BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
-------------***---------------

TRẦN HOÀNG LONG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH
GIÃN THUẾ, GIẢM THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
ĐẾN KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH
CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA
BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI, 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
-------------***---------------

TRẦN HOÀNG LONG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH
GIÃN THUẾ, GIẢM THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
ĐẾN KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH
CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA
BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH

CHUYÊN NGÀNH : QUẢN TRỊ KINH DOANH
MÃ SỐ

Nông nghiệp Hà Nội, các thầy, cô giáo Khoa Khoa Kế toán và Quản trị kinh
doanh, Bộ môn Marketing đã tạo điều kiện tôi thực hiện đề tài này.
Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của
thầy PGS.TS Trần Hữu Cường là người hướng dẫn trực tiếp tôi trong suốt
thời gian nghiên cứu đề tài và viết luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và các cán bộ trong Chi cục
Thuế thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi
trong suốt thời gian nghiên cứu đề tài.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới gia đình và bạn
bè đã động viên, ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin ghi nhận sự giúp đỡ quý báu này!

Hà Nội, ngày 05 tháng 10 năm 2013
Tác giả luận văn

Trần Hoàng Long

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan

i

Lời cảm ơn

ii

Mục lục


1.2.1

Mục tiêu chung

2

1.2.2

Mục tiêu cụ thể

2

1.3

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3

1.3.1

Đối tượng nghiên cứu

3

1.3.2

Phạm vi nghiên cứu

3


8

2.2.2

Điều kiện và nguyên tắc giãn thuế, giảm thuế TNDN

9

2.2.4 Tính hai mặt của vấn đề giãn thuế, giảm thuế TNDN

16

2.3

Một vài nét chính về doanh nghiệp nhỏ và vừa

18

2.3.1

Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa

18

2.3.2

Đặc điểm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

19


Chính sách giãn thuế, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với
doanh nghiệp ở một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm
cho Việt Nam

2.5.1

2.5.2

31

Chính sách cải cách thuế thu nhập doanh nghiệp ở một số nước trên
Thế giới

31

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

35

PHẦN III: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37
3.1

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

37

3.1.1

Giới thiệu khái quát về thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh

Phương pháp phân tích số liệu

45

3.2.4

Hệ thống chỉ tiêu ảnh hưởng của chính sách thuế đến kết quả và hiệu
quả sản xuất kinh doanh

46

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

47

4.1

Tình hình thực hiện chính sách giãn thuế, giảm thuế thu nhập doanh
nghiệp của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thị xã Từ Sơn,
tỉnh Bắc Ninh

47

4.1.1

Nguồn lực phục vụ cho công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp47

4.1.2

Quy trình quản lý thuế của Chi cục Thuế thị xã Từ Sơn


4.2.3

Những ảnh hưởng tiêu cực

82

4.3

Một số giải pháp nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của chính
sách giãn thuế, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đến các doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh

4.3.1

84

Mục tiêu thực hiện chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp đến các
doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh 84

4.3.2

Một số giải pháp nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực và hạn
chế những ảnh hưởng tiêu cực của chính sách giãn thuế, giảm thuế
thu nhập doanh nghiệp đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn
thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới

85

PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ


94

TÀI LIỆU THAM KHẢO

96

PHỤ LỤC

98
v


DANH MỤC BẢNG
STT

Tên bảng

Trang

2.1

Thuế suất thuế TNDN một số nước châu Á

3.1

Số lượng các DNNVV trên địa bàn thị xã Từ Sơn theo lĩnh vực kinh
doanh qua 3 năm 2010 – 2012

3.2


4.4

59

Thái độ và việc thực hiện chính sách giãn thuế, giảm thuế TNDN
của đối tượng điều tra

4.5

54

62

Những tác động của chính sách giãn thuế, giảm thuế TNDN tới
nhóm chỉ tiêu định tính đánh giá kết quả SXKD của các DNNVV
trên địa bàn thị xã Từ Sơn

