chỉ rõ.
Từ ghép chính phụ
Từ ghép đẳng lập
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Tuần : 3
Tiết : 7- 8- 9
Luyện đề về văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê
Bài tập về liên kết văn bản, bố cục vB, mạch lạc trong VB.
A. Mục tiêu cần đạt:
- Truyện đã nêu những vấn đề chính:
- Phê phán các bậc cha mẹ thiếu trách nhiệm với con cái.
- Miêu tả thể hiện nỗi đau xót xa, tủi hờn của những em bé chẳng may rơi vào hoàn cảnh
bất hạnh.
- Ca ngợi tình cảm nhân hậu vị tha.
- Luyện tập về liên kết văn bản, bố cụa văn bản và mạch lạc trong văn bản.
B. Hoạt động dạy và học:
Tiết 7 :
Luyện đề về văn bản cuộc chia tay của những con búp bê.
Bài tập 1: Văn bản có những cuộc chia tay nào? Đọc các đoạn văn ấy.
*Gợi ý: Có 3 cuộc chia tay:
- Chia tay với búp bê.
- Chia tay với cô giáo và bạn bè.
- Chia tay giữa anh và em.
Đoạn 1: Đồ chơi của chúng tôi cũng chẳng có nhiều nớc mắt tôi ứa ra.
Đoạn 2: Gần tra, chúng tôi mới ra đến trờng họcnắng vẫn vàng ơm trùm lên cảnh vật.
Đoạn 3: Cuộc chia tay đột ngột quáđến hết.
Bài tập 2: Tại sao tác giả không đặt tên truyện là Cuộc chia tay của hai anh em mà lại
đặt là Cuộc chia tay của những con búp bê .

Bài tập 1: Hãy tìm bố cục của văn bản Lũy làng Ngô Văn Phú và nêu nội dung của từng
phần. Nhận xét về trình tự miêu tả ( học sinh làm nhanh vào phiếu học tập ).
* Gợi ý: Mở bài: Từ đầu mầu của lũy.
Giới thiệu khái quát về lũy tre làng ( phẩm chất, hình dáng, màu sắc).
Thân bài: Tiếp không rõ.
Lần lợt miêu tả 3 vòng của lũy làng.
Kết bài: Còn lại.
Phát biểu cảm nghĩ và nhận xét về loài tre.
Tác giả quan sát và miêu tả từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể. Bài văn rất rành
mạch, rõ ràng, hợp lí, tự nhiên.
Bài tập 2: Tìm bố cục của truyện Cuộc chia tay của những con búp bê.
(HS làm nhanh vào phiéu học tập)
* Gợi ý: MB: Từ đầu ... một giấc mơ thôi.
Giới thiệu nhân vật, sự việc - nỗi đau khổ của 2 anh em Thành Thủy.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
TB: Tiếp ... ứa nớc mắt ... trùm lên cảnh vật.
Những cuộc chia tay với búp bê, với cô giáo và bạn bè.
KB: Anh em bắt buộc phải chia tay nhng tình cảm anh em không bao giờ chia lìa.
Bài tập 3: Có bạn đã học thuộc và chép lại bài thơ sau:
Đã bấy lâu nay bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ.
Bầu vừa rụng rốn, mớp đơng hoa.
Ao sâu nớc cả, khôn chài cá.
Vờn rộng, rào tha khó đuổi gà.
Đầu trò tiếp khách trầu không có.
Bác đến chơi đây ta với ta.
Xét về tính mạch lạc, bạn học sinh trên chép sai ở đâu? ý kiến của em nh thế nào?
* Gợi ý: Sự thiếu thốn về vật chất đợc trình bày theo một trình tự tăng dần. Bạn học sinh đã
chép sai ở câu 3, 4 và 5,6. Phải hoán đổi câu 5,6 lên trớc câu 3,4 mới thể hiện sự mạch lạc của

+ Luật bằng trắc, niêm: đúng thi pháp. Ngôn từ liền mạch, nhac điệu trầm bổng du dơng,
man mác buồn.
+ Phép đối: câu 3-câu 4, câu 5-câu 6, đối nhau tờng cặp, ngôn ngữ, hình ảnh cân xứng,
hiền hòa.
- Về nội dung:
+ Phần đề: tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn bóng xế tà. Cảnh đèo cằn cỗi hoang sơ cỏ
cây chen đá, lá chen hoa.
+ Phần thực: tả cảnh lác đác tha thớt, vắng vẻ về tiều phu và mấy nhà chợ bên sông.
+ Phần luận: tả tiếng chim rừng, khúc nhạc chiều thấm buồn (nhớ nớc và thơng nhà).
+ Phần kết: nỗi buồn cô đơn lẻ loi của khách li hơng khi đứng trớc cảnh trời non nớc
trên đỉnh đèo Ngang trong buổi hoàng hôn.
- Chủ đề:
Bài thơ tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn và thể hiện nỗi buồn cô đơn của khách li hơng.
Qua đó ta thấy các ý trong 4 phần: đề, thực, luận, kết và chủ đề bài thơ liên kết với nhau rất
chặt chẽ, tạo nên sự nhất trí, thống nhất.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Tuần : 4
Tiết : 10-11-12.
Giới thiệu về Ca dao, Dân ca
Bài tập về Từ láy
A. Mục tiêu cần đạt:
Củng cố kiến thức về ca dao, dân ca.
Hiểu biết sâu sắc hơn về ca dao, dân ca về nội dung & nghệ thuật.
Luyện tập về từ láy.
B. Hoạt động dạy và học:
Tiết 10- 11: Giới thiệu về ca dao, dân ca.
I. Giới thiệu về ca dao.
1. Khái niệm:
Ca dao là những bài hát ngắn, thờng là 3,4 câu.cũng có một số ít những bài ca dao dài.
Những bài ca thờng có nguồn gốc dân ca- Dân ca khi tớc bỏ làn điệu đi, lời ca ở lại đi vào kho