RÌn ch÷ viÕt cho häc sinh líp 1
phÇn thø nhÊt: ®Ỉt vÊn ®Ị

i. lý do chän ®Ị tµi:

1. C¬ së lý ln:
Hiện nay viƯc rÌn ch÷ viÕt cho häc sinh TiĨu häc nãi chung, ®Ỉc biƯt lµ
rÌn chữ viÕt cho häc sinh líp 1 nãi riªng lµ viƯc lµm rất cÇn thiÕt. H¬n n÷a, lớp 1
là nỊn t¶ng cđa bật tiểu học nã t¹o ra nh÷ng c¬ së ban ®Çu rÊt c¬ b¶n vµ bỊn
v÷ng cho trỴ em tiÕp tơc häc lªn c¸c líp trªn. Nh÷ng g× thc vỊ kü n¨ng, tri
thøc, hµnh vi... ®ỵc h×nh thµnh ë häc sinh TiĨu häc sÏ theo st cc ®êi mçi ngêi. Trong ®ã ch÷ viÕt kh«ng thĨ phđ nhËn vai trß cđa ngêi thÇy ®Çu tiªn, líp häc
®Çu tiªn (líp 1) trong viƯc ®Þnh h×nh ch÷ viÕt cho häc sinh trong qu¸ tr×nh häc
tËp. MỈt kh¸c ch÷ viÕt còng phÇn nµo béc lé ®ỵc tÝnh c¸ch cđa häc sinh "NÐt
ch÷, nÕt ngêi". Nên viƯc d¹y ch÷ viÕt gãp phÇn kh«ng nhá vµo qu¸ tr×nh h×nh
thµnh nh©n c¸ch cđa häc sinh TiĨu häc. TËp viÕt lµ ph©n m«n quan träng, cã mét
ý nghÜa vµ vai trß to lín ®èi víi viƯc rÌn ch÷ viÕt cho häc sinh TiĨu häc, ®Ỉc biƯt
lµ häc sinh líp 1.
"ViÕt" trë thµnh mét ®ßi hái c¬ b¶n ®Çu tiªn, song song víi viƯc häc ®äc
®èi víi mét häc sinh khi c¾p s¸ch ®Õn trêng. "ViÕt" gióp trỴ em chiÕm lÜnh vµ ghi
l¹i kÕt qu¶ häc tËp cđa m×nh, nã lµ c«ng cơ ®Ĩ c¸c em häc tèt c¸c m«n häc kh¸c.
Nh chóng ta ®· biÕt qu¸ tr×nh "ViÕt" lµ qu¸ tr×nh ký m·, ch÷ viÕt TiÕng ViƯt lµ
ch÷ ghi ©m. Trong TiÕng ViƯt, mçi ©m chØ ghi b»ng mét ch÷, mçi ch÷ chØ cã mét
c¸ch ph¸t ©m. ChÝnh v× vËy mµ viƯc d¹y ch÷ viÕt ph¶i d¹y trªn c¬ së ng«n ng÷
häc "Nghe thÕ nµo, viÕt thÕ Êy".
Kh«ng nh÷ng ch÷ viÕt lµ c¬ së, lµ ®iỊu kiƯn kh«ng thĨ thiÕu ®Ĩ häc sinh
chiÕm lÜnh ®ỵc tri thøc, lµm chđ ®ỵc kho tµng v¨n ho¸ nh©n lo¹i, mµ ch÷ viÕt cßn
lµ sù thĨ hiƯn tÝnh c¸ch cđa trỴ, sù rrÌn lun vỊ ch÷ viÕt chÝnh lµ sù rÌn lun vỊ
tÝnh kû lt trong nhµ trêng, lµ sù khỉ lun kiªn tr×, tØ mØ, vỵt khã
trong b¶n th©n mçi häc sinh. H¬n thÕ n÷a, ch÷ viÕt cßn lµ sù thĨ hiƯn mét trÝ t
sím tiÕp cËn víi khoa häc tiÕn bé cđa x· héi.
2- C¬ së thùc tiƠn:

3. Phơng pháp đàm thoại gợi mở.
4. Phơng pháp thực nghiệm.
5. Phơng pháp kiểm tra kỹ năng viết chữ của học sinh.
Các phơng pháp này có tác dụng bổ trợ cho nhau trong quá trình nghiên cứu.
phần thứ hai: giải quyết vấn đề
i. đặc điểm, tình hình:

