Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------***----------------

ĐOÀN THỊ THÚY

NHÂN VẬT TRONG TÁC PHẨM
VĂN XUÔI TỰ SỰ CỦA TẢN ĐÀ

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học

Hà Nội - 2014

1


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

ĐOÀN THỊ THÚY

NHÂN VẬT TRONG TÁC PHẨM
VĂN XUÔI TỰ SỰ CỦA TẢN ĐÀ

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học Việt Nam

thành luận văn thạc sĩ này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Khoa Văn học, gia đình
và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành luận văn thạc sĩ này.

Học viên

Đoàn Thị Thúy

4


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

Mục lục
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Lịch sử vấn đề
4. Phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
6. Đóng góp mới của luận văn
7. Cấu trúc của luận văn
B. PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: Một số vấ n đề chung
1.1.

Mô ̣t số khái niê ̣m liên quan

1.2.


3.1. Phương thức ta ̣o hình nhân vâ ̣t
3.2. Phương thức biểu tả tính cách nhân vâ ̣t trong văn xuôi tự sự của Tản
Đà
3.3. Chấ t liê ̣u và thủ pháp khắc họa nhân vật
Tiể u kế t
C. PHẦN KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

6


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Trong văn đàn Việt Nam đầu thế kỷ XX, Tản Đà nổi lên như một ngòi
bút độc đáo, dồi dào năng lực sáng tác. Ông là một cây bút phóng khoáng, xông
xáo trên nhiều lĩnh vực như thơ, văn, báo, kịch... Đi khắp mọi miền đất nước,
ông đã để lại nhiều tác phẩm với nhiều thể loại: thơ, hát nói, văn, kịch, dịch
thuật, biên khảo... Với những dòng thơ lãng mạn và ý tưởng ngông nghênh, đậm
cá tính, ông được đánh giá là người chuẩn bị cho sự ra đời của thơ mới trong nền
văn học Việt Nam, là gạch nối giữa hai thời kỳ văn học cổ điển và hiện đại.
Thời đại Tản Đà sống diễn ra rất nhiều những biến động trong sinh hoạt
chính trị xã hội cùng với vô số những biến động trong đời sống văn học. Khía
cạnh nổi bật trong những chuyển động đó là nỗ lực của thế hệ nhà nho duy tâm
nhằm đưa nội dung yêu nước và tinh thần dân tộc vào văn chương, biến văn
chương thành vũ khí cách mạng. Bên cạnh những yêu cầu đó thì yêu cầu xây
dựng một nền văn học mới do sự xuất hiện của văn tự mới và những thiết chế
văn hóa thực dân cũng được đặt ra như một đòi hỏi khách quan. Yêu cầu này đã

Nhân vật chính là nơi chứa đựng nội dung, phản ánh tư tưởng, chủ đề của
tác phẩm, là nơi kí thác quan niệm về con người, về nhân sinh của nhà
văn. Phân tích nhân vật trở thành một con đường quan trọng để đi đến giá
trị hiện thực, nhân đạo của tác phẩm, để nhận ra lí tưởng thẩm mỹ của
nhà văn. Nhân vật được coi là đứa con tinh thần của nhà văn, nên phân

8


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

tích nhân vật còn để nhận ra tài năng, đặc điểm, bút pháp nghệ thuật của
nhà văn [52, tr.1].
Trên đây là những nguyên do chính để chúng tôi quyết định chọn đề tài
Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà như một tìm tòi bổ sung
cho viê ̣c nhâ ̣n diê ̣n mô ̣t cây bút đô ̣c đáo của giai đoa ̣n giao thời những năm đầ u
thế kỷ XX trong lich
̣ sử văn ho ̣c dân tô ̣c.
2. Lịch sử vấn đề
Tản Đà là một hiện tượng văn học giao thời, là dấu nối giữa văn học trung
đại và hiện đại, nên di sản của ông gợi mở nhiều hướng nghiên cứu để tìm ra
không chỉ cái riêng của tác giả mà cả nét chung của một giai đoạn văn học. Xin
được điểm lược về tình hình nghiên cứu, phê bình về tư tưởng và văn chương
của Tản Đà nói chung và về văn xuôi tự sự của ông nói riêng.
Dựa vào những sưu tầm , chúng tôi có thể tạm chia những bài nghiên cứu,
phê bình về sáng tác của Tản Đà theo mấy loại sau:
Loại thứ nhất là những công trình có tính chất chuyên luận nghiên cứu một
cách khái quát về sự nghiệp sáng tác của Tản Đà: Sự thai nghén một thiên tài:
Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu (Trương Tửu, 1939), Công của thi sĩ Tản Đà (Xuân
Diệu, 1939), Thân thế và sự nghiệp văn chương của thi sĩ (Nguyễn Mạnh Bổng,

những nghiên cứu như : Năm 1918 Phạm Quỳnh viết bài Mộng hay mị (Nam
Phong, số 7): Nhân đọc sách Giấc mộng con của ông Hiếu, mà biện bạch được
rõ mộng mị là thế và tự hỏi giấc mộng của ông là mộng hay là mị. Có lẽ cũng
mới là một giấc mị mà thôi... Nhưng chê ông lần này mong rằng lần sau lại có
dịp khen ông, khen bấy giờ mới càng có giá trị [47, tr.163].

