HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH

VI VN SN

LUậT TụC NGƯờI THáI Và Sự VậN DụNG
TRONG QUảN Lý NHà NƯớC ĐốI VớI CộNG ĐồNG
NGƯờI THáI ở CáC TỉNH BắC TRUNG Bộ VIệT NAM
Chuyờn ngnh

: Lý lun lch s Nh nc v Phỏp lut

Mó s

: 62 38 01 01

LUN N TIN S LUT

Ngi hng dn khoa hc:

PGS. TS QUCH S HNG
TS. Lấ VN TRUNG

H NI - 2015


L I CAM OAN

Tôi xin cam ñoan, ñây là công trình nghiên cứu ñộc lập
của mình. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực và có
nguồn gốc rõ ràng.


2.2. Những vấn ñề lý luận về vận dụng luật tục người Thái trong
quản lý nhà nước ñối với cộng ñồng người Thái ở Việt Nam
2.3. Kinh nghiệm vận dụng luật tục, tập quán trong quản lý nhà
nước trên thế giới và ở Việt Nam

27
27
49
66

Chương 3: GIÁ TRỊ XÃ HỘI CỦA LUẬT TỤC NGƯỜI THÁI HIỆN
NAY VÀ THỰC TRẠNG VẬN DỤNG TRONG QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CỘNG ĐỒNG NGƯỜI THÁI Ở CÁC
TỈNH BẮC TRUNG BỘ VIỆT NAM

3.1. Giá trị xã hội và một số hạn chế của luật tục người Thái hiện nay
3.2. Thực trạng vận dụng luật tục người Thái trong quản lý nhà
nước ñối với cộng ñồng người Thái ở các tỉnh Bắc Trung Bộ
Việt Nam

78
78

110

Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO VIỆC VẬN DỤNG
LUẬT TỤC NGƯỜI THÁI TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
ĐỐI VỚI CỘNG ĐỒNG NGƯỜI THÁI Ở CÁC TỈNH BẮC
TRUNG BỘ VIỆT NAM


: Chủ nghĩa xã hội

ĐCS

: Đảng cộng sản

HĐH

: Hiện ñại hóa

HĐND

: Hội ñồng nhân dân

HIV/AIDS

: Viết từ tiếng Anh: Human Immuno
deficiency

virus

infection/Acquired

Immunodeficiency (Hội chứng suy giảm
miễn dịch mắc phải).
HTX

: Hợp tác xã

MTTQ


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của ñề tài
Điều 2, Hiếp pháp năm 2013 ñã xác ñịnh “Nhà nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân,
do Nhân dân, vì Nhân dân” [82]. Do ñó, trong tổ chức và hoạt ñộng của bộ
máy nhà nước cần xây dựng cơ chế vận hành bảo ñảm nguyên tắc tất cả
quyền lực thuộc về nhận dân. Điều 8, Hiến pháp 2013 chỉ rõ “Nhà nước ñược
tổ chức và hoạt ñộng theo Hiến pháp pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến
pháp pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ” [82]. Để quản lý xã
hội bằng pháp luật, Nhà nước cần hoàn thiện pháp luật, tăng tính cụ thể, khả
thi của các qui ñịnh trong hệ thống văn bản qui phạm pháp luật, ñồng thời
hoàn thiện những phương thức, biện pháp quản lý, ñảm bảo hiệu lực, hiệu quả
và tăng cường khả năng ñiều chỉnh bằng pháp luật trên mọi lĩnh vực của ñời
sống xã hội.
Vấn ñề xây dựng và hoàn thiện pháp luật là một chức năng cơ bản của
Nhà nước, vừa là nhiệm vụ có tính chiến lược lâu dài vừa là nhiệm vụ trước
mắt. Trong Nghị quyết số 48-NQ/TW, ngày 24/5/2005 về Chiến lược xây
dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam ñến năm 2010, ñịnh hướng
ñến năm 2020, khi ñề cập ñến các giải pháp xây dựng pháp luật có nêu: “cần
nghiên cứu khả năng khai thác, sử dụng án lệ, tập quán (kể cả tập quán, thông
lệ quốc tế) và qui tắc của các hiệp hội nghề nghiệp, góp phần bổ sung và hoàn
thiện pháp luật” [12]. Xây dựng một hệ thống pháp luật ñồng bộ, toàn diện,
phù hợp với ñiều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của ñất nước, ngoài việc vận
dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật hiện ñại, kỹ thuật pháp lý tiên tiến, cần
kế thừa, phát huy yếu tố tích cực của tập quán vận dụng vào công tác lập
pháp, công tác quản lý xã hội.
Trên khía cạnh văn hóa, việc phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc
ñược Đảng ta hết sức quan tâm. Theo ñó, nghị quyết Đại hội Đảng qua các

