Mét sè vÊn ®Ò vÒ t¨ng cêng søc m¹nh qu©n sù
quèc gia ë níc ta hiÖn nay
Trải qua mấy ngàn năm tồn tại và phát triển, không một giai đoạn
lịch sử nào, dân tộc Việt Nam không phải đối mặt với họa xâm lược của
ngoại bang. Do đó, việc chăm lo xây dựng sức mạnh quân sự quốc gia, sẵn
sàng đối phó với âm mưu, hành động xâm lược của các thế lực thù địch,
bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, trở thành yêu cầu khách quan trong
lịch sử dựng nước của ông cha ta và trở thành vấn đề có tính quy luật của
sự tồn tại, phát triển của dân tộc. Ngày nay, chúng ta đang bước vào thời
kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước và hội nhập quốc tế, vì vậy yêu cầu bảo
vệ vững chắc tổ quốc, tạo môi trường hòa bình cho sự phát triển kinh tế
văn hóa xã hội trở nên bức thiết; đồng thời vì thế mà nhiệm vụ bảo vệ tổ
quốc cũng đặt ra những vấn đề mới mẻ và hết sức phức tạp; do đó nghiên
cứu vấ đề tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia ở nước ta hiện nay có ý
nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.
1. Một số vấn đề cơ bản về sức mạnh quân sự quốc gia.
Chủ nghĩa Mác-Lênin quan niệm: sức mạnh quân sự quốc gia là tổng
thể các lực lượng vật chất, tinh thần của một nhà nước và khả năng huy động
những lực lượng ấy nhằm đạt mục đích của chiến tranh hoặc các nhiệm vụ
khác. Như vậy, sức mạnh quân sự quốc gia theo quan điểm Mácxít bao gồm
nhiều yếu tố, nhiều lực lượng và mối quan hệ giữa các yếu tố, các lực lượng
đó tạo thành. Các yếu tố, các lực lượng đó tồn tại dưới hai trạng thái: trạng
thái nhân tố và trạng thái tiềm lực. Trạng thái nhân tố của sức mạnh quân sự
quốc gia phản ánh tiềm lực thực tế mà một nước đã huy động cho một cuộc
chiến tranh hoặc một nhiệm vụ quốc phòng cụ thể. Trạng thái tiềm lực là sự


2
thống nhất giữa số lượng và chất lượng của những lực lượng, phương tiện đã
có hoặc có thể động viên để sử dụng trong chiến tranh.
Trước hết sức mạnh quân sự quốc gia được tạo thành từ một hệ

Tiềm lực tinh thần có quan hệ hữu cơ với các tiềm lực khác và ở mức độ
nhất định có thể quyết định hiệu quả sử dụng các tiềm lực khác. Trong lĩnh
vực quân sự, tiềm lực tinh thần được biểu hiện ở tinh thần sẵn sàng, ý chí
quyết tâm của nhân dân và các lực lượng vũ trang trong việc vượt qua mọi
thử thách để thực hiện nhiệm vụ quân sự, nhiệm vụ chiến đấu.
Tiềm lực khoa học là khả năng về khoa học của một nước có thể
huy động nhằm giải quyết những nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của xã hội.
Nội dung của tiềm lực khoa học được xác định trước hết bằng trình độ và
tốc độ phát triển của tất cả các nghành khoa học, cả khoa học tự nhiên, xã
hội, khoa học kỹ thuật, khoa học quân sự…Mức độ huy động tiềm lực khoa
học cho nhiệm vụ quân sự và chiến tranh phụ thuộc trực tiếp vào mục đích,
tính chất của nhiệm vụ quân sự và cuộc chiến tranh, phụ thuộc vào bản chất
chế độ xã hội và trình độ phát triển lực lượng sản xuất của mỗi nước. Tiềm
lực khoa học có vai trò rất to lớn đối với sức mạnh quân sự quốc gia, cung
cấp cơ sở lý luận cho sự phát triển của tiềm lực quân sự và toàn bộ sức
mạnh quân sự quốc gia. Nó thâm nhập vào các tiềm lực khác, giúp cho mối
liên hệ giữa các tiềm lực được tăng cường, từ đó trở thành động lực thúc
đẩy các tiềm lực khác phát triển.
Tiềm lực quân sự là khả năng của một nước trong việc duy trì và
tăng cường sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang trong cả thời bình