4.6

66

So sánh ảnh hưởng của chính sách giảm thuế TNDN đến nguồn cung về
vốn của các DNNVV trên địa bàn thị xã Từ Sơn qua 3 năm 2010 – 2012 70

4.7

So sánh ảnh hưởng của chính sách giãn thuế TNDN đến nguồn cung về
vốn của các DNNVV trên địa bàn thị xã Từ Sơn qua 3 năm 2010 – 2012 71


79

4.13 So sánh ảnh hưởng của chính sách giãn thuế TNDN đến hiệu quả SXKD
của các DNNVV trên địa bàn thị xã Từ Sơn qua 03 năm 2010 – 2012

vii

81


DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
STT
4.1

Tên hình, biểu đồ

Trang

Quy trình kê khai, tính thuế và lập sổ thuế của Chi cục thuế thị xã
Từ Sơn

49

4.1

Cơ cấu số thu thuế trên địa bàn thị xã Từ Sơn qua 3 năm 2010 – 2012

55

4.2

:

Doanh nghiệp

DNNVV

:

Doanh nghiệp nhỏ và vừa

ĐVT

:

Đơn vị tính

HQ

:

Hiệu quả

HSKT

:

Hồ sơ khai thuế

KQ


:

Sản phẩm

SXKD

:

Sản xuất kinh doanh

TM - DV

:

Thương mại – dịch vụ

TNDN

:

Thu nhập doanh nghiệp

UBND

:

Ủy ban Nhân dân

ix


doanh nghiệp để đưa ra những giải pháp tích cực giúp các doanh nghiệp khắc
phục khó khăn trong thời kỳ khủng hoảng.
Xuất phát từ những thực tế đã nêu trên, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề
tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách giãn thuế, giảm thuế thu nhập
doanh nghiệp đến kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn
Thạc sỹ.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
Tìm hiểu tình hình thực hiện và những ảnh hưởng của chính sách giãn
thuế, giảm thuế TNDN đến KQ và HQ SXKD của các DNNVV trên địa bàn
thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của chính sách giãn
thuế, giảm thuế tới các DNNVV trong thời gian tới.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về thuế, thuế TNDN và ảnh hưởng của chính
sách giãn thuế, giảm thuế TNDN đến kết quả và hiệu quả SXKD của DN;
- Đánh giá tình hình thực hiện và những ảnh hưởng của chính sách giãn
thuế, giảm thuế TNDN đến các DNNVV trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh
Bắc Ninh.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực và
hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của chính sách giãn thuế, giảm thuế
TNDN đối với DNNVV trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

2


1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: Những ảnh hưởng của của chính

Thuế là một thực thể pháp lý nhân định nhưng sự ra đời và tồn tại của
nó không chỉ phụ thuộc vào ý chí con người mà còn phụ thuộc vào các điều
kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ lịch sử nhất định.
Sự xuất hiện Nhà nước đòi hỏi cần phải có của cải vật chất cần thiết chi
cho hoạt động thường xuyên của bộ máy Nhà nước nhằm đảm bảo cho Nhà
nước tồn tại, duy trì quyền lực và thực hiện chức năng quản lý xã hội của
mình. Trong điều kiện có các giai cấp, tồn tại chế độ tư hữu cùng với phạm vi
hoạt động của Nhà nước ngày càng mở rộng thì chế độ đóng góp theo phương
thức tự nguyện của dân cư trong chế độ cộng sản nguyên thủy không còn phù
hợp nữa. Ðể có được lượng của cải cần thiết, Nhà nước đã sử dụng quyền lực
của mình ban hành pháp luật, ấn định bắt buộc các thể nhân và pháp nhân
phải đóng góp cho Nhà nước một phần của cải mà họ làm ra và hình thành
qũy tiền tệ tập trung của Nhà nước. Ban đầu những của cải vật chất này được
thu nộp dưới hình thức hiện vật, dần dần thuế được chuyển sang hình thức

