BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN ĐÌNH THỊNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGÀNH
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HỆ TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP
TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP ĐẮK LẮK

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 3 7 6

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN ĐÌNH THỊNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGÀNH CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN HỆ TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP TẠI
TRƯỜNG TRUNG CẤP ĐẮK LẮK

Họ và tên: NGUYỄN ĐÌNH THỊNH.

Giới tính: Nam.

Ngày, tháng, năm sinh: 10/11/1974.

Nơi sinh: Nghệ An.

Quê quán: xã Nghi yên, Nghi Lộc, Nghệ An.

Dân tộc: Kinh.

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Số nhà 14, đƣờng Tô Hiến Thành, Phƣờng Tân
Lợi, Tp. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Điện thoại cơ quan: 05003.827879.

Điện thoại nhà riêng: 05003.955545.

Fax: 05003.859073.

E-mail:

II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1. Cao đẳng:
Hệ đào tạo: Chính quy.

Thời gian đào tạo từ 9/1991 đến 11/ 1995.

Nơi học: Trƣờng Cao đẳng Sƣ phạm Kỹ thuật 3, Tp. Vinh, Nghệ An.
Ngành học: Cao đẳng sƣ phạm dạy nghề.


Từ tháng 11/2011 đến
nay

Trƣờng Trung cấp Đắk Lắk.

Phó hiệu trƣởng


ii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố
trong bất kỳ công trình nào khác.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 08 tháng 9 năm 2014.
(Ký tên và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Đình Thịnh


iii

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn:
Thầy hƣớng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, đã tận tình hỗ trỡ,
truyền đạt những kinh nghiệm quý báu, định hƣớng và hƣớng dẫn cho tôi thực
hiện đề tài nghiên cứu từ chuyên đề 1 đến khi hoàn thiện luận văn tốt nghiệp.
Quý Thầy Cô giáo đã tham gia giảng dạy các học phần trong chƣơng trình

cho đề tài nghiên cứu. Từ đó phân tích, đƣa ra đƣợc một số yếu tố tác động đến chất
lƣợng đào tạo. Dựa vào các văn bản pháp quy về đào tạo trung cấp chuyên nghiệp để
phân tích các yếu tố tác động trên thành những tiêu chí cụ thể.
Chƣơng 2, ngƣời nghiên cứu đã tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng chất lƣợng
đào tạo ngành Công nghệ thông tin tại trƣờng Trung cấp Đắk Lắk từ năng 2010 đến
nay, bao gồm các yếu tố tác động: chất lƣợng tuyển sinh, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật
chất và trang thiết bị dạy học, chƣơng trình đào tạo, tổ chức quản lý lớp học, phƣơng
pháp giảng dạy và đánh giá, kết quả học tập của học sinh, sự hài lòng của xã hội đối
với học sinh sau tốt nghiệp. Từ đó chỉ ra điểm mạnh, những hạn chế tồn tại để làm cơ
sở cho hƣớng nghiên cứu của chƣơng tiếp theo.
Trong Chƣơng 3, ngƣời nghiên cứu đã đề ra đƣợc các giải pháp nâng cao chất
lƣợng đào tạo ngành Công nghệ thông tin tại trƣờng Trung cấp Đắk Lắk. Lấy ý kiến
và đƣợc các chuyên gia đánh giá là cần thiết và có tính khả thi cao. Thực nghiệm sƣ
phạm Giải pháp liên kết đào tạo thực tập nghề nghiệp với doanh nghiệp, kết quả thực
nghiệm đã chứng minh đƣợc rằng học sinh thực tập nghề nghiệp tại doanh nghiệp có
kết quả học tập và mức phát triển năng lực nghệ nghiệp cao hơn tổ chức thực tập nghề
nghiệp tại trƣờng. Kết quả nghiên cứu của Chƣơng 3 cho thấy các giải pháp đề ra đã
có cơ sở khẳng định sẽ nâng cao chất lƣợng đào tạo ngành Công nghệ thông tin tại
trƣờng Trung cấp Đắk Lắk.


v

ABSTRACT
Developing the network, scale and increasing quality of education in vocation to
meet the social need are showed in strategy of vocational education from 2010 to 2020
that approved by Government. The strategy aims of DakLak Polytechnic College to
2016 and orentation to 2020 are: Try to find solutions for increasing education quality,
ensure for learners can be approached their model major knowledge to meer the social
need. Learners are encouraged to develop expertise skill, soft skill and career ethics.

Mục lục ..................................................................................................................vi
Danh mục các từ viết tắt ........................................................................................x
Danh mục các bảng ...............................................................................................xi
Danh mục các hình vẽ, đồ thị ................................................................................xiii
A. PHẦN DẪN NHẬP .........................................................................................1
1.Đặt vấn đề. ..........................................................................................................1
2. Mục tiêu của đề tài nghiên cứu..........................................................................2
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu...................................................................2
4. Giả thuyết nghiên cứu .......................................................................................2
6. Nhiệm vụ của đề tài ...........................................................................................3
6. Giới hạn đề tài ...................................................................................................3
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ...................................................................................3
8. Kế hoạch thực hiện đề tài ..................................................................................4
B. PHẦN NỘI DUNG ..........................................................................................5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .......................................................................5
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ........................................................................5
1.1.1. Trên thế giới ............................................................................................5
1.1..2. Tại Việt Nam ..........................................................................................6
1.2. Một số khái niệm cơ bản ................................................................................8
1.2.1. Chất lƣợng ...............................................................................................8
1.2.2. Chất lƣợng đào tạo ..................................................................................9
1.2.3. Công nghệ thông tin ................................................................................9
1.3. Một số quan điểm về chất lƣợng ....................................................................10
1.3.1. Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Đầu vào” ...........................................10
1.3.2. Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Đầu ra”. ..............................................10
1.3.3. Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Giá trị gia tăng”. .................................10
1.3.4. Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Giá trị học thuật”. ...............................11
1.3.5. Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Văn hoá tổ chức”................................11
1.4. Các mô hình đánh giá chất lƣợng ...................................................................12


1.9.3. Những phẩm chất và kỹ năng cần thiết ..................................................29
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ......................................................................................29
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO NGÀNH CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP ĐẮK LẮK. .......................30
2.1. Tổng quan về GDCN tỉnh Đắk Lắk................................................................30
2.1.1. Giới thiệu chung ......................................................................................30


viii
2.1.2. Giới thiệu về trƣờng Trung cấp Đắk Lắk ................................................32
2.2. Đánh giá thực trạng về chất lƣợng đào tạo ngành công nghệ thông tin .........36
2.2.1. Đối tƣợng, nội dung điều tra và phƣơng pháp đánh giá .........................36
2.2.1.1. Đối tƣợng và nội dung điều tra khảo sát ..........................................36
2.2.1.2. Phƣơng pháp đánh giá ......................................................................38
2.2.2. Chất lƣợng tuyển sinh .............................................................................39
2.2.3. Đội ngũ giáo viên ....................................................................................41
2.2.4. Cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài liệu phục dạy và học .......................44
2.2.5. Chƣơng trình đào tạo ...............................................................................48
2.2.6. Phƣơng pháp dạy học và đánh giá ...........................................................53
2.2.7. Công tác tổ chức và quản lý đào tạo .......................................................57
2.2.8. Kết quả đầu ra..........................................................................................60
2.2.9. Tổng hợp các chỉ số đánh giá về thực trạng ............................................63
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ......................................................................................64
Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO
NGÀNH CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP ĐẮK LẮK 67
3.1. Đề xuất giải pháp ............................................................................................67
3.1.1. Giải pháp 1: Xây dựng và phát triển đội ngũ ..........................................67
3.1.1.1. Mục tiêu giải pháp ............................................................................67
3.1.1.2. Nội dung giải pháp ...........................................................................67
3.1.1.3. Cách thức thực hiện..........................................................................68

