Trang 1
A. MỞ ĐẦU
I.
Lý do chọn đề tài:
Nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá nhằm đưa
Việt Nam trở thành nước công nghiệp văn minh hiện đại.
Thời đại công nghệ thông tin đang đến rất nhanh và có tác động mạnh mẽ
đến tất cả các mặt đời sống xã hội. Công nghệ thông tin là một trong những
động lực quan trọng nhất của sự phát triển, nó cùng với một số ngành công
nghệ cao khác làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của đất
nước. Do đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào lĩnh vực giáo dục cũng
được Đảng và Nhà nước quan tâm. Cụm từ “ứng dụng công nghệ thông tin vào
dạy học” ngày càng được nhiều người nhắc đến trong các trường phổ thông,
cao đẳng và đại học. Công nghệ thông tin được ứng dụng vào việc thiết kế các
“Giáo án điện tử” đang rất được chú trọng trong các nhà trường cũng như trong
chủ trương của các sở giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, vẫn còn không ít giáo
viên có những hiểu biết chưa đúng về việc sử dụng “Giáo án điện tử” để hỗ trợ
trong dạy học. Giáo viên đã biến một tiết dạy “Giáo án điện tử” thành một buổi
trình chiếu cho học sinh xem và ghi bài hay chỉ là phô diễn hình ảnh. Họ biến
máy chiếu Projector thành một “bảng đen thứ hai” để thay thế cho việc phải
viết bảng, hay thay thế cho việc sử dụng đồ dùng dạy học. Sử dụng máy chiếu
không phù hợp, lạm dụng máy chiếu, nội dung trình chiếu dư thừa, không phù
hợp (ví dụ, với nội dung nào đơn giản, có thể diễn đạt bằng lời, hay đồ dùng
dạy học khác mà vẫn sử dụng đến máy chiếu, lại có nhiều hình ảnh không phù
hợp với nội dung bài dạy...). Vì vậy, hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ
thông tin vào dạy học chưa cao. Khi học sinh chưa thực sự có hứng thú học tập
dẫn đến chất lượng học tập cũng giảm sút. Trong học tập không theo kịp bạn,
các em càng chán học. Từ đó, nảy sinh ra ngồi học nói chuyện, làm việc riêng,
Trang 3
- Phương pháp nghiên cứu sư phạm.
IV. Giới hạn nghiên cứu:
- Trong khuôn khổ đề tài này, tôi chỉ nghiên cứu về soạn giảng bằng giáo
án điện tử. Đối tượng nghiên cứu là cách sử dụng những phương tiện công
nghệ thông tin để phục vụ dạy học môn Đạo Đức lớp 4.
- Thời gian nghiên cứu từ tháng 09/2013 – tháng 02/2014.
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Việc nghiên cứu về soạn giảng bằng giáo án điện tử đã giúp tôi xác định
được nhiều vấn đề mới, cụ thể:
- Hiểu rỏ hơn về công cụ soạn giảng Power Point.
- Thành thạo hơn trong việc giảng dạy bằng giáo án điện tử.
- Cách thiết kế bài học bằng giáo án điện tử hiệu quả hơn.
Trang 4
B. NỘI DUNG
I.
Lịch sử của đề tài:
Ngày nay, việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông
đang rất được nhà nước và xã hội quan tâm. Định hướng đổi mới phương
pháp dạy và học đã được xác định trong Nghị quyết Trung ương 4 Khóa VII
(1.1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12.1996), được thể chế hóa
trong Luật giáo dục (2005). Đặc biệt, theo Luật Giáo dục điều 82.2 đã
ghi: “phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học,
môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến
cấp nguồn tài nguyên vô cùng phong phú, đa dạng cho mọi lĩnh vực trong đời
sống con người và xã hội. Đặc biệt, ngày nay Internet với các kết nối băng
tầng rộng đã đi tới tất cả các trường học đã giúp cho việc ứng dụng các kiến
thức, kĩ năng và hiểu biết về công nghệ thông tin vào dạy học đã dần trở
thành hiện thực.
2. Vai trò của công nghệ thông tin với dạy học:
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quá trình dạy học là một
nhu cầu thực tế cấp thiết vì những lí do sau:
Thứ nhất, trong hệ thống giáo dục của phương Tây, công nghệ thông tin
chính thức được đưa vào chương trình học phổ thông. Người ta nhanh chóng
nhận ra rằng nội dung về công nghệ thông tin đã có ích cho tất cả các môn
học khác nhau. Do đó, việc ứng dụng nó vào dạy học ở trường phổ thông Việt
Nam là phù hợp với quy luật phát triển của thời đại.
Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học là phù hợp với
chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Chiến lược phát triển giáo dục
đào tạo đến năm 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ: “từng bước
phát triển giáo dục dựa trên công nghệ thông tin…công nghệ thông tin và đa
phương tiện sẽ tạo ra thay đổi lớn trong hệ thống quản lí giáo dục, trong
Trang 6
chuyển tải nội dung chương trình đến người học, thúc đẩy cuộc cách mạng về
phương pháp dạy và học. Như vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng xác định
con đường phát triển cho giáo dục Việt Nam là “dựa trên công nghệ thông
tin” và nó là phương tiện để thúc đẩy cuộc “cách mạng về phương pháp dạy
và học” – nghĩa là thay đổi phương pháp dạy học trong nhà trường.
Thứ ba, công nghệ thông tin đã góp phần hiện đại hóa các phương tiện
dạy học, các phần mềm dạy học như Activestudio, Powerpoint…sẽ giúp giáo
viên tạo bài giảng phù hợp nhu cầu của học sinh, giúp học sinh có nhiều
phương pháp tiếp thu kiến thức. Đặc biệt, nó sẽ giúp cho giáo viên tạo ra một
1. Thuận lợi:
-Đội ngũ giáo viên được đào tạo chuẩn và trên chuẩn, luôn yêu nghề,
mến trẻ, ham học hỏi và chịu khó đầu tư cho từng tiết dạy.
-Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và của nhà trường, các bậc phụ
huynh học sinh. Học sinh đến lớp có phòng học khang trang thoáng mát, có
sân chơi rộng rãi, tạo cho các em có được không khí học tập thoải mái. Nhà
trường đã được trang bị máy chiếu để giáo viên có thể sử dụng cho tiết dạy
của mình.Với cơ sở vật chất tương đối đầy đủ và sự tận tâm dạy dỗ của thầy ,
cô giáo bằng việc đổi mới phương pháp tạo sự hấp dẫn trong tiết học hơn, học
sinh cũng dễ tiếp thu kiến thức hơn, thích học hơn. Từ đó giúp các em học tập
một cách tích cực, chủ động, sáng tạo và tự tin hơn.
- Nhà trường có máy tính được trang bị internet, giúp cho giáo viên
thuận tiện hơn trong việc cập nhật thêm thông tin, tư liệu cho các nội dung bài
giảng của mình.
2. Khó khăn:
a. Về phía học sinh:
Trang 8
- Đa số học sinh đều ở vùng nông thôn, nên đồ dùng học tập của các em
còn thiếu thốn. Nhiều trẻ ít được sự quan tâm của cha mẹ. Một số trẻ còn tự ti,
nhút nhát, ngôn ngữ còn yếu. Học sinh rất thụ động trong giờ học.
b. Về phía giáo viên:
- Trong giờ dạy giáo viên thường cho học sinh quan sát tranh trong vở
bài tập sau đó dùng phương pháp hỏi đáp để rút ra kiến thức bài học, học sinh
ít được thảo luận hoặc có thảo luận thì việc thảo luận cũng chưa được hiệu
quả cho lắm, học sinh ít được đóng vai xử lý tình huống, chơi trò chơi vì giáo
viên sợ mất nhiều thời gian.
- Do công nghệ thông tin còn mới đối với giáo viên, nên việc ứng dụng
vào việc dạy học còn gặp nhiều hạn chế.
dàn ý bài dạy trở nên rõ ràng, tôi trình bày các ý tưởng của bài dạy dưới dạng
các slide, nhờ vậy có thể dễ dàng biến nó thành bài soạn.
Bước 3: Tìm tư liệu văn bản, tư liệu hình ảnh, âm thanh và chuẩn bị công
cụ biên soạn
Tư liệu có thể được tìm ở nhiều nguồn khác nhau: trong sách báo, tạp
chí, internet, từ CD, VCD, DVD... rồi nhập vào máy tính bằng các phần mềm
thích hợp.