10


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Lại Nguyên Ân (1999), 150 thuật ngữ văn học, NXB Đại học Quốc gia Hà
Nội.
[2] Phạm Tú Châu (1979), Hoàng Lê nhất thống chí: văn bản, tác giả và nhân
vật, NXB Hội nhà văn, Hà Nội.
[3] Bùi Hạnh Cẩn, Việt Anh dịch (2005), Tư Mã Thiên, Sử ký, NXB Văn hóa
Thông tin, Hà Nội.
[4] Phạm Văn Diêu (1961), Việt Nam văn học giảng bình, NXB Tân Việt, Sài
Gòn.
[5]

Xuân Diệu (1929), Công của thi sĩ Tản Đà, NXB Đời Nay, Hà Nội.

[6] Tầm Dương (1964), Tản Đà khối mâu thuẫn lớn, NXB Khoa học, Hà Nội.
[7] Vũ Thị Đào (2010), Thế giới nhân vật trong văn xuôi Nguyễn Tuân trước
cách mạng, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học, Đại học Quốc gia
Hà Nội.
[8] Phan Cự Đệ - Trần Đình Hượu - Nguyễn Trác - Nguyễn Hoành Khung - Lê
Chí Dũng - Hà Văn Đức ( 2006), Văn học Việt Nam (1900-1945), Văn

học xã hội, Hà Nội.
[20] Lưu Trọng Lư, Bài viết về Tản Đà, Tao đàn số đặc biệt, 1939.
[21] Nguyễn Đăng Na giới thiệu và tuyển soạn, (2001), Văn xuôi tự sự Việt Nam
thời trung đại (tập 1), NXB Giáo dục, Hà Nội.
[22] Vũ Ngọc Phan (1942), Nhà văn hiện đại (tập 2), NXB Tân Dân, Hà Nội.
[23] Hoàng Ngọc Phách (1925), Tố Tâm, NXB Văn học, Hà Nội.

12


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

[24] G.N. Pôxpêlôp (1998), Dẫn luận nghiên cứu văn học, NXB Giáo dục, Hà
Nội.
[25] Vũ Tiến Quỳnh (tuyển chọn) (1994), Phê bình bình luận văn học, Tản Đà
NXB Văn nghệ, TP Hồ Chí Minh.
[26] B.L. Riftin (2012), “Tính chấ t ký hiê ̣u của chân dung nhân vật bằng ngôn từ
trong văn học cổ điển Trung Quốc”, Nghiên cứu Văn học , số 11, tr.4165.
[27] Trần Đình Sử (2002), Thi pháp Truyện Kiều, NXB Giáo dục, Hà Nội.
[28] Trần Đình Sử (2005), Thi pháp văn học trung đại Việt Nam, NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội.
[29] Trần Đình Sử (chủ biên, 2004), Tự sự học, một số vấn đề lí luận và lịch sử,
phần 1, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội.
[30] Trần Đình Sử (2004), Tự sự học, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội.
[31] Trần Đình Sử (2000), Lý luận và phê bình văn học, NXB Giáo dục, Hà Nội.
[32] Doãn Quốc Sỹ (1969), Khảo luận về Tản Đà, NXB Nam Sơn, Sài Gòn.
[33] Hoài Thanh - Hoài Chân (1998), Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, Hà
Nội.
[34] Trần Thị Băng Thanh (giới thiệu và chỉnh lí) (2001), Truyền kì mạn lục,
NXB Văn học, Hà Nội.

học xã hội, Hà Nội.
[47] Nguyễn Khắc Xương (1997), Tản Đà trong lòng thời đại, NXB Hội nhà
văn, Hà Nội.

14


Nhân vật trong tác phẩm văn xuôi tự sự của Tản Đà

[48] Nguyễn Khắc Xương (2002), Tản Đà toàn tập (5 tâ ̣p), NXB Văn học, Hà
Nô ̣i.
[49] Nguyễn Khắc Xương (1995), Tản Đà một đời văn, NXB Văn hóa Thông
tin, Hà Nội.
[50] Nguyễn Khắc Xương (1989), Giai thoại Tản Đà, NXB Văn học, Hà Nội.
[51] Nhiều tác giả (1997), Lý luận văn học, NXB Giáo dục, Hà Nội.
[52] />
15