4


tiền tệ. Ðồng thời với việc ấn định nghĩa vụ thu nộp của cải vật chất đối với
dân cư, Nhà nước đảm bảo việc thực hiện các nghĩa vụ đó bằng bộ máy cuỡng
chế của Nhà nước.
Sự xuất hiện sản phẩm thặng dư trong xã hội là cơ sở chủ yếu để thuế
tồn tại và phát triển. Như vậy, thuế là phạm trù có tính lịch sử và là một tất
yếu khách quan, thuế ra đời xuất phát từ nhu cầu đáp ứng chức năng của Nhà
nước và sự tồn tại của thuế không tách rời quyền lực Nhà nước.
Thuế do cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất ban hành.
Ở các quốc gia, do vai trò quan trọng của thuế đối với việc hình thành
qũy ngân sách Nhà nước và những ảnh hưởng của nó đối với đời sống kinh tế
- xã hội nên thẩm quyền quy định, sửa đổi, bãi bỏ các Luật thuế đều thuộc cơ
quan lập pháp. Ðây là nguyên tắc sớm được ghi nhận trong pháp luật của các

vụ của từng giai đoạn. Ðồng thời phải tổ chức bộ máy phù hợp, đủ sức đảm
bảo thực hiện các quy định pháp luật về thuế đã được Nhà nước ban hành
trong từng thời kỳ.
Hệ thống pháp luật thuế được coi là phù hợp không chỉ nhìn một cách
phiến diện vào số lượng các Luật thuế nhiều hay ít, vào mục tiêu đơn thuần là
động viên tài chính vào ngân sách Nhà nước mà phải được phân tích một cách
toàn diện, chặt chẽ với yêu cầu phát triển kinh tế, với đời sống xã hội, không
đối lập với quyền lợi và khả năng đóng góp của nhân dân.
Ở nước ta trước cải cách chế độ thu ngân sách Nhà nước, Luật thuế chỉ
áp dụng đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc thành phần kinh tế tập
thể và cá thể. Ðể thực hiện chế độ thu ngân sách Nhà nước phù hợp với cơ
chế thị trường, phát huy vai trò của các hình thức thu ngân sách Nhà nước,
cuộc cải cách chế độ thu ngân sách Nhà nước được thực hiện trên cơ sở Nghị
quyết Quốc hội khóa VIII kỳ họp thứ IV năm 1989. Kết qủa của cuộc cải cách
này đưa đến việc áp dụng thống nhất chế độ thu thuế đối với tất cả các thành
phần kinh tế, không phân biệt hình thức sở hữu, hình thức kinh doanh. Từ đây
thuế thực sự trở thành nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước và thuế
chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu nguồn thu ngân sách Nhà nước.
6


2.1.2 Giới thiệu chung về thuế thu nhập doanh nghiệp
2.1.2.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế TNDN
a. Khái niệm thuế TNDN
Thuế TNDN là loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập chịu
thuế của cơ sở sản xuất kinh hàng hóa, dịch vụ sau khi đã trừ đi các khoản
chi phí liên quan đến việc tạo ra doanh thu và thu nhập chịu thuế của cơ sở
SXKD.
b. Đặc điểm của thuế TNDN
- Thuế TNDN là thuế trực thu,vì vậy đối tượng nộp thuế TNDN là các

triển kinh tế nhiều thành phần ở nước ta.
2.1.2.2 Cơ sở tính thuế hay căn cứ tính thuế
Bao gồm thu nhập chịu thuế và thuế suất.
a. Thu nhập chịu thuế
Thu nhập chịu thuế là phần thu nhập làm cơ sở dánh thuế thu nhập. Nó
được xác định trên cơ sở các khoản thu nhập nhận được sau khi đã trừ một số
khoản thu nhập được trừ và chi phí để tạo ra thu nhập dó.
Thu nhập chịu thuế = {Doanh thu - Chi phí được trừ} + Các khoản thu
nhập khác
b. Thuế suất thuế TNDN
Thuế suất là mức độ động viên của Nhà nước trên một đơn vị của đối tượng
tính thuế. Thuế suất được xác định bằng đại lượng tuyệt đối hay bằng tỷ suất.
2.2 Một số vấn đề cơ bản về giãn thuế, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp
2.2.1 Khái niệm, đặc điểm giãn thuế, giảm thuế TNDN
Giãn thuế, giảm thuế TNDN là hình thức dành cho người nợ thuế được
hưởng những điều kiện thuận lợi khi thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN.
Các đặc điểm của giãn thuế, giảm thuế TNDN:
- Ưu đãi giãn thuế, giảm thuế thuộc thẩm quyền duy nhất của Nhà
nước và các tổ chức quốc tế, có sự thỏa thuận giữa các nước thành viên trong
lĩnh vực thuế khóa.
8