4
và thời chiến. Nội dung của tiềm lực quân sự được biểu hiện trước hết ở
khả năng của một nhà nước định hướng cho quá trình xây dựng và phát
triển sức mạnh chiến đấu của quân đội, xác định đúng đối tượng tác chiến,
mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ của quân đội và những phương thức nhằm đạt
tới mục đích, yêu cầu đó. Tiềm lực quân sự còn biểu hiện ở khả năng của
nhà nước cung cấp con người, cơ sở vật chất kỹ thuật, khoa học quân sự
nhằm duy trì và phát triển sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang nhằm

Hơn nữa, sức mạnh quân sự quốc gia bao giờ cũng gắn liền với nhiệm vụ
mà nó cần giải quyết; trong nhiệm vụ này, nó có thể đáp ứng và giải quyết
hiệu quả, nhưng trong nhiệm vụ khác rất có thể nó lại trở nên bất cập,
không thoả mãn được với yêu cầu nhiệm vụ. Cho nên, việc xây dựng sức
mạnh quốc gia ở mỗi giai đoạn phải dựa trên nhận thức đầy đủ tương quan
so sánh, khả năng quân sự trên thế giới mà trực tiếp là sức mạnh quân sự
của đối tượng tác chiến.
2. Một số vấn đề về tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia ở
nước ta hiện nay.
2.1. Tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia của nước ta hiện nay
vừa là vấn đề có ý nghĩa chiến lược lâu dài, vừa là vấn đề có tính cấp thiết.
Một là, xuất phát từ vai trò của sức mạnh quân sự quốc gia đối với
nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN:
Sự nghiệp đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước hiện nay, đòi hỏi chúng ta
cùng một lúc phải thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng
thành công CNXH và bảo vệ vững chắc tổ quốc XHCN, hướng tới mục tiêu


6
Dõn giu, nc mnh, xó hi cụng bng, dõn ch, vn minh(1). thc hin
mc tiờu ú ng, Nh nc ta phi lónh o, t chc phỏt huy sc sỏng to
lao ng ca ton dõn. quỏ trỡnh ny tr thnh hin thc, t nc phi cú
nn hũa bỡnh lõu di, bn vng. Mt nn hũa bỡnh nh th l kt qu tng hp
ca nhiu nhõn t, trong ú tng cng sc mnh quõn s quc gia cú vai trũ
quan trng c bit. Mt khỏc, s ln mnh ca cỏc tim lc, cng nh ton b
sc mnh quõn s quc gia cũn cú giỏ tr nh mt nhõn t kớch thớch s phỏt
trin ca kinh t - xó hi, trc tip to ra li th trong quan h quc t trờn cỏc
lnh vc ca i sng xó hi, cng c nim tin ca nhõn dõn vo s lónh o
ca ng, s thng li ca con ng XHCN nc ta.
Hai l, xut phỏt t tỡnh hỡnh th gii t ra:

quân sự, văn hoá, ngoại giao... hòng làm suy yếu và sụp đổ chế độ xã hội chủ
nghĩa ở nước ta. Thực tiễn đời sống, kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội...
những năm qua đã chứng tỏ “diễn biến hoà bình” thực sự là nguy cơ đe doạ
sự tồn vong của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Chống “diễn biến hoà
bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ trở thành nhiệm vụ cấp thiết và cấp bách của
toàn đảng, toàn dân và toàn quân ta. Đặc biệt, từ sau thất bại trong chiến tranh
Việt Nam, đế quốc Mỹ chưa bao giờ từ bỏ âm mưu chống phá nước ta, thậm
chí chúng còn coi Việt Nam là một trong những trọng điểm chống phá.
Hơn nữa, ngày nay để thực hiện âm mưu bá chủ thế giới, chủ nghĩa đế
quốc đang tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang mới. Chúng đang ra sức tìm
cách tạo ra các thế hệ vũ khí mới và xây dựng quân đội có sức cơ động nhanh,
sức chiến đấu cao... nhằm chiếm ưu thế tuyệt đối trong chiến tranh. Thực tế,
Mỹ đang trở thành siêu cường số một thế giới, với sức mạnh kinh tế và quân
sự hơn hẳn các nước khác. Các cuộc chiến tranh gần đây do Mỹ và đồng minh
của Mỹ gây nên là những cuộc chiến tranh công nghệ cao, với các loại vũ khí
trang bị hiện đại và tối tân và chiếm ưu thế tuyệt đối trên chiến trường.


