i

LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại toàn cầu hoá ngày nay, nếu thương mại được coi là nhựa
sống của kinh tế thế giới thì vận tải biển được coi là mạch máu lưu thông
những dòng nhựa đó.
Ngành vận tải biển Việt Nam thu ngoại tệ chủ yếu ở dịch vụ vận
chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Vận
tải thuê và cho thuê các dịch vụ vận tải biển, thuyền viên, thuỷ thủ, dịch vụ
sửa chữa tàu, dịch vụ bến bãi thu ngoại tệ….
Hiện nay vận chuyển bằng đường biển chiếm tới 80% tổng nhu cầu vận
tải hàng hoá xuất nhập khẩu của Việt Nam, nhưng đội tàu trong nước nhận
được hợp đồng vận tải rất ít. Trên thực tế mới chỉ vận chuyển được khoảng
trên dưới 13% khối lượng hàng hoá xuất nhập khẩu, phần lớn còn lại do các
đội tàu nước ngoài thực hiện.
Để nâng cao sức cạnh tranh của đội tàu Việt Nam nói riêng cũng như
các dịch vụ của vận tải biển nói chung trong kinh doanh trên thị trường nội
địa và quốc tế thì việc quản lý để cắt giảm chi phí là một trong những vấn đề
hết sức cấp thiết đối với các doanh nghiệp vận tải biển hiện nay. Các doanh
nghiệp vận tải biển muốn phát triển bền vững thì đòi hỏi phải có một bộ máy
kế toán tốt, hoạt động hiệu quả, để có được thông tin kế toán trung thực, đóng
vai trò quan trọng trong việc ra quyết định của các nhà quản lý. Nhờ thông tin
kế toán cung cấp sẽ giúp cho các nhà quản lý đề ra các quyết định kinh doanh
hữu hiệu... Để đáp ứng được yêu cầu của quản lý, công tác kế toán cần phải
được tổ chức khoa học và hợp lý. Chính vì thế mà tổ chức kế toán luôn là vấn
đề được quan tâm nghiên cứu trên cả thực tế và lý luận
Xuất phát từ những lý do trên tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện tổ chức
kế toán trong các doạnh nghiệp vận tải biển thuộc Tổng công ty Hàng hải
Việt Nam” cho luận văn của mình.




iii

Nhiệm vụ của tổ chức hạch toán kế toán trong hoạt động quản lý của
các doanh nghiệp
Nhiệm vụ cơ bản của hạch toán kế toán là cung cấp thông tin về kinh
tế, tài chính cho những người ra quyết định.
Nguyên tắc tổ chức kế toán trong doanh nghiệp
Thứ nhất: Nguyên tắc phù hợp
Thứ hai: Nguyên tắc đồng bộ, thống nhất
Thứ ba: Nguyên tắc bất kiêm nhiệm
Thứ tư: Nguyên tắc tiết kiệm, thiết thực và hiệu quả
Thứ năm: Hệ thống phải được thiết kế linh hoạt (có xu hướng mở) để
có thể điều chỉnh phù hợp với sự thay đổi của doanh nghiệp về tổ chức sản
xuất kinh doanh, về nhu cầu thông tin cho quản lý trước những biến đổi
nhanh chóng của thị trường.
Đối với vấn đề thứ hai bao gồm các nội dung sau:
Tổ chức bộ máy kế toán
Hiện nay các đơn vị có thể lựa chọn một trong ba hình thức sau để tổ
chức bộ máy kế toán:
Tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức tập trung
Tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức phân tán
Tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức tập trung- phân tán
Tổ chức hệ thống chứng từ
Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ trong doanh nghiệp, đây là công
việc đầu tiên của công tác kế toán và có ý nghĩa vô cùng quan trọng, điều đó
được thể hiện:
Thứ nhất: Về phương diện quản lý
Thứ hai: Về phương diện kế toán
Thứ ba: Về mặt pháp lý

trong đơn vị.
Nhà nước ban hành mẫu sổ kế toán bắt buộc sử dụng chung cho các
đơn vị và mẫu sổ kế toán có tính chất hướng dẫn.
Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán


v

Kết quả cuối cùng của chu trình kế toán là cung cấp cho người sử dụng
các thông tin cần thiết về tình hình kinh tế - tài chính, kết quả kinh doanh và
sự thay đổi của tài sản, nguồn vốn của tài sản, nguồn vốn thông qua các báo
cáo kế toán.
Đối tượng sử dụng thông tin kế toán có thể được chia thành 2 loại là:
đối tượng bên ngoài doanh nghiệp, quản lý vĩ mô nền kinh tế và đối tượng
bên trong doanh nghiệp, phục vụ cho quản trị doanh nghiệp. Do vậy tổ chức
hệ thống báo cáo kế toán ở doanh nghiệp phải bao gồm các báo cáo tài chính
và các báo cáo quản trị.
Tổ chức hạch toán kế toán với sự hỗ trợ của phần mềm kế toán
Trong giai đoạn công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, tổ chức
trang bị và ứng dụng các phương tiện, kỹ thuật tính toán, ghi chép và xử lý
thông tin nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh chóng, kịp thời và chính xác
để từng bứơc cơ giới hoá, nâng cao hiệu quả công tác quản kế toán là vấn đề
cần được các doanh nghiệp quan tâm. Công tác kế toán có sự trợ giúp đắc lực
của các phần mềm kế toán, cũng như các công cụ đo lường khác, phần mềm
kế toán và máy tính điện tử sẽ đo lường tức thời hoạt động của doanh nghiệp.

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP VẬN TẢI BIỂN THUỘC TỔNG CÔNG TY
HÀNG HẢI VIỆT NAM
Trong chưong 2 của luận văn, tác giả đã đưa ra ba vấn đề lớn là: Tổng

2000 lên 2.911 T/m cầu năm 2003 và 3.125 T/m cầu năm 2005 (Không tính
lượng hàng thông qua tại các bến phao).
Tiếp theo tác giả đi vào xem xét, phân tích thực trạng tổ chức hạch toán
kế toán trong các doanh nghiệp vận tải biển thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt
Nam bao gồm các nội dung sau:
Tổ chức bộ máy kế toán tại các doanh nghiệp vận tải biển thuộc Tổng
công ty Hàng hải Việt Nam.
Hình thức tổ chức kế toán:
Các doanh nghiệp vận tải biển thuộc Tổng công ty đã tổ chức hạch toán
kế toán theo 2 cấp:


vii

Hạch toán cấp I: Là đơn vị tổ chức hạch toán tại các chi nhánh, các văn
phòng đại diện, văn phòng giao dịch; tại đây có bộ máy kế toán riêng, hoặc có
một nhân viên kế toán, các bộ máy này có nhiệm vụ theo dõi hoạt động sản
xuất kinh doanh thuộc phạm vi kinh doanh của mình và hạch toán hoặc tập
hợp chứng từ gửi dữ liệu về phòng kế toán công ty sau mỗi tuần làm việc. Đối
với các tàu biển thì thuyền trưởng là người chịu trách nhiệm tập hợp mọi chi
phí của tàu mình gửi trực tiếp cho phòng kế toán của công ty.
Hạch toán cấp II: Sau khi dữ liệu được tập hợp tại văn phòng chính của
các công ty vận tải biển, phòng kế toán công ty sẽ tổng hợp dữ liệu và hợp
nhất dữ liệu với dữ liệu của công ty để từ đó làm căn cứ để phân tích tình hình
kinh doanh của công ty và kết quả kinh doanh của từng tàu biển.
Tổ chức bộ máy kế toán
Xem sơ đồ 09: Bộ máy kế toán của các Công ty vận tải biển thuộc
Tổng công ty Hàng hải Việt Nam.
Tổ chức công tác kế toán trong các doạnh nghiệp vận tải biển thuộc
Tổng công ty Hàng hải Việt Nam

Xuất phát từ đặc điểm sản xuất kinh doanh của các Công ty vận tải biển
có nghiệp vụ kinh tế phát sinh nhiều, quy mô lớn nên hình thức tổ chức sổ kế
toán được sử dụng chủ yếu là hình thức Nhật ký chung và Nhật ký chứng từ
với đủ các loại sổ sách được quy định sử dụng trong các hình thức này, hệ
thống sổ này cũng rất thuận lợi trong việc ứng dụng phần mềm kế toán. Cụ
thể tại ba công ty được khảo sát thì Công ty vận tải biển Vinalines và Chi
nhánh Tổng công ty Hàng hải Việt Nam hình thức kế toán áp dụng là Nhật ký
chung, còn Công ty cổ phần vận tải và thuê tàu biển Việt Nam áp dụng hình
thức kế toán Nhật ký chứng từ.
Xem phụ lục 05: Danh mục sổ kế toán chủ yếu sử dụng tại các công ty
vận tải biển sử dụng hình thức Nhật ký chung.
Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán
Các đơn vị vận tải biển hạch toán phụ thuộc và các công ty vận tải biển
cổ phần thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam định kỳ đều lập báo cáo tài
chính theo đúng quy định của Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20 tháng
03 năm 2006 do Bộ tài chính ban hành, bao gồm:


