Contents

KINH Nghiệm Về Chính Sách bảo hiểm
thất nghiệp Của Một Số Nước TRÊN Thế
Giới và một số bài học cho việt nam
Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới


Kinh nghiệm của Hàn Quốc
Hệ thống Chính sách Bảo hiểm việc làm của Hàn Quốc được xem như một hệ
thống chính sách toàn diện, bao gồm chính sách thị trường lao động và bảo hiểm xã hội.
Chính sách bảo hiểm việc làm không chỉ thực hiện chức năng truyền thống là cung cấp trợ
cấp thất nghiệp đối với người thất nghiệp mà còn thực hiện chức năng xúc tiến điều chỉnh
cơ cấu các ngành, ngăn ngừa thất nghiệp, xúc tiến các hoạt động bảo đảm việc làm để tăng
việc làm và xúc tiến các hoạt động phát triển kỹ năng nghề đối với người lao động. Bộ Lao
động chịu trách nhiệm hướng dẫn thực hiện hệ thống chính sách bảo hiểm việc làm này.
Cơ quan Phúc lợi Lao động Hàn Quốc triển khai và thực hiện thu bảo hiểm. Các Văn
phòng lao động địa phương thực hiện chi trả chế độ bảo hiểm việc làm (thông qua tài
khoản cá nhân).
Hệ thống chính sách bảo hiểm việc làm của Hàn Quốc gồm ba cấu phần chính:
chương trình bảo đảm việc làm, chương trình phát triển kỹ năng nghề, trợ cấp thất nghiệp.
Trách nhiệm đóng góp Bảo hiểm việc làm được xác định cho người sử dụng lao
động và người lao động tùy theo mỗi một loại hình hoạt động.
Một trong những vấn đề cơ bản trong thực hiện chính sách bảo hiểm việc làm nói
chung và BHTN nói riêng là mức độ tuân thủ, đặc biệt trong các doanh nghiệp nhỏ và đối
với người lao động hưởng tiền lương ngày. Hiện nay, tỷ lệ tuân thủ ở Hàn Quốc được biết
là 73,4%. Trong thị trường lao động của Hàn Quốc, người lao động thường được phân loại
thành lao động thường xuyên, lao động tạm thời và lao động theo ngày. Người lao động
tạm thời có thể làm việc với thời hạn xác định hoặc không xác định thời hạn. Các doanh
nghiệp sử dụng lao động tạm thời để điều chỉnh số lượng trong danh sách trả lương vì loại
lao động này có thể bị sa thải và không được hưởng trợ cấp một lần. Người lao động

đối

tượng của Luật hưu trí dành
cho giáo viên phổ thông, công

Người sử dụng lao động
sử dụng từ 10 lao động trở
lên

nhân trên biển, LĐ đặc biệt
trong ngành bưu điện
Người lao động làm việc
2

Phạm vi

Doanh nghiệp có sử dụng từ 1 theo hợp đồng lao động,
LĐ trở lên

hợp đồng làm việc từ đủ
12 tháng trở lên

3

Mức đóng

Người LĐ đóng 0.5%, người
SDLĐ 0.5%

Người lao động đóng 1%,

3 tháng, 6 tháng, 9 tháng,

6

Thời gian hưởng

12 tháng tùy theo thời gian
đóng

Nguồn: Tổng hợp của tác giả.
Kinh nghiệm của Trung Quốc
BHTN ở Trung Quốc có những đặc điểm như sau:
- BHTN là một hệ thống xã hội bắt buộc được thực thi thông qua pháp luật của
Nhà nước; chỉ những người thất nghiệp được quy định trong pháp luật có quyền được
hưởng BHTN; mục đích là nhằm đảm bảo nhu cầu cơ bản, thay vì mọi khía cạnh của tất cả
nhu cầu thất nghiệp; trong khi nhà nước thành lập các quỹ BHTN thì xã hội phối hợp với
việc sử dụng của các quỹ đó;
- BHTN có tác động tích cực hơn loại cứu trợ tài chính, quan trọng hơn, nó giúp
cho việc đẩy mạnh cạnh tranh và khả năng tìm được việc làm của người thất nghiệp thông
qua đào tạo nghề để họ có thể tham gia lại vào lực lượng lao động;
- Các khoản bồi thường BHTN được thực hiện trong thời gian ngắn, những người
không tìm được việc làm trong một giai đoạn nhất định sẽ nhận trợ cấp xã hội thay vào đó.
- Doanh nghiệp đóng 1% tiền lương cơ bản cho chương trình BHTN;
- Chương trình này được các cơ quan quản lý lao động quản lý thông qua đại lý của các
công ty dịch vụ lao động;
- Những người thụ hưởng là người lao động trong các doanh nghiệp nhà nước tuyên bố phá
sản hoặc trên bờ phá sản và người lao động bị sa thải hoặc những người mà hợp đồng lao
động của họ đã chấm dứt;



