ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẶNG THỊ THANH TÙNG

MỐI QUAN HỆ GIỮA NHẬN THỨC CỦA CHA MẸ
VỀ BIỂU HIỆN VÀ NGUYÊN NHÂN TỔN THƢƠNG SỨC KHỎE
TÂM THẦN TRẺ EM VỚI HÀNH VI ỨNG XỬ CỦA HỌ

LUẬN VĂN THẠC SỸ TÂM LÝ HỌC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẶNG THỊ THANH TÙNG

MỐI QUAN HỆ GIỮA NHẬN THỨC CỦA CHA MẸ
VỀ BIỂU HIỆN VÀ NGUYÊN NHÂN TỔN THƢƠNG SỨC KHỎE
TÂM THẦN TRẺ EM VỚI HÀNH VI ỨNG XỬ CỦA HỌ

LUẬN VĂN THẠC SỸ TÂM LÝ HỌC
Chuyên ngành: Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên
Mã số: Thí điểm

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Amie Polack
TS. Trần Thành Nam

HÀ NỘI – 2015

i


DANH MỤC TÊN VIẾT TẮT

ADHD

Attention Deficit Hyperactivity Disorder – Tăng động giảm
chú ý

CFA

Confirmation factor analysis – Phân tích nhân tố khẳng định

CMC

Chống mù chữa và phổ cập giáo dục tiểu học

DSM- IV

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th
Edition – Sổ tay chẩn đoán và thống kê rối loạn tâm thần, phiên
bản 4.

DTTK

Dẫn truyền thần kinh

ICD – 10


CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.........Error!
Bookmark not defined.

1.1. Quan niệm về tổn thương SKTT và các tiếp cận về nguyên nhân gây tổn
thương SKTT ................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Quan niệm về tổn thương SKTT...................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Các tiếp cận về nguyên nhân gây tổn thương SKTTError! Bookmark not
defined.

1.1.3 Tổng quan kết quả nghiên cứu đi trước liên quan đến nhận thức của
cộng đồng về biểu hiện, nguyên nhân tổn thương SKTT và hành vi ứng xử.
Error! Bookmark not defined.

1.2. Các khái niệm công cụ của đề tài ........................ Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Khái niệm về SKTT ............................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Khái niệm tổn thương SKTT và nguyên nhânError!

Bookmark

not

defined.

1.2.3 Những vấn đề SKTT thường gặp ở trẻ em ..... Error! Bookmark not defined.
1.2.4 Khái niệm chăm sóc SKTT ................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.5 Vệ sinh và dự phòng các tổn thương SKTT .. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .........Error!
Bookmark not defined.

2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ......................... Error! Bookmark not defined.


3.3 Hành vi ứng xử của cha mẹ trước các biểu hiện tổn thương SKTT ở trẻ và
niềm tin của phụ huynh vào các hình thức trị liệu .. Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Hành vi ứng xử của các cha mẹ Việt Nam khi con cái họ tổn thương về
sức khỏe tâm thần. .......................................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Niềm tin của cha mẹ về các loại hình dịch vụ can thiệp trị liệu vấn đề
tổn thương SKTT ............................................................ Error! Bookmark not defined.
3.4 Mối quan hệ giữa các biến nghiên cứu. .............. Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Mối quan hệ giữa trình độ học vấn, thu nhập của gia đình và các biểu
hiện hành vi cảm xúc của con với nhận thức của cha mẹ về các dấu hiệu bệnh
tâm thần ở trẻ.................................................................... Error! Bookmark not defined.

iv


3.4.2. Mối quan hệ giữa trình độ học vấn, thu nhập của gia đình và các biểu
hiện hành vi cảm xúc của con với nhận thức của cha mẹ về tên gọi các bệnh
tâm thần/ tổn thương SKTT.......................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.3. Tương quan giữa trình độ học vấn, thu nhập của gia đình và các biểu
hiện hành vi cảm xúc của con với nhận thức của cha mẹ về nguyên nhân gây
tổn thương SKTT. ........................................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.5. Tương quan giữa nhận thức của cha mẹ về nguyên nhân các biểu hiện
tổn thương SKTT và niềm tin của cha mẹ về hiệu quả của các mô hình trị
liệu…… ............................................................................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .......................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận:........................................................................ Error! Bookmark not defined.
2. Khuyến nghị: ............................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................... 9
PHỤ LỤC ....................................................................... Error! Bookmark not defined.


independent –t-test).............................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11: Tương quan Pearson giữa trình độ học vấn, thu nhập của gia đình và các biểu
hiện hành vi cảm xúc của con với nhận thức của cha mẹ về nguyên nhân tổn thương SKTT .
............................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.12: Tương quan Pearson giữa trình độ học vấn, thu nhập của gia đình và các biểu
hiện hành vi cảm xúc của con và niềm tin của cha mẹ về hiệu quả của các mô hình trị liệu .
............................................................................... Error! Bookmark not defined.

vi


Bảng 3.13: Tương quan Pearson giữa nhận thức của cha mẹ về nguyên nhân các biểu hiện
tổn thương SKTT và niềm tin của cha mẹ về hiệu quả của các mô hình trị liệu ..........Error!
Bookmark not defined.