quản ở cộng ñồng dân cư, ñiều hòa xã hội, trong việc giữ gìn và phát huy bản
sắc dân tộc của người Thái.
Tuy có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, song hệ thống luật tục người
Thái cho tới nay vẫn chưa ñược nghiên cứu một cách ñầy ñủ, nhất là nghiên
cứu những giá trị xã hội của luật tục người Thái vận dụng trong quản lý nhà
nước ñối với cộng ñồng người Thái ở các tỉnh Bắc Trung bộ Việt Nam.


3
Xuất phát từ những lý do nêu trên, nghiên cứu sinh ñã chọn ñề tài: Luật
tục người Thái và sự vận dụng trong quản lý nhà nước ñối với cộng ñồng
người Thái ở các tỉnh Bắc Trung Bộ Việt Nam
2. M c ñích và nhi m vụ nghiên cứu
ục ñích nghiên cứu
Luận án tìm hiểu luật tục người Thái, tập trung phân tích, ñánh giá
những giá trị xã hội của luật tục người Thái, nhằm tìm ra những khả năng có
thể vận dụng trong quản lý nhà nước ở cơ sở ñối với cộng ñồng người Thái.
Trên cơ sở ñó ñề xuất những quan ñiểm và giải pháp vận dụng luật tục người
Thái trong quản lý nhà nước ở cơ sở ñối với cộng ñồng người Thái Bắc Trung
Bộ Việt Nam, góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị, bản sắc văn hóa, luật
tục người Thái trong ñiều kiện hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu
M t là, tìm hiểu tình hình nghiên cứu liên quan ñến ñề tài của các tác
giả trong và ngoài nước, từ ñó ñánh giá kết quả nghiên cứu, ñồng thời rút ra
những vấn ñề cần tiếp tục nghiên cứu có chiều sâu hơn ñối với ñề tài.
Hai là, phân tích cơ sở lý luận về luật tục, luật tục người Thái và sự vận
dụng trong quản lý nhà nước ñối với cộng ñồng người Thái ở Việt Nam. Cụ
thể: Khái quát nguồn gốc, lịch sử, văn hóa, ñặc trưng của người Thái, vị trí
của cộng ñồng người Thái trong cộng ñồng các dân tộc Việt Nam; làm rõ khái
niệm luật tục, luật tục người Thái; tìm hiểu ñặc ñiểm; phân tích mối quan hệ

người Thái; các yếu tố chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, pháp luật có ảnh
hưởng ñến quả trình vận dụng luật tục người Thái trong quản lý nhà nước ñối
với cộng ñồng người Thái Việt Nam nói chung, người Thái ở Bắc Trung Bộ
Việt Nam nói riêng.
Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu luật tục tiếp cận dưới góc ñộ khái niệm, ñặc ñiểm
luật tục người Thái và mối tương quan của luật tục người Thái với pháp luật;
ñánh giá vai trò của luật tục người Thái trong lịch sử ñời sống cộng ñồng
người Thái; tìm hiểu kinh nghiệm vận dụng luật tục trên thế giới và Việt
Nam. Từ những luật tục ñã ñược văn bản hóa và kết quả sưu tầm trong nhân
dân, tác giả ñã chọn lựa, phân loại, phân tích những giá trị xã hội của luật tục
người Thái tương tác với một số nội dung quản lý nhà nước hiện hành, nhất là
quản lý hành chính nhà nước ñối với cộng ñồng người Thái.
Phạm vi nghiên cứu vận dụng luật tục. Phạm vi nghiên cứu vận dụng
luật tục người Thái trong quản lý nhà nước ñi sâu ñối với cộng ñồng người
Thái ở các tỉnh Bắc Trung bộ Việt Nam. Đặc biệt tập trung khảo sát, ñánh giá
thực trạng kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và xây dựng hệ thống chính
trị; khảo sát nhận thức về luật tục của cán bộ, công chức, viên chức cấp xã;