Bước 4: Viết giáo án điện tử
Trang 10
Đây là một hoạt động đòi hỏi nhiều kỹ thuật sử dụng máy tính, đặc biệt
là phần mềm Power Point. Sau đây, tôi xin nêu một số mẹo để có thể soạn
thảo một giáo án điện tử nhanh và hiệu quả.
- Soạn một Slide nội dung thật hoàn chỉnh về mọi mặt: các (hiệu ứng),
các Font chữ và cỡ chữ, màu nền, màu ……Sau đó copy toàn bộ Slide này
cho các trang sau, chỉ cần thay đổi phần Text nội dung, tất cả các hiệu ứng
chọn sẽ được giữ nguyên, không cần chọn lại.
- Cài đặt các đường dẫn đặc biệt cho các câu hỏi để có thể linh hoạt khi
đặt câu hỏi hoặc trình bày minh hoạ cho bài giảng. Lúc cần, chúng ta có thể tự
quyết định trình bày hay không trình bày, đặt câu hỏi hay không đặt câu hỏi,
tùy từng đối tượng học sinh, không cần phải phô diễn hết trên bài giảng.
- Đặt các hình ảnh, âm thanh trên các chương trình song song, không cần
cắt chèn vào bài giảng, khi mở bài giảng ta có thể mở đồng thời các chương
trình này. Thao tác chèn thường mất nhiều thời gian và gây nhiều biến động
cho bài giảng khi chép đi chép lại. Lưu file giáo án dưới dạng Slide Show để
tránh mất thời gian khi phải mở từ đầu và chọn Slide Show cho từng bài
giảng.
Một số chú ý nhỏ nhưng quyết định lớn đến kết quả bài dạy của giáo
viên đó là cách trình bày bài giảng của mình.
- Liên hệ giáo dục: Tham gia các hoạt động nhân đạo là thể hiện lòng
nhân ái theo gương Bác Hồ.
II/. Chuẩn bị:
1/ Giáoviên: Tranh phóng to Sgk, phiếu bài tập.
2/ Học sinh: Sách giáo khoa. Sưu tầm các câu ca dao, tục ngữ.
Trang 12
III/. Các hoạt động dạy học:
Hoạt động của Thầy
Hoạt động 1: Khởi động
- Ổn định.
Hoạt động của Trò
- Hát
- Kiểm tra kiến thức cũ “Giữ gìn các
công trình công cộng”. Hỏi: Em hãy kể một
vài công trình công cộng mà em biết. Vì sao
phải giữ gìn các công trình công cộng? (Tài
sản chung của xã hội). Giữ gìn và bảo vệ
công trình công cộng là trách nhiệm của ai?
(Trách nhiệm của mọi người dân).
- Một vài HS phát biểu
- Bài mới: Tích cực tham gia các hoạt
động nhân đạo
- Lắng nghe
-Thảo luận
- Gọi các nhóm trình bày. HS khá, giỏi
Trang 13
nêu được ý nghĩa của hoạt động nhân đạo.
- Tổ chức cho HS dùng thẻ đúng-sai để
làm bài
- Kết luận: a, c là đúng. B là sai vì không sai
phải xuất phát từ tấm lòng cảm thông, mong
muốn chia sẻ với người tàn tật mà chỉ để lấy
thành tích cho bản thân.
- Phát biểu
- Trả lời bằng thẻ đúng-
-Lắng nghe
* Bài tập 3:
- Gọi HS đọc yêu cầu BT.
- Tổ chức cho HS làm trên phiếu học tập
- Tổ chức cho HS tự kiểm tra và đối
chiếu với đáp án giáo viên đưa ra
- Gọi HS đọc lại các ý đúng (a, d).
- 2 HS đọc
- Làm bài
- Tự chấm phiếu học tập
- Bài mới
+Giới thiệu hình ảnh minh họa và những hoạt có liên quan đến nội dung
bài học từ đó giới thiệu phần ghi nhớ cho học sinh.
+ Bài tập 1: thảo luận nhóm đôi- trình bày -> tạo hiệu ứng Đ-S tương
ứng.
+ Bài tập 3: làm phiếu bài tập.-> tạo hiệu ứng kiểm tra kết quả.