ix

• Bảng cân đối kế toán
• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• Thuyết minh báo cáo tài chính
Các công ty vận tải biển được khảo sát đều tuân thủ đúng chế độ báo
cáo kế toán với mục đích đảm bảo thực hiện đúng các phương pháp kế toán,
các chế độ kế toán, thể lệ kế toán; tổ chức chỉ đạo công tác kế toán trong công
ty đảm bảo thực hiện vai trò kế toán trong quản lý.
Tổ chức kiểm tra kế toán
Công tác kiểm tra kế toán có thể thực hiện định kỳ hàng năm hay đột

tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp vận tải biển thuộc Tổng công ty Hàng
hải Việt Nam. Đặc biệt Luận văn tập trung phân tích các giải pháp để hoàn
thiện tổ chức hạch toán kế toán trong các doanh nghiệp vận tải biển thuộc
Tổng công ty Hàng hải Việt Nam.
Chiến lược và định hướng phát triển của Tổng công ty Hàng hải Việt
Nam đến năm 2020.
Mục tiêu đến năm 2010
Định hướng đến năm 2020
Phát triển Tổng công ty Hàng hải Việt Nam thành một Tập đoàn kinh tế
hàng hải, hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, kinh doanh đa ngành
và đa sở hữu (trong đó sở hữu nhà nước chiếm chi phối), có trình độ công nghệ
tiên tiến, quản lý hiện đại, có quy mô lớn làm nòng cốt cho ngành hàng hải Việt
Nam nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Đất nước trong điều kiện hội nhập và
cạnh tranh quốc tế, đến năm 2020 có quy mô lớn trong khu vực.
- Đội tàu: đáp ứng một phần nhu cầu vận tải hàng hoá xuất nhập khẩu
của Đất nước, nâng thị phần vận tải lên 60% vào năm 2020. Việc đầu tư phát
triển đội tàu thực hiện theo hướng hiện đại, công nghệ cao, tổng trọng tải đội
tàu đạt 6,0 triệu DWT vào năm 2020.
Sự cần thiết phải hoàn thiện tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp
vân tải biển thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam
Cùng với sự phát triển và hội nhập sâu của ngành vận tải biển với nền
kinh tế thế giới thì việc làm sao để tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường là


xi

một việc làm cấp bách và cũng rất khó khăn cho các doanh nghiệp vận tải
biển trong điều kiện cạnh tranh gay gắt trong nội bộ ngành và quốc tế như
hiện nay. Ngoài việc đổi mới phương pháp quản lý, mở rộng thị trường, tìm
kiếm nguồn cung cấp hợp lý, việc hoàn thiện hệ thống thông tin cho quản lý,

Thứ nhất: Xác định phương thức tổ chức bộ máy kế toán phù hợp với
cơ cấu quản lý của doanh nghiệp
Thứ hai: Trên cơ sở khối lượng, tính chất của các nghiệp vụ kinh tế phát
sinh, yêu cầu trình độ quản lý để bố trí các cán bộ kế toán trong bộ máy kế
toán vào các bộ phận phù hợp với trình độ chuyên môn, năng lực quản lý của
từng cán bộ kế toán, bảo đảm đáp ứng được yêu cầu công việc và phát huy
được các mặt mạnh của từng cán bộ kế toán.
Thứ ba: Công ty xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao trình độ
chuyên môn, kỹ thuật nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ kế toán trong toàn Công
ty trên cơ sở nguồn kinh phí thực tế của Công ty
Hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán
Tổ chức thực hiện hệ thống chứng từ kế toán, luân chuyển xử lý chứng
từ là khâu hết sức quan trọng, quyết định đến chất lượng thông tin kế toán.
Việc tổ chức luân chuyển trong doanh nghiệp phải đảm bảo cung cấp thông
tin kịp thời, nhanh chóng và tránh chồng chéo là rất cần thiết.Vì vậy, các công
ty vận tải biển cần quy định thống nhất quá trình luân chuyển chứng từ cho
phù hợp với điều kiện của công ty mình để thống nhất thực hiện trong toàn
công ty.
Tại một số công ty vận tải biển chưa quy định rõ quy trình luân chuyển
chứng từ tài sản, vật tư nên nhiều khi vật tư đã nhập kho hay tài sản thực tế đã
đi vào sử dụng mà kế toán vẫn chưa có chứng từ để ghi nhận. Do vậy, các
công ty vận tải biển cần phải quy định rõ quy trình luân chuyển đối với vật tư,
tài sản như sơ đồ 10.
Hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán
Việc áp dụng hệ thống tài khoản kế toán trong hạch toán tại các công ty
vận tải biển hiện nay còn chưa đồng bộ, do vậy khi Tổng công ty nghiên cứu
chế độ kế toán áp dụng cho các công ty thành viên phải quy định rõ phương


