oo.01
10
Chào mừng các thầy cô giáo về dự
tiết học
TIẾNG VIỆT 9

Một người bạn có nhã ý mời em
đến dự sinh nhật nhưng em lại không
thể đến (hoặc không muốn đến).
Trong trường hợp trên, em sẽ nói thế nào?
I. PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý:
1. Ví dụ: (sgk/74.75)
-
Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy
tiếc rẻ.Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái
làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại
chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
-
Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở
lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới
trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay
vội đi.


Anh rất tiếc là không còn nhiều thời gian để chuyện trò.
(Anh thanh niên không nói thẳng có thể vì ngại ngùng,
vì muốn che giấu tình cảm của mình).


quan trọng hơn? Vì sao?
Quan trọng như nhau. Ngôn ngữ phải được
dùng hợp lí, phù hợp hoàn cảnh mới có giá
trị. Cần ý thức rõ điều này để tránh lạm
dụng.

Một người bạn có nhã ý mời em
đến dự sinh nhật nhưng em lại không
thể đến (hoặc không muốn đến).
Trong trường hợp trên, theo em,
nên dùng hàm ý hay câu có nghĩa
tường minh?

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
Trống vào lớp đã 10 phút, Hiếu mới hớt
hải chạy vào. Thầy giáo nhìn đồng hồ, nói:
……
?Em hãy diễn đạt ý muốn nói của thầy bằng
2 câu. Một câu có nghĩa tường minh, một câu
dùng hàm ý.
-
Nghĩa tường minh: Em đến trễ 10 phút rồi đấy!
-
Hàm ý: Em có đồng hồ không?

I. PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý:
1.Ví dụ: (SGK/74-75)
2.Ghi nhớ: (SGK/75)
II. LUYỆN TẬP


TIẾT 123
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 2 /sgk.75:
-> Hàm ý: Ông hoạ sĩ chưa kịp uống nước chè.
Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:
Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:
- Đây, tôi giới thiệu anh một hoạ sĩ lão thành nhé. Và cô
đây là kĩ sư nông nghiệp. Anh đưa khách về nhà đi. Tuổi
già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá. Anh hãy đưa ra cái
món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn
nhà anh.
Bài tập 1 /sgk.75:
TIẾT 123
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 3 /sgk.75:
Tìm câu chứa hàm ý trong đoạn trích sau và cho biết nội dung
của hàm ý.
Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi
nhưng lại nói trổng:
- Vô ăn cơm!
Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “Ba vô
ăn cơm”. Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:
- Cơm chín rồi!
Anh cũng không quay lại.
Câu: “Cơm chín rồi !” có chứa hàm ý. -> ông vô ăn cơm đi!
Bài tập 2 /sgk.75:

-
Gì?
Ông lão khẽ nhúc nhích.
-
Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên:
-
Biết rồi!
Bà Hai nín bặt. Gian nhà lặng đi hiu hắt.
I. PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
(Câu nói dở dang, chưa trọn ý hoặc không
muốn nói hết ý.)

? Hãy chọn đáp án đúng nhất trong những câu sau:
1. Hàm ý là phần thông báo:
A. Trái ngược với nghĩa tường minh.
B. Ẩn đằng sau nghĩa tường minh.
C. Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
D. Được diễn đạt trực tiếp trong câu.
2. Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây?
A. Khi không biết diễn đạt rõ ý.
B. Khi không muốn nói rõ ý.
C. Khi không muốn người nghe hiểu ý.
D. Khi muốn chấm dứt cuộc thoại.
BÀI TẬP CỦNG CỐ

1. Học bài:
- Đọc kĩ bài trong SGK – Thuộc ghi nhớ.
- Luyện tập để phân biệt được nghĩa tường