3.4.7. Nhận xét kết quả thực nghiệm.................................................................93
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 ......................................................................................94
PHẦN C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...........................................................95
1. Kết luận..............................................................................................................95
2. Tự nhận xét về đóng góp của đề tài ...................................................................96
3. Kiến nghị ...........................................................................................................97
4. Hƣớng phát triển của đề tài ...............................................................................98
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................99
PHẦN PHỤ LỤC


x

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Cán bộ quản lý

: CBQL

Công nghệ thông tin

: CNTT

Cơ sở vật chất

: CSVC

Chất lƣợng giáo dục

: CLGD


: LT

Năng lực sƣ phạm

: NLSP

Phƣơng pháp dạy học

: PPDH

Thạc sỹ

: Th.S

Thực hành

: TH

Tiến sỹ

: TS

Trung cấp chuyên nghiệp

: TCCN


xi

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.23: Thống kê kết quả thi đua GV ngành CNTT năm học 2013-2014.
Bảng 2.24: Kết quả khảo sát đánh giá về mức độ sử dụng các PPDH tích cực và
kiểm tra đánh giá tích cực của giáo viên giảng dạy.
Bảng 2.25: Kết quả khảo sát GV giảng dạy về mức độ những cản trở đối với việc đổi
mới PPDH nhằm tích cực hóa ngƣời học ở nhà trƣờng.
Bảng 2.26: Tổng hợp kết quả khảo sát về công tác tổ chức quản lý dạy học.
Bảng 2.27: Thống kê kết quả đào tạo của học sinh ngành CNTT từ năm 2011 đến nay.
Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả điểm thi kết thúc thực tập Phần cứng máy tính.
Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả tự đánh giá về năng năng lực nghề nghiệp đạt đƣợc sau
thực nghiệm.
Bảng 3.3: Kết quả thống kê và kiểm nghiệm t-test với điểm học phần Phần cứng máy
tính ở 2 nhóm học sinh trƣớc thực nghiệm.
Bảng 3.4: Kết quả thống kê và kiểm nghiệm t-test với điểm thi kết thúc học phần thực
tập ở 2 nhóm học sinh sau thực nghiệm.
Bảng 3.5: Kết quả thống kê và kiểm nghiệm t-test với mức độ trung bình tự đánh giá
năng lực 2 nhóm học sinh trƣớc thực nghiệm.
Bảng 3.6: Kết quả thống kê và kiểm nghiệm t-test với mức độ tự đánh giá về năng lực
của các nhóm học sinh sau thực nghiệm.


xiii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hình 1.1: Quan điểm về chất lƣợng đào tạo.
Hình 1.2: Sơ đồ mô hình đánh giá chất lƣợng đầu vào - quá trình - đầu ra.
Hình 2.1: Cảnh quan trƣờng Trung cấp Đắk Lắk.
Hình 2.2: Giáo viên giảng dạy ngành Công nghệ thông tin nhà trƣờng.
Hình 2.3: Phòng học thực hành Phần cứng máy tính
Hình 2.4: Biểu đồ tổng hợp các chỉ số đánh giá về chƣơng trình đào tạo.
Hình 2.5: Hiệu trƣởng nhà tƣờng tặng hoa cho đại diện các doanh nghiệp trong buổi

tế xã hội của Đắt nước.
Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp
hành Trung ương khóa XI đã đánh giá “Chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo
còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Hệ thống
giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức
giáo dục, đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành”. Mục tiêu cụ thể mà Nghị
quyết đã đề ra đối với giáo dục nghề nghiệp đó là “Tập trung đào tạo nhân lực có
kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp. Hình thành hệ thống giáo dục nghề
nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ năng nghề nghiệp theo hướng
ứng dụng, thực hành, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật công nghệ của
thị trường lao động trong nước và quốc tế”.
Chính vì vậy, đẩy mạnh và nâng cao chất lượng GDNN nói chung và giáo dục
TCCN nói riêng nhằm đào tạo nguồn nhân có lực tay nghề cao đã trở thành một đòi
hỏi cấp bách trước sự phát triển đi lên của Đất nước. Vấn đề chất lượng giáo dục và
làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục là một thách thức, là câu hỏi luôn luôn


