NHÓM 4
TRẦN NGUYỄN HOÀNG PHÚC
HÀ THỊ PHƯỚC
TRẦN THÚC NHÂN

L/O/G/O
www.themegallery.com


CHƯƠNG 4:
ÁP DỤNG CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
VÀO SẢN XUẤT SẠCH HƠN

4.1

TỔNG QUAN VỀ CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

4.2

CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.3

CÂN BẰNG NĂNG LƯỢNG


4.1 TỔNG QUAN VỀ CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG
LƯỢNG
4.1.1 Khái niệm:
Cân bằng vật chất và năng lượng thực chất là công cụ thống kê
ghi lại một cách đònh lượng nguyên liệu và năng lượng sử dụng tại


Add Your Text


4.1 TỔNG QUAN VỀ CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG
LƯỢNG
4.1.3 Tầm quan trọng
- Cân bằng vật chất và năng lượng không chỉ được dùng
để xác đònh đầu vào và đầu ra mà còn có y ùnghóa kinh tế
liên quan đến chi phí cho dòng thải.
- Cân bằng vật chất đóng vai trò quan trọng trong đánh giá
SXSH vì nhờ đó có thể đònh lượng các mất mát hoặc phát
tán chưa biết. Cân bằng vật chất còn hỗ trợ việc đánh giá
chi phí dòng thải.


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.1 Ngun tắc
- Nguyên tắc cơ bản của cân bằng vật chất là nguyên liệu
đi vào dây chuyền sẽ phải ra khỏi dây chuyền sản xuất ở một điểm
nào đó, dưới một hình thức nào đó.
- Phương trình cân bằng vật chất được thể hiện như sau:
∑ Vật chất vào = ∑ Vật chất ra + ∑ Tổn thất

- Cân bằng vật chất được dựa trên các số liệu có được
bằng phương pháp tính toán lý thuyết hay các số liệu có được bằng
phương pháp đo đạc thực tế sản xuất hoặc kết hợp cả hai phương
- Lập kế hoạch đo đạc số liệu đầu vào và đầu ra cho một
ngày sản xuất, ghi lại lượng tiêu thụ các dòng thải cho một thời
gian.

Xử lý bề mặt các kim loại

1

…

…

…


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.3. Xây dựng sơ đồ qui trình sản xuất
- Nối các công đoạn sản xuất với nhau dưới dạng sơ đồ khối
- Các hoạt động trung gian có thể phân biệt bằng các đường
kẻ đứa đoạn
- Các qui trình sản xuất phức tạp nên chuẩn bò sơ đồ chính.
Sau đó vẽ sơ đồ chi tiết cho từng khu vực ra.
- Lưu ý đến chất thải phát sinh dễ ngăn ngừa hoặc giảm
thiểu
- Xác đònh dòng nguyên liệu đầu vào và xác đònh đầu ra của
quy trình sản xuất


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

Hình 4.1. Dòng nguyên liệu đầu vào và đầu ra của một qui
trình sản xuất



- Sổ sách ghi chép các nguyên liệu được mua để xác đònh
tổng đầu vào của qui trình.
- Ghi chép tất cả vấn đề liên quan đến lưu kho và xử lý
nguyên liệu thô
- Nếu thông tin chính xác về tỷ lệ tiêu thụ nguyên liệu thô
cho từng đơn vò không thể đếm được thì cần phải cân đo xác
đònh được giá trò trung bình.
- Việc đo lường cần phải được tiến hành trong một khoảng thời
gian thích hợp
* Đối với nguyên liệu rắn:
- Xác đònh bao nhiêu kiện được lưu vào kho đầu tuần hoặc trước
khi đơn vị sản xuất vận hành
- Cân thử một vài kiện và kiểm tra đơn ghi chép về các
* Đối với nguyên liệu lỏng:
- Cần kiểm tra dung lượng của bể chứa và hỏi nhân viên vận
hành xem bể chứa đầy trong thời gian ngắn nhất
- Tính dung tích bể.