- Củng cố : trò chơi củng cố
* Phần giáo án sử dụng chương trình Power Point:
Slide 1: Phần giới thiệu
Trang 15
Slide 2: văn nghệ khởi động
Miêu tả: Bấm chuột vào hình quả đất để phát nhạc
Slide 3: Trờ chơi.
Miêu tả: Có 4 loại trái cây màn hình. Ứng mỗi loại trái cây là một câu
hỏi. Chọn loại trái cây nào thì tương ứng một câu xuất hiện. Chọn loại trái cây
khác thì loại trái cây vừa chọn trước cùng câu hỏi tương ứng biến mất, câu hỏi
tương ứng mới xuất hiện. Giáo viên có thể cho học sinh tự chọn loại trái cây
Trang 16
cho mình. Có thể kiểm tra hết hay chỉ kiểm tra với một hoặc hai câu đều
được.
Slide 6: Giới thiệu bài mới
được chọn đó sẽ đổi màu, đồng thời kết quả sẽ xuất hiện tương ứng. Nếu đó là
câu chọn đồng ý thì sẽ hiện khoanh tròn trước câu tương ứng, ngược lại là dấu
gạch chéo.
Trang 21
Slide 25-26: Trò chơi củng cố: Chăm sóc vườn hoa
Miêu tả: Có 4 câu hỏi tương ứng với 4 loại hoa. Chọn ô nào thì câu hỏi
tương ứng sẽ xuất hiện. Trả lời xong thì bông hoa đó sẽ nở.
Trang 22
Slide 27-28 : dặn dò và kết thúc tiết học
3. Kết quả đạt được:
Sau khi thực hiện các giải pháp, trên tôi thấy tiết học Đạo đức ở lớp tôi
có nhiều kết quả tốt.
- Hỗ trợ tích cực trong việc giảng dạy cho học sinh do có thể sử dụng
nhiều “kênh truyền tải” minh họa cho nội dung bài giảng của mình.
- Trong các tiết học, các em chủ động tiếp thu kiến thức mới, không còn
tình trạng bỡ ngỡ, thụ động trong học tập nữa.
- Học sinh hiểu biết một cách vững chắc và có những thói quen tốt trong
học tập.
- Các em biết hoà mình vào tập thể lớp, tham gia thảo luận tích cực, hăng
hái tham gia phát biểu xây dựng bài.
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học giúp chủ động về mặt thời
gian, chủ động trong các hoạt động, giúp việc tổ chức các hoạt động hiệu
hơn, tiết học sôi nổi hơn.
SL
21
14
6
%
72,4
48,2
20,6
4. Bài học kinh nghiệm
Qua thực tế giảng dạy như trên tôi rút ra dược bài học kinh nghiệm là:
+ Giáo viên phải nhiệt tình với công tác giảng dạy theo phương pháp mới.
+ Lựa chọn, phối hợp các phương pháp phù hợp với nội dung, yêu cầu
giáo dục của từng bài học, phù hợp với đặc điểm trình độ học sinh, quỹ thời
gian với hoàn cảnh, điều kiện thực tế của lớp học và phải phát huy tính tích
cực, chủ động sáng tạo của học sinh, tạo điều kiện cho mọi học sinh tham gia.
+ Động viên, khuyến khích, khen ngợi các em học sinh kịp thời.
+ Giáo viên phải làm cho học sinh thấy được đồ dùng học tập rất quan
trọng đối với việc học tập trong tất cả các môn học.
+ Công nghệ thông tin không phải là một giáo án, nó chỉ đóng vai trò hỗ
trợ cho quá trình giảng dạy và giúp giáo viên cung cấp cho học sinh nhiều
nguồn tư liệu khác nhau về một sự vật, hiện tượng như: kênh chữ, kênh hình,
phim tư liệu…để cho học sinh tự tìm ra tri thức cho mình. Từ đó, phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập.
Trang 24
+ Máy móc chỉ là phương tiện giúp cho bài giảng hay hơn, sinh động
hơn song nó không là tất cả, chỉ có phương pháp giảng dạy làm sao đạt hiệu
giám hiệu và của các cấp lãnh đạo để tiết dạy Đạo đức cho học sinh hứng thú
và hiệu quả hơn, học sinh đến trường thực sự:
“Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”
“Học mà vui – Vui mà học”
Tôi xin chân thanh cảm ơn!
Phước Thạnh, ngày 1 tháng 2 năm 2014
Người viết