5
khảo sát, ñánh giá kết quả vận dụng luật tục của một số xã có người Thái cư
trú tập trung ở hai tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An. Từ ñó ñề xuất quan ñiểm, giải
pháp vận dụng luật tục người Thái trong quản lý nhà nước, chủ yếu là quản lý
hành chính nhà nước ở cơ sở ñối với cộng ñồng người Thái.
4. Cơ s lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận: Luận án nghiên cứu trên cơ sở lý luận và phương
pháp luận của triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, các quan ñiểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nhà
nước và pháp luật, xây dựng nhà nước pháp quyền, xây dựng và củng cố

tri thức cộng ñồng của người Thái bổ sung, hỗ trợ cùng pháp luật quản lý
cộng ñồng người Thái có hiệu quả.
- Luận giải giá trị, vai trò của luật tục người Thái trên một số nội dung
chủ yếu sau: Một, luật tục người Thái luôn ứng xử hài hòa với tài nguyên
thiên nhiên, ñặc biệt nhấn mạnh công tác quản lý bảo vệ rừng, quản lý ñất ñai,
nguồn nước; Hai, luật tục người Thái luôn hướng tới xây dựng khối ñại ñoàn
kết cộng ñồng bền vững, trong ñó nhấn mạnh tính tương thân, tương ái và
bình ñẳng dân tộc; Ba, luật tục người Thái giáo dục cộng ñồng luôn tuân thủ
pháp luật, luật tục, ñặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng ý thức cho cộng ñồng
trong phòng ngừa tội phạm, trách nhiệm của cộng ñồng trong bảo vệ Tổ quốc.
- Nhận xét, ñánh giá một số vấn ñề ñặt ra từ thực trạng nhận thức về
luật tục người Thái và kết quả vận dụng luật tục người Thái của chính quyền
cơ sở vùng dân tộc Thái Bắc Trung Bộ: Một, những giá trị của luật tục người
Thái hiện nay ñứng trước nguy cơ bị mai một; hai, chính quyền cơ sở vùng
dân tộc Thái chưa thực sự quan tâm vận dụng luật tục người Thái trong quản
lý nhà nước; ba, chính quyền cơ sở và cộng ñồng người Thái Bắc Trung Bộ
có nguyện vọng vận dụng luật tục người Thái trong quản lý nhà nước ñối với
cộng ñồng người Thái.
- Một số nhóm giải pháp nhằm vận dụng luật tục người Thái ñối với
cộng ñồng người Thái: Một, nhóm giải pháp về tổ chức, trong ñó nhấn mạnh
việc thành lập Tổ tư vấn phong tục tập quán ở thôn, bản và Hội ñồng tư vấn
phong tục tập quán cấp xã; hai, nhóm giải pháp về kỹ thuật, nhấn mạnh việc
vận dụng gắn với một số lĩnh vực quản lý nhà nước về: Văn hóa, giáo dục, y
tế, tài nguyên, quốc phòng, an ninh; xây dựng qui chế phối hợp...; ba, nhóm
giải pháp về nâng cao năng lực cho các chủ thể; bốn, nhóm giải pháp về
nguồn lực tài chính; năm, giải pháp tổ chức thực hiện.