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.2.4.2. Ghi chép tiêu thụ nước
Đánh giá sử dụng nước cho từng đơn vò:
- Xác đònh nguồn nước? Nước sông hay nước giếng hoan,hay
hồ?..
- Công suất chứa nước tại nhà máy?
- Nước được chuyển bằng cách nào?
- Lượng nước mưa có quan trọng trên hiện trường không?
Mỗi đơn vò sản xuất cần phải xem xét:
- Nước dùng làm gì cho mỗi đơn vò? Để làm nguội cọ rửa,


4.2.4.4 Lượng hóa đầu ra của qui đònh
Cơ sơ û cần tính toán
- Đầu ra bao gồm: Sản phẩm chính bán thành phẩm, nước thải,
khí thải, chất lỏng thải, chất rắn cần được chứa hoặc vận
chuyển ra ngoài nhà máy để tái sử dụng hay tái chế, có thể
dùng bảng thống kê thông tin đầu ra.
- Điều quan trọng là xác đònh đơn vò đo lường.
-Đầu ra của qui trình sản xuất
- Đánh giá tổng sản phẩm chính hoặc sản phẩm phụ.
- Nếu sản phẩm được đưa ra ngoài nhà máy để bán, thì tổng
sản phảm phải được ghi chép trong sổ hồ sơ của công ty.
- Nếu sản phẩm được sử dụng là bán sản phẩm, nguyên liệu
đầu vào của một qui trình sản xuất khác thì đầu ra không thể
lượng hóa một cách dễ dàng.
- Tỷ lệ sản xuất phải được tính trong một khoảng thời gian tương
tự như vậy, việc lượng hóa bất cứ bán thành phẩm nào cũng
yêu cầu đo lường đầy đủ.


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.2.4.5 Tính toán lượng nước thải
Điều cực kỳ quan trọng là phải biết được bao nhiêu nước thải
chảy vào cống thoát nước và nước thải đó có chứa những gì.
- Các dòng nước thải từ mỗi công đoạn sản xuất và từ nhà
máy phải được đònh lượng và lấy mẫu phân tích.
- Xác đònh nguồn thải
Xác đònh nơi hội tụ của các dòng chảy từ các công đoạn sản
xuất vào dòng thải của toàn nhà máy.

thiểu các chất thải này sẽ đưa lại hiệu quả trực tiếp và thiết
thực. Đo số liệu và ghi thành phần bất cứ loại chất thải nào
liên quan đến quy trình nghiên cứu cần phải mang ra thải bỏ bên
ngoài. Nên đưa tất cả số liệu vào bảng.

Bảng 4.3. Lượng chất thải đưa vào xử lý/thải bỏ (m3/năm hoặc m3/ngày)


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.2.4.8 Tổng hợp thông số đầu vào, đầu ra cho các công đoạn sản xua
Để tổng hợp được các thông số đầu vào và đầu ra một cách
chính xác, chúng ta cần phải liệt kê tất cả các công đoạn của
một quá trình sản xuất, vận chuyển, bảo quản,… Chú ý đặc
biệt hơn nữa đến các hoạt động theo chu kỳ như quá trình làm
sạch… Đồng thời thu thập số liệu để xác đònh và đònh mức
công suất, tiêu thụ nguyên liệu. Tổng hợp các thông số đầu
vào cho một quá trình bằng tổng đầu ra.
Sau đó, chuẩn bò cân bằng vật chất ở những quy mô phù hợp
với mức độ cụ thể do nghiên cứu đòi hỏi.


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.2.4.9 Thành lập cân bằng vật chất sơ bộ cho từng công đoạn sản xu
Các nguồn số liệu cần thiết đề thiết lập cân bằng vật chất:
- Báo cáo sản xuất.
- Báo cáo tác động môi trường.
- Các báo cáo mua vào và bán ra.
- Các đo đạc trực tiếp tại chỗ.

xuất 1 kg xi măng.


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.2.4.10 Đánh giá cân bằng vật chất
Ở giai đoạn này, phải kiểm tra lại toàn bộ công đoạn sản xuất để
tìm ra các thất thoát có thể xảy ra. Thậm chí có thể thu thập lại
một vài số liệu. Cân bằng vật chất sơ bộ phải được xem xét
đánh giá để xác đònh các thiếu hụt về thông tin và những điểm
không chính xác. Nếu phát hiện ra sự không cân bằng lớn thì phải
có những nghiên cứu thêm.


4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

4.2.4.10 Đánh giá cân bằng vật chất
Cân bằng vật đươ ïc đánh giá thông qua đánh giá các yếu tố sau:
- Đánh giá tính khả thi về kỹ thuật: Để thực hiện đánh giá cân
bằng vật chất cần phải đánh giá tác động của cơ hội SXSH dự
kiến đến quá trình sản xuất, sản phẩm, tốc độ sản xuất, độ an
toàn,…
- Ngoài ra cũng cần phải liệt kê ra những thay đổi kỹ thuật để
thực hiện cơ hội sản xuất này.