L/O/G/O
www.themegallery.com
TRẦN NGUYỄN HOÀNG PHÚC
HÀ THỊ PHƯỚC
TRẦN THÚC NHÂN
NHÓM 4
TỔNG QUAN VỀ CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
CÂN BẰNG VẬT CHẤT
CÂN BẰNG NĂNG LƯỢNG
4.1
4.2
4.3
CHƯƠNG 4:
ÁP DỤNG CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
VÀO SẢN XUẤT SẠCH HƠN
4.1 TỔNG QUAN VỀ CÂN BẰNG VẬT CHẤT VÀ NĂNG
LƯỢNG
4.1.1 Khái niệm:
Cân bằng vật chất và năng lượng thực chất là công cụ thống kê ghi lại một cách đònh
lượng nguyên liệu và năng lượng sử dụng tại mỗi công đoạn sản xuất. Cân bằng vật
chất và năng lượng đối với đánh giá SXSH là cân bằng có số liệu tin cậy về tổn thất
nguyên nhiên liệu đi theo dòng thải. Căn cứ trên số liệu cân bằng và kiểm chứng trong
phần đặc trưng dòng thải ta sẽ có số liệu về chi phí mất theo dòng thải.
Cân bằng vật chất có thể được thể hiện dưới một trong hai hình thức sau:
+ Cân bằng tổng thể: Dùng cho tất cả các dòng nguyên liệu vào dây chuyền
sản xuất. Cân bằng được tiến hành qua từng công đoạn với sự biến đổi của tất
cả các thành phần tham gia vào dây chuyền sản xuất.
+ Cân bằng từng phần: Chỉ dùng cho một loại nguyên liệu hoặc từng phần
có giá trò. Theo dõi biến đổi của từng phần này trên mỗi công đoạn.
Nhằm đònh lượng tổn thất vật liệu và năng lượng của từng quá trình rồi tập hợp
cho cả dây chuyền sản xuất. Trên cơ sở các số liệu đã tính toán, thông thường

Ví dụ:
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.2 Chuẩn bị sơ đồ q trình sản xuất
Với quy mô sản xuất lớn hoặc triển khai SXSH mang tính thí điểm, dây
chuyền sản xuất chi tiết sẽ được xây dựng cho khu vực được chọn để
triển khai.
Cần thực hiện cụ thể các bước sau:
- Xem xét các công đoạn sản xuất.
- Thu thập thông tin toàn bộ qui trình sản xuất.
- Mặt bằng nhà máy, hệ thống cấp thoát nước, thông
gió, khu vực vận chuyển nguyên vật liệu.
- Điều kiện vận hành, điểm xả thải, sự cố,…
- Điều kiện làm việc giữa các ca vận hành,…
- Các thông tin phải được vẽ, viết theo từng hồ sơ hoặc
bảng riêng.
Cơng đoạn sản xuất Chức năng Hồ sơ số
Rửa Xử lý bề mặt các kim loại 1
… … …
4.2.3. Xây dựng sơ đồ qui trình sản xuất
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
- Nối các công đoạn sản xuất với nhau dưới dạng sơ đồ kh iố
- Các hoạt động trung gian có thể phân biệt bằng các đ ng k đ a đo nườ ẻ ứ ạ
- Các qui trình sản xuất phức tạp nên chuẩn bò sơ đồ chính. Sau đó v s đ chi ẽ ơ ồ
ti t cho t ng khu v c ra.ế ừ ự
- Lưu ý đến chất thải phát sinh dễ ngăn ngừa hoặc giảm thi uể
- Xác đònh dòng nguyên liệu đầu vào và xác đònh đầu ra c a quy trình s n ủ ả
xu tấ
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
Hình 4.1. Dòng nguyên liệu đầu vào và đầu ra của một qui trình sản xuất
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT

- Cần kiểm tra dung lượng của bể chứa và hỏi nhân viên v n hành xem b ch a ậ ể ứ
đ y trong th i gian ng n nh tầ ờ ắ ấ
- Tính dung tích bể.
- Kiểm tra mực nước trong bể và số lượng bể trong nhà máy.
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.2. Ghi chép tiêu thụ nước
Đánh giá sử dụng nước cho từng đơn vò:
- Xác đònh nguồn nước? Nước sông hay nước giếng hoan,hay h ? ồ
- Công suất chứa nước tại nhà máy?
- Nước được chuyển bằng cách nào?
- Lượng nước mưa có quan trọng trên hiện trường không?
Mỗi đơn vò sản xuất cần phải xem xét:
- Nước dùng làm gì cho mỗi đơn vò? Để làm nguội cọ rửa, tráng, làm ẩm kho
nguyên liệu, bão dưỡng chung, ngâm nhúng, làm ngu i ộ
- Tần suất sử dụng.
-
Lượng nước sử dụng cho một lần.
-
Các vấn đề cần quan tâm:
-
Quản lý chặt chẽ việc sử dụng nước có thể giảm được lượng nước thải cần phải
xử lý và tiết kiệm được chi phí.
-
Chú ý đến các thông lệ bảo dưỡng tốt hằng ngày để có thể giảm được lượng
nước sử dụng và giảm được lượng nước thải ra cống thoát nước.
-
Chí phí chứa nước thải để dùng cho việc tái sử dụng có thể ít hơn là chi phí xử
lý nước thải và tiêu hủy.
-
Tái sử dụng.

việc lượng hóa bất cứ bán thành phẩm nào cũng yêu cầu đo lường đầy đủ.
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.4 Lượng hóa đầu ra của qui đònh
Điều cực kỳ quan trọng là phải biết được bao nhiêu nước thải chảy vào cống
thoát nước và nước thải đó có chứa những gì.
-
Các dòng nước thải từ mỗi công đoạn sản xuất và từ nhà máy phải được đònh
lượng và lấy mẫu phân tích.
-
Xác đònh nguồn thải
Xác đònh nơi hội tụ của các dòng chảy từ các công đoạn sản xuất vào dòng thải
của toàn nhà máy.
Lập kế hoạch chi tiết cho chương trình quan trắc và cố gắng lấy mẫu thật cẩn
thận trong điều kiện hoạt động khác nhau của toàn bộ qui trình sản xuất.
Các thông số cần xác đònh:
-
Các thông số cần phân tích bao gồm: pH, nhu cầu oxy hóa học (COD), nhu cầu
oxy sinh hóa (BOD), cặn lơ lửng, chất dầu mỡ.
-
Các thông số khác cần đo phụ thuộc vào nguyên liệu thô đầu vào.
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.5 Tính toán lượng nước thải
Khi tính toán lượng thải điều quan trọng là phải xem xét các loại khí thải tiềm
năng và thực tế liên quan đến từng đơn vò sản xuất, từ kho chứa nguyên liệu đến
kho chứa thành phẩm.
Khí thải không phải lúc nào cũng nhìn thấy rõ và có thể rất khó đo, tuy nhiên ta
cũng có thể đo khí thải qua lỗ thoát bằng miệng túi. Nơi nào không thể đo được
thì ước tính bằng việc sử dụng thông tin sẵn có.
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.6 Tính toán lượng phát thải

bằng vật chất.
-
Các số liệu đòi hỏi phải có độ tin cậy, độ chính xác và tính đại diện.
-
Không được bỏ sót bất kỳ dòng thải quan trọng nào như phát thải khí, sản
phẩm phụ,…
-
Phải kiểm tra tính thống nhất của các đơn vò đo sử d ngụ
-
Chú ý rằng cân bằng vật chất thường dùng đơn vò khối lượng vì đơn vò thể tích
không phải lúc nào cũng an toàn.
-
Thành phần nào mà đơn vò khối lượng phải chuyển sang đơn vò thể tích thì phải
tính đến tỉ trọng của chất lỏng, khí và rắn liên quan.
-
Nguyên liệu càng đắt và độc hại cân bằng phải càng chính xác.
-
Kiểm tra chéo có thể giúp tìm ra những điểm mâu thuẫn.
-
Trường hợp không thể đo được thì phải ước tính một cách chính xác nhất.
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.9 Thành lập cân bằng vật chất sơ bộ cho từng công đoạn sản xuất
-
Ví dụ: Cân bằng vật chất và năng lượng cho toàn bộ quá trình sản xuất 1 kg xi măng.
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.9 Thành lập cân bằng vật chất sơ bộ cho từng công đoạn sản xuất
4.2 CÂN BẰNG VẬT CHẤT
4.2.4.10 Đánh giá cân bằng vật chất
Ở giai đoạn này, phải kiểm tra lại toàn bộ công đoạn sản xuất để tìm ra các thất
thoát có thể xảy ra. Thậm chí có thể thu thập lại một vài số liệu. Cân bằng vật chất