vii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ở Việt Nam, theo những nghiên cứu mới nhất cho biết tỉ lệ tổn thương
SKTT ở trẻ em và vị thành niên có xu hướng tăng lên trong vài thập kỷ qua.
Nghiên cứu của Bahr Weiss, Đặng Hoàng Minh và Nguyễn Cao Minh (2013)
cho thấy tỉ lệ trẻ trong độ tuổi từ 6 – 16 tuổi bị tổn thương SKTT lên đến
khoảng 12-13 %. Tỉ lệ này ngày càng có xu hướng gia tăng và trẻ hóa do trẻ
em càng ngày càng phải đối mặt với những biến động xã hội như vấn đề đô
thị hóa nhanh chóng dẫn đến ô nhiễm môi trường, phá vỡ cấu trúc gia đình, di
cư – chỗ ở không ổn định. Những thay đổi của hệ thống kinh tế vĩ mô cũng
kéo theo các xung đột văn hóa xã hội như phân hóa giàu nghèo, xung đột giá
trị giữa các thế hệ… Đến hiện nay, ước tính ở Việt Nam có khoảng 2,7 triệu

Chẳng hạn, cha mẹ có con chuyên quậy phá và bắt nạt các bạn ở trên lớp nghĩ
rằng do con mình thừa năng lượng và quá hiếu động nên tìm đến bác sỹ tâm
thần để uống thuốc điều trị tăng động giảm chú ý. Hoặc họ có thể tìm đến nhà
tâm lý với mong muốn giúp con mình kiểm soát các hành vi xâm kích và
xung động. Khi nhà trị liệu đề xuất một tập huấn kỹ năng làm cha mẹ và mời
cha mẹ đến tham gia các buổi trị liệu, cha mẹ sẽ không hiểu được tại sao
người phải tham gia chữa trị là họ mà không phải là con cái họ, tại sao không
phải dạy con họ kỹ năng mà lại dạy cha mẹ kỹ năng. Vì ý nghĩa này, chúng
tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Mối quan hệ giữa nhận thức của cha mẹ
vể biểu hiện và nguyên nhân tổn thƣơng sức khỏe tâm thần trẻ em với
hành vi ứng xử của họ” nhằm mục tiêu như sau:
2. Mục tiêu nghiên cứu:
Tìm hiểu nhận thức của cha mẹ về các biểu hiện tổn thương SKTT, khả
năng nhận diện các bệnh tâm thần và nguyên nhân của chúng.
Tìm hiểu niềm tin của cha mẹ Việt nam về những hình thức can thiệp
trị liệu khi con họ có các biểu hiện tổn thương SKTT.
Tìm hiểu mối quan hệ giữa nhận thức của cha mẹ về tổn thương
SKTTvới niềm tin và hành vi ứng xử của họ.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
9


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Trọng An và cs (2010): “Thí điểm sử dụng bộ công cụ sàng lọc
rối nhiễu tâm trí học sinh SDQ 25 tại các trường phổ thông của Hà Nội”, tr
24-27
2. Lã Thị Bƣởi và cộng sự - Trung tâm nghiên cứu và phát triển cộng đồng
(2008): “Bước đầu nhận xét các hoạt động chăm sóc SKTT trẻ em dựa vào
cộng đồng tại Phòng khám Tuna”
3. Ngô Thanh Hồi (2005): “Khảo sát sức khỏe tâm thần của học sinh trung

14. Kerkorian, McKay, & Bannon, Jr ( 2006): “Seeking Help a Second
Time: Parents'/Caregivers' Characterizations of Previous Experiences With
Mental Health Services for Their Children and Perceptions of Barriers to
Future Use”
15. Lia van der ham. Pamela Wright, Thang Vo Van.Vuong D. K. Đoan.
Jacqueline E.W.Broerse (2011): “Perceptions of Mental Health and HelpSeeking Behavior in an Urban Community in Vietnam”
16. Marie Jahoda (1958): Current Concepts of Positive Mental Health.
17. Mohammed S. Lodhi Khan(2005): “Aian India Perceptions of
Normality”
18. Paul Bennet (2003): “Abnormal and Clinical Psychology: An
introductory textbook, second edition, Open University Press”
19. R.Jenkins A.Colloch & C.Parker (1998) - Ủng hộ các chính phủ và các
hoạch định chính sách- Vụ SKTT và dự phòng lạm dụng các chất - Tổ chức y
tế thế giới - Geneva.
20. Robert S.Mckelvey, Lorettav.Baldassar, David L.Sang, and Lynne
Roberts, B.Sc(1999): “Vietnamese Parental Perceptions of Child and
Adolescent. J Am Acad Child Adole Sc Psychatry”
21. Rorbet S. Feldman: “Những điều trọng yếu trong Tâm lý học”– Nxb
Thống kê, tr. 512 - 513

11


22. Rosemarie Kobau; Matthew M. Zack; Cecily Luncheon và cộng sự
(2005): “Epilepsy Surveillance Among Adults --- 19 States, Behavioral Risk
Factor Surveillance System”
23. Shirk, Talmi, & Olds (2000): “A developmental psychopathology
perspective on child and adolescent treatment policy”
24. Yeh, Hough, McCabe, Lau, and Garland (2003): “Racial/ethnic
differences in parental endolsement of barriers to mental health services for