7
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

8
Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ NƯỚC NGOÀI

Luật tục ñã ñược một số nhà nghiên cứu lịch sử luật pháp quan tâm khi
ñề cập tới luật pháp của châu Âu từ thời La Mã cho ñến thế kỷ XVIII, ñó là sự
kết hợp giữa luật La Mã và luật tục ñã ñược luật hóa. Các nhà nghiên cứu lịch
sử pháp luật thời kỳ này ñã hợp nhất giữa luật La Mã và tập quán pháp. Sau
này, người ta quan tâm từ góc ñộ tập quán trở thành luật pháp như thế nào và
cho rằng tập quán pháp trở thành luật chỉ khi nó ñược ñạo luật hay quyết ñịnh
của tòa án công nhận, khi nó ñược biết như là luật, chấp nhận như là luật và
thi hành như là luật [104].
Trên thế giới, luật tục ñược các nhà luật học, các nhà quản lý ở ñịa
phương chú ý nghiên cứu ñể phục vụ cho việc cai trị ở các nước thuộc ñịa, nhất
là vào thế kỷ XIX và ñầu thế kỷ XX khi mà chủ nghĩa thực dân ñược thiết lập ở
nhiều khu vực và quốc gia trên thế giới, trong ñó có các nước châu Á, châu Phi,
Nam Mỹ. Vì vậy, các nhà luật học, các nhà quản lý của các nước có nhiều thuộc
ñịa như Anh, Pháp, Tây Ban Nha... rất quan tâm nghiên cứu lĩnh vực này.
Vấn ñề ñặt ra ñối với các nước ñế quốc thực dân là áp dụng thể chế cai trị
nào ñối với các thuộc ñịa của mình. Những năm ñầu của thế kỷ XX, với sự ra ñời
của trường phái chức năng (Functionnalism) ñứng ñầu là Bronislaw Malinowski,
ông cho rằng, tất cả những hiện tượng văn hóa ñều cần thiết và mang chức năng
nhất ñịnh trong một xã hội nhất ñịnh. Từ ñó rút ra kết luận: không thể dùng một
thể chế xã hội này áp ñặt cho một xã hội khác, mà cần sử dụng bản thân thể chế xã
hội vốn có ñể quản lý xã hội ñó. Luận ñiểm này ñã ñược các nhà cai trị thực dân
vận dụng trong việc cai trị các xã hội thuộc ñịa lúc bấy giờ [104].
Các nhà luật học người Anh ñã cố gắng chuyển ñổi luật tục thành luật
pháp ở một số quốc gia châu Phi, như Kenya, Sudan..., nhưng chủ yếu vẫn là
nhìn nhận luật tục từ góc ñộ luật pháp mà luật pháp châu Âu bao giờ cũng là

chính: Những vấn ñề chung; nhân loại học pháp luật; luật tục trong hệ
thống pháp luật của Nhà nước (G.R.Woodman and A.O.Obilade). Ngoài
ra phải kể ñến công trình của Y.C.Bekker: “Luật tục Nam phi”, ñề cập tới
nhiều khía cạnh quan hệ giới tính, quan hệ hôn nhân và quan hệ gia ñình,
quyền thừa kế...