- Ưu đãi giãn thuế, giảm thuế luôn chứa đựng các quan điểm giải
quyết các vấn đề kinh tế, xã hội của Nhà nước, của các tổ chức kinh tế quốc
tế trong từng giai đoạn phát triển nhất định.
- Ưu đã giãn thuế, giảm thuế chứa đựng tính hai mặt tích cực và tiêu
cực, đồng thời thường xảy ra tính xung đột về mặt lợi ích.
- Việc phân tích tính hiệu quả của chính sách ưu đãi giãn thuế, giảm
thuế khi áp dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh khó lượng hóa mà

- Trường hợp trong kỳ tính thuế doanh nghiệp vừa có hoạt động kinh
doanh được hưởng ưu đãi thuế vừa có hoạt động kinh doanh không được
hưởng ưu đãi thuế thì phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động kinh doanh
được hưởng ưu đãi thuế và hoạt động kinh doanh không được ưu đãi thuế để
kê khai nộp thuế riêng.
- Trường hợp hoạt động kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế bị lỗ, hoạt
động kinh doanh không được hưởng ưu đãi thuế (trừ hoạt động chuyển
nhượng bất động sản) có thu nhập (hoặc ngược lại) thì doanh nghiệp bù trừ
vào thu nhập chịu thuế của các hoạt động kinh doanh có thu nhập do doanh
nghiệp tự lựa chọn. Phần thu nhập còn lại sau khi bù trừ áp dụng mức thuế
suất thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức thuế suất của hoạt động kinh doanh
còn thu nhập.
- Doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp
(bao gồm mức thuế suất ưu đãi, thời gian miễn thuế, giảm thuế) theo quy định
tại các văn bản quy phạm pháp luật trước đây về thuế thu nhập doanh nghiệp
hoặc theo Giấy phép đầu tư hoặc Giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư đã cấp thì
tiếp tục được hưởng các mức ưu đãi này cho thời gian còn lại. Trường hợp
mức ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm cả thuế suất ưu đãi và
thời gian miễn thuế, giảm thuế thấp hơn mức ưu đãi theo quy định của Luật
thuế TNDN số 14/2008/QH12 và các văn bản hướng thi hành thì được áp
dụng ưu đãi thuế theo quy định của Luật thuế TNDN số 14/2008/QH12 và các
văn bản hướng thi hành cho thời gian còn lại tính từ kỳ tính thuế năm 2009.
10


- Doanh nghiệp trong thời gian đang được hưởng ưu đãi miễn thuế,
giảm thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định, cơ quan có thẩm quyền kiểm
tra, thanh tra kiểm tra, thanh tra phát hiện tăng số thuế thu nhập doanh nghiệp
của thời kỳ miễn thuế, giảm thuế thì doanh nghiệp được hưởng miễn thuế,
giảm thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định. Tuỳ theo lỗi của doanh