8
Do vậy, nếu xảy ra chiến tranh trong tương lai do chủ nghĩa đế
quốc tiến hành, đó sẽ là cuộc chiến tranh công nghệ cao, tính chất quyết
liệt và sự tàn khốc là chưa từng có. Nó đòi hỏi chúng ta phải có tiềm lực
quốc phòng và khả năng quân sự tương ứng mới có thể bảo vệ vững chắc
Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đó là vấn đề rất nghiêm túc và là thách thức rất
lớn đối với nước ta.
Bốn là, khu vực Châu Á - Thái Bình dương và Đông Nam Á tiềm
ẩn những nhân tố gây mất ổn định, như tranh chấp về ảnh hưởng quyền
lực, về biên giới, lãnh thổ, biển đảo, tài nguyên giữa các nước lớn.
Khu vực Đông Bắc Á có những nhân tố mất ổn định không dễ giải
quyết, như vấn đề hạt nhân của Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên;

nhng yu kộm, bt cp. Trc ht: Sc mnh tng hp v kh nng sn
sng chin u ca cỏc lc lng v trang cha c phỏt huy y (2)
V khớ trang b ca quõn i cha c hin i hoỏ, kh nng mua sm,
sn xut v khớ trang b phc v cho quc phũng cũn rt hn ch. Cụng
nghip quc phũng cha phỏt trin, ngõn sỏch quc phũng tuy ó tng
nhng nhỡn chung cũn thp, cha tho món c yờu cu nhim v. Vic
kt hp kinh t vi quc phũng ó c tng cng nhng hiu qu cha
cao. Vi nn kinh t nhiu thnh phn vn hnh theo c ch th trng cú
s qun lý ca nh nc thỡ kh nng chuyn i nn kinh t t mc ớch
dõn sinh sang mc ớch quc phũng chc chn khú khn hn; v chc chn
rng cụng tỏc ng viờn kinh t cho nhim v quc phũng cng phc tp
hn. Bờn cnh ú, tuy ó cú nhng chuyn bin tớch cc nhng nn kinh t
1
2

V.I.Lê nin. Toàn tập. NXB Tiến bộ Matxcơva. 1978. Tập 36. Tr. 358.
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X. Nxb CTQG. Hà Nội. 2006, tr.64.


10
ca nc ta vn cũn trỡnh rt thp so vi th gii, sc sng v sc bn
vng ca nn kinh t ca nc ta trong chin tranh (nu xy ra) vn l vn
nan gii. Hn na, ngay trong tim lc xó hi v tim lc tinh thn mt u th ca chỳng ta cng ang t ra nhiu vn cn phi gii quyt.
Tỡnh trng suy thoỏi v t tng chớnh tr, o c, li sng, bnh c hi,
ch ngha cỏ nhõn v t quan liờu, tham nhng, lóng phớ trong mt b phn
cỏn b, cụng chc din ra nghiờm trng (1). Tỡnh hỡnh khiu kin phc tp
kộo di, dõn ch nhiu ni cũn manh tớnh hỡnh thc, nhng vn dõn
tc, tụn giỏo cha c gii quyt trit ang nh hng khụng tt n
khi i on kt ton dõn, n tim lc xó hi v tim lc tinh thn trong
sc mnh quõn s quc gia.

tượng, đối tác, từ đó có biện pháp để đánh giá đúng so sánh lực lượng giữa
ta với đối phương, đánh giá đúng âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, xác định
đúng yêu cầu nhiệm vụ để xây dựng sức mạnh quân sự quốc gia một cách
phù hợp, bảo đảm đủ sức mạnh đánh thắng kẻ thù. Nghị quyết Trung ương
VIII Khoá IX về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới xác định:
Những ai tôn trọng độc lập, chủ quyền, thiết lập và mở rộng quan hệ hữu
nghị, hợp tác, bình đẳng, cùng có lợi với Việt Nam đều là đối tác của
chúng ta. Bất kể thế lực nào có âm mưu và hành động chống phá mục tiêu
của nước ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều là đối tượng
đấu tranh. Đây là nguyên tắc, là tiêu chí để xác định đối tượng, đối tác của
ta trong xây dựng sức mạnh quân sự quốc gia. Tuy nhiên cần phải có cách
nhìn biện chứng về vấn đề này, trên cơ sở đó, chủ động dự báo đúng các
tình huống chiến lược có thể xảy ra, nhằm xây dựng sức mạnh quân sự
quốc gia đúng hướng để tạo điều kiện mọi mặt cho việc ngăn ngừa và đối
phó có kết quả.


12
- Kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế,
kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong nhiệm vụ xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, nhiệm vụ quốc phòng an ninh.