2
đặt ra trong bất kỳ một nhà làm công tác giáo dục nào.
Trường Trung cấp Đắk Lắk được nâng cấp thành lập từ năm 2010. Quy mô đào
tạo TCCN hiện nay là 499 HS, trong đó ngành Công nghệ thông tin (CNTT) là 96
HS; đến nay nhà trường đã đào tạo 3 khóa học, có 498 HS tốt nghiệp ra trường, tỉ lệ
HS có việc làm chỉ đạt 37%. Là một cơ sở đào tạo mới thành lập, nhà trường còn rất
hạn chế về năng lực và kinh nghiệm trong đào tạo nghề nghiệp, HS ra trường có việc
làm thấp. Trong mục tiêu chiến lược đến năm 2016, tầm nhìn năm 2020 của trường
Trung cấp Đắk Lắk nhấn mạnh mục tiêu chung đó là: “Không ngừng tìm các giải
pháp nâng cao chất lượng đào tạo, đảm bảo cho người học được tiếp cận kiến thức
chuyên môn hiện đại theo nhu cầu thực tiễn của xã hội, chú trọng rèn luyện kỹ năng
chuyên môn, kỹ năng mềm thiết yếu và đạo đức nghề nghiệp cho người học”.
Vì vậy, đề tài nghiên cứu: “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng

và đánh giá giải pháp.
6. Giới hạn đề tài
Các số liệu khảo sát và nghiên cứu giới hạn trong các khóa đào tạo ngành Công
nghệ thông tin thuộc nhà trường từ năm 2010.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu
Tìm kiếm tài liệu khoa học, các sách báo, tạp chí, các công trình nghiên cứu
khoa học liên quan đến chất lượng đào tạo nói chung và chất lượng đào tạo GDNN
nói riêng. Từ đó, nghiên cứu, sắp xếp lưu trữ trật tự, rõ ràng, sử dụng phương pháp
phân tích và tổng hợp tài liệu để nghiên cứu, lựa chọn các nguồn tài liệu làm cơ sở
lý luận cho đề tài nghiên cứu. Nghiên cứu trên tài liệu hoạt động đào tạo của nhà
trường để đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu.
7.2. Phƣơng pháp nghiên cứu khảo sát
Thu thập dữ liệu thực tế, sử dụng chúng để giải thích hay đánh giá hiện trạng
và đối chiếu nó với các tiêu chuẩn ấn định, cũng như đánh giá tính khả thi của giải
pháp.
7.3. Phƣơng pháp quan sát sƣ phạm
Quan sát, thu thập thông tin về quá trình giáo dục và các hoạt động sư phạm
trong nhà trường, như: hoạt động dạy và học, các phong trào thi đua, các hội nghị


4
chuyên môn, …. Giúp người nghiên cứu có những tài liệu sống và thực tiễn về hoạt
động đào tạo trong nhà trường.
7.4. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm
Nhằm mục đích kiểm chứng, khẳng định lại chắc chắn về sự khác biệt khi áp
dụng giải pháp mà người nghiên cứu đã đề ra, từ đó kết luận có nên áp dụng giải
pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp
chuyên nghiệp tại nhà trường.
7.5. Phƣơng pháp kiểm nghiệm thống kê, xử lý số liệu