10
Ở châu Á, có công trình do Masaji Chiba (Nhật Bản), bao gồm nhiều
chương viết về luật bản ñịa của nhiều dân tộc và quốc gia khác nhau, như
người Ai Cập Hồi giáo, Iran Hồi giáo, Sri Lanka, Ấn Độ, Thái Lan, Nhật Bản.
Trong tác phẩm này Masaji Chiba ñưa ra sự phân loại luật ở các nước châu Á
dưới ba hình thức: Luật (Received law), Luật bản ñịa (Indigenous law) và
dạng hỗn hợp giữa hai hình thức nêu trên (Masaji Chiba) [104]. Ấn Độ là
quốc gia có 5000 năm lịch sử, phong tục tập quán phong phú, nên có khá
nhiều công trình ñi sâu nghiên cứu luật tục, chẳng hạn như cuốn: “Luật tục bộ
lạc ở Đông Bắc Ấn Độ” của Shinbani Roy và S.H.M.Rizvi; hay cuốn “Đất ñai
công cộng và luật tục”, xuất bản năm 1996 của Minoti Charcravarty-Kaul, ñề
cập ñến vấn ñề sở hữu ñất ñai ở Bắc Ấn Độ (Minoti Charcravarty-Kaul). Với
châu Á, Inñônêxia và Malaysia là quốc gia hiện nay còn tồn tại luật tục (Adat)
và ñược sử dụng trong ñời sống thường ngày của nhiều dân tộc. Do vậy, ñã
thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu luật tục, như Von BenDa Beckmann K và Von BenDa - Beckmann F (Hà Lan), nhà nghiên cứu người
Mỹ John Ambler... Các nước như Canada, Australia, New Zealand vốn là nơi
sinh sống của cư dân bản ñịa, còn ở trình ñộ phát triển thấp và tình trạng phụ
thuộc vào chủ nghĩa thực dân. Công trình của Kayleen M.Hazle Hurht ñã ñề
cập tới tình trạng ña dạng pháp luật của cư dân bản ñịa của các nước kể trên
trong bối cảnh chủ nghĩa thực dân [104].
Về góc ñộ nhân học pháp luật, các nhà nghiên cứu ñã ñề cập ñến tới các
vấn ñề lý thuyết và phương pháp sưu tầm và nghiên cứu luật tục các dân
tộc. Đó là các công trình của Alan Dundes bàn tới khái niệm thế nào là luật

của Chamaliaq Tiến; “Luật tục Raglai ñối với hành vi trộm cắp lừa gạt tài sản
công dân” của tác giả Trần Vũ; hoặc bài viết “Tập quán và vai trò của người
ñàn ông Ê Đê trong xã hội mẫu hệ” của tác giả Nguyễn Thị Hòa v.v... Bài viết
có tựa ñề “Văn hóa thích nghi của người H’Mông trắng ở Thài Phìn Tủng,
Đồng Văn, Hà Giang” của tác giả Lê Trọng Cúc là một trong ít công trình
nghiên cứu về tập quán của người H’Mông ñược trình bày tại hội thảo này;
Thừa Thiên Huế là ñịa bàn có ñông ñồng bào thiểu số, tác giả Nguyễn Văn
Mạnh có bài “Những qui ñịnh khai thác và bảo vệ ñất ñai trong sản xuất
nương rẫy của ñồng bào các dân tộc thiểu số ở Thừa Thiên - Huế” v.v...
- Tác giả Ngô Đức Thịnh có khá nhiều công trình nghiên cứu về luật
tục, trong ñó phải kể ñến: Cuốn “Tìm hiểu luật tục các tộc người ở Việt Nam”


12
[103], công trình 11 chương, gồm hai phần, phần khảo sát các khía cạnh khác
nhau của luật tục (như góc ñộ tiếp cận, bản chất, hình thức phát triển của luật
tục...), phần hai giới thiệu luật tục một số dân tộc. “Luật tục trong ñời sống
các tộc người ở Việt nam” [104], tác giả ñã kế thừa công trình nêu trên ñể
phát triển có chiều sâu hơn, nhất là phần cơ sở lý luận.
- Cuốn “Luật tục với ñời sống” của tác giả Phan Đăng Nhật [74], ñã
luận giải luật tục các dân tộc Việt Nam và giới thiệu minh chứng nội dung
luật tục JRai trên một số lĩnh vực liên quan của ñời sống xã hội.
- Quảng Nam là ñịa bàn có nhiều tộc người thiểu số sinh sống, tác giả
Bùi Quang Thanh cùng các cộng tác viên ñã dày công khảo cứu cho ra mắt
công trình “Nghiên cứu luật tục, phong tục các dân tộc thiểu số ở Quảng
Nam” [93], cuốn sách ñã ñiều tra, khảo sát thực trạng khai thác sử dụng luật
tục của bốn nhóm dân tộc ít người, gồm Co, Cơ Tu, Giẻ Triêng và Xơ Đăng,
tìm hiểu nhận thức, thái ñộ và hoạt ñộng thực hành luật tục; làm rõ vai trò tác
ñộng của luật tục; ñưa ra những bất cập trong qúa trình thực hiện luật tục;
ñồng thời ñề xuất một số giải pháp mang tính ứng dụng vào thực tiễn phát