2.3. Một số giải pháp cơ bản tăng cường sức mạnh quân sự quốc
gia của nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Thứ nhất, Tập trung phát triển kinh tế, phát triển lực lượng sản
xuất, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Việc tăng cường tiềm lực kinh tế nói chung và tăng cường tiềm lực
kinh tế quân sự nói riêng là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó tạo ra
cơ sở vật chất và khả năng kinh tế cho toàn bộ hoạt động tư tưởng và tổ
chức của Đảng và Nhà nước; là cơ sở tạo nên sự thống nhất và ổn định xã

cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đây là vấn đề có ý nghĩa then chốt trực tiếp tăng cường tiềm lực xã hội,
tiềm lực tinh thần, đồng thời cũng là động lực thúc đẩy các tiềm lực khác phát
triển, phục vụ tốt cho nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và nhiệm vụ bảo vệ Tổ
quốc. Trong việc nâng cao vai trò của hệ thống chính trị thì vấn đề có ý nghĩa
quyết định là nâng cao vai trò và hiệu lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng,
nâng cao vai trò và hiệu lực tổ chức quản lý, điều hành của Nhà nước.
Thực tế cách mạng Việt Nam đã chứng minh vai trò lãnh đạo của Đảng là
nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đảng đại diện và bảo vệ
lợi ích cho mọi tầng lớp nhân dân lao động và của cả dân tộc, Đảng tập hợp xung
quanh mình khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo thành sức mạnh tổng hợp giành
hết thắng lợi này đến thắng lợi khác. Trước yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH đất
nước và hội nhập quốc tế hiện nay, đòi hỏi Đảng phải tự chỉnh đốn, đổi mới


14
phương thức và nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; làm tốt
công tác giáo dục chính trị tư tưởng, rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ
nghĩa cá nhân. Phải tiếp tục đổi mới công tác cán bộ, công tác tổ chức, xây dựng
củng cố các tổ chức cơ sở Đảng vững mạnh. Trong đó vấn đề cấp bách là thực
hiện có hiệu quả cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh”, đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng và lãng phí;
tăng cường dân chủ và kỷ luật trong Đảng; khắc phục tình trạng suy thoái về tư
tưởng, chính trị đạo đức, lối sống, làm trong sạch Đảng, lấy lại uy tín và củng cố
lòng tin của nhân dân đối với Đảng.
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN vững
mạnh, thực sự là công cụ hữu hiệu trong quản lý linh tế, quản lý, điều hành xã
hội, thực hiện thắng lợi mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân
chủ, văn minh. Trong đó cần tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính, khắc
phục tình trạng cồng kềnh, kém hiệu quả trong bộ máy hành chính. Tiếp

phòng an ninh.
Thứ tư, Xây dựng Quân đội nhân dân Việt nam cách mạng, chính quy,
tinh nhuệ và từng bước hiện đại.
Quân đội là lực lượng nòng cốt của nền quốc phòng toàn dân, của thế trận
chiến tranh nhân dân, vì vậy để Quân đội không ngừng lớn mạnh và hoàn thành
chức năng nhiệm vụ của mình, cần chăm lo xây dựng một cách toàn diện, lấy xây
dựng về chính trị làm cơ sở. Trong điều kiện hiện nay, đi đôi với việc tăng cường
cơ sở vật chất kỹ thuật, từng bước hiện đại hoá vũ khí trang bị, cần làm tốt công
tác xây dựng tổ chức, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, đảm


16
bảo cho Quân đội trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; đồng thời
có đủ sức mạnh vật chất và tinh thần đáp ứng và thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ
được giao. Không ngừng nâng cao cảnh giác cách mạng, nâng cao trình độ trình
độ chiến đấu và sức chiến đấu của Quân đội, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu và
hành động xâm phạm độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và bảo
vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ sự nghiệp đổi mới
và lợi ích quốc gia dân tộc. Đối với đội ngũ cán bộ Quân đội, cần hướng vào xây
dựng bản lĩnh chính vững vàng, có trình độ học vấn và chuyên môn nghiệp vụ
ngày càng cao; có phẩm chất đạo đức lối sống lành mạnh, giản dị; kế thừa và phát
huy truyền thống vẻ vang của Đảng, của dân tộc; có năng lực chỉ huy và tác chiến
thắng lợi trong bất cứ tình huống nào.
Tóm lại, xây dựng và tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia ở nước ta là
vấn đề có tính quy luật, vừa có ý nghĩa chiến lược, vừa có ý nghĩa cấp thiết hiện
nay. Để tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia của nước ta hiện nay, chúng ta
phải có quan điểm, có đường lối, chính sách đúng đắn, khoa học, vừa phản ánh,
đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, củng cố quốc phòng, vừa phù
hợp với điều kiện, khả năng kinh tế xã hội ở nước ta. Trong đó, việc tập trung phát
triển kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học công nghệ, tăng cường vai trò và hiệu lực