Sổ tay hướng dẫn xử lý ô nhiễm môi trường trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp

Ngành cán luyện cao su
1

SỞ KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
SỔ TAY HƯỚNG DẪN
XỬ LÝ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
TRONG SẢN XUẤT TIỂU THỦ CÔNG
NGHIỆP Tập 6 :
XỬ LÝ Ô NHIỄM
NGÀNH CÁN LUYỆN CAO SU \]\] Thành phố Hồ Chí Minh 1998 \]\]

Sổ tay hướng dẫn xử lý ô nhiễm môi trường trong sản xuất tiểu thủ công nghiệpSổ tay hướng dẫn xử lý ô nhiễm môi trường trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp

Ngành cán luyện cao su
3

LỜI NÓI ĐẦU

án luyện cao su ở các cơ sở tiểu thủ công nghiệp thường gây ô
nhiễm môi trường bởi các tác nhân ồn, rung và bụi, đặc biệt là
làm phát sinh nhiều bụi có kích thước nhỏ có thể lọt sâu vào
phổi, gây ra bệnh bụi phổi.
Việc khắc phục các tác nhân ô nhiễm trên là vấn đề kỹ thuật cần thiết
và bắt buộc nhằm bảo đảm môi trường làm việc cho người lao động, bảo vệ
môi trường chung, tăng chất lượng sản phẩm và tăng hiệu qủa sản xuất.
Ở các cơ sở có mặt bằng qúa nhỏ hẹp, việc khắc phục ô nhiễm đôi khi
là không thể thực hiện được. Đối với các cơ sở có điều kiện mặt bằng tương đối
thuận lợi thì việc xử lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm với chi phí thấp, vận hành
đơn giản và không chiếm nhiều diện tích vẫn là những đòi hỏi có tính ưu tiên;
đó cũng chính là mục tiêu của tài liệu này.
Trong tài liệu chỉ trình bày giải pháp xử lý ô nhiễm bụi, không đề cập
đến việc xử lý ồn, rung và hơi khí thải, nếu cần có thể tham khảo trong tập Xử
lý ồn rung (tập 10) và tập Xử lý khói lò hơi (tập 2).
Tài liệu cũng có thể áp dụng cho các ngành sản xuất khác có phát sinh
bụi loại khô và mòn như xay sát, chế biến thực phẩm, chế biến gỗ…
KEO BÁN THÀNH PHẨM
TẠO HÌNH
LƯU HÓA HƠI KHÍ THẢI THÀNH PHẨM

Để sản phẩm có được các tính năng cần thiết như chòu mài mòn, chòu va
đập, đàn hồi tốt, không bò lão hóa … thì cao su sống phải được trộn thêm các
hóa chất và chất độn cần thiết trước khi lưu hóa. Việc trộn còn gọi là cán keo
hay cán khô, theo yêu cầu kỹ thuật có thể tách ra làm 2 bước là khâu sơ luyện
và khâu hỗn luyện.

Cao su sau khi luyện được tạo hình bằng cách đắp, dán, ép khuôn, phủ
lên các cốt mang khác nhau … sau đó chuyển qua khâu lưu hóa (hấp), cuối
cùng là các khâu hoàn thiện như tỉa thừa, in ấn, bao bì - những khâu này không
nghiên cứu trong phạm vi tài liệu.
Sổ tay hướng dẫn xử lý ô nhiễm môi trường trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp

Ngành cán luyện cao su
5
1.2 Các tác nhân gây ô nhiễm chính

1.3 Các chất ô nhiễm chính và tiêu chuẩn kiểm soát.

Khảo sát thực tế cho thấy nồng độ bụi trong không khí tại các cơ sở cán
keo lên tới 5,3 – 18,3 mg/m
3
. Nồng độ bụi cao nhất là ở khu vực máy cán, giai
đoạn đổ phụ gia lên keo trên khe trục cán; kế đến là ở khu vực chứa nguyên
liệu, giai đoạn chất và lấy nguyên liệu.

Trong phổi người, bụi có thể là nguyên nhân gây kích thích cơ học làm
khó khăn cho các hoạt động của phổi và gây nên các bệnh về đường hô hấp
như hen suyễn, viêm cuống phổi, viêm cơ phổi, bệnh khí thủng. Tùy thuộc vào
loại vật liệu tạo bụi mà mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe của bụi là khác nhau.
Trong cán luyện cao su, độc hại nhất là nhóm bụi chứa amiăng gặp trong các
cơ sở cán keo làm bố thắng, kế đến là bụi chì gặp trong các cơ sở cán keo làm
tấm cao su chì chống tia X; các loại keo dùng bột đất làm chất độn cũng nguy
hiểm vì trong bụi có hàm lượng oxyt silic (SiO
2
) cao; các loại bụi khác như bụi
oxyt kẽm (ZnO), bụi bột nhẹ (CaCO
3
), bụi oxyt magiê (MgO) có độc tính thấp
hơn nhưng do có tính kiềm nên khi tiếp xúc ở nồng độ cao sẽ dẫn đến tình
trạng bò ăn da, mẩn ngứa, đau mắt và có thể gây tổn thương đường hô hấp.
Bụi còn là yếu tố góp phần chính vào ô nhiễm hạt lơ lửng và các sol khí,
chúng hấp thụ và khuyếch tán ánh sáng mặt trời, làm giảm bớt tầm nhìn. Loại
ô nhiễm này hiện là vấn đề ô nhiễm không khí thành thò nghiêm trọng nhất,
các nghiên cứu cho thấy mối liên kết chặt chẽ giữa ô nhiễm không khí hạt và
sự tử vong; chúng còn gây tác hại đối với thiết bò và các mối hàn điện, làm
giảm năng suất cây trồng, gây nguy hiểm cho các phương tiện giao thông.

Bụi chứa dolomit 8% SiO
2
0,15 0,5
Bụi khác 0,2 0,3
Đo đạc thực tế cho thấy, khi không có các biện pháp xử lý, nồng độ bụi
tại các nhà gần cơ sở cán keo thường không đạt tiêu chuẩn cho phép.
Ngoài ra, ở bên trong cơ sở, nồng độ bụi cũng không được vượt quá tiêu
chuẩn vệ sinh lao động cho phép (<
6 mg/m
3
với bụi thông thường).

2. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ BỤI CÁN LUYỆN CAO SU
Trước hết cơ sở nên qui hoạch lại mặt bằng sản xuất cho thật hợp lý để
hạn chế bớt bụi ngay tại mặt sàn sản xuất, có thể tham khảo sơ đồ bố trí mặt
bằng như ở hình H.2. Vấn đề còn lại là tính toán và tìm giải pháp kỹ thuật lọc
bụi phù hợp tại các nơi phát sinh bụi.
Sổ tay hướng dẫn xử lý ô nhiễm môi trường trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp

Ngành cán luyện cao su
8