kiện sau: Họ có đăng ký thất nghiệp và đang tìm việc làm; Đã đóng BHTN tối thiểu 12
tháng; họ là người thất nghiệp không tự nguyện.
Chế độ BHTN được qui định trong Điều lệ như sau:
Trợ cấp BHTN: Tỷ lệ hưởng được chính quyền địa phương quy định - cao hơn
tiêu chuẩn cứu trợ xã hội và thấp hơn mức tiền lương tối thiểu ở địa phương. Trợ cấp này
được chi trả:
- Tối đa 12 tháng đối với những người có ít nhất 1 năm nhưng ít hơn 5 năm đóng
BHTN;
- Đến 18 tháng đối với thời gian đóng BHTN từ 5 năm đến dưới 10 năm;
- Tối đa 24 tháng khi đó đóng BHTN ít nhất 10 năm.
Trợ cấp Y tế: Trợ cấp này dành cho người hưởng trợ cấp thất nghiệp và để đóng
các chi phí khám bệnh và hỗ trợ y tế đối với những bệnh hiểm nghèo.
Trợ cấp tuất: Khi người hưởng trợ cấp thất nghiệp chết, trợ cấp tuất một lần và tuất
hưu trí sẽ được chi trả cho gia đình người đã mất.
Đào tạo và chi phí giới thiệu việc làm và các khoản trợ cấp khác.
Nông dân với hợp đồng lao động được trả trợ cấp sinh hoạt nếu chủ sử dụng lao
động của họ đóng BHTN cho quỹ BHTN.
Tình trạng thất nghiệp trong các doanh nghiệp nhà nước đổi mới cơ cấu ở Trung
Quốc đã đặt chương trình BHTN dưới một áp lực tương đối lớn. Trong những năm gần
đây, 20 triệu người lao động trong các doanh nghiệp nhà nước đã bị sa thải. Họ là những
người vẫn còn trong thời hạn hợp đồng nhưng không có việc làm. Có ba hình thức hỗ trợ
thu nhập cho những người bị thất nghiệp dạng này: Hỗ trợ sinh hoạt cơ bản; BHTN; Hỗ
trợ sinh hoạt cơ bản đối với các cư dân thành thị [6].
Bảng 1.2: So sánh quy định về BHTN của Trung Quốc và Việt Nam


TT

Nội dung



LĐ

1.0%,

người Người lao động đóng 1%,

SDLĐ 2% Quỹ lương

người sử dụng lao động đóng
1%, Nhà nước 1%

4

Điều kiện
hưởng

Đóng BHTN ít nhất 12 tháng
trước khi thất nghiệp
Do chính quyền địa phương
quy định theo nguyên tắc cao