các hoạt động của DNNVV, kể cả thu nhập chuyển quyền sử dụng đất, thu nhập
từ chuyển nhượng bất động sản và thu nhập khác.
- Trường hợp doanh nghiệp đang trong thời gian được hưởng ưu đãi thuế
TNDN theo quy định của pháp luật về thuế TNDN thì số thuế TNDN được giảm
30% được tính trên số thuế còn lại sau khi đã trừ đi số thuế TNDN được ưu
đãi theo quy định của pháp luật về thuế TNDN.
- Đối với trường hợp DNNVV phát sinh thu nhập không thường xuyên từ
hoạt động chuyển quyền sử dụng đất, chuyển quyền thuê đất, chuyển nhượng bất
động sản thuộc đối tượng kê khai nộp thuế TNDN theo từng lần phát sinh:
+ Khi xác định số thuế TNDN được giảm, gia hạn phải xác định riêng
(không bù trừ) số thuế được giảm, gia hạn từ hoạt động kinh doanh chính với
số thuế được giảm, gia hạn từ hoạt động chuyển quyền sử dụng đất, chuyển
quyền thuê đất và chuyển nhượng bất động sản.
2.2.2.4.2 Xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp được gia hạn (giãn thuế)
Số thuế TNDN được gia hạn nộp thuế được xác định như sau:
- Đối với DNNVV, là số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm tính hàng quý
năm tài chính sau khi đã được giảm thuế 30% theo hướng dẫn nêu trên.
- Đối với doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, gia công, chế biến nông,
lâm, thuỷ sản, dệt may, da giày, linh kiện điện tử, là số thuế thu nhập doanh
nghiệp tạm tính hàng quý năm tài chính đối với thu nhập từ các hoạt động này.
Trường hợp doanh nghiệp không xác định được số thuế TNDN tạm
tính của các hoạt động sản xuất, gia công, chế biến nông, lâm, thuỷ sản, dệt
may, da giày, linh kiện điện tử với số thuế TNDN tạm tính của các hoạt động
12


khác thì số thuế TNDN tạm tính của các hoạt động sản xuất chế biến được gia
hạn xác định theo tỷ lệ % giữa tổng doanh thu của các hoạt động sản xuất, gia
công, chế biến được gia hạn trên tổng doanh thu của doanh nghiệp năm tài
chính trước đó.

Các dạng ưu đãi thuế cơ bản gồm:
- Giãn thuế, giảm thuế có thời hạn: Giãn thuế, giảm thuế có thời
hạn là gia hạn thời gian nộp thuế hoặc giảm thuế thu nhập đối với các dự án
đầu tư đủ tiêu chuẩn trong một thời gian nhất định. Các thời kỳ doanh nghiệp
được giãn thuế, giảm thuế thường được gọi là các kỳ nghỉ về thuế.
- Thuế suất giảm: Áp dụng mức thuế suất thấp hơn thuế suất
chuẩn đối với các dự án đầu tư dạt đủ điều kiện.
- Trừ chi phí đầu tư hoặc khấu trừ thuế, trợ cấp đầu tư và khấu hao
nhanh:
+ Quy định tỷ lệ phần trăm của chi phí đầu tư ban đầu sẽ được trừ ngay
trong chi phí của thời kỳ hiện hành, ngoài mức khấu hao thông thường (biện
pháp trừ chi phí) hoặc quy định tỷ lệ phần trăm chi phí đầu tư sẽ được trừ
vào nghĩa vụ thuế TNDN (biện pháp khấu trừ thuế). Mục tiêu của loại ưu đãi
này là nhằm khuyến khích việc đầu tư đối với các nhà xưởng và thiết bị trong
những ngành cần tập trung.
+ Trợ cấp đầu tư: Nhà nước chi từ Ngân sách các khoản trợ cấp cho
đầu tư, kể cả những khoản đầu tư không mang lại lợi nhuận.
+ Khấu hao nhanh: Là hình thức chi phí mua tài sản được khấu hao với
mức độ nhanh hơn so với mức khấu hao được cho phép theo lịch trình khấu
hao thông thường. Nói cách khác nó cho phép trừ chi phí đầu tư trong những
năm đầu tiên nhanh hơn so với năm sau.
- Trợ cấp tái đầu tư: thực chất là được miễn thuế lợi tức thông qua
việc cho phép số lợi tức dùng để tái đầu tư, hay một phần của nó được trừ
khỏi lợi tức chịu thuế khi tính thuế, hoặc bằng cách cho các cổ đông được
hoàn thuế đã thanh toán với một tỷ lệ nhất định của tổng số lợi tức tái đầu tư.

14