năm 1991 ñã có 1.303 tác giả viết về các tộc người nói tiếng Thái [21]. Nội
dung các bài viết ñó ñã ñề cập ñến tất cả các lĩnh vực liên quan ñến người
Thái Đông Nam Á. Tác giả nghiên cứu về người Thái ở Việt Nam, kể cả
trong và ngoài nước cũng khá phong phú, tiêu biểu có một số công trình
nghiên cứu như sau:
- “Nhận xét về người Tày Đèng ở Lang Chánh” của tác giả R.Rô - ber
[84]. Công trình nghiên cứu về ñịa lý, về con người và một số phong tục của
người Thái ở Lang Chánh - Thanh Hoá. Đặc biệt, tác giả ñã dày công quan sát
văn hóa con người nơi ñây và ñưa ra những ñánh giá, nhận xét khá thú vị về
phong cách sinh hoạt, ñời sống thường ngày, về văn hóa tâm linh của người
Thái ở Lang Chánh, Thanh Hóa.
- “Người Thái ở Tây bắc Việt Nam” của tác giả Cầm Trọng. Nghiên
cứu về lịch sử, kinh tế, xã hội, tập quán người Thái Tây Bắc Việt Nam. Có thể
khẳng ñịnh, ñây là công trình của tác giả Việt Nam ñầu tiên giới thiệu khá sâu sắc
về văn hoá, phong tục tập quán của người Thái Tây Bắc nước ta [114].


14
Thấy ñược những giá trị văn hóa, lịch sử và dân tộc học của cộng ñồng
các tộc người ngữ hệ Thái - Kadai, từ hơn 20 năm nay (1991) Viện Việt Nam
học và khoa học phát triển - Đại học Quốc gia Hà Nội ñã sáng lập Chương
trình Thái học nhằm nghiên cứu những ñặc ñiểm về quá trình tộc người, mối
liên hệ văn hóa tộc người, không gian văn hóa và các mối quan hệ của cộng
ñồng trong khu vực Tây Bắc Việt Nam. Từ ñó ñến nay, Chương trình Thái
học ñã tổ chức sáu Hội thảo khoa học. Hội thảo lần thứ nhất ñược tổ chức tại
Hà Nội vào năm 1991 với chủ ñề chung về nhóm ngữ hệ Thái - Kadai, có 34
báo cáo khoa học và 39 lượt tác giả [20]. Hội thảo lần thứ II (Năm 1998), Hội
thảo lần thứ III (2002) ñược tổ chức tại Hà Nội với chủ ñề về “Các vấn ñề văn
hóa, lịch sử”, Hội thảo lần thứ hai có 58 báo cáo khoa học, 62 lượt tác giả
[21]; Hội thảo lần thứ ba có 117 báo cáo khoa học, 115 lượt tác giả [22]. Hội