5

Mức hưởng

hơn mức trợ cấp bảo trợ và
thấp hơn mức lương tối thiểu
của địa phương


tội chống lại người sử dụng lao động, cố ý gây thiệt hại cho người sử dụng lao động, vi
phạm nghiêm trọng quy chế và kỷ luật lao động của người sử dụng lao động, bỏ làm 7
ngày liên tục mà không có lý do chính đáng, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người sử dụng
lao động do bỏ làm, bị phạt tù, không hưởng lương hưu hàng tháng; được hưởng BHTN
sau tám ngày kể từ ngày bị mất việc đối với người sử dụng lao động cuối cùng.
Về mức hưởng BHTN, người lao động có đóng BHTN bị sa thải được hưởng 50%
tiền lương làm căn cứ đóng BHTN và thời gian hưởng không quá 180 ngày trong vòng 1
năm; Người lao động có đóng BHTN mà tự ý bỏ việc được hưởng 30% tiền lương làm căn
cứ đóng BHTN và hưởng không quá 90 ngày trong vòng 1 năm và tổng số ngày hưởng
BHTN vì thất nghiệp tự nguyện không quá 180 ngày [7].
Chế độ, chính sách BHTN ở Thái Lan chưa được tổng kết, nhưng có thể thấy một
số điểm như sau:
- Công nghệ thông tin liên kết giữa các vụ và cơ quan chịu trách nhiệm về chính
sách BHTN chưa hoàn thiện;
- Thiếu nhân lực và vật lực trong việc phục vụ người tham gia BHTN;
- Người tham gia BHTN có rất ít hiểu biết về quyền lợi hưởng BHTN.
Bảng 1.3: So sánh quy định về BHTN của Thái Lan và Việt Nam


TT

Nội dung

Thái Lan

Việt Nam

Người lao động làm công ăn
1



Mức đóng

thiểu, người LĐ 0.5%, người
SDLĐ 0.5% và Nhà nước
0.25%

4

Điều kiện hưởng

Đóng BHTN trong vòng 15
tháng trước khi thất nghiệp

Người lao động đóng 1%,
người sử dụng lao động đóng
1%, Nhà nước 1%
Đóng 12 tháng trong khoảng
24 tháng trước khi thất
nghiệp
60% mức bình quân tiền

5

Mức hưởng

50% mức tiền lương trước

lương, tiền công tháng đóng


[3].
- Trung tâm tư vấn (trực tiếp và qua điện thoại) làm nhiệm vụ tư vấn cho người lao
động (kể cả học sinh đang theo học trung học cơ sở) về việc tuyển chọn nghề, chọn việc,
biện pháp để người lao động có thể đáp ứng được yêu cầu của người tuyển dụng, thực hiện
các biện pháp hỗ trợ để nhóm người lao động có hoàn cảnh đặc biệt tái hòa nhập thị trường
lao động.
- Bộ phận chăm sóc khách hàng là người sử dụng lao động.
- Bộ phận tiếp nhận thông tin và đăng ký thất nghiệp.
- Bộ phận kế toán có nhiệm vụ tính toán mức và thời gian được hưởng tiền thất
nghiệp.
Về cơ chế tài chính, số tiền thu vào quỹ BHTN được quản lý tập trung tại cơ quan
lao động liên bang. Quỹ được sử dụng vào các mục đích như chi trả tiền thất nghiệp cho
người thất nghiệp; chi xây dựng cơ bản, sửa chữa và các khoản chi thường xuyên cho hoạt


động của hệ thống cơ quan lao động toàn liên bang; chi lương cho cán bộ nhân viên cơ
quan lao động toàn liên bang; chi các khoản phúc lợi, khen thưởng.
Hàng năm, hội đồng quản trị lập dự toán các khoản thu- chi, trình Quốc hội phê
chuẩn.
Cơ quan lao động liên bang có quyền và trách nhiệm bảo toàn và phát triển quỹ
thông qua hình thức duy nhất là gửi vào các ngân hàng công.
Sau một năm hoạt động, cơ quan kiểm toán tiến hành kiểm toán toàn bộ hoạt động
tài chính của cơ quan lao động liên bang. Trên cơ sở kết quả kiểm toán Quốc hội sẽ phê
duyệt dự toán thu- chi và mức chi BHTN hàng năm.
Bảng 1.4: So sánh quy định về BHTN của CHLB Đức và Việt Nam
TT

Nội dung

1

năm 2007 là 4,3%), Người sử 1%, Nhà nước 1%
dụng lao động 50%, người
lao động 50%

4

Điều kiện

Trước khi mất việc làm, trong Đóng 12 tháng trong khoảng

hưởng

thời gian 24 tháng làm việc 24 tháng trước khi thất nghiệp


trước đó phải có ít nhất 12
tháng đóng BHTN
- 60% tiền lương cơ bản của
tháng cuối trước khi mất việc.
5

Mức hưởng

- 67% tiền lương cơ bản của
tháng cuối trước khi mất việc
nếu có con

6

Thời gian

nhất đối với những nước mới triển khai thực hiện chính sách BHTN trong điều kiện thị
trường lao động chưa phát triển như nước ta.