Là giáo viên đợc phân công trực tiếp giảng dạy lớp 1, tôi thấy học sinh lớp
1 nh tờ giấy trắng, giáo viên là ngời hình thành nhân cách cho các em. Hơn nữa,
học sinh lớp 1rất hiếu động, hay bắt chớc việc làm của ngời khác, cho nên nếu
chữ viết bảng của giaựo vieõn xấu, thì chữ viết vở của học sinh sẽ không đẹp, Mặt
khác, tỷ lệ học sinh viết chữ cha đẹp, cha đúng kỹ thuật còn cao. Nguyên nhân là
do học sinh cha nắm chắc cách viết theo kỹ thuật, cẩu thả khi viết bài.
2


Thùc tr¹ng gi¸o viªn d¹y líp 1 nh÷ng n¨m tríc ®©y tr×nh ®é kh«ng ®ång
®Ịu, ®a d¹ng c¸c lo¹i h×nh ®µo t¹o. MỈc dï tr×nh ®é chuyªn m«n tèt, song ch÷
viÕt cha ®Đp, cha thu hót ®ỵc sù chó ý cđa häc sinh. Nên Ban giám hiệu nhà
trường khi phân công gi¸o viªn d¹y líp 1, chó träng tíi ch÷ viÕt cđa gi¸o viªn,
nh»m n©ng cao chÊt lỵng d¹y häc, n©ng cao ch÷ viÕt cho häc sinh ngay tõ n¨m
®Çu cÊp.
§Ĩ kh¾c phơc t×nh tr¹ng trªn, ngay tõ líp 1 gi¸o viªn cÇn chó ý rÌn ch÷
viÕt cho häc sinh qua 3 giai ®o¹n sau:
Giai ®o¹n 1: Gióp häc sinh n¾m ®ỵc c¸c thao t¸c ®óng cđa qu¸ tr×nh tËp
viÕt, lun ®éng t¸c cÇm bót, c¸ch ®Ĩ vë, t thÕ ngåi, c¸ch x¸c ®Þnh dßng kỴ trªn,
dßng kỴ díi vë tËp viÕt (1 tn ®Çu).
Giai ®o¹n 2: Lun viÕt c¸c ch÷ c¸i viÕt thêng, viÕt ch÷ sè theo ®óng quy
tr×nh. Khi viÕt c¸c tõ øng dơng, häc sinh ghÐp c¸c phơ ©m ®Çu, vÇn ®óng, kho¶ng
c¸ch vµ ®é cao qui ®Þnh (tõ tn thø 2 ®Õn tn 22)

- Lun tËp viÕt trong vë tËp viÕt.
- Lun tËp viÕt ch÷ khi häc c¸c m«n häc kh¸c.
iii. c¸c biƯn ph¸p tiÕn hµnh