như nỗi ñau ñớn buồn thương khi Khủn Chưởng nửa chừng phải lìa ñời v.v...
- Tác giả Vi Văn Biên có công trình: "Một số phong tục và lễ hội
truyền thống của người Thái ở Thanh Hoá và Nghệ An" [9]. Đây là một trong
nhưng công trình hiếm hoi nghiên cứu về người Thái ở phạm vi hai ñịa
phương Thanh hóa, Nghệ An, và cũng là một công trình có phân tích khái
quát bước ñầu về những giá trị văn hóa, phong tục tập quán trong ñời sống
người Thái Bắc Trung Bộ Việt Nam.
Như vậy, thông qua các công trình nghiên cứu ñã nêu ở trên, cho chúng
ta hình dung sự ưu ái, quan tâm ñặc biệt của các nhà nghiên cứu, các nhà sưu
tầm về văn hóa các dân tộc nói tiếng Thái trên thế giới nói chung và văn hóa
người Thái Việt Nam nói riêng. Ngoài những công trình nêu trên, còn có rất
nhiều khóa luận, luận văn, bài viết trên các tạp chí nghiên cứu về văn hóa,
ngôn ngữ v.v... của người Thái trong thời gian qua.
Vấn ñề chúng ta rút ra ở ñây là, các công trình nghiên cứu ñã góp phần
quan trọng cho việc giới thiệu và bảo tồn bản sắc văn hóa cộng ñồng người
Thái song hành cùng nền văn hóa của ñại gia ñình dân tộc Việt Nam.
2.2.2. Các công trình nghiên cứu có liên quan ñến luật tục người
Thái ở Việt Nam
Nghiên cứu, giới thiệu, sưu tầm luật tục ở Việt Nam ñã ñược các nhà
khoa học quan tâm từ khá lâu. Tuy nhiên, việc nghiên cứu luật tục ñể quản lý
xã hội hiện ñại thì mới xuất hiện từ vài chục năm trở lại ñây.
Phải khẳng ñịnh rằng, các học giả nước ngoài là những người tiên
phong trong nghiên cứu giới thiệu luật tục và nghiên cứu các khía cạnh vận
dụng luật tục. Sau ñó, nhiều học giả trong nước ñã tiếp cận vấn ñề này một
cách tích cực, song mới chỉ dừng lại ở việc tập hợp luật tục, giới thiệu ñặc
ñiểm, ưu, khuyết ñiểm của luật tục, và gợi mở một số nét cơ bản về vận dụng,
chưa có công trình chuyên sâu về vấn ñề vận dụng vào quản lý xã hội. Một số
công trình nổi bật phải kể ñến ñó là:



có các sự kiện vui, buồn…khác nhau phát sinh trong ñời sống thường nhật.
Cho ñến nay, tục lệ này ñang ñược duy trì khá phổ biến trong cộng ñồng
người Thái ở Việt Nam.
- Tác giả Bùi Xuân Trường với cuốn: “Tác dụng của luật tục ñối với
việc quản lý xã hội ở các dân tộc Thái, H’Mông Tây Bắc Việt Nam” [124] có
phương pháp tiếp cận luật tục thực tế hơn, gắn với những vấn ñề liên quan
ñến quản lý xã hội, có tính thời sự. Tuy nhiên, công trình này mới ở dạng khái
quát, và nghiên cứu chung cho quản lý xã hội, không ñi sâu khai thác ở nhiều


20
lĩnh vực quản lý nhà nước. Đặc biệt phần cơ sở lý luận và phần giải pháp
chưa ñược ñầu tư công phu.
- Liên quan ñến giá trị của luật tục người Thái, có nhiều công trình ñã
tập hợp, giới thiệu về phong tục tang lễ, cưới xin, tri thức dân gian của người
Thái, ví dụ như: Cuốn: “Hôn nhân truyền thống dân tộc Thái ở Điện Biên”
của nhóm tác giả Lương Thị Đại, Lò Xuân Hinh [18]; “Hôn nhân và gia ñình
các dân tộc Tày, Nùng và Thái ở Việt Nam” của tác giả Đỗ Thúy Bình [11];
“Phong tục tang lễ của người Thái Đen xưa kia”, tác giả Lương Văn Trung
[120]; hoặc cuốn “Văn hóa Thái, những tri thức dân gian”, của tác giả Đặng
Thị Oanh [79]...
Nhìn chung, tất cả các công trình nghiên cứu của các tác giả là sự nỗ
lực, cố gắng ñể mang những giá trị dân gian vào cuộc sống ñương ñại một
cách hài hòa, với mong muốn sẽ có ñược hiệu quả nhất ñịnh. Tuy nhiên, xét
về góc ñộ gắn với thực tiễn quản lý xã hội, quản lý nhà nước, các công trình
chỉ dừng lại ở lĩnh vực dân tộc học, sử học, hoặc có tác giả ñã nghiên cứu về
vận dụng luật tục nhưng mới ở mức ñộ tiếp cận khái quát mang tính bước
ñầu, và chỉ nghiên cứu ở một số lĩnh vực, một số vùng miền trong phạm vi
hẹp, luật tục người Thái vẫn chưa ñược nghiên cứu một cách có hệ thống. Mặt
khác, quá trình nghiên cứu các tác giả chưa có sự so sánh giữa luật tục với các