7

8

9


5

B. PHẦN BỘI DUNG
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên thế giới
Jean Jacques Rousseau (1712 - 1794) quan niệm rằng con người muốn sống
cần phải làm việc nên phải học nghề và phải giáo dục cho người học hiểu vị trí các
nghề nghiệp trong đời sống xã hội. Học nghề thực sự là: “Chúng tôi không phải
học nghề làm thợ mà học nghề làm người, và học nghề làm người lại khó nhọc
hơn và lâu hơn học nghề làm thợ...". Như vậy ta nhận thấy tư tưởng của ông phù
hợp với 4 trụ cột mà Tổ chức về văn hóa và khoa học giáo dục của Liên hiệp quốc
UNESCO đề ra đó là: Học để biết –Học để làm –Học để cùng chung sống –Học để
làm người, đang là phương châm đào tạo của nhiều nước trên thế giới ngày nay.
Một số quan điểm về đảm bảo chất lượng giáo dục của các tác giả:
Đảm bảo chất lượng được xem xét đầu vào, quá trình và đầu ra (Barnett, 1987;
Church, 1988).
Theo Annesley, King, và Harte (1994) để đảm bảo rằng kết quả của một hệ
thống giáo dục đạt được chất lượng mong muốn, một hệ thống đảm bảo chất lượng
phải quan tâm đến các quá trình các hoạt động giảng dạy sau đây: thiết kế và nội
dung của các môn học; chuyển tải và đánh giá; đánh giá, giám sát và xem xét,
quản lý nói chung.

cứu cụ thể vào một đơn vị hay ngành đào tạo, các giải pháp chưa đề ra cách thức
và biện pháp thực hiện, chưa thực nghiệm sư phạm giải pháp.
Tác giả Võ Thị Ngọc Dung [21], Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ngành
Công nghệ May tại trường Cao đẳng Kinh tế Công nghiệp II, Luận văn thạc sĩ
trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP HCM. Kết quả đề tài đã đề xuất được 5 giải
pháp, tuy nhiên vấn đề nghiên cứu của đề tài ở môi trường cao đẳng, chưa có thực
nghiệm giải pháp.
Vì vậy trong đề tài nghiên cứu của mình, người nghiên cứu mong muốn từ
nghiên cứu cơ sở lý luận nhằm xác định được các yếu tố tác động đến chất lượng
đào tạo, từ đó đánh giá thực trạng chất lượng đào tạo và đề xuất các giải giải pháp
nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngành CNTT tại trường Trường cấp Đắk Lắk.
Trên cơ sở đó, tập trung thực nghiệm sư phạm một giải pháp nhằm khẳng định cao


8
hơn về tính cần thiết và khả thi của giải pháp đã đề ra.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Chất lƣợng
Trong kinh tế thị trường ngày nay, có hàng trăm định nghĩa tổng quát về chất
lượng khác nhau, người nghiên cứu xin nêu ra đây một vài định nghĩa theo các từ
liệu khác nhau:
- Theo từ điển tiếng Việt phổ thông:
“Chất lượng là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật (sự
việc)... làm cho sự vật (sự việc) này phân biệt với sự vật (sự việc) khác” [10, tr.78].
- Theo tiêu chuẩn Pháp NFX 50 – 109:
“Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thoả mãn nhu
cầu người sử dụng.” [10, tr.79].
- Theo Tiêu chuẩn Việt Nam ISO 8402:
“Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực
thể (đối tượng) đó khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm

phản ảnh mức độ thực hiện mục tiêu, chương trình giáo dục đào tạo ở từng người
học, từng lớp, trường, địa phương và cả nước có sự phát triển bền vững”.
1.2.3. Công nghệ thông tin
Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia “Công nghệ Thông tin - tiếng
Anh: Information Technology là một nhánh ngành kỹ thuật sử dụngmáy
tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền tải và thu
thập thông tin”.
Ở Việt Nam, khái niệm Công nghệ Thông tin được hiểu và định nghĩa trong
Nghị quyết 49/CP, ngày 04/08/1993 của Chính phủ: "Công nghệ thông tin là tập
hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại - chủ
yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông, nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu
quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực
hoạt động của con người và xã hội".