xiii

Tuy Tổng công ty Hàng hải Việt Nam đã quy định một số mẫu biểu
báo cáo nội bộ cho các công ty thành viên, song ngoài các mẫu biểu trên phục


xiv

vụ chủ yếu cho Tổng công ty thì các công ty cũng cần xác định yêu cầu quản
lý trong hoạt động sản xuất kinh doanh riêng của công ty mình, đặc điểm của
từng công ty để xây dựng một hệ thống báo cáo nội bộ riêng, không những
phục vụ cho cấp trên mà phục vụ cho chính đơn vị mình. Dựa trên hướng dẫn
của Tổng công ty và yêu cầu của đơn vị, các công ty vận tải biển cần sử dụng
thêm một số báo cáo kế toán nội bộ như:
- Báo cáo tình hình sử dụng vật tư, trong đó phản ánh số lượng, đơn giá,
chất lượng của từng chủng loại nhập và xuất dùng ở từng bộ phận sử dụng.
Để thấy được tính hiệu quả trong việc sử dụng vật tư tại từng bộ phận, của
từng con tàu, từ đó có biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng hơn nữa.
- Báo cáo tình hình công nợ phải thu: Theo từng đối tượng phải thu, thời
hạn thanh toán ( Báo cáo tuổi nợ).
- Báo cáo tình hình công nợ phải trả: Theo từng chủ nợ và thời hạn thanh toán.
Tất cả các báo cáo này phải được mã hoá và hệ thống trong phần mềm kế
toán của Công ty để thực hiện và khai thác các thông tin từ kế toán mang lại
bởi đặc thù sản xuất kinh doanh của ngành vận tải biển khác biệt so với các
ngành khác do đó sự thống nhất là yếu tố quan trọng.
Hoàn thiện kiểm tra kế toán
Trong tổ chức bộ máy kế toán ở các Công ty vận tải biển đều không có
bộ phận kiểm tra kế toán riêng, do đó để nâng cao chất lượng công tác kiểm
tra kế toán nội bộ thì Công ty cần thực hiện như sau:
- Cần xây dựng kế hoạch kiểm tra: Ngay từ đầu năm các công ty xây
dựng kế hoạch kiểm tra kế toán nội bộ
- Nội dung và phương pháp kiểm tra: nội dung kiểm tra bao gồm các

đó đánh giá tồn tại và các nguyên nhân chính làm cơ sở cho các giải pháp
nhằm hoàn thiện công tác hạch toán kế toán tại các công ty vận tải biển thuộc
Tổng công ty Hàng hải Việt Nam.
3. Qua nghiên cứu lý luận và thực trạng tổ chức hạch toán kế toán trong các
công ty vận tải biển thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, Luận văn đã mạnh
dạn trình bày quan điểm và các giải pháp hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán
trong các công ty vận tải biển thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam.
Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng, song do điều kiện nghiên cứu không nhiều và
trình độ còn hạn chế, nên chắc chắn luận văn khó tránh khỏi những tồn tại và khiếm
khuyết. Với mong muốn góp phần hoàn thiện tổ chức hạch toán tại các công ty vận
tải biển góp phần vào thực hiện chủ trương phát triển các Doanh nghiệp của Đảng và
Nhà nước, tác giả mong muốn nhận được nhiều ý kiến đóng góp, bổ sung của những
người quan tâm nghiên cứu tới vấn đề này, để Luận văn được hoàn thiện hơn.