1. D¹y ch÷ viÕt theo yªu cÇu kü tht
- §éng t¸c viÕt lµ mét lo¹i vËn ®éng cã kü tht cđa 3 ngãn tay (ngãn c¸i,
ngãn trá, ngãn gi÷a) cđa bµn tay ph¶i, víi ®iĨm tùa lµ mÐp tr¸i cđa bµn tay ph¶i.
- §éng t¸c cÇm bót sÏ t¹o ra ®iỊu kiƯn cho c¸c em tho¶i m¸i, dƠ dµng thùc
hiƯn ®ỵc yªu cÇu cđa ®éng t¸c viÕt.
- Tríc khi viÕt cÇn híng dÉn c¸c em c¸ch cÇm bót ®óng vµ c¸ch ngåi ®óng
t thÕ, kho¶ng c¸ch gi÷a vë viÕt vµ m¾t lu«n ®óng qui ®Þnh (25 - 30cm), ®Ĩ ngay
ng¾n, gi÷ vë ph¼ng, cã giÊy lãt tay khi viÕt.
2. D¹y tËp viÕt trong c¸c tiÕt h×nh thµnh: Ch÷ c¸i, ©m, vÇn
Khi nhËn biÕt ch÷ c¸i, ©m, vÇn c¸c em thêng cã thãi quen trùc gi¸c toµn
bé h×nh d¸ng ch÷, khi viÕt b¾t bc c¸c em ph¶i viÕt theo tr×nh tù tõng nÐt c¬
b¶n. Cho nªn, tríc khi viÕt bao giê còng ph¶i híng dÉn c¸c em n¾m ®ỵc cÊu t¹o
tõng ch÷ cÇn viÕt vỊ ®Ỉc ®iĨm tõng nÐt vµ c¸ch viÕt, ®iĨm ®Ỉt bót viÕt tõng nÐt, vÞ
trÝ phÇn ci nÐt dõng ë c©u ®Çu trªn dßng kỴ. Ch÷ viÕt lµ sù lỈp ®i, lỈp l¹i nh÷ng
nÐt c¬ b¶n, chÝnh v× vËy cã thĨ coi c¸c nÐt c¬ b¶n lµ ®iĨm tùa ®Ĩ häc sinh viÕt
®Đp sau nµy.
Khi d¹y viÕt c¸c nÐt c¬ b¶n, t«i lu«n híng dÉn häc sinh dùa vµo dßng kỴ
däc, dßng kỴ ngang trong vë « li. §Ĩ viƯc híng dÉn thn tiƯn, tôi chọn b¶ng
con cđa häc sinh kỴ mét mỈt lµ « vu«ng, mỈt kia kỴ dßng nh vë « li, nªn khi híng dÉn viÕt b¶ng chun sang viÕt vë lµ häc sinh n¾m b¾t ®ỵc ngay.
Giai ®o¹n viÕt ch÷ c¸i, ©m, häc sinh viÕt bót ch×. Tõ bµi 1 ®Õn bµi 28 häc
sinh viÕt b»ng bót ch×, tõ bµi 29 sang phÇn vÇn, häc sinh viÕt b»ng bót mùc.
Kh«ng cho häc sinh dïng bót bi ®Ĩ viÕt, nªn cho c¶ líp viÕt cïng mét lo¹i bót,
mét lo¹i mùc. Nªn cho c¸c em viÕt bót: “ Bút mài thầy Ánh” Vì loại bút này dƠ
viÕt và gióp c¸c em viÕt ch÷ ®Đp h¬n.
3. Ph©n lo¹i c¸c nÐt c¬ b¶n: (cã tõ 4 lo¹i nÐt c¬ b¶n)
Lo¹i 1: NÐt khut

Loại 4: Nét thắt nút, nét sổ (/; \; -) + nét sổ thẳng |; nét xiên trái /; + nét
gạch ngang -; + nét xiên phải /.
Nét thắt nút có đặc điểm không thể dừng riêng để tạo thành chữ viết, nên
viết nét này là sự kết hợp mềm dẻo, uyển chuyển trong các nét chữ nh, .... Trong
từng trờng hợp giáo viên cần hớng dẫn tỉ mỉ để các em viết đúng và viết đẹp.
Khi đã luyện cho học sinh nắm đợc các nét cơ bản thì trớc khi chuyển
sang viết chữ, giáo viên hớng dẫn học sinh viết các dấu thanh. Qui định với các
em dấu ghi các con chữ là 1 li và sau này khi các em đã nắm đợc vị trí các âm,
thì hớng dẫn học sinh ghi dấu vào vị trí âm chính.
Việc rèn chữ viết luôn luôn tuân theo các bớc nhất định nh:
+ Học sinh nắm đợc cấu tạo chữ và biết mô tả chữ bằng các nét cơ bản
+ Luyện vào bảng con
+ Luyện viết vào vở
Khi hớng dẫn học sinh viết chữ cái, tôi luôn hớng dẫn các em biết dựa vào
dòng kẻ và luôn củng cố lại các nét cơ bản để học sinh dễ viết và viết đẹp.
Ví dụ: o, q, b, i, c...
5


Đặc biệt với chữ cái có hai, ba con chữ ghép lại thì các em viết rất khó,
cần lu ý các em không tách rời các con chữ, mà hớng dẫn các em biết đa liền nét
bút, khoảng cách từ con chữ này với con chữ kia trong một chữ là nửa con chữ O,
khoảng cách từ chữ này với chữ kia trong một dòng là một con chữ O.
Ví dụ: ch, ngh, gh, th, ph, ...
Sau giai đoạn viết chữ cái thì việc luuyện viết vần, tiếng, từ ..... không nên
tách rời, mà nên cho học sinh kết hợp luyện viết.
Để học sinh viết đúng, nhanh và đẹp thì luyện cho các em cách nghe
chuẩn xác, biết phân tích, so sánh, phân biệt các chữ đó. Ngoài ra cần nắm chắc
một số luật chính tả về viết âm.
Ví dụ:

2. C¸c bíc tiÕn hµnh
- So¹n gi¸o ¸n
- Kh¶o s¸t ph©n lo¹i häc sinh.
- Tỉ chøc d¹y thùc nghiƯm ®Ĩ ®èi chøng.
- Bµi kiĨm tra kÕt qu¶ ch÷ viÕt cđa häc sinh b»ng bµi kiĨm tra viÕt.
3. Ph¬ng ph¸p thùc nghiƯm
- Chn bÞ: Dù giê c¸c tiÕt tËp viÕt của đồng nghiệp ®Ĩ theo dâi néi dung,
n¾m b¾t ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cđa gi¸o viªn, cđa ®ång nghiƯp; nghiªn cøu chÊt
lỵng häc sinh cđa líp thùc nghiƯm vµ líp ®èi chøng.
- So¹n gi¸o ¸n m«n tËp viÕt líp 1(Bµi tn 13. Con ong, c©y th«ng...).
- Lªn líp d¹y thùc nghiƯm.
- Sau khi d¹y thùc nghiƯm thu l¹i phiÕu kiĨm tra kÕt qu¶ ®èi chøng cđa líp
d¹y thùc nghiƯm vµ bµi kiĨm tra cđa líp ®èi chøng.
4. KÕt qu¶ thùc nghiƯm:
Qua qu¸ tr×nh thùc nghiƯm rÌn ch÷ viÕt cho häc sinh theo ph¬ng ph¸p ®·
®Ị xt ë trªn. Nhê sù theo dâi, ®¸nh gi¸ s¸t sao cïng víi sù kiĨm tra thêng
xuyªn bµi viÕt cđa häc sinh. KÕt qu¶ ë líp thùc nghiƯm (1 1) vµ líp ®èi chøng (12)
qua bµi viÕt cđa häc sinh nh sau:
* Giai đoạn học kì 1:
Líp

SÜ sè

11
12

31
32

SL

KÕt qu¶ râ nhÊt trong ®ỵt thi vë s¹ch ch÷ ®Đp cđa trêng. VỊ chÊt lỵng gi¸o dơc
c¸c m«n v¨n hãa kh¸c, líp 11 ®Ịu ®¹t 100%, trong ®ã tû lƯ kh¸, giái ®¹t cao. H¬n
n÷a tõ khi t«i ¸p dơng ph¬ng ph¸p rÌn ch÷ viÕt nµy cho häc sinh líp 1 ®· 2 n¨m
häc liỊn (2009-2010; 2011 - 2012) líp t«i d¹y chÊt lỵng vë s¹ch ch÷ ®Đp ®Ịu
®øng thø nhÊt trong khèi 1.
v. bµi häc kinh nghiƯm:

7


§Ĩ ®¹t kÕt qu¶ cao trong qu¸ tr×nh d¹y ph©n m«n tËp viÕt, trong viƯc rÌn
lun ch÷ viÕt cho häc sinh. §ßi hái ngêi gi¸o viªn ph¶i cã tÝnh kiªn tr×, vỵt khã,
t×m tßi, s¸ng t¹o vµ ph¶i cã b¶n lÜnh, cã tinh thÇn tr¸ch nhiƯm cao, say mª víi
nghỊ nghiƯp.
- N¨m ch¾c ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y, vËn dơng linh häat, s¸ng t¹o c¸c ph¬ng
ph¸p gi¶ng d¹y sao cho phï hỵp víi ®èi tỵng häc sinh ë líp, ®Ĩ gióp c¸c em n¾m
®ỵc kü tht viÕt, hiĨu râ b¶n chÊt bµi häc. Tõ ®ã häc sinh cã ý thøc rÌn ch÷, dÉn
tíi c¸c em viÕt ®óng vµ viÕt ®Đp.
- N¾m ch¾c cÊu tróc quy tr×nh tËp viÕt ë c¸c khèi líp vµ líp m×nh d¹y. Tríc khi lªn líp ph¶i so¹n bµi, chn bÞ bµi ®Çy ®đ, chu ®¸o, b¸m s¸t yªu cÇu cđa
bµi d¹y, khÐo lÐo xư lý c¸c t×nh hng s ph¹m, lu«n lÊy häc sinh lµ trung t©m
trong qu¸ tr×nh d¹y häc.
- BiÕt khun khÝch, ®éng viªn, khen thëng kÞp thêi ®èi víi nh÷ng häc
sinh cã tiÕn bé vỊ ch÷ viÕt. Ph¸t huy ®ỵc ãc thÈm mü cđa häc sinh, lu«n ®Ị cao
phong trµo thi ®ua vë s¹ch, viÕt ch÷ ®Đp.
- Ngay tõ bi ®Çu tiªn, gi¸o viªn ph¶i híng dÉn häc sinh cã ®éng t¸c cÇm
bót ®óng, ngåi ®óng t thÕ, ®Ĩ vë ®óng kho¶ng c¸ch, ngåi viÕt ë n¬i cã ®đ ¸nh
s¸ng; híng dÉn c¸c em viÕt ®óng c¸c nÐt c¬ b¶n ngay tõ bi ®Çu ®Ĩ t¹o thãi
quen khi viÕt.
- Ngêi gi¸o viªn ph¶i biÕt kÕt hỵp gi÷a gia ®×nh, nhµ trêng vµ x· héi ®Ĩ t¹o
®iỊu kiƯn cho c¸c em cã ®Çy ®đ dơng cơ häc tËp, s¸ch, vë, gãc häc tËp vµ nh÷ng

cao, cha thùc sù say mª víi viƯc häc tËp.
- Bªn c¹nh nh÷ng h¹n chÕ trªn trong qu¸ tr×nh ¸p dơng, t«i còng cã rÊt
nhiỊu thn lỵi nh sù quan t©m gióp ®ì cđa Ban gi¸m hiƯu nhµ trêng, sù ®éng
viªn tËn t×nh cđa c¸c b¹n ®ång nghiƯp; häc sinh líp t«i chđ nhiƯm ngoan, phơ
huynh quan t©m; riêng b¶n th©n t«i rất nhiệt tình trong việc rèn chữ viết cho
các em, vì yªu nghỊ, mÕn trỴ, s½n sµng hÕt lßng v× häc sinh th©n yªu.
phÇn thø ba: kÕt ln
i. kÕt ln:

Qua quá trình tích lũy, nghiên cứu, áp dụng tôi nhận thấy rằng rèn
luyện viết chữ đẹp là đóng một vai trò quan trọng trong việc học tập của học
sinh, rèn luyện viết chữ đẹp là một nhiệm vụ không thể thiếu với lớp học đầu
cấp. Cùng với tập đọc luyện viết chữ giúp học sinh chiếm lónh phần chữ viết
của Tiếng Việt. Qua quá trình rèn chữ viết học sinh được rèn luyện một số
phẩm chất như tính kiên trì, cẩn thận, khả năng thẩm mó. Viết chữ đẹp là
nguyện vọng là lòng mong muốn của mỗi giáo viên, của mỗi phụ huynh học
sinh. Vậy có thể thấy rằng chữ đẹp là một nét văn hóa truyền thống, thể hiện
sự tài hoa của người cầm bút, là món ăn tinh thần không kém phần quan
trọng trong cuộc sống con người xưa và nay. Từ kết quả vận dụng sáng kiến
trên của bản thân và những điều đã được học hỏi, tôi nghó đề tài này có thể
áp dụng được cho học sinh lớp 1 của trường tiểu học Thạnh Qùi 2. Tuy vậy
trong quá trình dạy học sinh tôi nhận thấy còn một vài bất cập sau đây:
9


-Việc viết chữ bằng bút chì chuyển sang bút mực đối với những em
nào chưa viết đẹp thì có thể viết chậm hơn.
- Bảng lớp cần có dòng kẻ ô li để tạo điều kiện cho giáo viên thao tác
dễ dàng hơn.
Sáng kiến kinh nghiệm mà bản thân tôi đã thực hiện tuy mang lại hiệu