Bài cũ: 1/ Thế nào là liên kết nội dung , liên kết
hình thức trong một văn bản?
2/ Cho biết những phép liên kết câu được sử
dụng trong đoạn văn sau và chỉ rõ từ ngữ thực hiện
phép liên kết đó :
Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách , nhưng đọc sách vẫn
là một con đường quan trọng của học vấn .(1)Bởi vì học vấn
không chỉ là việc cá nhân , mà là việc của toàn nhân loại .
(2)Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là thành quả
của toàn nhân loại nhờ biết phân công , cố gắng tích luỹ
ngày đêm mà có .(3)
>- Phép lặp từ : “học vấn” (1-2-3), “nhân loại” (2-3)
- Phép nối : ‘Bởi vì” nối câu ( 1-2 )


Tiết 125: Tiếng Việt :
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

2


1)Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
Đọc đoạn trích sau:
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng
đầy tiếc rẻ. Anh chaỵ ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay
cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng
đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở lại
bàn, anh lấy chiếc khăn còn vo tròn giữa cuốn sách tới trả cho

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút !
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, gi ọng cười nh ưng đ ầy ti ếc r ẻ. Anh cha ỵ ra
nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái
cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái kh ỏi trở lại bàn, anh l ấy chi ếc kh ăn
còn vo tròn giữa cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô k ĩ s ư m ặt đ ỏ ửng, nh ận l ại chi ếc
khăn và quay vội đi.
(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
? Câu nói thứ hai của anh thanh niên có ẩn ý gì không ?
> Không ẩn ý điều gì mà thể hiện trực tiếp ý muốn thông báo
cô gái đã để quên chiếc khăn mùi soa
- Cách diễn đạt như vậy là nghĩa tường minh. Vậy thế nào là
nghĩa tường minh ?


1)Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
a) Hàm ý trong câu:

b) Nghĩa tường minh:
- Phần thông báo được diễn đạt trực tiếp
bằng từ ngữ trong câu.

*Ghi nhớ: SGK / 75


*Lưu ý: Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp, tuy cùng
một câu nói nhưng trong những tình huống khác nhau thì
hàm ý sẽ khác nhau.


văn . Thái độ đó giúp em đoán ra điều gì
liên quan đến chiếc mùi soa ?


II. LUYỆN TẬP
1/ Nhận xét :
a) Câu “Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy .”
- Ở cụm từ “ tặc lưỡi” > Dùng hình ảnh để diễn đạt ý của
ngôn ngữ nghệ thuật
b) Những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái liên quan tới chiếc
mùi soa:
- mặt đỏ ửng (ngượng)
- nhận lại chiếc khăn (không tránh được)
- quay vội đi (quá ngượng).


II /LUYỆN TẬP:
2/ Đọc đoạn trích sau và cho biết hàm ý các
câu in đậm:
Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội họa và cô
gái:
- Đây, tôi giới thiệu với anh một họa sĩ lão
thành nhé. Và cô đây là kĩ sư nông nghiệp. Anh
đưa khách vào nhà đi. Tuổi già cần nước chè: ở
Lào Cai đi sớm quá. Anh hãy đưa ra cái món chè
pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn
nhà anh.


2/ Hàm ý của câu in đậm :

4/ Nhận xét những câu in đậm trong đọan trích :
a ) – Hà, nắng gớm, về nào...
 câu nói đánh trống lảng (nói sang đề tài khác để
tránh đề tài đang bàn).
> Không chứa hàm ý
b) –Tôi thấy người ta đồn …
>Câu nói dở dang ( Không chứa hàm ý )


* Bài tập bổ trợ :
* Tìm câu chứa hàm ý và giải đoán hàm ý :
a) Có hai anh chàng đi chơi gặp một cô gái.Họ muốn
làm quen. Anh chàng thứ nhất nói :
-Chào em , trông em như Hằng Nga.
Anh chàng thứ hai cũng tươi cười và bảo :
-Anh cứ tưởng là em ở cung trăng mới xuống.
Cô gái nhỏ nhẹ đáp :
-Thế hai anh là bạn của chú Cuội à ?
b) Anh về cởi áo lau nước mắt
Đến mùa đào nở bíêt tên em .


Dặn dò: - Học bài.
- Hoàn thành bài tập.
- Soạn bài “Nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ”